തതഃ പുണ്യതമം നാസ്തി ത്രിഷു ലോകേഷു ഭാരത । പ്രയാഗം സര്വതീര്ഥേഭ്യഃ പ്രഭാവേണാധികം പ്രഭോ
ഭാരത, മൂന്നുലോകത്തിലും ഇതിലും വിശുദ്ധമായത് ഇല്ല; പ്രയാഗം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ശക്തിയിൽ മേലാണ്, പ്രഭോ.
ശ്രവണാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ നാമസംകീര്തനാദപി । മൂര്ധകാ നമനാദ്വാപി സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പേര് കേൾക്കുകയോ, അതിന്റെ നാമം ജപിക്കുകയോ, തല കുനിയുകയോ ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളും വിട്ടൊഴിയുന്നു.
തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത്സംഗമേ സംശിതവ്രതഃ । പുണ്യം സുമഹദാപ്നോതി രാജസൂയാശ്വമേധയോഃ
ആ സംയമനത്തിൽ ഉറച്ച വ്രതത്തോടെ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ, രാജസൂയയോ അശ്വമേധയോ ചെയ്തതുപോലെയുള്ള മഹാപുണ്യം ലഭിക്കും.
ഏഷാ യജനഭൂമിര്ഹി ദേവാനാമപി തത്കഥാ । ദത്തം തത്ര സ്വല്പമപി മഹദ്ഭവതി ഭാരത
ഇത് ദേവന്മാർക്ക് യാഗഭൂമിയാണ്; അവിടെ ചെറിയൊരു ദാനം പോലും വലിയതായിത്തീരുന്നു, ഭാരത.
ന ദേവവചനാത്താത ന ലോകവചനാദപി । മതിരുത്ക്രമണീയാ തേ പ്രയാഗമരണം പ്രതി
പിതാവേ, ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകളാലോ മനുഷ്യരുടെ വാക്കുകളാലോ പ്രയാഗത്തിൽ മരിക്കാനുള്ള നിന്റെ മനസ്സു动യരുത്.
ദശതീര്ഥസഹസ്രാണി ഷഷ്ടികോട്യസ്തഥാപരാഃ । യേഷാം സാന്നിധ്യമത്രൈവ കീര്ത്തിതം കുരുനംദന
പത്ത് ആയിരം തീർത്ഥങ്ങളും അറുപത് കോടി മറ്റു വിശുദ്ധസ്ഥലങ്ങളും ഇവിടെ സാന്നിധ്യമാണെന്ന് പറയുന്നു, കുരുനന്ദന.
ചതുര്വിദ്യേ ച യത്പുണ്യം സത്യവാദിഷു ചൈവ യത് । സ്നാതഏവതദാപ്നോതിഗംഗായാമുനസംഗമേ
നാല് വേദങ്ങളിൽ നിന്നോ സത്യവാദികളിൽ നിന്നോ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ഗംഗയും യമുനയും സംഗമിക്കുന്നതിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അതു തന്നെ ലഭിക്കും.
തതോ ഭോഗവതീ നാമ വാസുകേസ്തീര്ഥമുത്തമമ് । തത്രാഭിഷേകം യഃ കുര്യാത്സോഽശ്വമേധമവാപ്നുയാത്
അതിനുശേഷം ഭോഗവതിയെന്ന വാസുകിയുടെ ഉത്തമ തീർത്ഥം വരുന്നു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
തത്ര ഹംസപ്രപതനം തീര്ഥം ത്രൈലോക്യവിശ്രുതമ് । ദശാശ്വമേധികം ചൈവ ഗംഗായാം കുരുനംദന
അവിടെ ഹംസപ്രപതനം എന്ന മൂന്ന് ലോകത്തിലും പ്രശസ്തമായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്; ഗംഗയിൽ പത്ത് അശ്വമേധയാഗസ്ഥലവും ഉണ്ട്, കുരുനന്ദന.
കുരുക്ഷേത്രസമാ ഗംഗാ യത്ര തത്രാവഗാഹിതാ । വിശേഷോ വൈ കനഖലേ പ്രയാഗം പരമം മഹത്
ഗംഗ, കുരുക്ഷേത്രത്തിനെ തുല്യമായിടത്ത് കുളിച്ചാൽ, അതിന്റെ പ്രത്യേക മഹത്വം കനഖലയിൽ കാണാം; പ്രയാഗം അതീവ മഹത്താണ്.
യദ്യകാര്യശതം കൃത്വാ കൃതം ഗംഗാവസേവനമ് । സര്വം തത്തസ്യ ഗംഗാപോ ദഹത്യഗ്നിരിവേംധനമ്
നൂറ് തെറ്റുകൾ ചെയ്താലും, ഗംഗയെ സേവിച്ചാൽ അവയെല്ലാം തീരുന്നു; അതുപോലെ അഗ്നി ഇന്ധനം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
സര്വം ദഹതി ഗംഗാപസ്തൂലരാശിമിവാനലഃ । സര്വം കൃതയുഗേ പുണ്യം ത്രേതായാം പുഷ്കരം സ്മൃതമ്
ഗംഗയുടെ വെള്ളം എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു, അഗ്നി വലിയ കൂമ്പാരം ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലാ പുണ്യവും, ത്രേതായുഗത്തിൽ പുഷ്കരം എന്നത് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ദ്വാപരേ തു കുരുക്ഷേത്രം ഗംഗാ കലിയുഗേ സ്മൃതാ । പുഷ്കരേ തു തപസ്തപ്യേദ്ദാനം ദദ്യാന്മഹാലയേ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കുരുക്ഷേത്രം പ്രശസ്തമായിരുന്നു, കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗയാണ് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. പുഷ്കരത്തിൽ തപസ്സ് ചെയ്യണം, മഹാലയത്തിൽ ദാനം നൽകണം.
മലയേ ത്വഗ്നിമാരോഹേദ്ഭൃഗുതുംഗേ ത്വനാശനമ് । പുഷ്കരേ തു കുരുക്ഷേത്രേ ഗംഗാപോ മധ്യഗേഷു ച
മലയത്തിൽ അഗ്നിയിൽ കയറിയിരിക്കണം, ഭൃഗുതുങ്ഗത്തിൽ ഉപവാസം ചെയ്യണം. പുഷ്കരത്തിലും കുരുക്ഷേത്രത്തിലും ഗംഗയുടെ നടുവിലുമാണ് ഈ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്.
സദ്യസ്താരയതേ ജംതുഃ സപ്തസപ്താവരാംസ്തഥാ । പുനാതി കീര്ത്തിതാ പാപം ദൃഷ്ട്വാ പുണ്യം പ്രയച്ഛതി
ഒരു ജീവി ഉടൻ തന്നെ മോക്ഷം നേടുന്നു, കൂടാതെ ഏഴു തലമുറകളും. ഗംഗയെ സ്തുതിച്ചാൽ പാപം നശിക്കുന്നു, കാഴ്ചയിൽ തന്നെ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.
അവഗാഢാ ച പീത്വാ ച പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ് । യാവദസ്ഥി മനുഷ്യസ്യ ഗംഗായാഃ സ്പൃശതേ ജലമ്
ഗംഗയിൽ കുളിച്ചോ കുടിച്ചോ ചെയ്താൽ ഏഴാം തലമുറവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ അസ്ഥികൾ ഗംഗയുടെ വെള്ളം സ്പർശിക്കുന്നതുവരെ അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
താവത്സ പുരുഷോ രാജന്സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । യഥാ പുണ്യാനി തീര്ഥാനി പുണ്യാന്യായതനാനി ച
അത്രത്തോളം, രാജാവേ, ആ മനുഷ്യൻ സ്വർഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. എങ്ങനെയോ പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഉപാസ്യ പുണ്യം ലബ്ധ്വാ ച ഭവതി പരലോകഭാക് । ന ഗംഗാ സദൃശം തീര്ഥം ന ദേവഃ കേശവാത്പരഃ
ആരാധനയും പുണ്യവും നേടുമ്പോൾ പരലോകം ലഭിക്കുന്നു. ഗംഗയെപ്പോലെയുള്ള തീർത്ഥമില്ല, കേശവനേക്കാൾ വലിയ ദൈവവും ഇല്ല.
ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ പരം നാസ്തി ഏവമാഹ പിതാമഹഃ । യത്ര ഗംഗാ മഹാരാജ സ ദേശസ്തത്ര യോജനമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരെക്കാൾ ഉന്നതമായത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് പിതാമഹൻ പറയുന്നു. മഹാരാജാവേ, ഗംഗ ഒഴുകുന്നിടത്ത് ആ ദേശം മുഴുവൻ വിശിഷ്ടമാണ്.
സിദ്ധക്ഷേത്രം ച വിജ്ഞേയം ഗംഗാതീരസമാശ്രിതമ് । ഇദം സത്യം ദ്വിജാതീനാം സാധൂനാം മാനസേഷു ച
ഗംഗയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രദേശം സിദ്ധക്ഷേത്രം എന്നറിയണം. ഇത് ദ്വിജന്മാർക്കും സന്മാർഗ്ഗികൾക്കും മനസ്സു ശുദ്ധരായവർക്കും സത്യമാണ്.
മുക്തിം ചൈവ ജപേത്കര്ണേ ശിഷ്ടസ്യാനുഗതസ്യ ച । ഇദം ധര്മ്യമിദം മേധ്യമിദം സ്വര്ഗ്യമിദം സുഖമ്
യോഗ്യനായ ശിഷ്യന്റെ ചെവിയിൽ മോക്ഷമന്ത്രം ജപിച്ചാൽ ഇത് ധാർമ്മികവും ശുദ്ധവും സ്വർഗ്ഗീയവും ആനന്ദകരവുമാണ്.
ഇദം പുണ്യതമം രമ്യം പാവനം ധര്മമുത്തമമ് । മഹീശീര്ഷമിദം ഗുഹ്യം സര്വപാപപ്രമോചനമ്
ഇത് ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതും മനോഹരവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും ഉത്തമധർമ്മവുമാണ്. ഭൂമിയിലെ മഹാരഹസ്യവും എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും മോചനവുമാണ്.
അധീത്യ ദ്വിജമധ്യേ ച നിര്മലത്വമവാപ്നുയാത് । ശ്രീമത്സ്വര്ഗ്യം മഹാപുണ്യം സപത്നശമനം ശിവമ്
ഇത് ദ്വിജന്മാരുടെ ഇടയിൽ പാരായണം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കും. ഇത് മഹത്വമുള്ളതും സ്വർഗ്ഗീയവും വലിയ പുണ്യമുള്ളതും ശത്രുനാശകരവും ശുഭകരവുമാണ്.
മേധാജനനമഗ്ര്യം വൈ തീര്ഥവംശാനുകീര്ത്തനമ് । അപുത്രോ ലഭതേ പുത്രമധനോ ധനമാപ്നുയാത്
ഇത് ബുദ്ധി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു, ഉത്തമമാണ്, തീർത്ഥങ്ങളുടെ വംശാവലികൾ പറയുന്നു. പുത്രമില്ലാത്തവന് പുത്രം ലഭിക്കും, ദരിദ്രന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും.
മഹീം വിജയതേ രാജാ വൈശ്യോ ധനമവാപ്നുയാത് । ശൂദ്രോ യാതീപ്സിതാന്കാമാന്ബ്രാഹ്മണഃ പാരഗഃ പഠന്
രാജാവിന് ഭൂമി ജയിക്കാം, വൈശ്യന് സമ്പത്ത് ലഭിക്കും. ശൂദ്രന് ഇഷ്ടമുള്ള ഭോഗങ്ങൾ ലഭിക്കും, ബ്രാഹ്മണൻ പാരായണം ചെയ്താൽ പരംതീരാം.
യശ്ചേദം ശൃണുയാന്നിത്യം തീര്ഥപുണ്യം സദാ ശുചി । ജാതിസ്മരത്വമാപ്നോതി നാകപൃഷ്ഠേ ച മോദതേ
ആർ ഈ തീർത്ഥപുണ്യം ശുദ്ധനായ് ദിവസവും കേൾക്കുന്നു, അവന് ജന്മസ്മരണ ലഭിക്കും, സ്വർഗത്തിലെ പരമാനന്ദം അനുഭവിക്കും.
ഗമ്യാന്യപി ച തീര്ഥാനി കീര്തിതാന്യഗമാന്യപി । മനസാപ്യഭിഗച്ഛേത സര്വതീര്ഥമനീഷയാ
കാണാൻ കഴിയാത്ത, കേട്ടുമാത്രം ഉള്ള തീർത്ഥങ്ങളും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് സ്മരിക്കണം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളെയും അങ്ങനെ മനസ്സിൽ സ്വീകരിക്കണം.
ഏതാനി വസുഭിഃ സാധ്യൈരാദിത്യൈര്മരുദശ്വിഭിഃ । ഋഷിഭിര്ദേവകല്പൈശ്ച കൃതാനി സുകൃതൈഷിഭിഃ
വസുക്കളും ആദിത്യന്മാരും മരുതുകളും അശ്വിനികളും ദൈവസമാനമായ ഋഷികളും പുണ്യത്തിനായി ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
ഏവം ത്വമപി കൌരവ്യ വിധിനാനേന സുവ്രത । വ്രജ തീര്ഥാനി നിയതഃ പുണ്യം പുണ്യേന വര്ദ്ധതേ
അങ്ങനെ തന്നെ നീയും, കൌരവൻ, ഈ വിധിയിൽ സദാചാരത്തോടെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ പോകണം. പുണ്യം പുണ്യത്താൽ വർദ്ധിക്കുന്നു.
ഭാവിതൈഃ കരണൈഃ പൂര്വമാസ്തിക്യാഛ്രുതിദര്ശനാത് । പ്രാപ്യംതേ താനി തീര്ഥാനി സദ്ഭിഃ ശിഷ്ടാനുദര്ശിഭിഃ
ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തിയും വിശ്വാസവും ശ്രവണവും ദർശനവും കൊണ്ടാണ് സന്മാർഗ്ഗികളും നല്ലവരും ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ നേടുന്നത്.