തതഃ കലാംശം വിത്തസ്യ മനുഷ്യേഭ്യഃ പ്രയച്ഛതി । പര്വതസ്യാംതരേ ദിവ്യം സര്വര്തുകുസുമൈശ്ചിതമ്
അവിടുനിന്ന് മനുഷ്യർക്കായി സമ്പത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം കുബേരൻ നൽകുന്നു; ആ പർവതത്തിനുള്ളിൽ എല്ലാ ঋതുക്കളിലുമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച ദിവ്യവനം ഉണ്ട്.
കര്ണികാരവനം രമ്യം ശിലാജാലസമുച്ഛ്രിതമ് । തത്ര സാക്ഷാത്പശുപതിര്ദിവ്യഭൂതൈഃ സമാവൃതഃ
അവിടെ ശിലകളാൽ ഉയർന്ന മനോഹരമായ കർണികാരവനം ഉണ്ട്; അവിടെ തന്നെ പശുപതി ദേവൻ ദിവ്യഭൂതങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സുഖിക്കുന്നു.
ഉമാസഹായോഭഗവാന്രമതേ ഭൂതഭാവനഃ । കര്ണികാരമയീം മാലാം ബിഭ്രദാപാദലംബിനീമ്
ഉമയെ കൂട്ടുകാരിയായി, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാൻ അവിടെ ആനന്ദിക്കുന്നു; കർണികാരപൂക്കളാൽ നിർമ്മിച്ച കാലോളം തൂങ്ങുന്ന മാല ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ത്രിഭിര്നേത്രൈഃ കൃതോദ്ദ്യോതസ്ത്രിഭിഃ സൂര്യൈരിവോദിതൈഃ । തമുഗ്രതപസഃ സിദ്ധാഃ സുവ്രതാഃ സത്യവാദിനഃ
മൂന്നു കണ്ണുകൾ മൂന്നു സൂര്യന്മാർ പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനായ ഭഗവാനെ, കഠിനതപസ്സുള്ളവരും സത്വ്രതന്മാരും സത്യവാദികളും കാണുന്നു.
പശ്യംതി നഹി ദുര്വൃത്തൈഃ ശക്യോ ദ്രഷ്ടും മഹേശ്വരഃ । തസ്യ ശൈലസ്യ ശിഖരാത്ക്ഷീരധാരാ ദ്വിജോത്തമാഃ
ദുഷ്പ്രവർത്തികളാൽ മഹേശ്വരനെ കാണാൻ കഴിയില്ല; ആ പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ നിന്ന്, ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പാലിന്റെ ഒഴുക്കുകൾ ഒഴുകുന്നു.
വിശ്വരൂപാത്പരമിതാ ഭീമനിര്ഘാതനിസ്വനാ । പുണ്യാപുണ്യതമൈര്ജുഷ്ടാ ഗംഗാ ഭാഗീരഥീ ശുഭാ
അപരിമിതമായ രൂപവും ഭയങ്കരമായ ഇടിമുഴക്കവും ഉള്ള, ഏറ്റവും പുണ്യമായ ഗംഗയായ ഭാഗീരഥി അവിടെ ഉണ്ട്.
പ്ലവംതീ ച പ്രവേഗേന ഹ്രദേ ചംദ്രമസഃ ശുഭേ । തയാ ഹ്യുത്പാദിതഃ പുണ്യഃ സ ഹ്രദഃ സാഗരോപമഃ
അവൾ വേഗത്തിൽ ഒഴുകി മനോഹരമായ ചന്ദ്രഹ്രദത്തിൽ ചേരുന്നു; അവളുടെ കാരണമാണ് സമുദ്രത്തിനെപ്പോലെയുള്ള ആ പുണ്യഹ്രദം രൂപപ്പെട്ടത്.
താം ധാരയാമാസ തദാ ദുര്ദ്ധരാം പര്വതൈരപി । ശതം വര്ഷസഹസ്രാണി ശിരസൈവ പിനാകധൃക്
പർവതങ്ങൾക്കു പോലും സഹിക്കാനാവാത്ത ഗംഗയെ, പിനാകധാരിയായ ശിവൻ ശിരസ്സിൽ നൂറായിരം വർഷം വഹിച്ചു.
മേരോസ്തു പശ്ചിമേ പാര്ശ്വേ കേതുമാലോ ദ്വിജോത്തമാഃ । ജംബൂഖംഡേ തു തത്രൈവ മഹാജനപദോ ദ്വിജാഃ
മേരുവിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് വശത്ത്, ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, കേതുമാലം ഉണ്ട്; അവിടെയാണ് ജാംബൂഖണ്ഡത്തിലെ മഹാജനപദം.
ആയുര്ദശസഹസ്രാണി വര്ഷാണാം തത്ര സത്തമാഃ । സുവര്ണവര്ണാശ്ച നരാ സ്ത്രിയശ്ചാപ്സരസാം സമാഃ
അവിടെ, ഉത്തമന്മാരേ, ആയുസ്സു പത്ത് ആയിരം വർഷമാണ്; പുരുഷന്മാർ പൊന്നുപോലെയുള്ളവർ, സ്ത്രീകൾ അപ്സരസുകളെപ്പോലെയുള്ളവർ.
അനാമയാ വീതശോകാ നിത്യം മുദിതമാനസാഃ । ജായംതേ മാനവാസ്തത്ര നിസ്തപ്തകനകപ്രഭാഃ
അവിടെ മനുഷ്യർ രോഗവും ദുഃഖവും ഇല്ലാതെ, എന്നും സന്തോഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ, അഴുക്കില്ലാത്ത പൊന്നുപോലുള്ള ദേഹപ്രഭയോടെ ജനിക്കുന്നു.
ഗംധമാദനശൃംഗേഷു കുബേരഃ സഹ രാക്ഷസൈഃ । സംവൃതോപ്സരസാം സംഘൈര്മോദതേ ഗുഹ്യകാധിപഃ
ഗന്ധമാദനപർവ്വതശൃംഗങ്ങളിൽ, കുബേരൻ രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം, അപ്പുറത്തുള്ള അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടം ചുറ്റി, ഗുഹ്യകാധിപതിയായി ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗംധമാദനപാര്ശ്വേ തു പരേ വിഗതപാതകാഃ । ഏകാദശസഹസ്രാണി വര്ഷാണാം പരമായുഷഃ
ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ അരികിൽ, പാപമില്ലാത്തവർ, പതിനൊന്നായിരം വർഷം ആയുസ്സുള്ളവർ വസിക്കുന്നു.
തത്ര കൃഷ്ണാ നരാ വിപ്രാസ്തേജോയുക്താ മഹാബലാഃ । സ്ത്രിയശ്ചോത്പലപത്രാഭാഃ സര്വാഃ സുപ്രിയദര്ശനാഃ
അവിടെയുള്ള പുരുഷന്മാർ കറുത്തവർ, തേജസ്സും വലിയ ശക്തിയും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ; സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും നീലതാമരയുടെ ഇലപോലുള്ള പ്രഭയോടെ, മനോഹരരൂപിണികളാണ്.
നീലോത്പലധരം ശ്വേതം ശ്വേതാദ്ധൈരണ്യകം വരമ് । വര്ഷമൈരാവതം വിപ്രാ നാനാജനപദാവൃതമ്
നീലോത്പലമെന്ന പ്രദേശം വെളുപ്പും, ശ്വേതദ്വീപത്തെയും ഹിരണ്യകത്തെയുംക്കാൾ ഉത്തമവുമാണ്; ഐരാവതം എന്ന ദേശം, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പല ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ധനുഖംഡേഃ മഹാഭാഗാ ദ്വേ വര്ഷേ ദക്ഷിണോത്തരേ । ഇലാവൃത്തം മധ്യഗം തു പംചവര്ഷാണി ചൈവ ഹി
ധനുഖണ്ഡത്തിൽ, ദക്ഷിണവും ഉത്തരവും എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ ഉണ്ട്; നടുവിൽ ഇലാവൃതം, അങ്ങനെ ആകെ അഞ്ചു പ്രദേശങ്ങളാണ്.
ഉത്തരോത്തരമേതേഭ്യോ വര്ഷമുദ്രിച്യതേ ഗുണൈഃ । ആയുഃ പ്രമാണമാരോഗ്യം ധര്മതഃ കാമതോഽര്ഥതഃ
ഇവയിൽ ഓരോ പ്രദേശവും അതിന് മുന്നിലുള്ളതിനെക്കാൾ ആയുസ്സിലും, വലിപ്പത്തിലും, ആരോഗ്യമിലും, ധർമ്മത്തിലും, ആഗ്രഹത്തിലും, സമ്പത്തിലും കൂടുതൽ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് മികവിലാണ്.
സമന്വിതാനി ഭൂതാനി തേഷു സര്വേഷു സത്തമാഃ । ഏവമേഷാ മഹാഭാഗാഃ പര്വതൈഃ പൃഥിവീ ചിതാ
അവിടെയുള്ള എല്ലാ ജീവികളും ഈ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് സമ്പന്നരാണ്; ഇങ്ങനെ ഈ മഹാഭാഗ്യമായ ഭൂമി പർവ്വതങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഹേമകൂടസ്തു സുമഹാന്കൈലാസോ നാമ പര്വതഃ । തത്ര വൈശ്രവണോ ദേവോ ഗുഹ്യകൈഃ സഹ മോദതേ
ഹേമകൂടം എന്ന വലിയ പർവ്വതമാണ് കൈലാസം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത്; അവിടെ വൈശ്രവണദേവൻ ഗുഹ്യകരോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.
അസ്ത്യുത്തരേണ കൈലാസം മൈനാകം പര്വതം പ്രതി । ഹിരണ്യശൃംഗഃ സുമഹാന്ദിവ്യോ മണിമയോ ഗിരിഃ
കൈലാസത്തിന്റെ വടക്കോട്ട്, മൈനാകപർവ്വതത്തിന് സമീപം, ഹിരണ്യശൃംഗം എന്ന മഹത്തായ ദിവ്യമായ, രത്നങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള പർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്യ പാര്ശ്വേ മഹദ്ദിവ്യം ശുഭ്രം കാംചനവാലുകമ് । രമ്യം വിഷ്ണുസരോ നാമ യത്ര രാജാ ഭഗീരഥഃ
അതിനരികിൽ പൊന്നുമണലുള്ള, ദിവ്യവും വലുതുമായ മനോഹരമായ വിഷ്ണുസരസ് എന്ന തടാകം ഉണ്ട്; അവിടെ രാജാവ് ഭഗീരഥൻ താമസിച്ചിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ഭാഗീരഥീം ഗംഗാമുവാസ ബഹുലാഃ സമാഃ । യൂപാ മണിമയാസ്തത്ര ക്ഷേത്രാശ്ചാപി ഹിരണ്മയാഃ
ഭഗീരഥൻ ഭഗീരഥി എന്ന ഗംഗയെ കണ്ടശേഷം, അവിടെ വർഷങ്ങളോളം പാർത്തി; അവിടെ രത്നങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള യാഗസ്തംഭങ്ങളും പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കൃഷിഭൂമികളും ഉണ്ട്.
തത്രേഷ്ട്വാ തു ഗതഃ സിദ്ധിം സഹസ്രാക്ഷോ മഹായശാഃ । സ്രഷ്ടാ ഭൂതിപതിര്യത്ര സര്വലോകൈഃ സനാതനഃ
അവിടെ യാഗങ്ങൾ നടത്തി, മഹത്വമുള്ള ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ സിദ്ധി നേടി; അവിടെയാണ് സകലലോകങ്ങളും ആരാധിക്കുന്ന ശാശ്വതനായ സ്രഷ്ടാവും ഐശ്വര്യങ്ങളുടെ അധിപനുമുള്ളവൻ വസിക്കുന്നത്.
ഉപാസ്യതേ തിഗ്മതേജാ യത്ര ഭൂതഃ സമംതതഃ । നരനാരായണൌ ബ്രഹ്മാ മനുഃ സ്ഥാണുശ്ച പംചമഃ
അവിടെ അതിവിശേഷമായ തേജസ്സുള്ളവനെയും, നരനും നാരായണനും, ബ്രഹ്മാവിനെയും, മനുവിനെയും, അഞ്ചാമനായി സ്ഥാണുവിനെയും ചുറ്റും ആരാധിക്കുന്നു.
തത്ര ദിവ്യാ ത്രിപഥഗാ പ്രഥമം തു പ്രതിഷ്ഠിതാ । ബ്രഹ്മലോകാദപാക്രാംതാ സപ്തധാ പ്രതിപദ്യതേ
അവിടെ ദിവ്യമായ ത്രിപഥഗാ ആദ്യം പ്രതിഷ്ഠിതയായി; ബ്രഹ്മലോകം വിട്ട് അവൾ ഏഴു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു.
വടോദകാ സാ നലിനീ പാര്വതീ ച സരസ്വതീ । ജംബൂനദീ ച സീതാ ച ഗംഗാ സിംധുശ്ച സപ്തമീ
അവൾ വടോദക, നളിനി, പാർവതി, സരസ്വതി, ജംബുനദി, സീത, ഏഴാമത്തേത് ഗംഗാസിന്ധു എന്നിങ്ങനെയാണ്.
അചിംത്യാ ദിവ്യസംജ്ഞാ സാ പ്രഭാവൈശ്ച സമന്വിതാ । ഉപാസ്യതേ യത്ര സത്രം സഹസ്രയുഗപര്യയേ
അവൾ അപ്രാപ്യയും ദിവ്യനാമമുള്ളവളും ശക്തികൾകൊണ്ടും സമ്പന്നയുമാണ്; അവിടെ ആയിരം യുഗങ്ങൾക്കൊടുവിൽ നടക്കുന്ന യാഗങ്ങളിൽ അവളെ ആരാധിക്കുന്നു.
ദൃശ്യാദൃശ്യാ ച ഭവതി തത്രതത്ര സരസ്വതീ । ഏതാ ദിവ്യാഃ സപ്തഗംഗാസ്ത്രിഷുലോകേഷു വിശ്രുതാഃ
സരസ്വതി ഇവിടെ അവിടെ കാണപ്പെടുകയും മറഞ്ഞുപോകുകയും ചെയ്യുന്നു; ഈ ദിവ്യമായ ഏഴു ഗംഗകളും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്.
രക്ഷാംസി വൈ ഹിമവതീ ഹേമകൂടേ ച ഗുഹ്യകാഃ । സര്പാ നാഗാശ്ച നിഷധേ ഗോകര്ണം ച തപോവനമ്
ഹിമവതിൽ രാക്ഷസന്മാർ വാസം ചെയ്യുന്നു, ഹേമകൂറ്റിൽ ഗുഹ്യകർ ഉണ്ട്. നിഷധപർവതത്തിൽ പാമ്പുകളും നാഗങ്ങളും വസിക്കുന്നു. ഗോകർണം ഒരു തപസ്സിന്റെ സ്ഥലം ആണ്.
ദേവാസുരാണാം സര്വേഷാം ശ്വേതഃ പര്വതമുച്യതേ । ഗംധര്വാ നിഷധേ നിത്യം നീലേ ബ്രഹ്മര്ഷയസ്തഥാ
ശ്വേതപർവതം ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും പർവതം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. നിഷധയിൽ ഗന്ധർവന്മാർ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു, നീലപർവതത്തിൽ ബ്രഹ്മർഷിമാർ ഉണ്ട്.