ഷഷ്ടിര്ധനുഃ സഹസ്രാണി പരിരക്ഷംതി ജാഹ്നവീമ് । യമുനാം രക്ഷതി സദാ സവിതാ സപ്തവാഹനഃ
അവിടെ അറുപതിനായിരം ധനുസ് ദൂരം ജാഹ്നവിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു. യമുനയെ എപ്പോഴും ഏഴു കുതിരകളുള്ള സവിതാ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
പ്രയാഗം തു വിശേഷേണ സ്വയം രക്ഷതി വാസവഃ । മംഡലം രക്ഷതി ഹരിര്ദേവൈഃ സഹ സുസംമതമ്
പ്രയാഗത്തെ പ്രത്യേകമായി ഇന്ദ്രൻ തന്നെയാണ് സംരക്ഷിക്കുന്നത്. ദേവന്മാരോടൊപ്പം ഹരിയും ആ മഹത്തായ മണ്ഡലത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു.
തം വടം രക്ഷതേ നിത്യം ശൂലപാണിര്മഹേശ്വരഃ । സ്ഥാനം രക്ഷതി വൈ ദേവഃ സര്വപാപഹരം ശുഭമ്
ശൂലധാരി മഹേശ്വരൻ എപ്പോഴും ആ വടവൃക്ഷത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; ദൈവം ആ സ്ഥലം സംരക്ഷിക്കുന്നു, അതു പുണ്യവും എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നതുമാണ്.
അധര്മേണ വൃതോ ലോകേ നൈവ ഗച്ഛതി തത്പദമ് । സ്വല്പമല്പതരം പാപം യദാ തസ്യ നരാധിപ
ലോകത്ത് അധർമ്മത്തിൽ മുങ്ങിയവൻ ആ സ്ഥിതിയിൽ എത്താൻ കഴിയില്ല; രാജാവേ, അതിനാൽ ചെറിയതായാലും ഏറ്റവും ചെറുതായാലും പാപം അവനെ തടയും.
പ്രയാഗസ്മരമാണസ്യ സര്വമായാതി സംക്ഷയമ് । ദര്ശനാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ നാമസംകീര്തനാദപി
പ്രയാഗത്തെ ഓർക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു; ആ തീർത്ഥം കണ്ടാലും അതിന്റെ നാമം ജപിച്ചാലും അതു സംഭവിക്കും.
മൃത്തികാ ലഭനാദ്വാപി നരഃ പാപാദ്വിമുച്യതേ । പംചകുംഡാനി രാജേംദ്ര യേഷാം മധ്യേ തു ജാഹ്നവീ
അവിടെ നിന്നുള്ള ഒരു കഷണം മണ്ണ് പോലും ലഭിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; രാജാവേ, അഞ്ചു കുളങ്ങളിലുമിടയിൽ ജാഹ്നവിയായ ഗംഗയാണ് ഒഴുകുന്നത്.
പ്രയാഗേ തു പ്രവിഷ്ടസ്യ പാപം ക്ഷരതി തത്ക്ഷണാത് । യോജനാനാം സഹസ്രേഷു ഗംഗാം സ്മരതി യോ നരഃ
പ്രയാഗത്തിൽ കയറിയവന്റെ പാപം അന്നേരത്തേ തന്നെ കഴുകിക്കളയപ്പെടും; ആയിരം യോജന ദൂരത്തുനിന്നും ആരെങ്കിലും ഗംഗയെ ഓർത്താൽ,
അപി ദുഷ്കൃതകര്മാസൌ ലഭതേ പരമാം ഗതിമ് । കീര്തനാന്മുച്യതേ പാപൈര്ദൃഷ്ട്വാ ഭദ്രാണി പശ്യതി
അവൻ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തവനാണെങ്കിലും പരമഗതിയിലേക്കു എത്തും; അവളുടെ നാമം ജപിച്ചാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും, അവളെ കണ്ടാൽ നല്ലതൊക്കെയാണ് കാണുന്നത്.
അവഗാഹ്യ ച പീത്വാ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ് । സത്യവാദീ ജിതക്രോധോ അഹിംസാം പരമാസ്ഥിതഃ
അവളിൽ കുളിച്ചും അവളുടെ വെള്ളം കുടിച്ചും ഏഴാം തലമുറവരെ കുടുംബം ശുദ്ധിയാകും; സത്യവാദിയും ക്രോധം ജയിച്ചവനും അഹിംസയിൽ ഉറച്ചവനും ആയാൽ,
ധര്മാനുസാരീ തത്ത്വജ്ഞോ ഗോബ്രാഹ്മണഹിതേ രതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ സ്നാതോ മുച്യേത കില്ബിഷാത്
ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവനും സത്യത്തെ അറിയുന്നവനും പശുക്കളുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും ക്ഷേമത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവനും ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിൽ കുളിച്ചാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
മനസാ ചിംതിതാന്കാമാന്സമ്യക്പ്രാപ്നോതി പുഷ്കലാന് । തതോ ഗത്ത്വാ പ്രയാഗം തു സര്വദേവാഭിരക്ഷിതമ്
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സമൃദ്ധിയായി അവൻ നേടും; അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ദേവതകളും സംരക്ഷിക്കുന്ന പ്രയാഗത്തിൽ ചെന്നാൽ,
ബ്രഹ്മചാരീ വസേന്മാസം പിതൃദേവാംശ്ച തര്പയേത് । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേ കാമാന്യത്ര തത്രാഭിജായതേ
ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ ഒരു മാസം അവിടെ പാർക്കണം, പിതൃദേവന്മാരെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം; അവൻ ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങൾ നേടും, അവിടെ തന്നെയാണ് വീണ്ടും ജനിക്കുന്നത്.
തപനസ്യ സുതാ ദേവീ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാ । സമാഗതാ മഹാഭാഗാ യമുനാ യത്ര നിമ്നഗാഃ
സൂര്യന്റെ മകളായ യമുനാദേവി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തയാണവൾ, ഭാഗ്യശാലിയായവളായി അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു, നദികൾ ഒത്തുചേരുന്ന സ്ഥലത്താണ്.
തത്ര സന്നിഹിതോ നിത്യം സാക്ഷാദ്ദേവോ മഹേശ്വരഃ । ദുഷ്പ്രാപം മാനുഷൈഃ പുണ്യം പ്രയാഗം തു യുധിഷ്ഠിര
അവിടെ മഹേശ്വരൻ എപ്പോഴും നേരിട്ട് സന്നിഹിതനാണ്; യുദിഷ്ഠിരാ, മനുഷ്യർക്കു പ്രാപിക്കാനാകാത്തതായ പുണ്യസ്ഥലമാണ് പ്രയാഗം.
ദേവദാനവഗംധര്വാ ഋഷയഃ സിദ്ധചാരണാഃ । തത്രോപസ്പൃശ്യ രാജേംദ്ര സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, ഋഷികൾ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ—അവിടെ കുളിച്ചാൽ, രാജാവേ, സ്വർഗലോകത്ത് അവർ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ഏകചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിലെ നാല്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
മാര്കംഡേയ ഉവാച- ശൃണു രാജന്പ്രയാഗസ്യ മാഹാത്മ്യം പുനരേവ തു । യം ഗത്വാ സര്വപാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ വീണ്ടും പറയുന്നു, അവിടെ ചെന്നാൽ എല്ലാവിധ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞു പോകാം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ആര്താനാം ച ദരിദ്രാണാം നിശ്ചിതവ്യവസായിനാമ് । സ്ഥാനം മുക്ത്വാ പ്രയാഗം തു നാക്ഷയം തു കദാചന
കഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കും ദരിദ്രർക്കും ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവർക്കും പ്രയാഗം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ശാശ്വതമായ സ്ഥലം ഇല്ല.
ഗംഗായമുനമാസാദ്യ യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । ദീപ്തകാംചനവര്ണാഭേ വിമാനേ സൂര്യവര്ചസി
ഗംഗയും യമുനയും ഒത്തുചേരുന്ന സ്ഥലത്ത് ജീവൻ വിട്ടാൽ, സൂര്യനും പൊന്നിനും സമാനമായ പ്രകാശമുള്ള ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ സ്വർഗത്തിൽ ആസ്വദിക്കും.
ഗംധര്വാപ്സരസാം മധ്യേ സ്വര്ഗേ മോദതി മാനവഃ । ഈപ്സിതാഁല്ലഭതേകാമാന്വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
ഗന്ധർവരുമായും അപ്സരസ്സുകളുമായും കൂടെ സ്വർഗത്തിൽ ആ മനുഷ്യൻ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും; ആഗ്രഹിച്ചവയെല്ലാം അവൻ നേടും, അങ്ങനെ മഹർഷിമാർ പറയുന്നു.
സര്വരത്നമയൈര്ദിവ്യൈര്നാനാധ്വജസമാകുലൈഃ । വരാംഗനാ സമാകീര്ണൈര്മോദതേ ശുഭലക്ഷണൈഃ
അവൻ എല്ലാ വിധ ദിവ്യരത്നങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, പലതരം പതാകകൾ കൊണ്ടു ഭംഗിയാർന്ന, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള മനോഹരികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ആനന്ദിക്കുന്നു.
ഗീതവാദിത്രനിര്ഘോഷൈഃ പ്രസുപ്തഃ പ്രതിബുധ്യതേ । യാവന്ന സ്മരതേ ജന്മ താവത്സ്വര്ഗേ മഹീയതേ
ഗാനം, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം എന്നിവയിൽ അവൻ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉണരുന്നു; ഭൂമിയിലെ ജനനം മറക്കുന്നതുവരെ സ്വർഗത്തിൽ അവനെ ആദരിക്കുന്നു.
തത്ര സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷീണകര്മ്മാ ദിവശ്ച്യുതഃ । ഹിരണ്യരത്നസംപൂര്ണേ സമൃദ്ധേ ജായതേ കുലേ
സ്വർഗത്തിൽ നിന്നു കർമ്മഫലം തീർന്നപ്പോൾ അവൻ പൊന്നും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ സമൃദ്ധമായ ഒരു കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.
തദേവ സ്മരതേ തീര്ഥം സ്മരണാത്തത്ര ഗച്ഛതി । ദേശസ്ഥോ യദി വാരണ്യേ വിദേശേ യദി വാ ഗൃഹേ
അവൻ ആ തിര്ഥം ഓർക്കുന്നു; ഓർമ്മയുടെ ശക്തിയാൽ സ്വന്തം ദേശത്തോ, കാടിലോ, വിദേശത്തോ, വീട്ടിലോ എവിടെയായാലും അവിടെ എത്തുന്നു.
പ്രയാഗം സ്മരമാത്രോപി യസ്തു പ്രാണാന്പരിത്യജേത് । സ ബ്രഹ്മലോകമാപ്നോതി വദംതി ഋഷിപുംഗവാഃ
പ്രയാഗം ഓർക്കുന്നതിനാൽ മാത്രം മരണം നേരിടുന്നവൻ പോലും ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു എന്ന് മഹർഷികൾ പറയുന്നു.
സര്വകാമഫലാവൃത്താ മഹീ യത്ര ഹിരണ്മയീ । ഋഷയോ മുനയഃ സിദ്ധാ യത്ര ലോകേ പ്രഗച്ഛതി
അവിടെ ഭൂമി പൊന്നുപോലെയും എല്ലാ ആഗ്രഹഫലങ്ങളും നൽകുന്നതുമാണ്; മഹർഷികളും മുനികളും സിദ്ധന്മാരും ആ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.
സ്ത്രീസഹസ്രാ കുലേ രമ്യേ മംദാകിന്യാസ്തടേ ശുഭേ । മോദതേ ഋഷിഭിഃ സാര്ദ്ധം സ്വകൃതേനേഹ കര്മണാ
സുന്ദരമായ കുടുംബത്തിൽ, മന്ദാകിനി നദിയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത്, ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകളോടും മഹർഷികളോടും കൂടെ, തന്റെ കർമ്മഫലത്തിൽ അവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു.
സിദ്ധചാരണഗന്ധര്വൈഃ പൂജ്യതേ ദിവി ദൈവതൈഃ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ ജംബുദ്വീപപതിര്ഭവേത്
സിദ്ധന്മാരാൽ, ചാരണന്മാരാൽ, ഗന്ധർവന്മാരാൽ, ദേവന്മാരാൽ സ്വർഗത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; പിന്നെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണാൽ ജംബുദ്വീപിന്റെ അധിപൻ ആകുന്നു.
തതഃ ശുഭാനി കര്മാണി ചിംതയാനഃ പുനഃ പുനഃ । ഗുണവാന്വിത്തസംപന്നോ ഭവതീഹ ന സംശയഃ
ശുഭകർമ്മങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഗുണങ്ങളും സമ്പത്തും ഉള്ളവനായി ഈ ലോകത്ത് ജനിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സത്യധര്മപ്രതിഷ്ഠിതഃ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ യസ്തു ദാനം പ്രയച്ഛതി
കർമ്മത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും സത്യവും ധർമ്മവും പാലിക്കുന്നവൻ, ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള പ്രദേശത്ത് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—