ധര്മസാരഃ സമുദ്ദിഷ്ടഃ പ്രേത്യാനംതഫലപ്രദഃ । സമ്യഗാരാധ്യ വക്താരം വിസൃഷ്ടസ്തദനുജ്ഞയാ
മരണത്തിന് ശേഷം അനന്തഫലം നൽകുന്ന ധർമ്മത്തിന്റെ സാരം ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഗുരുവിനെ ശരിയായി ആരാധിച്ച്, അവന്റെ അനുമതിയോടെ വിട്ടയക്കപ്പെടണം.
ശിഷ്യോ വിദ്യാഫലം ഭുംക്തേ പ്രേത്യ ചാപദ്യതേ ദിവി । യോ ഭ്രാതരം പിതൃസമം ജ്യേഷ്ഠം മൂഢോഽവമന്യതേ
വിദ്യാർത്ഥി വിദ്യയുടെ ഫലം അനുഭവിച്ച്, മരണത്തിന് ശേഷം സ്വർഗത്തിൽ എത്തും. പക്ഷേ, മൂഢൻ തന്റെ മുതിർന്ന സഹോദരനെ അച്ഛനായി കാണാതെ അവമതിച്ചാൽ—
തേന ദോഷേണ സംപ്രേത്യ നിരയം ഘോരമൃച്ഛതി । പുംസാം വര്ത്മനി സൃഷ്ടേന പൂജ്യോ ഭര്താ തു സര്വദാ
അവന്റെ ആ ദോഷം കൊണ്ടു, മരിച്ചശേഷം ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വീഴും. പുരുഷന്മാർക്കുള്ള മാർഗത്തിൽ ഭർത്താവിനെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം.
അപി മാതരി ലോകേഽസ്മിന്നുപകാരാദ്ധി ഗൌരവമ് । മാതുലാംശ്ച പിതൃവ്യാംശ്ച ശ്വശുരാനൃത്വിജോ ഗുരൂന്
ലോകത്തിൽ അമ്മയ്ക്ക് സഹായം നൽകിയതിനാൽ ആദരം ലഭിക്കുന്നു. അമ്മാവന്മാരെയും പിതാവിന്റെ സഹോദരന്മാരെയും, മരുമക്കളെയും, യാജമാനന്മാരെയും, ഗുരുക്കന്മാരെയും ആദരിക്കണം.
അസാവഹമിതി ബ്രൂയാത്പ്രത്യുത്ഥായാഭിവാദയേത് । അവാച്യോ ദീക്ഷിതോ നാമ്നാ യവീയാനപി യോ ഭവേത്
"ഇവൻ ഞാൻ തന്നെയാണ്" എന്നു പറഞ്ഞ് എഴുന്നേറ്റ് നമസ്കരിക്കണം. ദീക്ഷയേറ്റവൻ, എത്ര ചെറുപ്പനായാലും, പേരുപറഞ്ഞ് വിളിക്കരുത്.
ഭോ ഭവത്പൂര്വകം ത്വേനമഭിഭാഷേത ധര്മവിത് । അഭിവാദ്യശ്ച പൂജ്യശ്ച ശിരസാനമ്യ ഏവ ച
ധർമ്മം അറിയുന്നവൻ "ഭവാൻ" എന്നോ "നിങ്ങളുടെ അനുമതിയോടെ" എന്നോ പറഞ്ഞ് സംസാരിക്കണം. അവനെ നമസ്കരിച്ച്, തലകൂപ്പി ആദരിക്കണം.
ബ്രാഹ്മണക്ഷത്രിയാദ്യൈശ്ച ശ്രീകാമൈഃ സാദരം സദാ । നാഭിവാദ്യാശ്ച വിപ്രേണ ക്ഷത്രിയാദ്യാഃ കഥംചന
ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും മറ്റ് വർഗ്ഗങ്ങളുമെല്ലാവരും ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിച്ച് എപ്പോഴും ആദരവോടെ പെരുമാറണം; എന്നാൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഒരിക്കലും ക്ഷത്രിയർക്കും മറ്റു വർഗ്ഗങ്ങൾക്കുമൊക്കെ വന്ദനം ചെയ്യരുത്.
ജ്ഞാനകര്മഗുണോപേതാ യദ്യപ്യേതേ ബഹുശ്രുതാഃ । ബ്രാഹ്മണഃ സര്വവര്ണാനാം സ്വസ്തി കുര്യാദിതി ശ്രുതിഃ
മറ്റുള്ളവർക്ക് ജ്ഞാനവും നല്ല പ്രവൃത്തികളും ധാരാളം വിദ്യകളും ഉണ്ടായാലും, എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും ആശീർവാദം നൽകേണ്ടത് ബ്രാഹ്മണനാണെന്ന് ശാസ്ത്രം പറയുന്നു.
സവര്ണേന സവര്ണാനാം കാര്യമേവാഭിവാദനമ് । ഗുരുരഗ്നിര്ദ്വിജാതീനാം വര്ണാനാം ബ്രാഹ്മണോ ഗുരുഃ
ഒരേ വർഗ്ഗത്തിലുള്ളവർക്ക് പരസ്പരം വന്ദനം ചെയ്യുന്നത് ശരിയാണ്; രണ്ടാമതുള്ളവർക്ക് ഗുരു അഗ്നിയെപ്പോലെയാണ്, എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കിടയിൽ ബ്രാഹ്മണനാണ് ഗുരു.
പതിരേകോ ഗുരുഃ സ്ത്രീണാം സര്വത്രാഭ്യാഗതോ ഗുരുഃ । വിദ്യാകര്മവയോബംധുര്വിത്തം ഭവതി പംചമമ്
സ്ത്രീകൾക്ക് ഭർത്താവാണ് ഏക ഗുരു; അവൻ എവിടെയും ഉണ്ടെങ്കിൽ അവനാണ് ഗുരു. ജ്ഞാനം, പ്രവൃത്തി, പ്രായം, ബന്ധം എന്നിവയാണ് ബന്ധങ്ങൾ, ധനം അഞ്ചാമത്തേതാണ്.
മാന്യസ്ഥാനാനി പംചാഹുഃ പൂര്വം പൂര്വം ഗുരൂത്തരാത് । പംചാനാം ത്രിഷു വര്ണേഷു ഭൂയാംസി ബലവംതി ച
ആദരിക്കേണ്ടത് അഞ്ചിടങ്ങളാണ്, ഓരോന്നും മുന്നിലുള്ളതിനെക്കാൾ വലിയതായാണ്; മൂന്നു വർഗ്ഗങ്ങളിൽ വലിയവരാണ് കൂടുതൽ ശക്തിയുള്ളത്.
യത്ര സ്യുഃ സോഽത്ര മാനാര്ഹഃ ശൂദ്രോഽപി ദശമീം ഗതഃ । പംഥാ ദേയോ ബ്രാഹ്മണായ സ്ത്രിയൈ രാജ്ഞേ വിചക്ഷുഷേ
ഇവിടെയുള്ളവർക്ക് ആദരം കൊടുക്കണം, ശൂദ്രൻ പത്താമനായി വന്നാലും. ബ്രാഹ്മണനും സ്ത്രീക്കും രാജാവിനും പണ്ഡിതനുമാണ് വഴികൊടുക്കേണ്ടത്.
വൃദ്ധായ ഭാരഭഗ്നായ രോഗിണേ ദുര്ബലായ ച । ഭിക്ഷാമാഹൃത്യ ശിഷ്ടാനാം ഗൃഹേഭ്യഃ പ്രയതോഽന്വഹമ്
വയസ്സായവർക്കും ഭാരത്തിൽ കുനിഞ്ഞവർക്കും രോഗികൾക്കും ദുർബലർക്കും വഴികൊടുക്കണം. ഭിക്ഷയെടുത്ത് നല്ലവരുടെ വീടുകളിൽ പ്രതിദിനം ശ്രമപൂർവ്വം പോകണം.
നിവേദ്യ ഗുരുവേഽശ്നീയാദ്വാഗ്യതസ്തദനുജ്ഞയാ । ഭവത്പൂര്വം ചരേദ്ഭൈക്ഷ്യമുപവീതീ ദ്വിജോത്തമഃ
ഭക്ഷണം ഗുരുവിന് സമർപ്പിച്ച്, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, ഗുരുവിന്റെ അനുമതിയോടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. ഏറ്റവും വലിയ രണ്ടാമതുള്ളവർ ആദ്യം നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ ഭിക്ഷയെടുക്കണം.
ഭവന്മധ്യം തു രാജന്യോ വൈശ്യസ്തു ഭവദുത്തരമ് । മാതരം വാ സ്വസാരം വാ മാതുര്വാ ഭഗിനീം നിജാമ്
മധ്യത്തിൽ ക്ഷത്രിയനും അവസാനം വൈശ്യനും നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ ഭിക്ഷയെടുക്കണം. അമ്മയോടോ സഹോദരിയോടോ സ്വന്തം അമ്മാവിയോടോ ആദ്യം ഭിക്ഷയെടുക്കാം.
ഭിക്ഷേത ഭിക്ഷാംപ്രഥമം യാചൈനം ന വിമാനയേത് । സജാതീയഗൃഹേഷ്വേവ സാര്വവര്ണികമേവ വാ
ആദ്യം ഭിക്ഷയെടുക്കണം, അവളെ അവഹേളിക്കരുത്. ഇതു തനതായ വർഗ്ഗക്കാരുടെ വീടുകളിലോ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളുടേയും വീടുകളിലോ ചെയ്യാം.
ഭൈക്ഷ്യസ്യാചരണം പ്രോക്തം പതിതാ ദിവി വര്ജിതമ് । വേദയജ്ഞൈരഹീനാനാം പ്രശസ്താനാം സ്വകര്മ്മസു
ഭിക്ഷയെടുക്കേണ്ടത് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ പാപികളിൽ നിന്നോ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാത്തവരിൽ നിന്നോ, വേദപഠനമോ യജ്ഞമോ ഇല്ലാത്തവരിൽ നിന്നോ, അവർ സ്വന്തം കര്മ്മത്തിൽ നല്ലവരായാലും ഒഴിവാക്കണം.
ബ്രഹ്മചാര്യ്യാഹരേദ്ഭൈക്ഷ്യം ഗൃഹേഭ്യഃ പ്രയതോഽന്വഹമ് । ഗുരോഃ കുലേ ന ഭിക്ഷേത ന ജ്ഞാതികുലബംധുഷു
ബ്രഹ്മചാരിക്ക് ദിവസവും ശ്രമപൂർവ്വം വീടുകളിൽ നിന്ന് ഭിക്ഷയെടുക്കണം; ഗുരുവിന്റെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നും ബന്ധുക്കളിൽ നിന്നുമോ ഭിക്ഷയെടുക്കരുത്.
അലാഭേത്വന്യഗേഹാനാം പൂര്വം പൂര്വം വിവര്ജയേത് । സര്വം വാ വിചരേദ്ഗ്രാമം പൂര്വോക്താനാമസംഭവേ
മറ്റു വീടുകളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, മുമ്പ് പോയവിടങ്ങൾ ഒഴിവാക്കണം; മുമ്പ് പറഞ്ഞവ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, മുഴുവൻ ഗ്രാമവും ഭിക്ഷയെടുക്കാം.
നിയമ്യ പ്രയതോ വാചം ദിശസ്ത്വനവലോകയന് । സമാഹൃത്യ തു ഭൈക്ഷ്യാന്നം യാവദര്ഥമമായയാ
വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, ചുറ്റും നോക്കാതെ, ഭിക്ഷയെടുക്കുമ്പോൾ വേണ്ടത്ര മാത്രം ഭക്ഷണം വഞ്ചനയില്ലാതെ സമാഹരിക്കണം.
ഭുംജീത പ്രയതോ നിത്യം വാഗ്യതോഽനന്യമാനസഃ । ഭൈക്ഷ്യേണ വര്തയേന്നിത്യം നൈവേകാന്നോ ഭവേദ്വ്രതീ
എപ്പോഴും ശ്രമപൂർവ്വം, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, മനസ്സ് മറ്റൊന്നിലേക്കു തിരിയാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കണം. എപ്പോഴും ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കണം, ഒരേ വീട്ടിലെ ഭക്ഷണത്തിൽ മാത്രം ആശ്രയിക്കരുത്.
ഭൈക്ഷ്യൈണ വര്ത്തിനോ വൃത്തിരുപവാസസമാ സ്മൃതാ । പൂജയേദശനം നിത്യമദ്യാച്ചൈനമകുത്സയന്
ഭിക്ഷയാൽ ജീവിക്കുന്നവരുടെ ജീവിതം ഉപവാസത്തിന് തുല്യമാണ് എന്ന് പറയുന്നു. ഭക്ഷണം എപ്പോഴും ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കണം, അവഹേളിക്കരുത്.
ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്യേത്പ്രസീദേച്ച പ്രതിനംദേച്ച സര്വശഃ । അനാരോഗ്യമനായുഷ്യമസ്വര്ഗ്യം ചാതിഭോജനമ്
ഭക്ഷണം കണ്ടാൽ സന്തോഷിക്കണം, സന്തുഷ്ടനാകണം, എല്ലായ്പ്പോഴും നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കണം. അതികം ഭക്ഷണം രോഗം, ആയുസ്സ് കുറവ്, സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കാതിരിക്കുക എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാകും.
അപുണ്യം ലോകവിദ്വിഷ്ടം തസ്മാത്തത്പരിവര്ജയേത് । പ്രാങ്മുഖോഽന്നാനി ഭുംജീത സൂര്യാഭിമുഖമേവ വാ
അത് പാപകരവും എല്ലാവരും വെറുക്കുന്നതുമാണ്, അതിനാൽ ഒഴിവാക്കണം. കിഴക്ക് നോക്കി അല്ലെങ്കിൽ സൂര്യനെ നോക്കി ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
നാദ്യാദുദങ്മുഖോ നിത്യം വിധിരേഷ സനാതനഃ । പ്രക്ഷാല്യ പാണിപാദൌ ച ഭുംജാനോ ദ്വിരുപസ്പൃശേത്
നമുക്ക് ഒരിക്കലും വടക്കോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത് — ഇതൊരു ശാശ്വത നിയമമാണ്. കൈയും കാലും കഴുകിയ ശേഷം ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ രണ്ടുതവണ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
ശുദ്ധേ ദേശേ സമാസീനോ ഭുക്ത്വാ ച ദ്വിരുപസ്പൃശേത്
ശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഇരുന്നു ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം രണ്ടുതവണ വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
വ്യാസ ഉവാച- ഭുക്ത്വാ പീത്വാ ച സുപ്ത്വാ ച സ്നാത്വാ രഥ്യോപസര്പണേ । ഓഷ്ഠാവലോമകൌ സ്പൃഷ്ട്വാ വാസോ വിപരിധായ ച
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം, വെള്ളം കുടിച്ചതിന് ശേഷം, ഉറങ്ങിയതിന് ശേഷം, കുളിച്ചതിന് ശേഷം, വഴിയിലേക്ക് ചെന്നതിന് ശേഷം, അധരങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ സ്പർശിച്ചതിന് ശേഷം, വസ്ത്രം മാറ്റിയതിന് ശേഷം—
രേതോമൂത്രപുരീഷാണാമുത്സര്ഗേഽനൃതഭാഷണേ । ഷ്ഠീവിത്വാഽധ്യയനാരംഭേ കാസശ്വാസാഗമേ തഥാ
ശുക്ലം, മൂത്രം, മലം എന്നിവ ഒഴിച്ചതിന് ശേഷം, കള്ളം പറഞ്ഞതിന് ശേഷം, തുപ്പിയതിന് ശേഷം, പഠനം തുടങ്ങുമ്പോൾ, ചുമച്ചാൽ, തുമ്മിയാൽ—
ചത്വരം വാ ശ്മശാനം വാ സമാക്രമ്യ ദ്വിജോത്തമഃ । സംധ്യയോരുഭയോസ്തദ്വദാചാംതോഽപ്യാചമേത്പുനഃ
ചത്വരം അല്ലെങ്കിൽ ശ്മശാനം കടന്നാൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ ഇരട്ടിയിലും, എത്രയും ശുദ്ധനായിരുന്നാലും വീണ്ടും വെള്ളം സ്പർശിക്കണം.
ചംഡാലമ്ലേച്ഛസംഭാഷേ സ്ത്രീശൂദ്രോച്ഛിഷ്ടഭാഷണേ । ഉച്ഛിഷ്ടം പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ ഭോജ്യം ചാപി തഥാവിധമ്
ചണ്ഡാളനോടോ വിദേശിയോടോ സംസാരിച്ചതിന് ശേഷം, സ്ത്രീയോടോ ശൂദ്രനോടോ അശുദ്ധനായവനോടോ സംസാരിച്ചാൽ, അത്തരം ആളെയോ അത്തരം ഭക്ഷണത്തെയോ കണ്ടാൽ—