ഭുംജീത പ്രയതോ നിത്യം വാഗ്യതോഽനന്യമാനസഃ । ഭൈക്ഷ്യേണ വര്തയേന്നിത്യം നൈവേകാന്നോ ഭവേദ്വ്രതീ
എപ്പോഴും ശ്രമപൂർവ്വം, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, മനസ്സ് മറ്റൊന്നിലേക്കു തിരിയാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. എപ്പോഴും ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കണം, ഒരേ വീട്ടിലെ ഭക്ഷണത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കരുത്.
ഭൈക്ഷ്യൈണ വര്ത്തിനോ വൃത്തിരുപവാസസമാ സ്മൃതാ । പൂജയേദശനം നിത്യമദ്യാച്ചൈനമകുത്സയന്
ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെ ജീവിതം ഉപവാസത്തിന് തുല്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. ഭക്ഷണം എപ്പോഴും ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കണം, അവഹേളിക്കരുത്.
ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്യേത്പ്രസീദേച്ച പ്രതിനംദേച്ച സര്വശഃ । അനാരോഗ്യമനായുഷ്യമസ്വര്ഗ്യം ചാതിഭോജനമ്
ഭക്ഷണം കണ്ടാൽ സന്തോഷിക്കണം, സന്തുഷ്ടനാകണം, എല്ലായ്പ്പോഴും നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കണം. അതികം ഭക്ഷണം രോഗം, ആയുസ്സ് കുറവ്, സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകും.
അപുണ്യം ലോകവിദ്വിഷ്ടം തസ്മാത്തത്പരിവര്ജയേത് । പ്രാങ്മുഖോഽന്നാനി ഭുംജീത സൂര്യാഭിമുഖമേവ വാ
അത് പാപകരവും എല്ലാവരും വെറുക്കുന്നതുമാണ്, അതിനാൽ ഒഴിവാക്കണം. കിഴക്ക് നോക്കി അല്ലെങ്കിൽ സൂര്യനെ നോക്കി ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
നാദ്യാദുദങ്മുഖോ നിത്യം വിധിരേഷ സനാതനഃ । പ്രക്ഷാല്യ പാണിപാദൌ ച ഭുംജാനോ ദ്വിരുപസ്പൃശേത്
നമുക്ക് ഒരിക്കലും വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത് — ഇതൊരു ശാശ്വത നിയമമാണ്. കൈയും കാലും കഴുകിയ ശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ രണ്ടുതവണ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
ശുദ്ധേ ദേശേ സമാസീനോ ഭുക്ത്വാ ച ദ്വിരുപസ്പൃശേത്
ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഇരുന്നു ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം രണ്ടുതവണ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
വ്യാസ ഉവാച- ഭുക്ത്വാ പീത്വാ ച സുപ്ത്വാ ച സ്നാത്വാ രഥ്യോപസര്പണേ । ഓഷ്ഠാവലോമകൌ സ്പൃഷ്ട്വാ വാസോ വിപരിധായ ച
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, വെള്ളം കുടിച്ചതിന് ശേഷം, ഉറങ്ങിയതിന് ശേഷം, കുളിച്ചതിന് ശേഷം, വഴിയിലേക്ക് ചെന്നതിന് ശേഷം, അധരങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ സ്പർശിച്ചതിന് ശേഷം, വസ്ത്രം മാറ്റിയതിന് ശേഷം—
രേതോമൂത്രപുരീഷാണാമുത്സര്ഗേഽനൃതഭാഷണേ । ഷ്ഠീവിത്വാഽധ്യയനാരംഭേ കാസശ്വാസാഗമേ തഥാ
ശുക്ലം, മൂത്രം, മലം എന്നിവ ഒഴിച്ചതിന് ശേഷം, കള്ളം പറഞ്ഞതിന് ശേഷം, തുപ്പിയതിന് ശേഷം, പഠനം തുടങ്ങുമ്പോൾ, ചുമച്ചാൽ, തുമ്മിയാൽ—
ചത്വരം വാ ശ്മശാനം വാ സമാക്രമ്യ ദ്വിജോത്തമഃ । സംധ്യയോരുഭയോസ്തദ്വദാചാംതോഽപ്യാചമേത്പുനഃ
ചത്വരം അല്ലെങ്കിൽ ശ്മശാനം കടന്നാൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ ഇരട്ടിയിലും, എത്രയും ശുദ്ധനായിരുന്നാലും വീണ്ടും വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
ചംഡാലമ്ലേച്ഛസംഭാഷേ സ്ത്രീശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടഭാഷണേ । ഉച്ഛിഷ്ടം പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ ഭോജ്യം ചാപി തഥാവിധമ്
ചണ്ഡാളനോടോ വിദേശിയോടോ സംസാരിച്ചതിന് ശേഷം, സ്ത്രീയോടോ ശൂദ്രനോടോ അശുദ്ധനായവനോടോ സംസാരിച്ചാൽ, അത്തരം ആളെയോ അത്തരം ഭക്ഷണത്തെയോ കണ്ടാൽ—
ആചാമേദശ്രുപാതേ വാ ലോഹിതസ്യ തഥൈവ ച । ഭോജനേ സംധ്യയോഃ സ്നാത്വാ പീത്വാ മൂത്രപുരീഷയോഃ
കണ്ണീർ വീണാൽ, രക്തം വന്നാൽ, ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ, കുളിച്ചതിന് ശേഷം, വെള്ളം കുടിച്ചതിന് ശേഷം, മൂത്രം അല്ലെങ്കിൽ മലമൊഴിച്ചതിന് ശേഷം വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
ആഗതോ വാചമേത്സുപ്ത്വാ സകൃത്സകൃദഥാന്യതഃ । അഗ്നേര്ഗവാമഥാലംഭേ സ്പൃഷ്ട്വാ പ്രയതമേവ വാ
ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റാൽ, ഒരിക്കൽ ആയാലും പലതവണ ആയാലും, അഗ്നി, പശു, അശുദ്ധമായത് എന്നിവ സ്പർശിച്ചാൽ, ശ്രദ്ധയോടെ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
സ്ത്രീണാമഥാത്മനഃ സ്പര്ശേ നീലദ്യം വാ പരിധായ ച । ഉപസ്പര്ശേജ്ജലം വാര്തം തൃണം വാ ഭൂമിമേവ ച
സ്ത്രീകളെ അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം സ്പർശിച്ചാൽ, നീല അല്ലെങ്കിൽ ഈർപ്പമുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ചാൽ, വെള്ളം, പുല്ല്, നിലം എന്നിവ സ്പർശിച്ചാൽ—
കേശാനാം ചാത്മനഃ സ്പര്ശേ വാസസഃ സ്ഖലിതസ്യ ച । അനുഷ്ണാഭിരകേശാഭിരദുഷ്ടാഭിശ്ച ധര്മതഃ
സ്വന്തം മുടി സ്പർശിച്ചാൽ, വസ്ത്രം ഇടം തെറ്റിയാൽ, ചൂടില്ലാത്തതും പഴയതല്ലാത്തതും അശുദ്ധമല്ലാത്തതുമായ വെള്ളം നിയമപ്രകാരം ഉപയോഗിക്കണം.
ശൌചേഽപ്സു സര്വദാ ചാമേദാസീനഃ പ്രാഗുദങ്മുഖഃ । ശിരഃ പ്രാവൃത്യ കംഠം വാ മുക്തകേശശിഖോഽപി വാ
ശുദ്ധിക്ക് വേണ്ടി എല്ലായ്പ്പോഴും കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ വടക്ക് മുഖം തിരിച്ച് ഇരുന്നു, തല അല്ലെങ്കിൽ കഴുത്ത് മറച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ മുടി അഴിച്ചോ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
അകൃത്വാ പാദയോഃ ശൌചം മാര്ഗതോ ന ശുചിര്ഭവേത് । സോപാനത്കോപാനസ്ഥോ വാ നോഷ്ണീഷീ ചാചമേദ്ബുധഃ
കാൽ കഴുകാതെ വഴിയിൽ ശുദ്ധിയുണ്ടാകില്ല; ചെരിപ്പ് ധരിച്ചോ, ചെരിപ്പിന്റെ മുകളിൽ നിന്നോ, തല മറക്കാതെയോ വെള്ളം സ്പർശിക്കരുത്.
ന ചൈവ വര്ഷധാരാഭിര്ന തിഷ്ഠന്നുദ്ധൃതോദകൈഃ । നൈകഹസ്താര്പിതജലൈര്വിനാ സൂത്രേണ വാ പുനഃ
മഴവെള്ളം ഉപയോഗിക്കരുത്, നിൽക്കുമ്പോഴും, കിണറുകളിൽ നിന്ന് എടുത്ത വെള്ളം കൊണ്ടും, ഒരു കൈ കൊണ്ട് മാത്രം വെള്ളം എടുത്താലും, തന്തിയില്ലാതെ വെള്ളം സ്പർശിക്കരുത്.
ന പാദുകാസനസ്ഥോ വാ ബഹിര്ജാനുരഥാപി വാ । ന ജല്പന്ന ഹസന്പ്രേക്ഷന്ശയാനസ്തല്പ ഏവ ച
ചെരിപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുന്നോ, മുട്ട് പുറത്തായിരിക്കുമ്പോഴും, സംസാരിക്കുമ്പോഴും, ചിരിക്കുമ്പോഴും, ചുറ്റും നോക്കുമ്പോഴും, കിടക്കയിൽ കിടക്കുമ്പോഴും വെള്ളം സ്പർശിക്കരുത്.
നാവിക്ഷിതാഭിഃ ഫേനാദ്യൈരുപേതാഭിരഥാപി വാ । ശൂദ്രാശുചികരോന്മുക്തൈര്നക്ഷാരാഭിസ്തഥൈവ ച
നനവുള്ളതോ, അഴുക്കുള്ളതോ, ഫേനമുള്ളതോ ആയ വെള്ളം ഉപയോഗിക്കരുത്; ശൂദ്രന്മാർ, അശുദ്ധർ, വ്രതം വിട്ടവർ സ്പർശിച്ച വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ കയ്പുള്ള വെള്ളം ഉപയോഗിക്കരുത്.
ന ചൈവാംഗുലിഭിഃ ശബ്ദം ന കുര്യാന്നാന്യമാനസഃ । ന വര്ണരസദുഷ്ടാഭിര്ന ചൈവ പ്രദരോദകൈഃ
വെള്ളം സ്പർശിക്കുമ്പോൾ വിരലുകൾ കൊണ്ട് ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കരുത്, മനസ്സാക്ഷി ഇല്ലാതെ ചെയ്യരുത്, നിറംമാറിയതോ രുചികെട്ടതോ ഒഴുകുന്ന വെള്ളം ഉപയോഗിക്കരുത്.
ന പാണിക്ഷുഭിതാഭിര്വാ ന ബഹിര്ഗംധ ഏവ വാ । ഹൃദ്ഗാഭിഃ പൂയതേ വിപ്രഃ കംഠ്യാഭിഃ ക്ഷത്രിയഃ ശുചിഃ
കൈകൊണ്ട് കലക്കിയ വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പുറത്തുനിന്നുള്ള ദുർഗന്ധമുള്ള വെള്ളം ഉപയോഗിക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണൻ ഹൃദയം തൊടുന്ന വെള്ളം കൊണ്ടാണ് ശുദ്ധിയാകുന്നത്, ക്ഷത്രിയൻ കഴുത്ത് തൊടുന്ന വെള്ളം കൊണ്ടാണ് ശുദ്ധിയാകുന്നത്.
പ്രാശിതാഭിസ്തഥാ വൈശ്യഃ സ്ത്രീശൂദ്രൌ സ്പര്ശതോംഽതതഃ । അംഗുഷ്ഠമൂലാംതരതോ രേഖായാം ബ്രാഹ്മമുച്യതേ
വൈശ്യൻ രുചി നോക്കിയ വെള്ളം കൊണ്ടാണ് ശുദ്ധിയാകുന്നത്; സ്ത്രീകളും ശൂദ്രന്മാരും സ്പർശിച്ചാൽ മതിയാകും; ബ്രാഹ്മണനു വലതുകൈയിലെ അങ്ങൂഠത്തിന്റെ അടിയിൽ വരയിടത്ത് വെള്ളം തൊടുമ്പോൾ ശുദ്ധിയാകുന്നു.
അംതരാംഗുഷ്ഠദേശിന്യൈഃ പിതൄണാം തീര്ഥമുച്യതേ । കനിഷ്ഠാമൂലതഃ പശ്ചാത്പ്രാജാപത്യം പ്രചക്ഷതേ
വലതുകൈയിലെ വിരൽക്കൂട്ടിനും തൊണ്ടയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള ഭാഗം പിതൃദേവന്മാരുടെ തിര്ഥമായി പറയപ്പെടുന്നു. ചെറുവിരലിന്റെ അടിയിൽ പിന്നിലായി പ്രജാപതിയുടെ തിര്ഥം എന്നു പറയുന്നു.
അംഗുല്യഗ്രം സ്മൃതം ദൈവം തദേവാര്ഷം പ്രകീര്തിതമ് । മൂലേന ദൈവമാര്ഷം സ്യാദാഗ്നേയം മധ്യതഃ സ്മൃതമ്
വിരലിന്റെ അഗ്രം ദൈവികമായതും, അതുപോലെ മഹർഷിമാരുടെ തിര്ഥവുമാണ്. വിരലിന്റെ അടിയിൽ ദൈവവും മഹർഷിയും, നടുവിൽ അഗ്നിയുടെ തിര്ഥം എന്നു പറയുന്നു.
തദേവ സൌമികം തീര്ഥമേതജ്ജ്ഞാത്വാ ന മുഹ്യതി । ബ്രാഹ്മേണൈവ തു തീര്ഥേന ദ്വിജോ നിത്യമുപസ്പൃശേത്
അതേ ഭാഗം സോമന്റെ തിര്ഥവുമാണ്. ഇതറിയുന്നവൻ ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാതെ ഇരിക്കും. ബ്രഹ്മയുടെ തിര്ഥം ഉപയോഗിച്ച് ദ്വിജൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം.
ഹോമയേദ്വാഥ ദൈവേന ന തു പിത്ര്യേണ വൈ ദ്വിജാഃ । ത്രിഃപ്രാശ്നീയാദപഃ പൂര്വം ബ്രാഹ്മേണ പ്രയതസ്തതഃ
ദൈവത്തിന്റെ തിര്ഥം ഉപയോഗിച്ച് ഹോമം ചെയ്യാം, പിതൃതിര്ഥം ഉപയോഗിച്ച് ചെയ്യരുത്, ദ്വിജന്മാരേ. ആദ്യം ബ്രഹ്മതിര്ഥം ഉപയോഗിച്ച് മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളം കുടിച്ച്, ശേഷം ശുദ്ധനായിരിക്കണം.
സംമൃജ്യാംഗുഷ്ഠമൂലേന മുഖം വൈ സമുപസ്പൃശേത് । അംഗുഷ്ഠാനാമികാഭ്യാം തു സ്പൃശേന്നേത്രദ്വയം തതഃ
വലതുകൈയുടെ തൊണ്ടയുടെ അടിയാൽ വായ് തുടയ്ക്കണം. അതിന് ശേഷം വലതുകൈയുടെ തൊണ്ടയും മധ്യവിരലും ഉപയോഗിച്ച് രണ്ടുകണ്ണുകളും സ്പർശിക്കണം.
തര്ജന്യംഗുഷ്ഠയോഗേന സ്പൃശേന്നാസാപുടദ്വയമ് । കനിഷ്ഠാംഗുഷ്ഠയോഗേന ശ്രവണേ സമുസ്പൃശേത്
തരജനി വിരലും തൊണ്ടയും ചേർത്ത് രണ്ടുനാസാപുടങ്ങളും സ്പർശിക്കണം. ചെറുവിരലും തൊണ്ടയും ചേർത്ത് രണ്ടു ചെവികളും സ്പർശിക്കണം.
സര്വാസാമഥയോഗേന ഹൃദയം തു തനവാ । സ്പൃശേദ്വൈ ശിരസസ്തദ്വദംഗുഷ്ഠേനാംസകദ്വയമ്
എല്ലാവിരലുകളും ചേർത്ത് ഹൃദയം സ്പർശിക്കണം. അതുപോലെ തൊണ്ട ഉപയോഗിച്ച് രണ്ടുചുമലുകളും സ്പർശിക്കണം.
ത്രിഃപ്രാശ്നീയാദ്യദംഭസ്തു പ്രീതാസ്തേനാസ്യ ദേവതാഃ । ബ്രഹ്മാവിഷ്ണുര്മഹേശശ്ച ഭവംതീത്യനുശുശ്രുമ
ഇങ്ങനെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം വെള്ളം കുടിച്ചാൽ ദേവന്മാർ സന്തോഷപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും എന്നും കേട്ടിട്ടുണ്ട്.