തത്ര തൌവിധിവത്സ്നാത്വാ സുമനോ ധൂപദീപകൈഃ । ആനര്ചതുര്ഭക്തിയുക്തൌ ചംഡികാം പുത്രകാമ്യയാ
അവിടെ, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ അവർ കുളിച്ച്, പൂക്കളും ധൂപവും വിളക്കുകളും അർപ്പിച്ച്, പുത്രസന്താനത്തിനായുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഭക്തിയോടെ ചണ്ഡികയെ ആരാധിച്ചു.
ശ്രദ്ധയാ പൂജിതാ താഭ്യാം ദിനൈഃ സപ്തഭിരംബികാ । ഉവാച വാചാ പ്രത്യക്ഷം ഭൂത്വാ വിശദമാനസാ
ആരാധനയിൽ വിശ്വാസത്തോടെ ഏഴു ദിവസം അവർ അമ്പികയെ ആരാധിച്ചു. അവളുടെ മനസ്സ് തെളിഞ്ഞ്, നേരിട്ട് അവർക്കു അവൾ വാക്ക് പറഞ്ഞു.
പാര്വത്യുവാച- ഭോ ഭോ വൈശ്യ പ്രസന്നാസ്മി ഭക്ത്യാ സുദൃഢയാ തവ । ദദാമി പുത്രം തേ സാധോ യദര്ഥേ യത്നവാനസി
പാർവതി പറഞ്ഞു: 'വ്യാപാരീ, നിന്റെ ഉറച്ച ഭക്തിയിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടയാകുന്നു. പുത്രനെ നിനക്ക് ഞാൻ നൽകാം; അതിനായി നീ ഇങ്ങനെ പരിശ്രമിച്ചല്ലോ.'
ഗച്ഛ ത്വം മാ വിലംബസ്വ വനമൈദ്രം ച ഖാംഡവമ് । തത്ര തീര്ഥം മഹാപുണ്യമിംദ്രപ്രസ്ഥാഖ്യമുത്തമമ്
നീ വൈകാതെ ഇന്ദ്രവനം, ഖാണ്ഡവവനം എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് പോവുക. അവിടെ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥം എന്ന മഹാപുണ്യമായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്.
നിഗമോദ്ബോധകം തത്ര തീര്ഥം നിഖിലകാമദമ് । ബൃഹസ്പതികൃതം തത്ര സ്നാഹി ത്വം സുതവാംഛയാ
അവിടെ വേദങ്ങളെ ഉണർത്തുന്ന, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന, ബൃഹസ്പതി സൃഷ്ടിച്ച മഹാതീർത്ഥം ഉണ്ട്. പുത്രസന്താനത്തിനായി അവിടെ നീ കുളിക്കണം.
ഭവിഷ്യതി സുതസ്താത തവ സ്നാനേന തത്ര ഹി । തത്ര സ്നാത്വാ മയാപ്യംഗ ലബ്ധഃ സ്കംദഃ സുരാരിഹാ
അവിടെ കുളിച്ചാൽ നിനക്ക് പുത്രൻ ലഭിക്കും. അവിടെ കുളിച്ചിട്ടാണ് ഞാനും ദേവശത്രുക്കളുടെ ശത്രുവായ സ്കന്ദനെ ലഭിച്ചത്.
ശിവശര്മോവാച- ഇത്യാകര്ണ്യ വചോ ദേവ്യാഃ പിതാ മമ സഹസ്ത്രിയാ । അത്രാജഗാമ സത്തീര്ഥേ സസ്നൌ ച സുതവാംഛയാ
ശിവശർമ പറഞ്ഞു: ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, എന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും ചേർന്ന് ആ മഹാതീർത്ഥത്തിൽ എത്തി, പുത്രസന്താനത്തിനായി അവിടെ കുളിച്ചു.
ഉപസ്കരവതീര്ധേനൂര്ദ്വിജേഭ്യഃ പ്രദദൌ ശതമ് । ദേവാന്പിതൄംശ്ച സംതര്പ്യ യഥാവിധ്യത്ര ബുദ്ധിമാന്
അവൻ ഉപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ നൂറു പശുക്കളെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി; അവിടെ, യഥാവിധി ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
സപ്തരാത്രമുഷിത്വാ തു ദംപതീ യതമാനസൌ । ജഗ്മതുഃ സ്വഗൃഹാനിഷ്ടലാഭോത്ഫുല്ലമുഖാംബുജൌ
ഏഴു രാത്രി അവിടെയിരുന്നു, ആ ദമ്പതികൾ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റിയ സന്തോഷത്തോടെ പുഷ്പിച്ച മുഖത്തോടു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
തസ്മിന്നേവാഭവദ്ഗര്ഭോ മാസി മാതുര്മമാന്വഹമ് । വ്യതീതേ നവമേ മാസി ജാതോഽഹം ദശമേ ശുഭേ
അവിടെത്തന്നെ ആ വർഷം എന്റെ അമ്മ ഗർഭം ധരിച്ചു; ഒൻപതാം മാസം കഴിഞ്ഞ്, പുണ്യമായ പത്താം മാസം ഞാൻ ജനിച്ചു.
വിഷ്ണുശര്മന്യദുക്തം തേ പുരാവൃത്തമിദം മയാ । ദശാബ്ദദ്വയമേവൈതച്ഛ്രുതം സര്വം പിതുര്മുഖാത്
വിഷ്ണുശർമൻ പറഞ്ഞത് ഞാൻ മുമ്പ് സംഭവിച്ചതുപോലെ പറഞ്ഞുതരുന്നു; ഇരുപത് വർഷം മുമ്പ് ഞാൻ അച്ഛന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഇതെല്ലാം കേട്ടതാണ്.
ഏകദാ ക്ഷമമാലോക്യ ഗൃഹകര്മണി മാം പിതാ । ഗൃഹം മാമര്പയാമാസ വിശ്വാദ്വൈരാഗ്യമാപ്നുവന്
ഒരു ദിവസം, വീട്ടുപണികളിൽ ഞാൻ കഴിവുള്ളവനാണെന്ന് കണ്ട അച്ഛൻ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വിരക്തി പ്രാപിച്ച്, വീട്ടുപ്രവൃത്തികൾ എനിക്ക് ഏൽപ്പിച്ചു.
മാം ചോവാച സ ധര്മാത്മാ ഗോവിംദാസക്തമാനസഃ । വിനിംദന്വിഷയാസക്തിം വിഷ്ണുഭക്തിം സ്തുവന്മുഹുഃ
ധർമ്മനിഷ്ഠനും ഗോവിന്ദഭക്തനുമായ അച്ഛൻ, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസക്തി തെറ്റാണെന്ന് പറഞ്ഞു, വിഷ്ണുഭക്തിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിച്ചു.
പിതോവാച- സുമതേ വാര്ദ്ധകം പ്രാപ്തം പലിതാശ്ചികുരാ മമ । ഗോവിംദചരണാംഭോജം സേവിഷ്യേ സാധുസേവിതമ്
അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: 'സുമതീ, ഞാൻ വയസ്സായിരിക്കുന്നു; എന്റെ മുടി വെള്ളയാകുന്നു. സന്മാർഗ്ഗികൾ സേവിക്കുന്ന ഗോവിന്ദന്റെ പാദപങ്കജങ്ങൾ ഞാൻ സേവിക്കും.'
തത്സൈവയാ ഭവേത്സ്വച്ഛം മനോ യസ്യ ച സുസ്ഥിരമ് । സ പുമാനാത്മസംതുഷ്ടോ ന കിംചിദഭിവാംഛതി
അത് സേവിച്ചാൽ മനസ്സ് ശുദ്ധിയും സ്ഥിരതയും നേടും; അങ്ങനെ ആത്മസന്തുഷ്ടനായ മനുഷ്യൻ ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കാറില്ല.
നിഷ്കാമഃ സുഖദുഃഖാഭ്യാം ഭുംജന്സുകൃതദുഷ്കൃതേ । പ്രാകൃതേ തത്സമാപ്തൌ ച ത്യജന്ദേഹം ഭവത്യജഃ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ, സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, നല്ലതും ചീത്തയും അനുഭവിച്ച ശേഷം, ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുമ്പോൾ അവൻ ജനനമില്ലാത്തവനാകും.
താം വദ്ദ്രവ്യം ഗുണസുഖം യാവത്പ്രാപ്തം ന ചിത്സുഖമ് । തത്പ്രാപ്തൌ തദ്ഭവേത്തുച്ഛം സുധായാ ഇവ തക്രകമ്
ദ്രവ്യവും ഗുണസുഖവും ലഭിക്കുന്നതുവരെ ചിത്തസുഖം ലഭിക്കാത്തവൻ അതിൽ തൃപ്തനാകും; എന്നാൽ അതു ലഭിച്ചാൽ, മറ്റെല്ലാം അമൂല്യമായ അമൃതത്തോടു താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ തക്രംപോലെ തുച്ഛമാകും.
ഹരേര്മായാബലവതീയം മോഹയതി ദേഹിനമ് । ഹിതാനി തം ന ജാനാതി സ യഥാ മദിരാമദഃ
ഹരിയുടെ മായാശക്തി വളരെ ശക്തമാണ്; അത് ശരീരധാരിയെ മോഹിപ്പിക്കുന്നു. മദ്യം കുടിച്ചവൻപോലെ, അവൻ എന്താണ് ഹിതം എന്നറിയുന്നില്ല.
പ്രവൃത്തിം ച നിവൃത്തിം ച വിദ്യയാവിദ്യയാ ച സഃ । കരോതി സ്വേച്ഛയാ കാലേ ബാലലീലോ ഹി സ പ്രഭുഃ
പ്രവൃത്തിയും നിരവൃത്തിയും, അറിവും അജ്ഞാനവും, അവൻ തനിക്കിഷ്ടമുള്ള സമയത്ത് സ്വേച്ഛയാൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും പിൻവലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആ മഹാപ്രഭു ബാലന്റെ കളി പോലെ ലോകത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
വേദോദിതം യദാ കര്മ ക്രിയതേ ഫലമിച്ഛതാ । പ്രവൃത്തിം സാ പരാ താത തേഷാമര്പണമീശ്വരേ
വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കർമ്മം ഫലം ആഗ്രഹിച്ച് ചെയ്യുമ്പോൾ, അതാണ് ഉത്തമമായ പ്രവൃത്തി എന്ന് പറയുന്നു, പ്രിയനായവാ, ആ പ്രവൃത്തികൾ എല്ലാം ഭഗവാന്റെ അടുക്കൽ സമർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്.
യഥാ നിര്ദഗ്ധാബീജാനി ന പ്രരോഹംതി യത്നതഃ । യഥാ കര്മാണി വിശ്വേശേ നിഃകാമേനാര്പിതാനി തു
എങ്ങനെയെങ്കിൽ കത്തിച്ചുരണ്ടിയ വിത്തുകൾ എത്ര ശ്രമിച്ചാലും മുളപ്പില്ലാത്തതുപോലെ, ലോകനാഥനായി ആഗ്രഹമില്ലാതെ സമർപ്പിച്ച കർമ്മങ്ങൾക്കും ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
കര്മണാം ച ലയോ മോക്ഷഃ സുഖദുഃഖപ്രദായിനാമ് । തദുത്പത്തിസ്തു ബംധഃ സ്യാദിത്യസൌ ശാസ്ത്രനിര്ണയഃ
സുഖവും ദുഃഖവും നൽകുന്ന കർമ്മങ്ങൾ നശിക്കുമ്പോൾ അതാണ് മോക്ഷം; അവ ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ അതാണ് ബന്ധനം — ഇതാണ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ വിധി.
അതോഽഹം കര്മവേദോക്തം കുര്വന്നാഭിലഷന്ഫലമ് । പര്യടിഷ്യാമി തീര്ഥേഷു ഹൃദി ഭക്തി ദധദ്ധരേഃ
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങൾ ഫലം ആഗ്രഹിക്കാതെ നിർവഹിച്ച്, ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തി ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച് തീർത്ഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കും.
ഏവം പ്രാരബ്ധകര്മാണി ഭുംജന്നാന്യാന്യതര്ജയന്। ഹനിഷ്യാമി ജഗദ്രോഗം പീത്വാ സത്സംഗമൌഷധമ്
ഇങ്ങനെ, നേരത്തെ ആരംഭിച്ച കർമ്മങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, മറ്റുള്ളവയെ നിയന്ത്രിച്ച്, നല്ല സന്മിത്രതയുടെ ഔഷധം കഴിച്ച് ലോകരോഗം ഞാൻ നശിപ്പിക്കും.
ശിവശര്മോവാച- ഏവമാകര്ണ്യ വചനം തസ്യാഹം പിതുരാത്മനഃ । അവദം വിഷ്ണുശര്മസ്ത്വം തന്നിശാമയ തത്വതഃ
ശിവശർമൻ പറഞ്ഞു: അപ്പന്റെ ആ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടപ്പോൾ, ഞാൻ വിഷ്ണുശർമൻ, അപ്പനോട് പറഞ്ഞു — അതിന്റെ സത്യം നീ കേൾക്കണം.
വൈശ്യപുത്ര ഉവാച- അയം ജനോ ദുരാരാധ്യഃ കഥയിഷ്യതി നോ യശഃ । ദുഷ്ടകുടുംബാദുദ്വിജ്യ നിഃസൃത്യ ഗത ഇത്യയമ്
വ്യവസായി മകൻ പറഞ്ഞു: ഈ മനുഷ്യൻ എളുപ്പത്തിൽ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്; എന്റെ കീർത്തി പറയാൻ അവൻ തയ്യാറാവില്ല. ദുഷ്ടകുടുംബത്തിൽ നിന്ന് ഭയന്ന് പുറത്ത് പോയവനാണ് ഇദ്ദേഹം.
ഇയം വിഷ്ണുപദീ താത ഭുവനത്രയപാവനീ । സ്മൃതാ ഹരത്യഘം ദൂരാത്കസ്മാദേനാം വിമുംചസി
ഇവളാണ് വിഷ്ണുപദിയായ നദി, പ്രിയനായവാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൾ; പാപം ദൂരത്തുനിന്നും നീക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു — നീ എന്തുകൊണ്ട് ഇവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു?
പാപകാരീ ജനസ്താത മ്രിയതേ മഗധേ തു യഃ । സോപ്യസ്തപാപോ ഗംഗായാം സ്വര്യാതി ത്യജമാശുഭമ്
പ്രിയനായവാ, മഗധത്തിൽ പാപം ചെയ്തവൻ മരിച്ചാലും, ഗംഗയിൽ മരിച്ചാൽ അവൻ പാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വർഗത്തിൽ എത്തും.
പുത്രാഃ ഷഷ്ടിസഹസ്രാണി സഗരസ്യ മഹാത്മനഃ । കപിലക്രോധനിര്ദഗ്ധാ ഗതായത്സ്പര്ശനാദ്ദിവമ്
മഹാത്മാവായ സഗരന്റെ അറുപതിനായിരം മക്കളും കപിലന്റെ കോപത്തിൽ കത്തിപ്പോയെങ്കിലും, ഗംഗയുടെ സ്പർശം കൊണ്ട് സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.
താമിമാം ത്രിദിവശ്രേണീം മുക്തേരപി വിധായിനീമ് । മുമുക്ഷുസേവിതാം താത മുക്ത്വാ മാന്യത്ര ഗമ്യതാമ്
ഈ നദിയാണ് ദിവ്യനദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയും മോക്ഷം വരെ നൽകുന്നവളും. മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ഇവളെ സേവിക്കുന്നു — പ്രിയനായവാ, ഇവളെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് പോകരുത്.