സുവര്ണംമണിമുക്താം വാ യദി ധാന്യം പ്രതിഗ്രഹമ് । സ്വകാര്യേ പിതൃകാര്യേ വാ ദേവതാഭ്യര്ചനേഽപി വാ
പൊന്നോ, രത്നമോ, മുത്തോ, അഥവാ ധാന്യമോ, സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനോ പിതൃകർമ്മത്തിനോ ദേവാരാധനയ്ക്കോ ആയാലും—
നിഷ്ഫലം തസ്യ തത്തീര്ഥം യാവത്തത്ഫലമശ്നുതേ । ഏവം തീര്ഥേന ഗൃഹ്ണീയാത് പുണ്യേഷ്വായതനേഷു ച
അവൻ ആ തിര്ഥഫലം അനുഭവിക്കുന്നതുവരെ ആ തിര്ഥം ഫലപ്രദമാണ്; അതുകൊണ്ട് തിര്ഥങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും ദാനം സ്വീകരിക്കണം.
നിമിത്തേഷു ച സര്വേഷു അപ്രമത്തോ ദ്വിജോ ഭവേത് । കപിലാം പാടലാവര്ണാം പ്രയാഗേ യഃ പ്രയച്ഛതി
എല്ലാ അവസരങ്ങളിലും ദ്വിജൻ ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം; പ്രയാഗത്തിൽ കപില വർണ്ണമുള്ള പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
സ്വര്ണശൃംഗീം രൌപ്യഖുരാം ചൈലകംഠീം പയസ്വിനീമ് । പ്രയാഗേ ശ്രോത്രിയം സാധും ഗ്രാഹയിത്വാ യഥാവിധി
പൊൻകൊമ്പുകളും വെള്ളി കുരുകളും വസ്ത്രം കെട്ടിയ കഴുത്തും പാൽ നിറഞ്ഞതുമായ പശുവിനെ, പ്രയാഗത്തിൽ സദാചാരമുള്ള ബ്രാഹ്മണന് യഥാവിധി ദാനം ചെയ്യണം.
ശുക്ലാംബരധരം ശാംതം ധര്മജ്ഞം വേദപാരഗമ് । സാ ഗൌസ്തസ്മൈ ച ദാതവ്യാ ഗംഗായമുനസംഗമേ
വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച, ശാന്തനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും വേദപാരായണനും ആയ ബ്രാഹ്മണന്, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ആ പശു ദാനം ചെയ്യണം.
വാസാംസി ച മഹാര്ഹാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച । യാവദ്രോമാണി തസ്യാ ഗോഃ സംതി ഗാത്രേഷു സത്തമ
അവളുടെ ശരീരത്തിൽ എത്ര രോമങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്രയും വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും വിവിധ രത്നങ്ങളും ദാനം ചെയ്യണം, മഹാനേ.
താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । യത്രാസൌ ലഭതേ ജന്മ സാ ഗൌസ്തത്രാഭിജായതേ
ആ പശുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ ഓരോ രോമത്തിനും തുല്യമായി ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ സ്വർഗലോകത്തിൽ അവൻ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ എവിടെയായാലും ജനിക്കുമ്പോൾ ആ പശുവും അവിടെ ജനിക്കും.
ന ച പശ്യത്യസൌ ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ । ഉത്തരാന്സ കുരൂന്പ്രാപ്യ മോദതേ കാലമക്ഷയമ്
ആ കർമ്മഫലത്താൽ അവൻ ഭയങ്കരമായ നരകം കാണുന്നില്ല; ഉത്തരകുരുക്കളിൽ എത്തി, അവൻ അനന്തമായ കാലം ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗവാം ശതസഹസ്രേഭ്യോ ദദ്യാദേകാം പയസ്വിനീമ് । പുത്രാന്ദാരാന്തഥാ ഭൃത്യാന്ഗൌരേകാ പ്രതിതാരയേത്
ഒരു പാൽകറയുന്ന പശുവിനെ ദാനം ചെയ്താൽ, അത് ലക്ഷക്കണക്കിന് പശുക്കളെ ദാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമാണ്. അത്തരമൊരു പശു മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും ദാസന്മാരെയും രക്ഷിക്കുന്നു.
തസ്മാത്സര്വേഷു ദാനേഷു ഗോദാനം തു വിശിഷ്യതേ । ദുര്ഗമേ വിഷമേ ഘോരേ മഹാപാതകസംഭവേ । ഗൌരേവ രക്ഷാം കുരുതേ തസ്മാദ്ദേയാ ദ്വിജാതയേ
എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും പശുദാനം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്. കഠിനവും ഭയങ്കരവുമായ പാപങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്ന സമയങ്ങളിലും, പശുവാണ് ഒരേയൊരു രക്ഷ. അതുകൊണ്ട് പശു ദ്വിജന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യണം.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ദ്വിചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- യഥാ പ്രയാഗസ്യ മുനേ മാഹാത്മ്യം കഥിതം ത്വയാ । തഥാതഥാ പ്രമുച്യേഽഹം സര്വപാപൈര്ന സംശയഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, നിങ്ങൾ പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം എങ്ങനെ വിവരിച്ചുവോ, അതുപോലെ ഞാൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും സംശയമില്ലാതെ മോചിതനാകുന്നു.
ഭഗവന്കേന വിധിനാ ഗംതവ്യം ധര്മനിശ്ചയൈഃ । പ്രയാഗേ യോ വിധിഃ പ്രോക്തഃ തന്മേ ബ്രൂഹി മഹാമുനേ
പ്രഭോ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറപ്പോടെ എങ്ങനെ പോകണം, ഏത് വിധിയാണ് പ്രയാഗയിലേക്കുള്ളത് എന്ന് ദയവായി പറയൂ, മഹർഷേ.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- കഥയിഷ്യാമി തേ വത്സ തീര്ഥയാത്രാവിധിക്രമമ് । യോ ഗച്ഛേതകുരുശ്രേഷ്ഠ പ്രയാഗം ദേവസംയുതമ്
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയപുത്രാ, ഞാൻ തീർത്ഥയാത്രയുടെ ശരിയായ രീതിയെക്കുറിച്ച് പറയാം. കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദേവന്മാരോടൊപ്പം പ്രയാഗത്തിലേക്കു പോകുന്നവൻ—
ബലീവര്ദസമാരൂഢഃ ശൃണു തസ്യാപി യത്ഫലമ് । വസതേ നരകേ ഘോരേ ഗവാം ക്രോധേ സുദാരുണേ
കാളയെ കയറി പോകുന്നവന് എന്ത് ഫലം ലഭിക്കും എന്ന് കേൾക്കൂ: അത്തരം ഒരാൾ പശുക്കളുടെ ക്രൂരമായ കോപത്തിൽ ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ വാസം ചെയ്യേണ്ടിവരും.
സലിലം ച ന ഗൃഹ്ണംതി പിതരസ്തസ്യ ദേഹിനഃ । യസ്തു പുത്രാംസ്തഥാ ബാലാന്സ്നാപയേത്പായയേത്തഥാ
അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ അവനിൽ നിന്ന് വെള്ളം സ്വീകരിക്കില്ല. എന്നാൽ, തന്റെ പുത്രന്മാരെയും ബാല്യത്തിലിരിക്കുന്നവരെയും കുളിപ്പിച്ച് അവർക്കും വെള്ളം കൊടുക്കുന്നവൻ—
യഥാത്മനസ്തഥാ സര്വാന്ദാനം വിപ്രേഷു ദാപയേത് । ഐശ്വര്യലോഭാന്മോഹാദ്വാ ഗച്ഛേദ്യാനേന യോ നരഃ
തനിക്കു പോലെ തന്നെ, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കു ദാനം ചെയ്യുകയും, സമ്പത്തിന്റെ മോഹത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ അജ്ഞാനത്തിൽ വാഹനത്തിൽ യാത്രചെയ്യുന്നവൻ—
നിഷ്ഫലം തസ്യ തത്തീര്ഥം തസ്മാദ്യാനം പരിത്യജേത് । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു കന്യാം പ്രയച്ഛതി
അവന്റെ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് ഫലമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല. അതുകൊണ്ട് വാഹനയാത്ര ഒഴിവാക്കണം. ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത് ആരെങ്കിലും ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിപ്പിച്ചാൽ—
ആര്ഷേണ തു വിധാനേന യഥാവിഭവസംഭവമ് । ന പശ്യതി യമം ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ
ഋഷിമാർ നിർദേശിച്ച രീതിയിൽ, തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച്, അത്തരം പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ അവൻ യമന്റെ ഭയങ്കരമായ നരകവും കാണേണ്ടതില്ല.
ഉത്തരാന്സ കുരൂന്ഗത്വാ മോദതേ കാലമക്ഷയമ് । പുത്രാംസ്തു ദാരാഁല്ലഭതേ ധാര്മികാന്നയസംയുതാന്
അവൻ ഉത്തരകുരുക്കളിൽ ചെന്നു അനന്തമായ കാലം സുഖത്തോടെ ജീവിക്കും. ധർമ്മത്തിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും സമ്പന്നരായ പുത്രന്മാരെയും ഭാര്യമാരെയും അവൻ നേടും.
തത്ര ദാനം പ്രദാതവ്യം യഥാവിഭവസംഭവമ് । തേന തീര്ഥഫലൈനൈവ വര്ദ്ധതേ നാത്ര സംശയഃ
അവിടെ, തനിക്കുള്ള ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ തീർത്ഥയാത്രയുടെ ഫലം വർദ്ധിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സ്വര്ഗേ തിഷ്ഠതി രാജേംദ്ര യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ് । വടമൂലം സമാശ്രിത്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത്
രാജാവേ, അവൻ സൃഷ്ടിയുടെ അവസാനം വരെ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും. വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവടിൽ ജീവൻ വിട്ടവൻ—
സര്വലോകാനതിക്രമ്യ രുദ്രലോകം ച ഗച്ഛതി । തത്ര തേ ദ്വാദശാദിത്യാസ്തപംതേ രുദ്രമാശ്രിതാഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും കടന്ന്, രുദ്രന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ, പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാർ രുദ്രനെ ആശ്രയിച്ച് തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
നിര്ദഹംതി ജഗത്സര്വം വടമൂലം ന ദഹ്യതേ । നഷ്ടചംദ്രാര്കപവനം യദാ ചൈകാര്ണവം ജഗത്
അവർ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചാലും, വടവൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട് ദഹിക്കപ്പെടുന്നില്ല. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും കാറ്റും ഇല്ലാതായി, ലോകം ഒരൊറ്റ സമുദ്രമായപ്പോൾ—
സ്വപിത്യത്രൈവ വൈ വിഷ്ണുര്ജായമാനഃ പുനഃ പുനഃ । ദേവദാനവഗംധര്വ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ
അവിടെ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ച് വിശ്രമിക്കുന്നത്. ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ഋഷിമാർ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ—
സദാ സേവംതി തത്തീര്ഥം ഗംഗായമുനസംഗമേ । തത്ര ഗച്ഛംതി രാജേംദ്ര പ്രയാഗേ സംയുതം ച യത്
എപ്പോഴും ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന ആ തീർത്ഥത്തിൽ സേവനം ചെയ്യുന്നു. രാജാവേ, അവിടെയാണ് എല്ലാവരും ചേർന്ന് പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നത്.
തത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ദിശശ്ചൈവ ദിഗീശ്വരാഃ । ലോകപാലാശ്ച സാധ്യാശ്ച പിതരോ ലോകസംമതാഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, ദിക്കുകളും അവയുടെ രക്ഷകരും, ലോകരക്ഷകരും സാദ്ധ്യന്മാരും ലോകം ആദരിക്കുന്ന പിതാക്കളും സന്നിഹിതരാണ്.
സനത്കുമാരപ്രമുഖാസ്തഥൈവ പരമര്ഷയഃ । അംഗിരപ്രമുഖാശ്ചൈവ തഥാ ബ്രഹ്മര്ഷയഃ പരേ
അതു പോലെ തന്നെ, സനത്കുമാരൻ മുഖ്യനായ പരമഹർഷിമാരും, അംഗിരസ് മുഖ്യനായ ബ്രഹ്മഹർഷിമാരും മറ്റു മഹർഷിമാരും അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു.
തഥാ നാഗാശ്ച സിദ്ധാശ്ച സുപര്ണാഃ ഖേചരാശ്ച യേ । സരിതഃ സാഗരാഃ ശൈലാ നാഗാ വിദ്യാധരാസ്തഥാ
അതു പോലെ തന്നെ, നാഗന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സൂപർണ്ണന്മാരും ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും, നദികൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, നാഗന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ എന്നിവരും അവിടെ സന്നിഹിതരാണ്.
ഹരിശ്ച ഭഗവാനാസ്തേ പ്രജാപതിപുരസ്കൃതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ പൃഥിവ്യാ ജഘനം സ്മൃതമ്
അവിടെ ഭഗവാൻ ഹരിയും, പ്രജാപതിമാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശം ഭൂമിയുടെ ഗർഭം എന്നതുപോലെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.