മനസാ ചിംതിതാന്കാമാന്സമ്യക്പ്രാപ്നോതി പുഷ്കലാന് । തതോ ഗത്ത്വാ പ്രയാഗം തു സര്വദേവാഭിരക്ഷിതമ്
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സമൃദ്ധിയായി അവൻ നേടും; അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ദേവതകളും സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രയാഗത്തിൽ ചെന്നാൽ,
ബ്രഹ്മചാരീ വസേന്മാസം പിതൃദേവാംശ്ച തര്പയേത് । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേ കാമാന്യത്ര തത്രാഭിജായതേ
ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ ഒരു മാസം അവിടെ പാർക്കണം, പിതൃദേവന്മാരെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം; അവൻ ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങൾ നേടും, അവിടെ തന്നെയാണ് വീണ്ടും ജനിക്കുന്നത്.
തപനസ്യ സുതാ ദേവീ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാ । സമാഗതാ മഹാഭാഗാ യമുനാ യത്ര നിമ്നഗാഃ
സൂര്യന്റെ മകളായ യമുനാദേവി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തയാണവൾ, ഭാഗ്യശാലിയായവളായി അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു, നദികൾ ഒത്തുചേരുന്ന സ്ഥലത്താണ്.
തത്ര സന്നിഹിതോ നിത്യം സാക്ഷാദ്ദേവോ മഹേശ്വരഃ । ദുഷ്പ്രാപം മാനുഷൈഃ പുണ്യം പ്രയാഗം തു യുധിഷ്ഠിര
അവിടെ മഹേശ്വരൻ എപ്പോഴും നേരിട്ട് സന്നിഹിതനാണ്; യുദിഷ്ഠിരാ, മനുഷ്യർക്കു പ്രാപിക്കാനാകാത്തതായ പുണ്യസ്ഥലമാണ് പ്രയാഗം.
ദേവദാനവഗംധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । തത്രോപസ്പൃശ്യ രാജേംദ്ര സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ഋഷികൾ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ—അവിടെ കുളിച്ചാൽ, രാജാവേ, സ്വർഗലോകത്ത് അവർ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ഏകചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണു രാജന്പ്രയാഗസ്യ മാഹാത്മ്യം പുനരേവ തു । യം ഗത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വീണ്ടും പറയുന്നു, അവിടെ ചെന്നാൽ എല്ലാവിധ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു പോകാം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ആര്താനാം ച ദരിദ്രാണാം നിശ്ചിതവ്യവസായിനാമ് । സ്ഥാനം മുക്ത്വാ പ്രയാഗം തു നാക്ഷയം തു കദാചന
കഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കും ദരിദ്രർക്കും ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവർക്കും പ്രയാഗം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ശാശ്വതമായ സ്ഥലം ഇല്ല.
ഗംഗായമുനമാസാദ്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । ദീപ്തകാംചനവര്ണാഭേ വിമാനേ സൂര്യവര്ചസി
ഗംഗയും യമുനയും ഒത്തുചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് ജീവൻ വിട്ടാൽ, സൂര്യനും പൊന്നിനും സമാനമായ പ്രകാശമുള്ള ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ സ്വർഗത്തിൽ ആസ്വദിക്കും.
ഗംധര്വാപ്സരസാം മധ്യേ സ്വര്ഗേ മോദതി മാനവഃ । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേകാമാന്വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
ഗന്ധർവരുമായും അപ്സരസ്സുകളുമായും കൂടെ സ്വർഗത്തിൽ ആ മനുഷ്യൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും; ആഗ്രഹിച്ചവയെല്ലാം അവൻ നേടും, അങ്ങനെ മഹർഷിമാർ പറയുന്നു.
സര്വരത്നമയൈര്ദിവ്യൈര്നാനാധ്വജസമാകുലൈഃ । വരാംഗനാ സമാകീര്ണൈര്മോദതേ ശുഭലക്ഷണൈഃ
അവൻ എല്ലാ വിധ ദിവ്യരത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, പലതരം പതാകകൾ കൊണ്ടു ഭംഗിയാർന്ന, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള മനോഹരികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗീതവാദിത്രനിര്ഘോഷൈഃ പ്രസുപ്തഃ പ്രതിബുധ്യതേ । യാവന്ന സ്മരതേ ജന്മ താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
ഗാനം, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം എന്നിവയിൽ അവൻ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉണരുന്നു; ഭൂമിയിലെ ജനനം മറക്കുന്നതുവരെ സ്വർഗത്തിൽ അവനെ ആദരിക്കുന്നു.
തത്ര സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ । ഹിരണ്യരത്നസംപൂര്ണേ സമൃദ്ധേ ജായതേ കുലേ
സ്വർഗത്തിൽ നിന്നു കർമ്മഫലം തീർന്നപ്പോൾ അവൻ പൊന്നും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമൃദ്ധമായ ഒരു കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
തദേവ സ്മരതേ തീര്ഥം സ്മരണാത്തത്ര ഗച്ഛതി । ദേശസ്ഥോ യദി വാരണ്യേ വിദേശേ യദി വാ ഗൃഹേ
അവൻ ആ തിര്ഥം ഓർക്കുന്നു; ഓർമ്മയുടെ ശക്തിയാൽ സ്വന്തം ദേശത്തോ, കാടിലോ, വിദേശത്തോ, വീട്ടിലോ എവിടെയായാലും അവിടെ എത്തുന്നു.
പ്രയാഗം സ്മരമാത്രോപി യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । സ ബ്രഹ്മലോകമാപ്നോതി വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
പ്രയാഗം ഓർക്കുന്നതിനാൽ മാത്രം മരണം നേരിടുന്നവൻ പോലും ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് മഹർഷികൾ പറയുന്നു.
സര്വകാമഫലാവൃത്താ മഹീ യത്ര ഹിരണ്മയീ । ഋഷയോ മുനയഃ സിദ്ധാ യത്ര ലോകേ പ്രഗച്ഛതി
അവിടെ ഭൂമി പൊന്നുപോലെയും എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നൽകുന്നതുമാണ്; മഹർഷികളും മുനികളും സിദ്ധന്മാരും ആ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
സ്ത്രീസഹസ്രാ കുലേ രമ്യേ മംദാകിന്യാസ്തടേ ശുഭേ । മോദതേ ഋഷിഭിഃ സാര്ദ്ധം സ്വകൃതേനേഹ കര്മണാ
സുന്ദരമായ കുടുംബത്തിൽ, മന്ദാകിനി നദിയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത്, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളോടും മഹർഷികളോടും കൂടെ, തന്റെ കർമ്മഫലത്തിൽ അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു.
സിദ്ധചാരണഗന്ധര്വൈഃ പൂജ്യതേ ദിവി ദൈവതൈഃ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ ജംബുദ്വീപപതിര്ഭവേത്
സിദ്ധന്മാരാൽ, ചാരണന്മാരാൽ, ഗന്ധർവന്മാരാൽ, ദേവന്മാരാൽ സ്വർഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; പിന്നെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണാൽ ജംബുദ്വീപിന്റെ അധിപൻ ആകുന്നു.
തതഃ ശുഭാനി കര്മാണി ചിംതയാനഃ പുനഃ പുനഃ । ഗുണവാന്വിത്തസംപന്നോ ഭവതീഹ ന സംശയഃ
ശുഭകർമ്മങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഗുണങ്ങളും സമ്പത്തും ഉള്ളവനായി ഈ ലോകത്ത് ജനിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സത്യധര്മപ്രതിഷ്ഠിതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു ദാനം പ്രയച്ഛതി
കർമ്മത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും സത്യവും ധർമ്മവും പാലിക്കുന്നവൻ, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
സുവര്ണംമണിമുക്താം വാ യദി ധാന്യം പ്രതിഗ്രഹമ് । സ്വകാര്യേ പിതൃകാര്യേ വാ ദേവതാഭ്യര്ചനേഽപി വാ
പൊന്നോ, രത്നമോ, മുത്തോ, അഥവാ ധാന്യമോ, സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനോ പിതൃകർമ്മത്തിനോ ദേവാരാധനയ്ക്കോ ആയാലും—
നിഷ്ഫലം തസ്യ തത്തീര്ഥം യാവത്തത്ഫലമശ്നുതേ । ഏവം തീര്ഥേന ഗൃഹ്ണീയാത് പുണ്യേഷ്വായതനേഷു ച
അവൻ ആ തിര്ഥഫലം അനുഭവിക്കുന്നതുവരെ ആ തിര്ഥം ഫലപ്രദമാണ്; അതുകൊണ്ട് തിര്ഥങ്ങളിലും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലും ദാനം സ്വീകരിക്കണം.
നിമിത്തേഷു ച സര്വേഷു അപ്രമത്തോ ദ്വിജോ ഭവേത് । കപിലാം പാടലാവര്ണാം പ്രയാഗേ യഃ പ്രയച്ഛതി
എല്ലാ അവസരങ്ങളിലും ദ്വിജൻ ജാഗ്രതയോടെ ഇരിക്കണം; പ്രയാഗത്തിൽ കപില വർണ്ണമുള്ള പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
സ്വര്ണശൃംഗീം രൌപ്യഖുരാം ചൈലകംഠീം പയസ്വിനീമ് । പ്രയാഗേ ശ്രോത്രിയം സാധും ഗ്രാഹയിത്വാ യഥാവിധി
പൊൻകൊമ്പുകളും വെള്ളി കുരുകളും വസ്ത്രം കെട്ടിയ കഴുത്തും പാൽ നിറഞ്ഞതുമായ പശുവിനെ, പ്രയാഗത്തിൽ സദാചാരമുള്ള ബ്രാഹ്മണന് യഥാവിധി ദാനം ചെയ്യണം.
ശുക്ലാംബരധരം ശാംതം ധര്മജ്ഞം വേദപാരഗമ് । സാ ഗൌസ്തസ്മൈ ച ദാതവ്യാ ഗംഗായമുനസംഗമേ
വെള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച, ശാന്തനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും വേദപാരായണനും ആയ ബ്രാഹ്മണന്, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ആ പശു ദാനം ചെയ്യണം.
വാസാംസി ച മഹാര്ഹാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച । യാവദ്രോമാണി തസ്യാ ഗോഃ സംതി ഗാത്രേഷു സത്തമ
അവളുടെ ശരീരത്തിൽ എത്ര രോമങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്രയും വിലയേറിയ വസ്ത്രങ്ങളും വിവിധ രത്നങ്ങളും ദാനം ചെയ്യണം, മഹാനേ.
താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । യത്രാസൌ ലഭതേ ജന്മ സാ ഗൌസ്തത്രാഭിജായതേ
ആ പശുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ ഓരോ രോമത്തിനും തുല്യമായി ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ സ്വർഗലോകത്തിൽ അവൻ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ എവിടെയായാലും ജനിക്കുമ്പോൾ ആ പശുവും അവിടെ ജനിക്കും.
ന ച പശ്യത്യസൌ ഘോരം നരകം തേന കര്മണാ । ഉത്തരാന്സ കുരൂന്പ്രാപ്യ മോദതേ കാലമക്ഷയമ്
ആ കർമ്മഫലത്താൽ അവൻ ഭയങ്കരമായ നരകം കാണുന്നില്ല; ഉത്തരകുരുക്കളിൽ എത്തി, അവൻ അനന്തമായ കാലം ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗവാം ശതസഹസ്രേഭ്യോ ദദ്യാദേകാം പയസ്വിനീമ് । പുത്രാന്ദാരാന്തഥാ ഭൃത്യാന്ഗൌരേകാ പ്രതിതാരയേത്
ഒരു പാൽകറയുന്ന പശുവിനെ ദാനം ചെയ്താൽ, അത് ലക്ഷക്കണക്കിന് പശുക്കളെ ദാനം ചെയ്തതിനു തുല്യമാണ്. അത്തരമൊരു പശു മക്കളെയും ഭാര്യമാരെയും ദാസന്മാരെയും രക്ഷിക്കുന്നു.
തസ്മാത്സര്വേഷു ദാനേഷു ഗോദാനം തു വിശിഷ്യതേ । ദുര്ഗമേ വിഷമേ ഘോരേ മഹാപാതകസംഭവേ । ഗൌരേവ രക്ഷാം കുരുതേ തസ്മാദ്ദേയാ ദ്വിജാതയേ
എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും പശുദാനം ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ്. കഠിനവും ഭയങ്കരവുമായ പാപങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്ന സമയങ്ങളിലും, പശുവാണ് ഒരേയൊരു രക്ഷ. അതുകൊണ്ട് പശു ദ്വിജന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യണം.