യദ്വേദവാദാഭിരതാ വിദേഹം സബ്രഹ്മവിജ്ഞാനമഭേദമേകമ് । പശ്യംത്യനേകം ഭവതഃ സ്വരൂപം തം ബ്രഹ്മപാരം പ്രണതോഽസ്മി നിത്യമ്
വേദവാദങ്ങളിൽ ആസ്വാദനമുള്ള, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തോടെ ദേഹമറ്റവരായവർ, നിന്റെ അനേകസ്വരൂപങ്ങൾ ഏകത്വത്തിൽ കാണുന്നു; ആ പരബ്രഹ്മത്തെ ഞാൻ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നു.
യതഃ പ്രധാനം പുരുഷഃ പുരാണോ ബിഭര്തി തേജഃ പ്രണമംതി ദേവാഃ । നമാമി തം ജ്യോതിഷി സന്നിവിഷ്ടം കാലം ബൃഹംതം ഭവതഃ സ്വരൂപമ്
പ്രധാനവും പുരാതനപുരുഷനും നിന്നിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, ദേവന്മാർ നിന്റെ തേജസ്സിന് നമസ്കരിക്കുന്നു; പ്രകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, കാലത്തെപ്പോലെ വിശാലമായ നിന്റെ ആ സ്വരൂപത്തെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വ്രജാമി നിത്യം ശരണം ഗുഹേശം സ്ഥാണും പ്രപദ്യേ ഗിരിശം പുരാണമ് । ശിവം പ്രപദ്യേ ഹരിമിംദുമൌലിം പിനാകിനം ത്വാം ശരണം വ്രജാമി
ഞാൻ എപ്പോഴും ഗുഹേശ്വരനിൽ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു, സ്ഥാണുവായ, പർവ്വതാധിപതിയായ പുരാതനനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു; ശിവനിൽ, ഹരിയിൽ, ചന്ദ്രകിരീടനിൽ, പിനാകധാരിയിൽ, നിന്നിൽ ഞാൻ ശരണം തേടുന്നു.
സ്തുത്വൈവം ശംകുകര്ണോഽപി ഭഗവംതം കപര്ദിനമ് । പപാത ദംഡവദ്ഭൂമൌ പ്രോച്ചരന്പ്രണവം പരമ്
ഇങ്ങനെ ശങ്കുകർണൻ ഭഗവാൻ കപർദിയെ സ്തുതിച്ച ശേഷം, ദണ്ഡവത് ഭാവത്തിൽ നിലത്ത് വീണു, പരമോന്നതമായ പ്രണവം ഉച്ചരിച്ചു.
തത്ക്ഷണാത്പരമം ലിംഗം പ്രാദുര്ഭൂതം ശിവാത്മകമ് । ജ്ഞാനമാനംദമത്യംതം കോടിജ്വാലാഗ്നിസന്നിഭമ്
അന്നേരം തന്നെ പരമമായ ശിവലിംഗം അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി. അതിൽ ശിവന്റെ ജ്ഞാനവും ആനന്ദവും അനന്തതയും നിറഞ്ഞിരുന്നു. അതിന്റെ പ്രകാശം കോടിയധികം ജ്വാലകളെപ്പോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു.
ശംകുകര്ണോഽഥ മുക്താത്മാ തദാത്മാ സര്വഗോഽമലഃ । നിലില്യേ വിമലേ ലിംഗേ തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ശങ്കുകർണ്ണൻ ആ സമയത്ത് മോക്ഷം നേടിയവനായി, അവന്റെ ആത്മാവ് പാവനവും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചതുമായതുകൊണ്ട്, അതു നിർമലമായ ലിംഗത്തിൽ ലയിച്ചു. അതൊരു അത്ഭുതമായ കാഴ്ചയായിരുന്നു.
ഏതദ്രഹസ്യമാഖ്യാതം മാഹാത്മ്യം തേ കപര്ദ്ദിനഃ । ന കശ്ചിദ്വേത്തി തമസാ വിദ്വാനപ്യത്ര മുഹ്യതി
ഇനി ഈ രഹസ്യവും കപർദ്ദിയുടെ മഹത്വവും ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇതിന്റെ സത്യസന്ധത ആരും അറിയുന്നില്ല; അഗ്നാനത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ പെട്ട് പണ്ഡിതന്മാരും ഇതിൽ കുഴഞ്ഞുപോകുന്നു.
യ ഇമാം ശൃണുയാന്നിത്യം കഥാം പാപപ്രണാശിനീമ് । ത്യക്തപാപവിശുദ്ധാത്മാ രുദ്രസാമീപ്യമാപ്നുയാത്
ഈ പാപനാശിനിയായ കഥയെ ആരെങ്കിലും ദിവസേന ശ്രവിച്ചാൽ, അവൻ പാപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ശുദ്ധനായ്, രുദ്രന്റെ സാന്നിധ്യം നേടും.
പഠേച്ച സതതം ശുദ്ധോ ബ്രഹ്മപാരം മഹാസ്തവമ് । പ്രാതര്മധ്യാഹ്നസമയേ സ യോഗം പ്രാപ്നുയാത്പരമ്
എപ്പോഴും ശുദ്ധനായ്, ഈ മഹത്തായ ബ്രഹ്മസ്തുതിയെ പ്രഭാതത്തിലും മധ്യാഹ്നത്തിലും ഉച്ചയിലും പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ പരമമായ യോഗം നേടും.
നാരദ ഉവാച- വാരാണസ്യാം മഹാരാജ മധ്യമേശം പരാത്പരമ് । തസ്മിന്സ്ഥാനേ മഹാദേവോ ദേവ്യാ സഹ മഹേശ്വരഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, വാരാണസിയിൽ പരമമായ മദ്ധ്യമേശ്വരക്ഷേത്രം ഉണ്ട്. അവിടെയാണ് മഹാദേവനും ദേവിയുമൊത്ത് വസിക്കുന്നത്.
രമതേ ഭഗവാന്നിത്യം രുദ്രൈശ്ച പരിവാരിതഃ । തത്ര പൂര്വം ഹൃഷീകേശോ വിശ്വാത്മാ ദേവകീസുതഃ
അവിടെ ഭഗവാൻ എപ്പോഴും രുദ്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കുന്നു. അവിടെയാണ് മുമ്പ് ഹൃഷീകേശൻ, സർവ്വാത്മാവും ദേവകിയുടെ പുത്രനുമായ കൃഷ്ണൻ,
ഉവാസ വത്സരം കൃഷ്ണഃ സദാ പാശുപതൈര്യുതഃ । ഭസ്മോദ്ധൂലിതസര്വാംഗോ രുദ്രാധ്യയനതത്പരഃ
പശുപതഭക്തന്മാരോടൊപ്പം ഒരു വർഷം താമസിച്ചു. അവന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ഭസ്മം പുരട്ടിയിരുന്നു; രുദ്രന്റെ ശാസ്ത്രം പഠിക്കാൻ അവൻ മുഴുവൻ മനസ്സും സമർപ്പിച്ചു.
ആരാധയന്ഹരിഃ ശംഭും കൃത്വാ പാശുപതംവ്രതമ് । തസ്യ തേ ബഹവഃ ശിഷ്യാഃ ബ്രഹ്മചര്യപരായണാഃ
ഹരി, പശുപതിവ്രതം സ്വീകരിച്ച്, ശംഭുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. അവനു നിരവധി ശിഷ്യന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ ഉറച്ചവരായിരുന്നു.
ലബ്ധ്വാ തദ്വദനാജ്ജ്ഞാനം ദൃഷ്ടവംതോ മഹേശ്വരമ് । തസ്യ ദേവോ മഹാദേവഃ പ്രത്യക്ഷം നീലലോഹിതഃ
അവരുടെ അറിവ് കൃഷ്ണന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചു; അവർ മഹാദേവനെ നേരിൽ കണ്ടു. അവർക്കു ദൈവമായ നീലലോഹിതൻ മഹാദേവൻ പ്രത്യക്ഷമായി.
ദദൌ കൃഷ്ണസ്യ ഭഗവാന്വരദോ വരമുത്തമമ് । യേഽര്ചയംതി ച ഗോവിംദം മദ്ഭക്താ വിധിപൂര്വകമ്
ഭഗവാൻ കൃഷ്ണനു ഏറ്റവും ഉത്തമമായ വരം നൽകി: 'എന്റെ ഭക്തരായവർ, നിയമപ്രകാരം ഗോവിന്ദനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക്—'
തേഷാം തദൈശ്വരം ജ്ഞാനമുത്പത്സ്യതി ജഗന്മയമ് । നമസ്യോഽര്ചയിതവ്യശ്ച ധ്യാതവ്യോ മത്പരൈര്ജനൈഃ
'അവർക്കു ദൈവികജ്ഞാനം ഉദിക്കും; അതു സർവ്വലോകത്തെയും ആവരണം ചെയ്യും. എന്റെ ഭക്തർ എന്നെ ആരാധിക്കണം, വന്ദിക്കണം, ധ്യാനിക്കണം.'
ഭവിഷ്യംതി ന സംദേഹോ മത്പ്രസാദാദ്ദ്വിജാതയഃ । യേഽത്ര ദ്രക്ഷ്യംതി ദേവേശം സ്നാത്വാ ദേവം പിനാകിനമ്
'എന്റെ കൃപയാൽ, ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവേശ്വരനായ പിനാകിനിയെ ദർശിക്കുന്ന ദ്വിജന്മാർക്കു സംശയമില്ലാതെ—'
ബ്രഹ്മഹത്യാദികം പാപം തേഷാമാശു വിനശ്യതി । പ്രാണാംസ്ത്യക്ഷ്യംതി യേ ര്മത്യാഃ പാപകര്മരതാ അപി
'ബ്രഹ്മഹത്യയുപമമായ പാപങ്ങൾ പോലും ഉടൻ നശിക്കും; പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ആസ്വാദനം ചെയ്യുന്നവരും ഇവിടെ ജീവൻ വിട്ടാൽ—'
തേ യാംതി തത്പരം സ്ഥാനം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ । ധന്യാസ്തു ഖലു തേ വിജ്ഞാ മംദാകിന്യാം കൃതോദകാഃ
'അവർ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയമൊന്നുമില്ല. മന്ദാകിനിയിൽ ജലം അർപ്പിക്കുന്നവർ ഭാഗ്യശാലികളും ജ്ഞാനികളും ആകുന്നു.'
അര്ചയിത്വാ മഹാദേവം മധ്യമേശ്വരമീശ്വരമ് । ജ്ഞാനം ദാനം തപഃ ശ്രാദ്ധം പിംഡനിര്വപണം ത്വിഹ
മഹാദേവനായ മദ്ധ്യമേശ്വരനെ ആരാധിച്ച ശേഷം, ഇവിടെ ചെയ്യുന്ന ജ്ഞാനം, ദാനം, തപസ്, ശ്രാദ്ധം, പിണ്ഡദാനം എന്നിവ—
ഏകൈകശഃ കൃതം കര്മ പുനാത്യാസപ്തമം കുലമ് । സന്നിഹത്യാമുപസ്പൃശ്യ രാഹുഗ്രസ്തേ ദിവാകരേ
ഓരോ കര്മ്മവും ഏഴാം തലമുറ വരെയുള്ള കുടുംബത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കും; പ്രത്യേകിച്ച് രാഹു സൂര്യനെ മൂടുന്ന സമയത്ത് ഇവിടെ ജലത്തിൽ സ്പർശിച്ചാൽ.
യത്ഫലം ലഭതേ മര്ത്ത്യസ്തസ്മാദ്ദശഗുണം ത്വിഹ । ഏവമുക്തം മഹാരാജ മാഹാത്മ്യം മധ്യമേശ്വരേ । യഃ ശൃണോതി പരം ഭക്ത്യാ സ യാതി പരമം പദമ്
മനുഷ്യൻ ഇവിടെ നേടുന്ന ഫലം മറ്റിടങ്ങളിൽ കിട്ടുന്നതിന്റെ പത്തിരട്ടിയാണ്. മഹാരാജാവേ, ഇതാണ് മദ്ധ്യമേശ്വരന്റെ മഹത്വം. ആരെങ്കിലും പരമഭക്തിയോടെ ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ, അവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കും.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ വാരാണസീമാഹാത്മ്യേ ഷട്ത്രിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിൽ വാരാണസിയുടെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന മുപ്പത്തിയാറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച-। അന്യാനി ച മഹാരാജ തീര്ഥാനി പാവനാനി തു । വാരാണസ്യാം സ്ഥിതാനീഹ സംശൃണുഷ്വ യുധിഷ്ഠിര
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, വാരാണസിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മറ്റു വിശുദ്ധമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ.
പ്രയാഗാദധികം തീര്ഥം പ്രയാഗം പരമം ശുഭമ് । വിശ്വരൂപം തഥാ തീര്ഥം താലതീര്ഥമനുത്തമമ്
പ്രയാഗത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ ഒരു തീർത്ഥം ഇവിടെ ഉണ്ട്; അതാണ് അത്യന്തം മംഗളമായ പ്രയാഗം തന്നെ. അതുപോലെ വിശ്വരൂപം എന്ന തീർത്ഥവും, താലതീർത്ഥം എന്നതുപോലുള്ള അപൂർവമായ മറ്റൊരു തീർത്ഥവും ഉണ്ട്.
ആകാശാഖ്യം മഹാതീര്ഥം തീര്ഥം ചൈവാര്ഷഭം പരമ് । സുനീലം ച മഹാതീര്ഥം ഗൌരീതീര്ഥമനുത്തമമ്
അവിടെ ആകാശം എന്ന മഹാതീർത്ഥം, ഉത്തമമായ ഋഷഭതീർത്ഥം, സുനീലതീർത്ഥം, അതുപോലെ തുല്യരുപമില്ലാത്ത ഗൗരിതീർത്ഥവും ഉണ്ട്.
പ്രാജാപത്യം തഥാ തീര്ഥം സ്വര്ഗദ്വാരം തഥൈവ ച । ജംബുകേശ്വരമിത്യുക്തം ധര്മാഖ്യം തീര്ഥമുത്തമമ്
പ്രജാപത്യതീർത്ഥം, സ്വർഗ്ഗദ്വാരതീർത്ഥം, പ്രശസ്തമായ ജംബുകേശ്വരം, ഉത്തമമായ ധർമതീർത്ഥം എന്നിവയും അവിടെ കാണാം.
ഗയാതീര്ഥം പരം തീര്ഥം തീര്ഥം ചൈവ മഹാനദീ । നാരായണപരം തീര്ഥം വായുതീര്ഥമനുത്തമമ്
ഗയാതീർത്ഥം എന്ന അത്യുത്തമമായ തീർത്ഥം, മഹാനദിയുടെ തീർത്ഥം, നാരായണതീർത്ഥം, തുല്യൻ ഇല്ലാത്ത വായുതീർത്ഥം എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ട്.
ജ്ഞാനതീര്ഥം പരം ഗുഹ്യം വാരാഹം തീര്ഥമുത്തമമ് । യമതീര്ഥം യഥാപുണ്യം തീര്ഥം സംമൂര്തികം ശുഭമ്
അവിടെ പരമമായ രഹസ്യമായ ജ്ഞാനതീർത്ഥം, ഉത്തമമായ വാരാഹതീർത്ഥം, മഹാപുണ്യമുള്ള യമതീർത്ഥം, ശുഭമായ സംമൂർത്തികതീർത്ഥം എന്നിവയും ഉണ്ട്.
അഗ്നിതീര്ഥം മഹാരാജ കലശേശ്വരമുത്തമമ് । നാഗതീര്ഥം സോമതീര്ഥം സൂര്യതീര്ഥം തഥൈവ ച
മഹാരാജാവേ, അവിടെ അഗ്നിതീർത്ഥം, ഉത്തമമായ കലശേശ്വരം, നാഗതീർത്ഥം, സോമതീർത്ഥം, സൂര്യതീർത്ഥം എന്നിവയും ഉണ്ട്.