നോപാനഹൌ സ്രജം ചാഥ പാദുകേ ച പ്രയോജയേത് । ഉപവീതമലംകാരം ദര്ശയന്കൃഷ്ണമാജിനമ്
അവൻ ചെരിപ്പോ പാദരക്ഷയോ പുഷ്പമാലയോ ഉപയോഗിക്കരുത്. അവൻ യജ്ഞോപവീതവും അലങ്കാരങ്ങളും കൃഷ്ണമൃഗചർമ്മവും ധരിച്ചിരിക്കണം.
നാപസവ്യം പരീദധ്യാദ്വാസോ ന വികൃതം വസേത് । ആഹരേദ്വിധിവദ്ദാരാന്സദൃശാനാത്മനഃ ശുഭാന്
വസ്ത്രം ഇടതുചെവിക്ക് മുകളിൽ ഇട്ടു ധരിക്കരുത്; വിചിത്രമായ രീതിയിൽ ജീവിക്കരുത്. യഥാവിധി, തനിക്കു അനുയോജ്യവും ശുഭവുമുള്ള ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണം.
രൂപലക്ഷണസംയുക്താന്യോനിദോഷവിവര്ജിതാന് । അപിതൃഗോത്രജഭവാമന്യമാനുഷഗോത്രജാമ്
അവൾ സൌന്ദര്യവും നല്ല ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ളവളായിരിക്കണം, മറ്റു ദോഷങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവളായിരിക്കണം, പിതൃഗോത്രത്തിൽ പെട്ടവളാകരുത്, മനുഷ്യകുലത്തിൽ പെട്ടവളായിരിക്കണം.
ആഹരേദ്ബ്രാഹ്മണോ ഭാര്യാം ശീലശൌചസമന്വിതാമ് । ഋതുകാലാഭിഗാമീ സ്യാദ്യാവത്പുത്രോഭിജായതേ
ബ്രാഹ്മണൻ നല്ല സ്വഭാവവും ശുദ്ധിയും ഉള്ള ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കണം; അവൾ ശരിയായ സമയത്ത് സമീപിക്കണം, മകൻ ജനിക്കുന്നതുവരെ.
വര്ജയേത്പ്രതിഷിദ്ധാനി പ്രയത്നേന ദിനാനി തു । ഷഷ്ഠ്യഷ്ടമീം പംചദശീം ദ്വാദശീം ച ചതുര്ദശീമ്
നിഷിദ്ധമായ ദിവസങ്ങൾ, അതായത് ആറാം, എട്ടാം, പന്ത്രണ്ടാം, പതിനാലാം, പതിനഞ്ചാം ദിവസങ്ങൾ, അവൻ ശ്രദ്ധയോടെ ഒഴിവാക്കണം.
ബ്രഹ്മചാരീ ഭവേന്നിത്യം തദ്വജ്ജന്മത്രയാഹനി । ആദധീത വിവാഹാഗ്നിം ജുഹുയാജ്ജാതവേദസമ്
ആ ദിവസങ്ങളിലും ജനനത്തിന് ശേഷം മൂന്നു ദിവസങ്ങളിലും അവൻ എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കണം. വിവാഹാഗ്നി സ്ഥാപിച്ച് ജാതവേദസിന് ഹോമം അർപ്പിക്കണം.
ഏതാനി സ്നാതകോ നിത്യം പാവനാനി ച പാവയേത് । വേദോദിതം സ്വകം കര്മ്മ നിത്യം കുര്യാദതംദ്രിതഃ
ഗൃഹസ്ഥൻ ഈ ശുദ്ധികർമ്മങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ആചരിക്കണം. വേദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന തന്റെ കര്മ്മങ്ങൾ അശ്രാന്തമായി നിർവഹിക്കണം.
അകുര്വാണഃ പതത്യാശു നരകാനതിഭീഷണാന് । അഭ്യസേത്പ്രയതോ വേദം മഹായജ്ഞാന്ന ഹാപയേത്
ഇവ കൃത്യമായി ചെയ്യാത്തവൻ ഭയങ്കരമായ നരകങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ വീഴും. വേദം പഠിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം, മഹായജ്ഞങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
കുര്യാദ്ഗൃഹ്യാണി കാര്യാണി സംധ്യോപാസനമേവ ച । സഖ്യം സമാധികൈഃ കുര്യാദുപേയാദീശ്വരം സദാ
ഗൃഹ്യകർമ്മങ്ങളും സന്ധ്യാവന്ദനവും നിർവഹിക്കണം. ആത്മീയമായി മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നവരുമായി സൗഹൃദം പുലർത്തണം, എപ്പോഴും ഭഗവാനെ സമീപിക്കണം.
ദൈവതാന്യഭിഗച്ഛേത കുര്യ്യാദ്ഭാര്യ്യാഭിപോഷണമ് । ന ധര്മം ഖ്യാപയേദ്വിദ്വാന്ന പാപം ഗൂഹയേദപി
ദേവതകളെ ആരാധിക്കണം, ഭാര്യയുടെ പോഷണം ചെയ്യണം. ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ തന്റെ ധർമ്മം പ്രചരിപ്പിക്കരുത്, പാപം മറയ്ക്കുകയും ചെയ്യരുത്.
കുര്വീതാത്മഹിതം നിത്യം സര്വഭൂതാനുകംപകഃ । വയസഃ കര്മ്മണോഽര്ഥസ്യ ശ്രുതസ്യാഭിജനസ്യ ച
സ്വന്തം ഭലത്തിനായി എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കണം, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ കാണിക്കണം; പ്രായം, പ്രവർത്തി, സമ്പത്ത്, പഠനം, ഉത്ഭവം എന്നിവ പരിഗണിക്കണം.
ദേശവാഗ്ബുദ്ധിസാരൂപ്യമാചരന്വിചരേത്സദാ । ശ്രുതിസ്മൃത്യുദിതം സമ്യക്സാധുഭിര്യശ്ച സേവിതഃ
ദേശത്തിനും സംസാരത്തിനും ബുദ്ധിക്കും യോജിച്ച രീതിയിൽ എപ്പോഴും പെരുമാറണം; ശാസ്ത്രങ്ങളിലും നല്ലവരിൽ ആചരിക്കുന്നതിലും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ ജീവിക്കണം.
തമാചാരം നിഷേവേത നേഹേതാന്യത്ര കര്ഹിചിത് । യേനാസ്യ പിതരോ യാതാ യേന യാതാഃ പിതാമഹാഃ
അവൻ ആചാരങ്ങൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം, മറ്റെന്തിനും വഴങ്ങരുത്. പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും നടന്ന വഴിയിലാണ് അവനും പോകേണ്ടത്.
തേന യായാത്സതാം മാര്ഗം തേന ഗച്ഛന്ന ദുഷ്യതി । നിത്യം സ്വാധ്യായശീലഃ സ്യാന്നിത്യം യജ്ഞോപവീതവാന്
നല്ലവരുടെ മാർഗം പിന്തുടരണം; ആ വഴി പിന്തുടരുമ്പോൾ വഴിതെറ്റില്ല. സ്വാധ്യായത്തിൽ എപ്പോഴും മനസ്സാകാം, യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചിരിക്കണം.
സത്യവാദീ ജിതക്രോധോ ലോഭമോഹവിവര്ജിതഃ । സാവിത്രീജാപ നിരതഃ ശ്രാദ്ധകൃന്മുച്യതേ ഗൃഹീ
സത്യം പറയുന്നവനും കോപം ജയിച്ചവനും ലോഭവും മോഹവും ഇല്ലാത്തവനും സാവിത്രി ജപത്തിൽ നിരതനും പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവനും ആയ ഗൃഹസ്ഥൻ മോക്ഷം നേടുന്നു.
മാതാപിത്രോര്ഹിതേ യുക്തോ ബ്രാഹ്മണസ്യ ഹിതേ രതഃ । ദാതാ യജ്വാ ദേവഭക്തോ ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
അമ്മയുടെയും അച്ഛനുടെയും ക്ഷേമത്തിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവനും ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിൽ താൽപര്യമുള്ളവനും ദാനശീലനും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും ദേവഭക്തനുമായവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിവര്ഗസേവീ സതതം ദേവാനാം ച സമര്ചനമ് । കുര്യാദഹരഹര്നിത്യം നമസ്യേത്പ്രയതഃ സുരാന്
ജീവിതത്തിലെ മൂന്നു പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് ദൈവങ്ങളെ നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നവൻ, ദിനംപ്രതി ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ദേവന്മാരെ വിനയപൂർവ്വം വണങ്ങണം.
വിഭാഗശീലഃ സതതം ക്ഷമായുക്തോ ദയാലുകഃ । ഗൃഹസ്ഥസ്തു സമാഖ്യാതോ ന ഗൃഹേണ ഗൃഹീ ഭവേത്
എപ്പോഴും മനസ്സുതുറയും ക്ഷമയും കാരുണ്യവും ഉള്ളവനെയാണ് സത്യത്തിൽ ഗൃഹസ്ഥൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്; വീടുള്ളതുകൊണ്ട് മാത്രം ആരും ഗൃഹസ്ഥനാവില്ല.
ക്ഷമാ ദയാ ച വിജ്ഞാനം സത്യം ചൈവ ദമഃ ശമഃ । അധ്യാത്മനിത്യതാ ജ്ഞാനമേതദ്ബ്രാഹ്മണലക്ഷണമ്
ക്ഷമ, ദയ, ജ്ഞാനം, സത്യവാദിത്വം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, മനസ്സിന്റെ സമാധാനം, ആത്മനിഷ്ഠ, ജ്ഞാനം — ഇതുകളാണ് ബ്രാഹ്മണന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ.
ഏതസ്മാന്ന പ്രമാദ്യേത വിശേഷേണ ദ്വിജോത്തമഃ । യഥാശക്തി ചരന്ധര്മ്മം നിംദിതാനി വിവര്ജയേത്
ഇവയിൽ പ്രത്യേകിച്ചും ഉത്തമദ്വിജൻ ഒരിക്കലും അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്; തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ധർമ്മം ആചരിച്ച് അപവാദയോഗ്യമായ കാര്യങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം.
വിധൂയ മോഹകലിലം ലബ്ധ്വാ യോഗമനുത്തമമ് । ഗൃഹസ്ഥോ മുച്യതേ ബംധാന്നാത്ര കാര്യാവിചാരണാ
ഭ്രമത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം മാറ്റി പരമമായ യോഗം പ്രാപിച്ചാൽ, ഗൃഹസ്ഥൻ ബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
വിഗര്ഹിത ജയ ക്ഷേപ ഹിംസാ ബംധവധാത്മനാമ് । അന്യമന്യു സമുത്ഥാനാം ദോഷാണാം മര്ഷണം ക്ഷമാ
അപമാനം, തോൽവി, പരിഹാസം, ദോഷം, ബന്ധുക്കളുടെ പ്രവർത്തികൾ, പരസ്പര വൈരാഗ്യം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള കുറ്റങ്ങൾ ക്ഷമിക്കുന്നതാണു സത്യമായ ക്ഷമ.
സ്വദുഃഖേഷ്വേവ കാരുണ്യം പരദുഃഖേഷു സൌഹൃദമ് । ദയേതി മുനയഃ പ്രാഹുഃ സാക്ഷാദ്ധര്മസ്യ സാധനമ്
സ്വന്തം ദുഃഖത്തിൽ കാരുണ്യവും മറ്റുള്ളവരുടെ ദുഃഖത്തിൽ സൗഹൃദവും — ഇതാണ് സത്യമായ ദയയെന്ന് മുനികൾ പറയുന്നു; ഇത് നേരിട്ട് ധർമ്മത്തിലേക്കുള്ള മാർഗമാണ്.
ചതുര്ദശാനാം വിദ്യാനാം ധാരണാ ഹി പരാര്ഥതഃ । വിജ്ഞാനമിതി തദ്വിദ്യാദ്യേന ധര്മോ വിവര്ധതേ
പതിന്നാലു വിദ്യകളും പഠിക്കുന്നത് മറ്റുള്ളവർക്കായി എന്നതാണു ജ്ഞാനം; അതിനാൽ ധർമ്മം വളരുന്നു.
അധീത്യ വിധിവദ്വിദ്യാമര്ഥം ചൈവോപലഭ്യതേ । ധര്മകാര്യാണി കുര്വീത ഹ്യേതദ്വിജ്ഞാനമുച്യതേ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി വിദ്യ പഠിച്ചാൽ അതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; ധർമ്മകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം.
സത്യേന ലോകം ജയതി സത്യം തത്പരമം പദമ് । യഥാ ഭൂതാ പ്രമാദം തു സത്യമാഹുര്മനീഷിണഃ
സത്യത്താൽ ലോകം ജയിക്കാം; സത്യമാണ് പരമപദം. യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യമാണു ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്, അശ്രദ്ധയല്ല.
ദമഃ ശരീരോപരതിഃ ശമഃ പ്രജ്ഞാപ്രസാദതഃ । അധ്യാത്മമക്ഷരം വിദ്യാ യത്ര ഗത്വാ ന ശോചതി
ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം ശരീരനിയന്ത്രണമാണ്; മനസ്സിന്റെ സമാധാനം ജ്ഞാനത്തിന്റെ തെളിച്ചത്തിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. അക്ഷരമായ ആത്മാവാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം; അതിലെത്തുമ്പോൾ ആരും ദുഃഖിക്കില്ല.
യയാ സ ദേവോഭഗവാന്വിദ്യയാ വിദ്യതേ പരഃ । സാക്ഷാദേവ ഹൃഷീകേശസ്തജ്ജ്ഞാനമിതി കീര്തിതമ്
അത് അറിയുന്ന ജ്ഞാനത്തിലൂടെ ആ ദൈവം ഉണ്ട്; അതേ ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അവൻ പരമനായി അറിയപ്പെടുന്നു; ഹൃഷീകേശനാണ് ആ ജ്ഞാനം എന്നു പറയുന്നു.
തന്നിഷ്ഠസ്തത്പരോ വിദ്വാന്നിത്യമക്രോധനഃ ശുചിഃ । മഹായജ്ഞപരോ വിപ്രോ ലഭതേ തദനുത്തമമ്
ആത്മനിഷ്ഠയുള്ളവൻ, അതിനോടു സമർപ്പിതനായ ജ്ഞാനി, എപ്പോഴും ക്രോധരഹിതനും ശുദ്ധനും മഹായജ്ഞങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും ആയ ബ്രാഹ്മണൻ ആ പരമാവസ്ഥ പ്രാപിക്കും.
ധര്മസ്യായതനം യത്നാച്ഛരീരം പരിപാലയേത് । നഹി ദേഹം വിനാ വിഷ്ണുഃ പുരുഷൈര്വിദ്യതേപരഃ
ധർമ്മത്തിന്റെ ആധാരമായ ശരീരം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കണം; കാരണം ശരീരമില്ലാതെ പരമനായ വിഷ്ണുവിനെ മനുഷ്യർ അറിയാൻ കഴിയില്ല.