മുക്തിം ചൈവ ജപേത്കര്ണേ ശിഷ്ടസ്യാനുഗതസ്യ ച । ഇദം ധര്മ്യമിദം മേധ്യമിദം സ്വര്ഗ്യമിദം സുഖമ്
യോഗ്യനായ ശിഷ്യന്റെ ചെവിയിൽ മോക്ഷമന്ത്രം ജപിച്ചാൽ ഇത് ധാർമ്മികവും ശുദ്ധവും സ്വർഗ്ഗീയവും ആനന്ദകരവുമാണ്.
ഇദം പുണ്യതമം രമ്യം പാവനം ധര്മമുത്തമമ് । മഹീശീര്ഷമിദം ഗുഹ്യം സര്വപാപപ്രമോചനമ്
ഇത് ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതും മനോഹരവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും ഉത്തമധർമ്മവുമാണ്. ഭൂമിയിലെ മഹാരഹസ്യവും എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും മോചനവുമാണ്.
അധീത്യ ദ്വിജമധ്യേ ച നിര്മലത്വമവാപ്നുയാത് । ശ്രീമത്സ്വര്ഗ്യം മഹാപുണ്യം സപത്നശമനം ശിവമ്
ഇത് ദ്വിജന്മാരുടെ ഇടയിൽ പാരായണം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും. ഇത് മഹത്വമുള്ളതും സ്വർഗ്ഗീയവും വലിയ പുണ്യമുള്ളതും ശത്രുനാശകരവും ശുഭകരവുമാണ്.
മേധാജനനമഗ്ര്യം വൈ തീര്ഥവംശാനുകീര്ത്തനമ് । അപുത്രോ ലഭതേ പുത്രമധനോ ധനമാപ്നുയാത്
ഇത് ബുദ്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, ഉത്തമമാണ്, തീർത്ഥങ്ങളുടെ വംശാവലികൾ പറയുന്നു. പുത്രമില്ലാത്തവന് പുത്രം ലഭിക്കും, ദരിദ്രന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
മഹീം വിജയതേ രാജാ വൈശ്യോ ധനമവാപ്നുയാത് । ശൂദ്രോ യാതീപ്സിതാന്കാമാന്ബ്രാഹ്മണഃ പാരഗഃ പഠന്
രാജാവിന് ഭൂമി ജയിക്കാം, വൈശ്യന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും. ശൂദ്രന് ഇഷ്ടമുള്ള ഭോഗങ്ങൾ ലഭിക്കും, ബ്രാഹ്മണൻ പാരായണം ചെയ്താൽ പരംതീരാം.
യശ്ചേദം ശൃണുയാന്നിത്യം തീര്ഥപുണ്യം സദാ ശുചി । ജാതിസ്മരത്വമാപ്നോതി നാകപൃഷ്ഠേ ച മോദതേ
ആർ ഈ തീർത്ഥപുണ്യം ശുദ്ധനായ് ദിവസവും കേൾക്കുന്നു, അവന് ജന്മസ്മരണ ലഭിക്കും, സ്വർഗത്തിലെ പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കും.
ഗമ്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി കീര്തിതാന്യഗമാന്യപി । മനസാപ്യഭിഗച്ഛേത സര്വതീര്ഥമനീഷയാ
കാണാൻ കഴിയാത്ത, കേട്ടുമാത്രം ഉള്ള തീർത്ഥങ്ങളും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് സ്മരിക്കണം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളെയും അങ്ങനെ മനസ്സിൽ സ്വീകരിക്കണം.
ഏതാനി വസുഭിഃ സാധ്യൈരാദിത്യൈര്മരുദശ്വിഭിഃ । ഋഷിഭിര്ദേവകല്പൈശ്ച കൃതാനി സുകൃതൈഷിഭിഃ
വസുക്കളും ആദിത്യന്മാരും മരുതുകളും അശ്വിനികളും ദൈവസമാനമായ ഋഷികളും പുണ്യത്തിനായി ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
ഏവം ത്വമപി കൌരവ്യ വിധിനാനേന സുവ്രത । വ്രജ തീര്ഥാനി നിയതഃ പുണ്യം പുണ്യേന വര്ദ്ധതേ
അങ്ങനെ തന്നെ നീയും, കൌരവൻ, ഈ വിധിയിൽ സദാചാരത്തോടെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പോകണം. പുണ്യം പുണ്യത്താൽ വർദ്ധിക്കുന്നു.
ഭാവിതൈഃ കരണൈഃ പൂര്വമാസ്തിക്യാഛ്രുതിദര്ശനാത് । പ്രാപ്യംതേ താനി തീര്ഥാനി സദ്ഭിഃ ശിഷ്ടാനുദര്ശിഭിഃ
ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തിയും വിശ്വാസവും ശ്രവണവും ദർശനവും കൊണ്ടാണ് സന്മാർഗ്ഗികളും നല്ലവരും ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ നേടുന്നത്.
നാകൃതോ നാകൃതാത്മാ ച നാശുചിര്ന ച തസ്കരഃ । സ്നാതി തീര്ഥേഷു കൌരവ്യ ന ച വക്രമതിര്നരഃ
കൗരവ്യ, നിർബന്ധമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തവനും, മനസ്സ് ശുദ്ധിയില്ലാത്തവനും, ശരീരശുദ്ധിയില്ലാത്തവനും, കള്ളനല്ലാത്തവനും, തിരിഞ്ഞു ചിന്തിക്കാത്തവനും, ഈ തീർഥങ്ങളിൽ കുളിച്ചാലും—
ത്വയാ തു സമ്യഗ്വൃത്തേന നിത്യം ധര്മാര്ഥദര്ശിനാ । പിതരസ്തര്പിതാസ്താത സര്വേ ച പ്രപിതാമഹാഃ । പിതാമഹപുരോഗാശ്ച ദേവാഃ സര്ഷിഗണാസ്തഥാ
നീതിയെയും ധനത്തിന്റെ സത്യമായ അർത്ഥത്തെയും മനസ്സിലാക്കി, നീ എപ്പോഴും നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറുമ്പോൾ, പ്രിയനായവാ, നിന്റെ പിതാക്കന്മാരും, പിതാമഹന്മാരും, പിതാമഹന്മാരുടെ മുൻപിൽ ദേവന്മാരും, എല്ലാ ഋഷികളും—allവരും തൃപ്തരാവുന്നു.
വസിഷ്ഠ ഉവാച- ത്വം ച ധര്മേണ ധര്മജ്ഞ നിത്യമേവാഭിതോഷിതാഃ । ദിലീപകീര്തിം മഹതീം പ്രാപ്സ്യസേ ഭുവി ശാശ്വതീമ്
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: നീ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, എപ്പോഴും ധർമ്മം പാലിച്ച് സന്തോഷം അനുഭവിക്കുന്നു; നീ ഭൂമിയിൽ ദിലീപന്റെ മഹത്തായ, ശാശ്വതമായ കീർത്തി നേടും.
നാരദ ഉവാച- ഏവമുക്ത്വാഭ്യനുജ്ഞാപ്യ വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ । പ്രീതഃ പ്രീതേനമനസാ തത്രൈവാംതരധീയത
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അനുമതി നൽകി, മഹാനായ വസിഷ്ഠമുനിവൻ സന്തോഷത്തോടെയും സന്തുഷ്ടമായ മനസ്സോടെയും അവിടെത്തന്നെ അദൃശ്യനായി.
ദിലീപഃ കുരുശാര്ദൂല ശാസ്ത്രതത്ത്വാര്ഥദര്ശനാത് । വസിഷ്ഠവചനാച്ചൈവ പൃഥിവീമനുചക്രമേ
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ സത്യമായ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കി, വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾ അനുസരിച്ച് ദിലീപൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ഏവമേഷാ മഹാഭാഗ പ്രതിഷ്ഠാനേ പ്രതിഷ്ഠിതാ । തീര്ഥയാത്രാ മഹാപുണ്യാ സര്വപാപപ്രമോചനീ
മഹാഭാഗവ, ഇങ്ങനെ ഈ തീർഥയാത്രയുടെ സ്ഥാപനം ഉറപ്പായി; ഈ തീർഥയാത്ര മഹാപുണ്യമുള്ളതും എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും മോചനമായതുമാണ്.
അനേന വിധിനാ യസ്തു പൃഥിവീം പര്യടിഷ്യതി । അശ്വമേധശതം സാഗ്രം ഫലം പ്രേത്യൈഷ ഭോക്ഷ്യതേ
ഈവിധം ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ, മരണത്തിനു ശേഷം, അശ്വമേധയാഗം നൂറ് ചെയ്യുന്നതിന് തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കും.
തതശ്ചാഷ്ടഗുണം പാര്ഥ പ്രാപ്സ്യസേ ധര്മമുത്തമമ് । ദിലീപഃ പാര്ഥ നൃപതിര്യഥാപൂര്വമവാപ്തവാന്
പാർഥ, അതിനുശേഷം നീ എട്ടിരട്ടി ഉത്തമമായ ധർമ്മം നേടും; മുമ്പ് ദിലീപൻ നേടിയതുപോലെ.
നേതാ ച ത്വമൃഷീന്യസ്മാത്തസ്മാത്തേഷ്ടഗുണം ഫലമ് । രക്ഷോഗണവികീര്ണാനി തീര്ഥാന്യേതാനി ഭാരത
നീ ഋഷിമാരുടെ നേതാവാവും; അതിനാൽ, എട്ടിരട്ടി ഫലം ലഭിക്കും. ഭാരത, ഈ തീർഥങ്ങൾ ദാനവഗണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവയാണ്.
ന ഗതിര്വിദ്യതേഽന്യസ്യ ത്വാമൃതേ കുരുനംദന । ഇദം ദേവര്ഷിചരിതം സര്വതീര്ഥാനുസംശ്രിതമ്
കുരുനന്ദന, നിന്നെ ഒഴികെ മറ്റാർക്കും ഇവിടെ പ്രവേശനം ഇല്ല; ദേവർഷിമാരുടെ ഈ കഥ എല്ലാ തീർഥങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യഃ പഠേത്കല്യമുത്ഥായ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ । ഋഷിമുഖ്യാഃ സദാ യത്ര വാല്മീകിസ്ത്വഥ കശ്യപഃ
ആരെങ്കിലും രാവിലെ എഴുന്നേറ്റു ഇത് വായിച്ചാൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും; വാൽമീകിയും കശ്യപനും ഉൾപ്പെടെ പ്രധാന ഋഷിമാർ എപ്പോഴും അവിടെ വസിക്കുന്നു.
ആത്രേയസ്ത്വഥ കൌംഡിന്യോ വിശ്വാമിത്രോഽഥ ഗൌതമഃ । അസിതോ ദേവലശ്ചൈവ മാര്കംഡേയോഽഥ ഗാലവഃ
അത്രി, കൗണ്ടിന്യൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, ഗൗതമൻ, അസിതൻ, ദേവളൻ, മാർകണ്ഡേയൻ, ഗാലവൻ—
ഭരദ്വാജസ്യ ശിഷ്യശ്ച മുനിരുദ്ദാലകസ്തഥാ । ശൌനകഃ സഹ പുത്രേണ വ്യാസശ്ച തപതാം വരഃ
ഭരദ്വാജന്റെ ശിഷ്യനായ ഉദ്ദാലകൻ, പുത്രനോടൊപ്പം ശൗനകൻ, തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വ്യാസൻ—
ദുര്വാസാശ്ച മുനിശ്രേഷ്ഠോ ജാബാലിശ്ച മഹാതപാഃ । ഏതേ ഋഷിവരാഃ സര്വേ ത്വത്പ്രതീക്ഷ്യാസ്തപോധനാഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ദുർവാസസും മഹാതപസ്സുകാരനായ ജാബാലിയും—ഈ എല്ലാ ഋഷിവരന്മാരും തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായി നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ഏഭിഃ സഹ മഹാഭാഗ തീര്ഥാന്യേതാന്യനുവ്രജ । പ്രാപ്സ്യസേ മഹതീം കീര്തിം യഥാ രാജാ മഹാഭിഷഃ
മഹാഭാഗവ, ഇവരോടൊപ്പം ഈ തീർഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചാൽ, നീ രാജാവ് മഹാഭിഷൻ പോലെ വലിയ കീർത്തി നേടും.
യഥാ യയാതിര്ധര്മാത്മാ യഥാ രാജാ പുരൂരവാഃ । തഥാ ത്വം കുരുശാര്ദൂല സ്വേന ധര്മേണ ശോഭസേ
യയാതി ധർമ്മാത്മാവായതുപോലെയും, പുരൂരവസ് രാജാവിനെപ്പോലെയും, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീയും നിന്റെ സ്വന്തം ധർമ്മത്തിൽ പ്രകാശിക്കും.
യഥാ ഭഗീരഥോ രാജാ യഥാ രാമശ്ച വിശ്രുതഃ । യഥാ വൈ വൃത്രഹാ സര്വാന്സപത്നാനദഹത് പുരാ
ഭഗീരഥ രാജാവിനെയും, പ്രശസ്തനായ രാമനെയും, വൃത്രനെ സംഹരിച്ച് മുൻകാലത്ത് എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിച്ചവനെയും പോലെ,
ത്രൈലോക്യം പാലയാമാസ ദേവരാട്വിഗതജ്വരഃ । തഥാ ശത്രുക്ഷയം കൃത്വാ ത്വം പ്രജാഃ പാലയിഷ്യസി
ദേവരാജാവ് സുഖത്തോടെ മൂന്ന് ലോകവും സംരക്ഷിച്ചതുപോലെ, നീയും ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കും.
സ്വധര്മേണാര്ജിതാമുര്വീം പ്രാപ്യ രാജീവലോചന । ഖ്യാതിം യാസ്യസി വീര്യേണ കാര്ത്തവീര്യാര്ജുനോ യഥാ
സ്വധര്മ്മം അനുസരിച്ച് നേടിയ ഈ ഭൂമി ലഭിച്ച ശേഷം, കമലനയനനായ രാജാവേ, നീ ധൈര്യത്താല് പ്രശസ്തി നേടും, കാര്ത്തവീര്യാര്ജുനന് പോലെ.
സൂത ഉവാച- ഏവമാഭാഷ്യ രാജാനം നാരദോ ഭഗവാനൃഷിഃ । അനുജ്ഞാപ്യ മഹാരാജം തത്രൈവാംതരധീയത
സൂതന് പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ രാജാവിനോട് സംസാരിച്ച ശേഷം, മഹാത്മാവായ നാരദമുനി മഹാരാജാവിനോട് അനുമതി വാങ്ങി അവിടുത്തെ തന്നെ അദൃശ്യനായി.