പ്രയാഗം രാജശാര്ദൂല ത്രിഷുലോകേഷു വിശ്രുതമ് । തതഃ പുണ്യതമം നാസ്തി ത്രിഷുലോകേഷു ഭാരത
രാജശാർദൂല, പ്രയാഗം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്; ഭാരത, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അതിനേക്കാൾ വിശുദ്ധമായ സ്ഥലം ഇല്ല.
ശ്രവണാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ നാമസംകീര്തനാദപി । മൃത്തികാ ലംഭനാദ്വാപി നരഃ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ കഥ കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ടും, അതിന്റെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നതുകൊണ്ടും, അതിന്റെ മണ്ണ് സ്പർശിക്കുന്നതുകൊണ്ടും മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.
തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യ്യാത്സംഗമേ സംശിതവ്രതഃ । തുല്യം ഫലമവാപ്നോതി രാജസൂയാശ്വമേധയോഃ
അവിടെ സംയമനിഷ്ഠനായവൻ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, രാജസൂയവും അശ്വമേധവും ചെയ്തതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
ന വേദവചനാത്താത ന ലോകവചനാദപി । മതിരുത്ക്രമണീയാ തേ പ്രയാഗഗമനം പ്രതി
വേദവാക്യങ്ങൾ കൊണ്ടോ ലോകവാക്കുകൾ കൊണ്ടോ പ്രയാഗയിലേക്കുള്ള നിന്റെ മനസ്സു动ത്തിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല.
ദശതീര്ഥസഹസ്രാണി ഷഷ്ടികോട്യസ്തഥാപരാഃ । യേഷാം സാന്നിധ്യമത്രൈവ കീര്തനാത്കുരുനംദന
പതിനായിരം തീർത്ഥങ്ങളും അറുപത് കോടി മറ്റു വിശുദ്ധസ്ഥലങ്ങളും ഇവിടെയുണ്ട്; അവയുടെ സാന്നിധ്യവും മഹത്വവും മാത്രം കൊണ്ടും, കുരുനന്ദനാ!
യാ ഗതിര്യോഗയുക്തസ്യ സദുത്ഥസ്യ മനീഷിണഃ । സാ ഗതിസ്ത്യജതഃ പ്രാണാന്ഗംഗായമുനസംഗമേ
യോഗത്തിൽ സ്ഥിരനായ ജ്ഞാനിയ്ക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഗതി, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമത്തിൽ പ്രാണൻ വിട്ടവനു ലഭിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
തേന ജീവംതി ലോകേഽസ്മിന്യത്ര യത്ര യുധിഷ്ഠിര । യേ പ്രയാഗം ന സംപ്രാപ്താസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ്
അത് കൊണ്ടാണ്, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ പ്രയാഗത്തെത്താത്തവരും ഈ ലോകത്ത് എവിടെയായാലും ജീവിക്കുന്നു.
ഏവം ദൃഷ്ട്വാ തു തത്തീര്ഥം പ്രയാഗം പരമം പദമ് । മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യഃ ശശാംക ഇവ രാഹുണാ
അങ്ങനെ, ആ പരമമായ പ്രയാഗം എന്ന തീർത്ഥം കണ്ട്, ഒരാൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും; ചന്ദ്രൻ രാഹുവിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നതുപോലെ.
കംബലാശ്വതരൌ നാഗൌ യമുനാ ദക്ഷിണേ തടേ । തത്ര സ്നാത്വാ ച പീത്വാ ച മുച്യതേ സര്വപാതകൈഃ
യമുനയുടെ തെക്കേ കരയിൽ കംബലനും അശ്വതരനും എന്ന രണ്ടു നാഗന്മാർ ഉണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് വെള്ളം കുടിച്ചാൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും നീങ്ങും.
തത്ര ഗത്വാ തു തത്സ്ഥാനം മഹാദേവസ്യ ധീമതഃ । നരസ്താരയതേ സര്വാന്ദശാതീതാന്ദശാപരാന്
അവിടെ, മഹാദേവന്റെ ആ സ്ഥലം സന്ദർശിച്ചാൽ, ഒരാൾ തന്റെ പിതാക്കളെ, പോയവരെയും വരാനിരിക്കുന്നവരെയും, എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കും.
കൃത്വാഭിഷേകം തു നരഃ സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത് । സ്വര്ഗലോകമവാപ്നോതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും; ലോകം നിലനിൽക്കുന്നതുവരെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വാസം നേടും.
പൂര്വപാര്ശ്വേ തു ഗംഗായാം ത്രിഷു ലോകേഷു ഭാരത । കൂപം ചൈവ തു സാമുദ്രം പ്രതിഷ്ഠാനം തു വിശ്രുതമ്
ഭാരതാ, ഗംഗയുടെ കിഴക്കേ കരയിൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും സമുദ്രം എന്ന കിണറും പ്രശസ്തമായ പ്രതിഷ്ഠാനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ബ്രഹ്മചാരീ ജിതക്രോധസ്ത്രിരാത്രം യദി തിഷ്ഠതി । സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത്
ബ്രഹ്മചാരിയും ക്രോധം ജയിച്ചവനും അവിടെ മൂന്നു രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞാൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും ശുദ്ധനായവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം നേടും.
ഉത്തരേണ പ്രതിഷ്ഠാനാദ്ഭാഗീരഥ്യാസ്തു പൂര്വതഃ । ഹംസപ്രപതനം നാമ തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ്
പ്രതിഷ്ഠാനയുടെ വടക്കേ ഭാഗത്തും ഭാഗീരഥിയുടെ കിഴക്കേ ഭാഗത്തും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഹംസപ്രപതനം എന്ന തീർത്ഥം ഉണ്ട്.
അശ്വമേധഫലം തസ്മിന്സ്നാതമാത്രസ്യ ഭാരത । യാവച്ചന്ദ്രശ്ച സൂര്യശ്ച താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
ഭാരത, അവിടെ കുളിച്ചവർക്കു അശ്വമേധയാഗഫലം ഉടൻ ലഭിക്കും; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും.
ഉര്വശീപുലിനേ രമ്യേ വിപുലേ ഹംസപാംഡുരേ । സലിലൈസ്തര്പ്പയേദ്യസ്തു പിതൄംസ്തത്ര വിമത്സരഃ
ഉർവശിയുടെ മനോഹരവും വിശാലവുമായ, ഹംസപോലെ വെള്ളയുള്ള മണൽത്തിട്ടയിൽ, ആരെങ്കിലും അസൂയ ഇല്ലാതെ അവിടെ പിതൃകളെ വെള്ളം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയാണെങ്കിൽ—
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി ഷഷ്ടിവര്ഷശതാനി ച । സേവതേ പിതൃഭിഃ സാര്ദ്ധം സ്വര്ഗലോകം നരാധിപ
അവൻ അപ്പന്മാരോടൊപ്പം അറുപതിനായിരം ആറു നൂറ് വർഷം സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ സുഖിച്ചു ജീവിക്കും.
പൂജ്യതേ സതതം തത്ര ഋഷിഗംധര്വകിന്നരൈഃ । തതഃ സ്വര്ഗപരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ
അവിടെ അവൻ സദാ ഋഷിമാരും ഗന്ധർവന്മാരും കിന്നരന്മാരും ആദരത്തോടെ പൂജിക്കും; പിന്നെ, പുണ്യം തീർന്നാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴും.
ഉര്വശീസദൃശീനാം തു കന്യാനാം ലഭതേ ശതമ് । ഗവാം ശതസഹസ്രാണാം ഭോക്താ ഭവതി ഭൂമിപ
ഉർവശിപോലുള്ള നൂറ് യുവതികളെ അവൻ ലഭിക്കും; ഭൂമിയിലെ നൂറു ആയിരം പശുക്കൾ അവൻ അനുഭവിക്കും.
കാംചീനൂപുരശബ്ദേന സുപ്തോഽസൌ പ്രതിബുധ്യതേ । ഭുക്ത്വാ തു വിപുലാന്ഭോഗാംസ്തത്തീര്ഥം ലഭതേ പുനഃ
പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച കാൽക്കടികളുടെ ശബ്ദത്തിൽ ഉറക്കം തകർന്ന് എഴുന്നേൽക്കും; വലിയ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം വീണ്ടും ആ തിര്ഥം അവൻ നേടും.
കുശാസനധരോ നിത്യം നിയതഃ സംയതേംദ്രിയഃ । ഏകകാലം തു ഭുംജാനോ മാസം ഭോഗപതിര്ഭവേത്
കുശത്തിരയിൽ ഇരുന്ന് എപ്പോഴും നിയന്ത്രിതനും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയവൻ, ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ, ഒരു മാസം മുഴുവൻ സുഖങ്ങളുടെ അധിപതിയായിരിക്കും.
സുവര്ണാലംകൃതാനാം തു നാരീണാം ലഭതേ ശതമ് । പൃഥിവ്യാമാസമുദ്രായാം മഹാഭോഗപതിര്ഭവേത്
പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ച നൂറ് സ്ത്രീകളെ അവൻ നേടും; സമുദ്രംവരെ വ്യാപിച്ച ഭൂമിയിൽ മഹാസുഖങ്ങളുടെ അധിപതിയായിരിക്കും.
ദശഗ്രാമസഹസ്രാണാം ഭോക്താ ഭവതി ഭൂമിപഃ । ധനധാന്യസമായുക്തോ ദാതാ ഭവതി നിത്യശഃ
പത്തായിരം ഗ്രാമങ്ങൾ അനുഭവിക്കാനുള്ള അവകാശം അവൻ നേടും; ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധിയായി, എപ്പോഴും ദാനശീലനായിരിക്കും.
സ ഭുക്ത്വാ വിപുലാന്ഭോഗാംസ്തത്തീര്ഥം സ്മരതേ പുനഃ । അഥ തസ്മിന്വടേ രമ്യേ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേംദ്രിയഃ
വലിയ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം, വീണ്ടും ആ തിര്ഥം ഓർക്കും; പിന്നെ, ആ മനോഹരമായ വറ്റിൽ ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയജയനും ആയവൻ—
ഉപോഷ്യ യോഗയുക്തശ്ച ബ്രഹ്മജ്ഞാനമവാപ്നുയാത് । കോടിതീര്ഥം സമാസാദ്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത്
ഉപവാസം പാലിച്ച് യോഗാഭ്യാസം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം നേടും; കോടിതീർത്ഥത്തിൽ ജീവൻ വിട്ടാൽ—
കോടിവര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ
അവൻ കോടിയാണ്ട് വർഷങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും; പിന്നെ, പുണ്യം തീർന്നാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് താഴേക്ക് വീഴും.
സുവര്ണമണിമുക്താഢ്യേ കുലേ ഭവതി രൂപവാന് । തതോ ഭോഗവതീം ഗത്വാ വാസുകേരുത്തരേണ തു
പൊന്നും രത്നങ്ങളും മുത്തുകളും സമൃദ്ധമായ കുടുംബത്തിൽ സുന്ദരനായവനായി ജനിക്കും; അതിനുശേഷം വാസുകിയുടെ വടക്കേ ഭാഗത്തുള്ള ഭോഗവതിപട്ടണത്തിൽ പോകും.
ദശാശ്വമേധകം തത്ര തീര്ഥം തത്രാപരം ഭവേത് । കൃത്വാഭിഷേകം തു നരഃ സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത്
അവിടെ പത്ത് അശ്വമേധയാഗഫലത്തിന് തുല്യമായ മറ്റൊരു തിര്ഥം ഉണ്ട്; അവിടെ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
ധനാഢ്യോ രൂപവാന്ദക്ഷോ ദാതാ ഭവതി ധാര്മികഃ । ചതുര്വേദേഷു യത്പുണ്യം സത്യവാദിഷു യത്ഫലമ്
അവൻ ധനികനും സുന്ദരനും കഴിവുള്ളവനും ദാനശീലനും ധാർമ്മികനും ആകും; നാലു വേദങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യവും സത്യവാദികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലവും—
അഹിംസായാം തു യോ ധര്മ്മോ ഗമനാദേവ തദ്ഭവേത് । കുരുക്ഷേത്രസമാ ഗംഗാ യത്രതത്രാവഗാഹ്യതേ
അഹിംസയുടെ പുണ്യം അവിടെ പോകുന്നതു കൊണ്ടു തന്നെ ലഭിക്കും; ഗംഗയിൽ എവിടെയെങ്കിലും കുളിച്ചാൽ അതു കുരുക്ഷേത്രത്തിന് തുല്യമാണ്.