തം കര്മയോഗം വദ നഃ സൂത മൂര്തിമയസ്തു യഃ । ഇതി ശുശ്രൂഷവോ വിപ്രാ ഭവദഗ്രേ വ്യവസ്ഥിതാഃ
സൂതാ, ആ കര്മ്മയോഗം എങ്ങനെയാണെന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയൂ. ഞങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉത്സാഹത്തോടെ നിങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ കേൾക്കാൻ കാത്തിരിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച- ഏവമേവ പുരാ പൃഷ്ടോ വ്യാസഃ സത്യവതീസുതഃ । ഋഷിഭിരഗ്നിസംകാശൈര്വ്യാസസ്താനാഹ തച്ഛൃണു
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇതുപോലെ തന്നെ, പുരാതനകാലത്ത്, സത്യവതിയുടെ മകൻ വ്യാസൻ അഗ്നിപോലുള്ള മഹർഷിമാരാൽ ചോദിക്കപ്പെട്ടു. അവൻ അവരോട് പറഞ്ഞത് കേൾക്കൂ.
വ്യാസ ഉവാച- ശൃണുധ്വംമൃഷയഃ സര്വേ വക്ഷ്യമാണം സനാതനമ് । കര്മയോഗം ബ്രാഹ്മണാനാമാത്യംതികഫലപ്രദമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷിമാരേ, ഞാൻ പറയാൻ പോകുന്ന ഈ ശാശ്വതമായ ബ്രാഹ്മണരുടെ കര്മ്മയോഗം, പരമഫലം നൽകുന്നതാണ്. എല്ലാവരും ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
ആമ്നായസിദ്ധമഖിലം ബ്രാഹ്മണാര്ഥം പ്രദര്ശിതമ് । ഋഷീണാം ശൃണ്വതാം പൂര്വം മനുരാഹ പ്രജാപതിഃ
വേദപരമ്പരയിൽ സ്ഥാപിതമായതും ബ്രാഹ്മണരുടെ ഹിതത്തിനായി കാണിച്ചതുമാണ് ഇത്. അതെല്ലാം പുരാതനകാലത്ത് പ്രജാപതി മനു, മഹർഷിമാർക്ക് പറഞ്ഞിരുന്നു.
സര്വവ്യാധിഹരം പുണ്യമൃഷിസംഘൈര്നിഷേവിതമ് । സമാഹിതധിയോ യൂയം ശൃണുധ്വം ഗദതോ മമ
എല്ലാ രോഗങ്ങളും മാറ്റുന്ന, പുണ്യമുള്ളതും, മഹർഷിമാർ ആചരിച്ചതുമായതാണ് ഇത്. മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കിയ നിങ്ങൾ, ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
കൃതോപനയനോ വേദാനധീയീത ദ്വിജോത്തമഃ । ഗര്ഭാഷ്ടമേഽഷ്ടമേവാബ്ദേ സ്വസൂത്രോക്തവിധാനതഃ
ഉപനയനം കഴിഞ്ഞ്, ഉത്തമബ്രാഹ്മണൻ, ഗർഭത്തിൽ എട്ടാമത്തെ മാസം മുതൽ അല്ലെങ്കിൽ എട്ടാം വയസ്സിൽ തന്നെ, തനിക്കു വിധിക്കപ്പെട്ട രീതിയിൽ വേദം പഠിക്കണം.
ദംഡീ ച മേഖലീ സൂത്രീ കൃഷ്ണാജിനധരോ മുനിഃ । ഭിക്ഷാഹാരോ ഗുരുഹിതോ വീക്ഷ്യമാണോ ഗുരോര്മുഖമ്
കൈയിൽ ദണ്ഡും, മേൽക്കെട്ട്, പൂണൂലും, കറുത്ത മയില്പ്പട്ടയും ധരിച്ച്, ഭിക്ഷയാൽ ജീവിച്ച്, ഗുരുവിന്റെ സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു, ഗുരുവിന്റെ മുഖം നോക്കി നിൽക്കണം.
കാര്പാസമുപവീതാര്ഥം നിര്മിതം ബ്രഹ്മണാ പുരാ । ബ്രാഹ്മണാനാം ത്രിവൃത്സൂത്രം കൌശം വാ വസ്ത്രമേവ വാ
ബ്രഹ്മാവ് പുരാതനകാലത്ത് ബ്രാഹ്മണരുടെ പൂണൂലിനായി കർപ്പാസത്തിൽ നിന്നോ വസ്ത്രത്തിൽ നിന്നോ നിർമ്മിച്ച മൂന്നു പാടുള്ള പൂണൂലാണ് ഉത്തമം.
സദോപവീതീ ചൈവ സ്യാത്സദാബദ്ധ ശിഖോ ദ്വിജഃ । അന്യഥാ യത്കൃതം കര്മ്മ തദ്ഭവത്യയഥാകൃതമ്
ദ്വിജൻ എപ്പോഴും പൂണൂലും കെട്ടിയ ശിഖയും ധരിച്ചിരിക്കണം. അല്ലാത്തപക്ഷം ചെയ്യുന്ന കര്മ്മങ്ങൾ ഫലപ്രദമാകില്ല.
വസേദവികൃതം വാസഃ കാര്പാസം വാ കഷായകമ് । തദേവ പരിധാനീയം ശുക്ലം താംതവമുത്തമമ്
അവൻ മാറ്റമില്ലാത്ത വസ്ത്രം അല്ലെങ്കിൽ കർപ്പാസം കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച കഷായവസ്ത്രം ധരിക്കണം. അതു തന്നെ, വെളുത്തതും ഉത്തമമായ തൂവാലിൽ നിന്നുള്ളതുമായ വസ്ത്രം ധരിക്കണം.
ഉത്തരം തു സമാമ്നാതം വാസഃ കൃഷ്ണാജിനം ശുഭമ് । അഭാവേ ഗാവയമപി രൌരവം വാ വിധീയതേ
മുകളിൽ ധരിക്കേണ്ട വസ്ത്രമായി ശുദ്ധമായ കൃഷ്ണമൃഗത്വച്ചയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതില്ലെങ്കിൽ പശുവിന്റെ ത്വച്ചയോ രൗരവമൃഗത്തിന്റെ ത്വച്ചയോ ഉപയോഗിക്കാം.
ഉദ്ധൃത്യ ദക്ഷിണം ബാഹും സവ്യബാഹൌ സമര്പിതമ് । ഉപവീതം ഭവേന്നിത്യം നിവീതം കംഠസജ്ജനേ
വലതുകൈ ഉയർത്തി ഇടതുകൈക്ക് മീതെ യജ്ഞോപവീതം ഇടുമ്പോൾ അതിനെ 'ഉപവീതം' എന്നു പറയുന്നു. കഴുത്തിൽ ചുറ്റിയാൽ അതിനെ 'നിവീതം' എന്നു വിളിക്കുന്നു.
സവ്യബാഹും സമുദ്ധൃത്യ ദക്ഷിണേ തു ധൃതം ദ്വിജാഃ । പ്രാചീനാവീതമിത്യുക്തം പിത്ര്യേകര്മണി യോജയേത്
ഇടതുകൈ ഉയർത്തി വലതുകൈക്ക് മീതെ യജ്ഞോപവീതം വെക്കുമ്പോൾ അതിനെ 'പ്രാചീനാവീതം' എന്നു പറയുന്നു; പിതൃകർമ്മകൾക്കായി ഇതാണ് ഉപയോഗിക്കേണ്ടത്.
അഗ്ന്യാഗാരേ ഗവാം ഗോഷ്ഠേ ഹോമേ തപ്യേ തഥൈവ ച । സ്വാധ്യായേ ഭോജനേ നിത്യം ബ്രാഹ്മണാനാം ച സന്നിധൌ
അഗ്നിഹോത്രശാലയിൽ, പശുവളത്തിൽ, ഹോമത്തിൽ, തപസ്സിൽ, സ്വാധ്യായത്തിൽ, ഭക്ഷണസമയത്ത്, ബ്രാഹ്മണരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ—
ഉപാസനേ ഗുരൂണാം ച സംധ്യയോഃ സാധുസംഗമേ । ഉപവീതീ ഭവേന്നിത്യം വിധിരേഷ സനാതനഃ
ഗുരുക്കളുടെ സേവനത്തിൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ, സന്മാർഗ്ഗികളുടെ കൂട്ടത്തിൽ എന്നും യജ്ഞോപവീതം ശരിയായി ധരിക്കണം; ഇതാണ് ശാശ്വതനിയമം.
മൌംജീ ത്രിവൃത്സമാം ശ്ലിഷ്ടാം കുര്യാദ്വിപ്രസ്യ മേഖലാമ് । മുംജാഭാവേ കുശേനാഹുര്ഗ്രംഥിനൈകേന വാ ത്രിഭിഃ
ബ്രാഹ്മണൻ ത്രിവളയമായി മുള്ള് പുല്ല് വലഞ്ഞ് മെഖലയായി ധരിക്കണം. മുള്ള് പുല്ല് ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ ദർഭയോ, ഒറ്റയോ മൂന്നോ കുരുക്കിട്ട് നിർമ്മിച്ചതോ ഉപയോഗിക്കാം.
ധാരയേദ്വൈണവപാലാശൌ ദംഡൌ കേശാംതികൌ ദ്വിജഃ । യജ്ഞാര്ഹവൃക്ഷജം വാഥ സൌമ്യമവ്രണമേവ ച
ബ്രാഹ്മണൻ വൻമരച്ചില്ലയോ പാലാശമരച്ചില്ലയോ, തലമുടിയുടെ നീളത്തിൽ മുറിച്ചെടുത്ത് രണ്ട് ദണ്ഡങ്ങൾ കൈവശം വയ്ക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ യജ്ഞത്തിന് യോഗ്യമായ മരത്തിൽ നിന്നെടുത്ത, മൃദുവും മുറിവില്ലാത്തതുമായ ഒരു ദണ്ഡം ഉപയോഗിക്കാം.
സായംപ്രാതര്ദ്വിജഃ സംധ്യാമുപാസീത സമാഹിതഃ । കാമാല്ലോഭാദ്ഭയാന്മോഹാത്ത്യക്ത്വൈനാം പതിതോ ഭവേത്
പ്രഭാതവും സന്ധ്യാകാലവും ബ്രാഹ്മണൻ ഏകാഗ്രതയോടെ സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്യണം. ആഗ്രഹം, ലാഭം, ഭയം, മോഹം എന്നിവ കാരണം ഇത് ഉപേക്ഷിച്ചാൽ അദേഹം പാപിയാകും.
അഗ്നികാര്യം തതഃ കുര്യാത്സായംപ്രാതഃ പ്രസന്നധീഃ । സ്നാത്വാ സംതര്പയേദ്ദേവാനൃഷീന്പിതൃഗണാംസ്തഥാ
അതിന് ശേഷം, പ്രഭാതവും സന്ധ്യാകാലവും മനസ്സു ശാന്തമായി അഗ്നികാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം. സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതൃഗണങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.
ദേവതാഭ്യര്ചനം കുര്യാത്പുഷ്പൈഃ പത്രൈര്യവാംബുഭിഃ । അഭിവാദനശീലഃ സ്യാന്നിത്യം വൃദ്ധേഷു ധര്മതഃ
ദേവതകളെ പുഷ്പം, ഇല, യവം, വെള്ളം എന്നിവ കൊണ്ട് ആരാധിക്കണം. മുതിർന്നവരെ എപ്പോഴും ഭക്തിപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം.
അസാവഹം ഭോ നാമേതി സമ്യക്പ്രണതിപൂര്വകമ് । ആയുരാരോഗ്യസിദ്ധ്യര്ഥം തംദ്രാദിപരിവര്ജിതഃ
'ഞാൻ ഈ പേരുള്ളവനാണ്, ഭവാനെ' എന്നിങ്ങനെ നമസ്കാരത്തോടെ പറയണം; മന്ദത്വം മുതലായവ ഒഴിവാക്കി, ദീർഘായുസ്സിനും ആരോഗ്യത്തിനുമായി.
ആയുഷ്മാന്ഭവ സൌമ്യേതി വചോ വിപ്രോഽഭിവാദനേ । ആകാരശ്ചാസ്യ നാമ്നോംഽതേ വാച്യഃ പൂര്വാക്ഷരപ്ലുതഃ
അഭിവാദ്യത്തിന് മറുപടിയായി ബ്രാഹ്മണൻ 'നീ ദീർഘായുസ്സോടെ ഇരിക്കട്ടെ, സൌമ്യ' എന്നു പറയണം; പിന്നെ തന്റെ പേര് അവസാന അക്ഷരം നീട്ടി ഉച്ചരിക്കണം.
യോ ന വേത്ത്യഭിവാദസ്യ വിപ്രഃ പ്രത്യഭിവാദനമ് । നാഭിവാദ്യഃ സ വിദുഷാ യഥാ ശൂദ്രസ്തഥൈവ സഃ
അഭിവാദ്യത്തിന് മറുപടി പറയാൻ അറിയാത്ത ബ്രാഹ്മണനെ പണ്ഡിതൻ അഭിവാദ്യം ചെയ്യേണ്ടതില്ല; അത്തരം വ്യക്തി ശൂദ്രനോടു സമമാണ്.
വ്യത്യസ്തപാണിനാ കാര്യം പാദസംഗ്രഹണം ഗുരോഃ । സവ്യേന സവ്യഃ സ്പ്രഷ്ടവ്യോ ദക്ഷിണേന തു ദക്ഷിണഃ
ഗുരുവിന്റെ കാലുകൾ സ്പർശിക്കുമ്പോൾ എതിർകൈ ഉപയോഗിക്കണം; ഇടത് കാലിന് ഇടത് കൈ, വലത് കാലിന് വലത് കൈ.
ലൌകികം വൈദികം വാപി തഥാധ്യാത്മികമേവ വാ । അവാപ്യ പ്രയതോ ജ്ഞാനം തം പൂര്വമഭിവാദയേത്
ലൗകികം, വൈദികം, ആത്മീയമായതോ ആയ ജ്ഞാനം ഭക്തിപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചാൽ ആദ്യം ഗുരുവിനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം.
നോദകം ധാരയേദ്ഭൈക്ഷ്യം പുഷ്പാണി സമിധസ്തഥാ । ഏവംവിധാനി ചാന്യാനി ന ദേവാര്ഥേഷു കര്മ്മസു
ദേവതകൾക്കായി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ വെള്ളം, ഭിക്ഷ, പുഷ്പങ്ങൾ, സമിതുകൾ മുതലായവ കൈയിൽ വയ്ക്കരുത്.
ബ്രാഹ്മണം കുശലം പൃച്ഛേത്ക്ഷത്രബംധുമനാമയമ് । വൈശ്യം ക്ഷേമം സമാഗമ്യ ശൂദ്രമാരോഗ്യമേവ ച
ബ്രാഹ്മണനോട് ക്ഷേമം ചോദിക്കണം, ക്ഷത്രിയനോട് ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച്, വൈശ്യനോട് സമൃദ്ധിയെക്കുറിച്ച്, ശൂദ്രനോട് ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രം ചോദിക്കണം.
ഉപാധ്യായഃ പിതാ ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ ത്രാതാ ച ഭീതിതഃ । മാതുലഃ ശ്വശുരശ്ചൈവ മാതാമഹ പിതാമഹൌ
ഉപാധ്യായൻ, പിതാവ്, മൂത്ത സഹോദരൻ, ഭയത്തിൽ രക്ഷിച്ചവൻ, അമ്മാവൻ, മാമൻ, അമ്മാവൻ, പിതാമഹൻ—
വര്ണശ്രേഷ്ഠഃ പിതൃവ്യശ്ച പുംസോഽത്ര ഗുരവഃ സ്മൃതാഃ । മാതാ മാതാമഹീ ഗുര്വീ പിതുര്മാതുശ്ച സോദരാഃ
പുരുഷന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ വർണ്ണത്തിൽ പെട്ടവൻ, പിതാവിന്റെ സഹോദരൻ, അമ്മ, അമ്മയുടെ അമ്മ, പിതാവിന്റെയും അമ്മയുടെയും സഹോദരിമാർ — ഇവരെ ഗുരുക്കന്മാർ എന്നു കരുതണം.
ശ്വശ്രൂഃ പിതാമഹീ ജ്യേഷ്ഠാ ധാത്രീ ച ഗുരവഃ സ്ത്രിയഃ । ജ്ഞേയസ്തു ഗുരുവര്ഗോഽയം മാതൃതഃ പിതൃതോ ദ്വിജാഃ
സ്ത്രികളിൽ അമ്മായിയമ്മ, പിതാവിന്റെ അമ്മ, മുതിർന്ന സഹോദരി, ദായ, ഇവരും ഗുരുവായവരാണ്. അമ്മയുടെ വശത്തെയും പിതാവിന്റെ വശത്തെയും ഈ ഗുരുക്കന്മാരെ അറിയണം, ദ്വിജന്മാരേ.