തത്ര വേദാന്പ്രണഷ്ടാംസ്തു മുനേരാംഗിരസഃ സുതഃ । ഉപവിഷ്ടോ മഹര്ഷീണാമുത്തരീയേഷു ഭാരത
അവിടെ, അംഗിരസിന്റെ മകൻ മഹർഷിമാരുടെ വടക്കൻഭാഗത്തുള്ള സഭയിൽ ഇരുന്ന് നഷ്ടപ്പെട്ട വേദങ്ങൾ വീണ്ടും പുനസ്ഥാപിച്ചു.
ഓംകാരേണ യഥാന്യായം സമ്യഗുച്ചാരിതേന ഹ । യേന യത്പൂര്വമഭ്യസ്തം തസ്യ തത്സമുപസ്ഥിതമ്
ശുദ്ധമായ രീതിയിൽ ഓംകാരമുച്ചരിച്ചപ്പോൾ, മുമ്പ് പഠിച്ചതെല്ലാം അവനു മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
ഋഷയസ്തത്ര ദേവാശ്ച വരുണോഽഗ്നിപ്രജാപതിഃ । ഹരിര്നാരായണോ ദേവോ മഹാദേവസ്തഥൈവ ച
അവിടെ ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും, വരുണൻ, അഗ്നി, പ്രജാപതി, ഹരി നാരായണൻ, മഹാദേവൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
പിതാമഹശ്ച ഭഗവാന്ദേവൈസ്സഹ മഹാദ്യുതിഃ । ഭൃഗും നിയോജയാമാസ യാജനാര്ഥേ മഹാദ്യുതിമ്
ഭഗവാൻ പിതാമഹൻ, മഹത്തായ ദീപ്തിയോടെ ദേവന്മാരോടൊപ്പം, മഹാദീപ്തിയുള്ള ഭൃഗുവിനെ യാഗം നടത്താൻ നിയോഗിച്ചു.
തതഃ സ ചക്രേ ഭഗവാനൃഷീണാം വിധിവത്തദാ । സര്വേഷാം പുനരാധാനം ദേവദൃഷ്ടേന കര്മണാ
അതിനുശേഷം, ഭഗവാൻ ദൈവങ്ങൾ കാണുന്ന വിധത്തിൽ, എല്ലാ മഹർഷിമാരെയും യഥാവിധി വീണ്ടും പുനസ്ഥാപിച്ചു.
ആജ്യഭാഗേന വൈ തത്ര തര്പിതാസ്തു യഥാവിധി । ദേവാസ്ത്രിഭുവനം യാതാ ഋഷയശ്ച യഥാസുഖമ്
അവിടെ, യഥാവിധി അജ്യഭാഗം അർപ്പിച്ചപ്പോൾ ദേവന്മാർ തൃപ്തരായി. ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലേക്കും, മഹർഷിമാർ തങ്ങൾക്കിഷ്ടമുള്ളവിടങ്ങളിലേക്കും പോയി.
തദരണ്യം പ്രവിഷ്ടസ്യ തുംഗകം രാജസത്തമ । പാപം വിനശ്യതേ സദ്യഃ സ്ത്രിയാ വൈ പുരുഷസ്യ വാ
രാജാവേ, തുങ്ങക വനത്തിലേക്ക് കടക്കുന്ന സ്ത്രീയുടെയും പുരുഷന്റെയും പാപങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ നശിക്കും.
തത്ര മാസം വസേദ്ധീരോ നിയതോ നിയതാശനഃ । ബ്രഹ്മലോകം വ്രജേദ്രാജന്പുനീതേ ച കുലം പുനഃ
അവിടെ ഒരു മാസം സ്ഥിരതയോടെ, നിയന്ത്രിതമായി ഭക്ഷണം കഴിച്ച് താമസിക്കുന്നവൻ, രാജാവേ, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുകയും തന്റെ കുടുംബത്തെ വീണ്ടും വിശുദ്ധമാക്കുകയും ചെയ്യും.
മേധാവനം സമാസാദ്യ പിതൃദേവാംശ്ച തര്പയേത് । അഗ്നിഷ്ടോമമവാപ്നോതി സ്മൃതിം മേധാം ച വിംദതി
മേധാവനം എത്തി പിതൃ-ദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗഫലം ലഭിക്കുകയും, നല്ല ഓർമ്മയും ബുദ്ധിയും നേടുകയും ചെയ്യും.
തത്ര കാലംജരം ഗത്വാ ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത് । ആത്മാനം സാധയേത്തത്ര ഗിരൌ കാലംജരേ നൃപ
അവിടെ കാലഞ്ജര പർവ്വതത്തിൽ ചെന്നാൽ, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും; രാജാവേ, ആ കാലഞ്ജര പർവ്വതത്തിൽ തന്നെ ആത്മാവിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാം.
സ്വര്ഗലോകേ മഹീയേത നരോ നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ । തതോ ഗിരിവരശ്രേഷ്ഠേ ചിത്രകൂടേ വിശാംപതേ
സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മനുഷ്യൻ ആദരിക്കപ്പെടും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; അതിനുശേഷം, മനുഷ്യരിലെ പ്രഭുവേ, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ പർവ്വതമായ ചിത്രകൂടത്തിലേക്ക്—
മംദാകിനീം സമാസാദ്യ നദീം പാപവിമോചനീമ് । അത്രാഭിഷേകം കുര്വാണഃ പിതൃദേവാര്ചനേ രതഃ
പാപങ്ങൾ നീക്കുന്ന മന്ദാകിനി നദിയിൽ എത്തി, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, പിതൃ-ദേവാരാധനയിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ—
അശ്വമേധമവാപ്നോതി ഗതിം ച പരമാം വ്രജേത് । തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര ഗുഹസ്ഥാനമനുത്തമമ്
അശ്വമേധ യാഗഫലം ലഭിക്കുകയും, പരമാവസ്ഥയിലേക്കും എത്തുകയും ചെയ്യും; പിന്നെ, രാജാവേ, ഗുഹയുടെ ഉത്തമസ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.
യത്ര ദേവോ മഹാസേനോ നിത്യം സന്നിഹിതോ നൃപ । പുമാംസ്തത്ര നരഃശ്രേഷ്ഠ ഗമനാദേവ സിധ്യതി
അവിടെ മഹാസേനൻ ദൈവം എപ്പോഴും സന്നിഹിതനാണ്, രാജാവേ; മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനായവനേ, അവിടെ വെറും എത്തുന്നതുകൊണ്ട് തന്നെ വിജയിക്കും.
കോടിതീര്ഥേ നരഃ സ്നാത്വാ ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത് । പ്രദക്ഷിണമുപാവൃത്യ യശഃസ്ഥാനം വ്രജേന്നരഃ
കോടിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും; പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ, പ്രശസ്തമായ സ്ഥാനം നേടും.
അഭിഗമ്യ മഹാദേവം വിരാജതി യഥാ ശശീ । തത്ര കൂപോ മഹാരാജ വിശ്രുതോ ഭരതര്ഷഭ
മഹാദേവനെ സമീപിച്ച്, ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതിനെ കാണാം; അവിടെ, മഹാരാജാവേ, ഭാരതരിൽ പ്രശസ്തമായ ഒരു കിണറും ഉണ്ട്.
സമുദ്രാ യത്ര ചത്വാരോ നിവസംതി യുധിഷ്ഠിര । തതോപസ്പൃശ്യ രാജേംദ്ര കൃത്വാ ചാപി പ്രദക്ഷിണമ്
അവിടെ, യുദിഷ്ഠിരാ, നാല് സമുദ്രങ്ങളും വസിക്കുന്നു; അവിടത്തെ വെള്ളം സ്പർശിച്ച്, രാജാവേ, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ—
നിയതാത്മാ നരഃ പൂതോ ഗച്ഛേത പരമാം ഗതിമ് । തതോ ഗച്ഛേത്കുരുശ്രേഷ്ഠ ശൃംഗവേരപുരം മഹത്
നിയന്ത്രിതചിത്തനായ മനുഷ്യൻ വിശുദ്ധനായി പരമാവസ്ഥയിലേക്കു പോകും; പിന്നെ, കുരുവംശത്തിലെ ഉത്തമനേ, വലിയ ശ്രൃംഗവേരപുരത്തിലേക്ക് പോകണം.
യത്ര തീര്ണോ മഹാപ്രാജ്ഞോ രാമോ ദാശരഥിഃ പുരാ । ഗംഗായാം തു നരഃ സ്നാത്വാ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേംദ്രിയഃ
പണ്ടു ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ കടന്നതാണവിടെ; അവിടെ, ബ്രഹ്മചാരിയും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമുള്ളവനും ആയ മനുഷ്യൻ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ—
വിധൂതപാപ്മാ ഭവതി വാജപേയം ച വിംദതി । തതോ മുംജവടം ഗഛേത്സ്ഥാനം ദേവസ്യ ധീമതഃ
അവൻ പാപങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞു വാജപേയ യാഗഫലം നേടും; പിന്നെ, ധീരനായ ദൈവത്തിന്റെ സ്ഥലമായ മുജ്ജവടത്തിലേക്ക് പോകണം.
അഭിഗമ്യ മഹാദേവമഭ്യര്ച്യ ച നരാധിപ । പ്രദക്ഷിണമുപാവൃത്യ ഗാണപത്യമവാപ്നുയാത്
മഹാദേവനെ സമീപിച്ച് ആരാധിച്ച്, മനുഷ്യരുടെ രാജാവേ, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ ഗണപതിയുടെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും.
തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര പ്രയാഗമൃഷിസംസ്തുതമ് । യത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ദിശശ്ച സദിഗീശ്വരാഃ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, മഹർഷിമാർ പ്രശംസിച്ചിരിക്കുന്ന പ്രയാഗത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, ദിശകളുടെ രക്ഷകരും വസിക്കുന്നു.
ലോകപാലാശ്ച സിദ്ധാശ്ച നിരതാഃ പിതരസ്തഥാ । സനത്കുമാരപ്രമുഖാസ്തഥൈവ ച മഹര്ഷയഃ
അവിടെ ലോകപാലന്മാരും സിദ്ധന്മാരും, ഭക്തിപൂർവ്വം പിതാക്കന്മാരും, സനത്കുമാരനും പ്രധാന മഹർഷിമാരും ഉണ്ട്.
തഥാ നാഗാഃ സുപര്ണാശ്ച സിദ്ധാഃ ശുക്രധരാസ്തഥാ । സരിതഃ സാഗരാശ്ചൈവ ഗംധര്വാപ്സരസസ്തഥാ
അതു പോലെ തന്നെ, അവിടെ നാഗന്മാരും സൂപർണ്ണന്മാരും, ശുക്രം വഹിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാരും, നദികളും സമുദ്രങ്ങളും, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളും ഉണ്ട്.
ഹരിശ്ച ഭഗവാനാസ്തേ പ്രജാപതിപുരസ്കൃതഃ । തത്ര ത്രീണ്യപി കുംഡാനി തയോര്മധ്യേന ജാഹ്നവീ
ഹരി എന്ന ഭഗവാൻ, പ്രജാപതിമാരോടൊപ്പം അവിടെയുണ്ട്. അവിടത്ത് മൂന്നു വിശുദ്ധ കുളങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവയുടെ നടുവിലൂടെ ജാഹ്നവീ നദി ഒഴുകുന്നു.
പ്രയാഗാത്സമതിക്രാംതാ സര്വതീര്ഥപുരസ്കൃതാ । തപനസ്യ സുതാ തത്ര ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതാ
പ്രയാഗം കടന്ന ശേഷം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും അതിജീവിച്ച്, സൂര്യന്റെ മകളായ അവൾ അവിടെ തിളങ്ങുന്നു; മൂന്നുലോകത്തിലും പ്രശസ്തയാണ് അവൾ.
യമുനാഗംഗയാ സാര്ദ്ധം സംഗതാ ലോകഭാവിനീ । ഗംഗായമുനയോര്മധ്യേ പൃഥിവ്യാ ജഘനം സ്മൃതമ്
ലോകത്തെ നിലനിര്ത്തുന്ന ആ നദി, യമുനയെയും ഗംഗയെയും ചേർന്ന് ഒഴുകുന്നു; ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിലുള്ള ഇടം ഭൂമിയുടെ കവിള് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
പ്രയാഗം ജഘനസ്യാംതമുപസ്ഥമൃഷയോ വിദുഃ । പ്രയാഗം സുപ്രതിഷ്ഠാനം കംബലാശ്വതരാവുഭൌ
മഹർഷിമാർ പ്രയാഗത്തെ ഭൂമിയുടെ കവിളിന്റെ അറ്റവും ഉപസ്ഥമായും അറിയുന്നു. കംബലയും അശ്വതരനും കൂടെ, പ്രയാഗം ഉറപ്പുള്ള സ്ഥാനം ആകുന്നു.
തീര്ഥം ഭോഗവതീ ചൈവ വേദീ പ്രോക്താ പ്രജാപതേഃ । തത്ര വേദാശ്ച യജ്ഞാശ്ച മൂര്ത്തിമംതോ യുധിഷ്ഠിര
ഭോഗവതിയും, പ്രജാപതിയുടെ യാഗവേദിയും അവിടത്തെ വിശുദ്ധസ്ഥലങ്ങളാണ്. അവിടെ വേദങ്ങളും യാഗങ്ങളും പ്രത്യക്ഷമാണ്, യുദിഷ്ഠിര.
പ്രജാപതിമുപാസംത ഋഷയശ്ച മഹാനഘാഃ । യജംതേ ക്രതുഭിര്ദേവാംസ്തഥാ ചക്രധരാ നൃപ
പാപരഹിതരായ മഹർഷിമാർ അവിടെ പ്രജാപതിയെ ആരാധിക്കുന്നു; ദേവന്മാരും ചക്രധാരികളും അവിടെ യാഗങ്ങൾ നടത്തുന്നു, രാജാവേ.