കൃത്വാഭിഷേകം തു നരഃ സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത് । സ്വര്ഗലോകമവാപ്നോതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും; ലോകം നിലനിൽക്കുന്നതുവരെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വാസം നേടും.
പൂര്വപാര്ശ്വേ തു ഗംഗായാം ത്രിഷു ലോകേഷു ഭാരത । കൂപം ചൈവ തു സാമുദ്രം പ്രതിഷ്ഠാനം തു വിശ്രുതമ്
ഭാരതാ, ഗംഗയുടെ കിഴക്കേ കരയിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സമുദ്രം എന്ന കിണറും പ്രശസ്തമായ പ്രതിഷ്ഠാനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ബ്രഹ്മചാരീ ജിതക്രോധസ്ത്രിരാത്രം യദി തിഷ്ഠതി । സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത്
ബ്രഹ്മചാരിയും ക്രോധം ജയിച്ചവനും അവിടെ മൂന്നു രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞാൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ശുദ്ധനായവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം നേടും.
ഉത്തരേണ പ്രതിഷ്ഠാനാദ്ഭാഗീരഥ്യാസ്തു പൂര്വതഃ । ഹംസപ്രപതനം നാമ തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്
പ്രതിഷ്ഠാനയുടെ വടക്കേ ഭാഗത്തും ഭാഗീരഥിയുടെ കിഴക്കേ ഭാഗത്തും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഹംസപ്രപതനം എന്ന തീർത്ഥം ഉണ്ട്.
അശ്വമേധഫലം തസ്മിന്സ്നാതമാത്രസ്യ ഭാരത । യാവച്ചന്ദ്രശ്ച സൂര്യശ്ച താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
ഭാരത, അവിടെ കുളിച്ചവർക്കു അശ്വമേധയാഗഫലം ഉടൻ ലഭിക്കും; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും.
ഉര്വശീപുലിനേ രമ്യേ വിപുലേ ഹംസപാംഡുരേ । സലിലൈസ്തര്പ്പയേദ്യസ്തു പിതൄംസ്തത്ര വിമത്സരഃ
ഉർവശിയുടെ മനോഹരവും വിശാലവുമായ, ഹംസപോലെ വെള്ളയുള്ള മണൽത്തിട്ടയിൽ, ആരെങ്കിലും അസൂയ ഇല്ലാതെ അവിടെ പിതൃകളെ വെള്ളം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയാണെങ്കിൽ—
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിവര്ഷശതാനി ച । സേവതേ പിതൃഭിഃ സാര്ദ്ധം സ്വര്ഗലോകം നരാധിപ
അവൻ അപ്പന്മാരോടൊപ്പം അറുപതിനായിരം ആറു നൂറ് വർഷം സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ സുഖിച്ചു ജീവിക്കും.
പൂജ്യതേ സതതം തത്ര ഋഷിഗംധര്വകിന്നരൈഃ । തതഃ സ്വര്ഗപരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ
അവിടെ അവൻ സദാ ഋഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും ആദരത്തോടെ പൂജിക്കും; പിന്നെ, പുണ്യം തീർന്നാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴും.
ഉര്വശീസദൃശീനാം തു കന്യാനാം ലഭതേ ശതമ് । ഗവാം ശതസഹസ്രാണാം ഭോക്താ ഭവതി ഭൂമിപ
ഉർവശിപോലുള്ള നൂറ് യുവതികളെ അവൻ ലഭിക്കും; ഭൂമിയിലെ നൂറു ആയിരം പശുക്കൾ അവൻ അനുഭവിക്കും.
കാംചീനൂപുരശബ്ദേന സുപ്തോഽസൌ പ്രതിബുധ്യതേ । ഭുക്ത്വാ തു വിപുലാന്ഭോഗാംസ്തത്തീര്ഥം ലഭതേ പുനഃ
പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കാൽക്കടികളുടെ ശബ്ദത്തിൽ ഉറക്കം തകർന്ന് എഴുന്നേൽക്കും; വലിയ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം വീണ്ടും ആ തിര്ഥം അവൻ നേടും.
കുശാസനധരോ നിത്യം നിയതഃ സംയതേംദ്രിയഃ । ഏകകാലം തു ഭുംജാനോ മാസം ഭോഗപതിര്ഭവേത്
കുശത്തിരയിൽ ഇരുന്ന് എപ്പോഴും നിയന്ത്രിതനും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയവൻ, ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, ഒരു മാസം മുഴുവൻ സുഖങ്ങളുടെ അധിപതിയായിരിക്കും.
സുവര്ണാലംകൃതാനാം തു നാരീണാം ലഭതേ ശതമ് । പൃഥിവ്യാമാസമുദ്രായാം മഹാഭോഗപതിര്ഭവേത്
പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച നൂറ് സ്ത്രീകളെ അവൻ നേടും; സമുദ്രംവരെ വ്യാപിച്ച ഭൂമിയിൽ മഹാസുഖങ്ങളുടെ അധിപതിയായിരിക്കും.
ദശഗ്രാമസഹസ്രാണാം ഭോക്താ ഭവതി ഭൂമിപഃ । ധനധാന്യസമായുക്തോ ദാതാ ഭവതി നിത്യശഃ
പത്തായിരം ഗ്രാമങ്ങൾ അനുഭവിക്കാനുള്ള അവകാശം അവൻ നേടും; ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധിയായി, എപ്പോഴും ദാനശീലനായിരിക്കും.
സ ഭുക്ത്വാ വിപുലാന്ഭോഗാംസ്തത്തീര്ഥം സ്മരതേ പുനഃ । അഥ തസ്മിന്വടേ രമ്യേ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേംദ്രിയഃ
വലിയ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം, വീണ്ടും ആ തിര്ഥം ഓർക്കും; പിന്നെ, ആ മനോഹരമായ വറ്റിൽ ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയവൻ—
ഉപോഷ്യ യോഗയുക്തശ്ച ബ്രഹ്മജ്ഞാനമവാപ്നുയാത് । കോടിതീര്ഥം സമാസാദ്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത്
ഉപവാസം പാലിച്ച് യോഗാഭ്യാസം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം നേടും; കോടിതീർത്ഥത്തിൽ ജീവൻ വിട്ടാൽ—
കോടിവര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ
അവൻ കോടിയാണ്ട് വർഷങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും; പിന്നെ, പുണ്യം തീർന്നാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴും.
സുവര്ണമണിമുക്താഢ്യേ കുലേ ഭവതി രൂപവാന് । തതോ ഭോഗവതീം ഗത്വാ വാസുകേരുത്തരേണ തു
പൊന്നും രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും സമൃദ്ധമായ കുടുംബത്തിൽ സുന്ദരനായവനായി ജനിക്കും; അതിനുശേഷം വാസുകിയുടെ വടക്കേ ഭാഗത്തുള്ള ഭോഗവതിപട്ടണത്തിൽ പോകും.
ദശാശ്വമേധകം തത്ര തീര്ഥം തത്രാപരം ഭവേത് । കൃത്വാഭിഷേകം തു നരഃ സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത്
അവിടെ പത്ത് അശ്വമേധയാഗഫലത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു തിര്ഥം ഉണ്ട്; അവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
ധനാഢ്യോ രൂപവാന്ദക്ഷോ ദാതാ ഭവതി ധാര്മികഃ । ചതുര്വേദേഷു യത്പുണ്യം സത്യവാദിഷു യത്ഫലമ്
അവൻ ധനികനും സുന്ദരനും കഴിവുള്ളവനും ദാനശീലനും ധാർമ്മികനും ആകും; നാലു വേദങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും സത്യവാദികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലവും—
അഹിംസായാം തു യോ ധര്മ്മോ ഗമനാദേവ തദ്ഭവേത് । കുരുക്ഷേത്രസമാ ഗംഗാ യത്രതത്രാവഗാഹ്യതേ
അഹിംസയുടെ പുണ്യം അവിടെ പോകുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ലഭിക്കും; ഗംഗയിൽ എവിടെയെങ്കിലും കുളിച്ചാൽ അതു കുരുക്ഷേത്രത്തിന് തുല്യമാണ്.
കുരുക്ഷേത്രാദ്ദശഗുണാ യത്ര സിംധ്വാ സമാഗതാ । യത്ര ഗംഗാ മഹാഭാഗാ ബഹുതീര്ഥതപോധനാ
സിന്ധു നദി ചേരുന്നിടത്ത് അതു കുരുക്ഷേത്രത്തേക്കാൾ പത്തിരട്ടി മഹത്വം ഉള്ളതാണ്; അവിടെ മഹാഭാഗ്യവതിയായ ഗംഗ, അനേകം തിര്ഥങ്ങളും തപസ്സും നിറഞ്ഞവളായി കാണപ്പെടുന്നു—
സിദ്ധക്ഷേത്രം ഹി തജ്ജ്ഞേയം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ । ക്ഷിതൌ താരയതേ മര്ത്യാന്നാഗാംസ്താരയതേഽപ്യധഃ
അത് സിദ്ധിചെയ്യുന്ന സ്ഥലമായെന്ന് അറിയണം; ഇവിടെ സംശയിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല. ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരെ മോചിപ്പിക്കും, അടിയിൽ നാഗന്മാരെയും മോചിപ്പിക്കും.
ദിവി താരയതേ ദേവാംസ്തേന സാ ത്രിപഥാ സ്മൃതാ । യാവദസ്ഥീനി ഗംഗായാം തിഷ്ഠംതി തസ്യ ദേഹിനഃ
സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കുന്നവളാണ് അവൾ. അതുകൊണ്ടാണ് അവളെ 'മൂന്നു വഴികൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ആരുടേയും അസ്ഥികൾ ഗംഗയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ,
താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । തീര്ഥാനാം തു പരം തീര്ഥം നദീനാമുത്തമാ നദീ
അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമം അവളാണ്; നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ നദി ഗംഗയാണ്.
മോക്ഷദാ സര്വഭൂതാനാം മഹാപാതകിനാമപി । സര്വത്ര സുലഭാ ഗംഗാ ത്രിഷു സ്ഥാനേഷു ദുര്ലഭാ
എല്ലാ ജീവികൾക്കും, വലിയ പാപികളായാലും പോലും, മോക്ഷം നൽകുന്നവളാണ് അവൾ. എല്ലായിടത്തും ഗംഗയെ എളുപ്പത്തിൽ കാണാം, പക്ഷേ മൂന്നു സ്ഥലങ്ങളിൽ അവൾ അപൂർവമാണ്.
ഗംഗാദ്വാരേ പ്രയാഗേ ച ഗംഗാസാഗരസംഗമേ । തത്ര സ്നാത്വാ ദിവം യാംതി യേ മൃതാസ്തേഽപുനര്ഭവാഃ
ഗംഗാദ്വാരം, പ്രയാഗം, ഗംഗയും സമുദ്രവും ചേരുന്ന സ്ഥലം—ഇവിടങ്ങളിൽ കുളിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു; അവിടെയെ മരിക്കുന്നവർക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
സര്വേഷാം ചൈവ ഭൂതാനാം പാപോപഹതചേതസാമ് । ഗതിമന്വേഷമാണാനാം നാസ്തി ഗംഗാസമാ ഗതിഃ
പാപം കൊണ്ട് മനസ്സ് മലിനമായ എല്ലാ ജീവികൾക്കും വഴിയേടുന്നവർക്കും, ഗംഗയെപ്പോലുള്ള മറ്റൊരു മാർഗ്ഗം ഇല്ല.
പവിത്രാണാം പവിത്രം യാ മംഗലാനാം ച മംഗലമ് । മഹേശ്വരശിരോഭ്രഷ്ടാ സര്വപാപഹരാ ശുഭാ
ശുദ്ധന്മാരുടെ ശുദ്ധിയും, മംഗളമുള്ളവരുടെ മംഗളവും അവളാണ്. മഹേശ്വരന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വീണ ശുഭയായ ഗംഗ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണു രാജന്പ്രയാഗസ്യ മാഹാത്മ്യം പുനരേവ തു । യച്ഛ്രുത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വീണ്ടും പറയുന്നു. ഇത് കേട്ടാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് മോചനം; ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
മാനസം നാമ തത്തീര്ഥം ഗംഗായാമുത്തരേ തടേ । ത്രിരാത്രോപോഷിതോ ഭൂത്വാ സര്വാന്കാമാനവാപ്നുയാത്
ഗംഗയുടെ വടക്കേ കരയിൽ മാനസം എന്നൊരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്. അവിടെ മൂന്നു രാത്രിയും ഉപവാസം ചെയ്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കും.