ആഗച്ഛേത്തദിദം സ്ഥാനം സേവിതം മോക്ഷകാംക്ഷിഭിഃ । മൃതാനാം ച പുനര്ജന്മ ന ഭൂയോ ഭവസാഗരേ
മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ സേവിക്കുന്ന ഈ സ്ഥലത്ത് എത്തുന്നവർക്ക്, മരിച്ചാൽ വീണ്ടും ജന്മമില്ല; ഭവസാഗരത്തിൽ ഇനി മുങ്ങേണ്ടതില്ല.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന വാരാണസ്യാം വസേന്നരഃ । യോഗീ വാപ്യഥവായോഗീ പാപീ വാ പുണ്യകൃത്തമഃ
അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ശ്രമവും കൊണ്ട് മനുഷ്യൻ വാരാണസിയിൽ താമസിക്കണം; യോഗിയാണോ അല്ലയോ, പാപിയാണോ അത്യുത്തമനായവനോ എന്നത് പ്രധാനമല്ല.
ന ലോകവചനാത്പിത്രോര്ന ചൈവ ഗുരുവാദതഃ । മതിര്ന ക്രമണീയാ സ്യാദവിമുക്തഗതിം പ്രതി
ലോകത്തിന്റെ വാക്കുകൾ കൊണ്ടോ, മാതാപിതാക്കളുടെ ഉപദേശങ്ങൾ കൊണ്ടോ, ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശങ്ങൾ കൊണ്ടോ, മോക്ഷത്തിലേക്കു നയിക്കാത്ത വഴി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ മനസ്സ് അനുവദിക്കരുത്.
നാരദ ഉവാച- തത്രേദം വിമലം ലിഗമോംകാരംനാമ ശോഭനമ് । യസ്യ സ്മരണമാത്രേണ മുച്യതേ സര്വപാതകൈഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇവിടെ ഒരു വിശുദ്ധമായ ചിഹ്നം ഉണ്ട്, അതാണ് ഉജ്ജ്വലമായ ഓംകാരമെന്നു വിളിക്കുന്നത്. അതിനെ ഓർക്കുന്നവൻക്ക് മാത്രം എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം ലഭിക്കും.
ഏതത്പരതരം ജ്ഞാനം പംചായതനമുത്തമമ് । സേവിതം മുനിര്ഭിര്നിത്യം വാരാണസ്യാം വിമോക്ഷണമ്
ഇതാണ് പരമോന്നതമായ ജ്ഞാനം, ഉത്തമമായ അഞ്ചു ആലയങ്ങൾ. വാരാണസിയിൽ മുനികൾ എപ്പോഴും മോക്ഷത്തിനായി ഇതിനെ സേവിക്കുന്നു.
തത്ര സാക്ഷാന്മഹാദേവഃ പംചായതനവിഗ്രഹഃ । രമതേ ഭഗവാന്രുദ്രോ ജംതൂനാമപവര്ഗദഃ
അവിടെ മഹാദേവൻ തന്നെ അഞ്ചു ആലയങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭഗവാൻ രുദ്രൻ, സകല ജീവികൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നവൻ, അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ വസിക്കുന്നു.
ഏതത്പാശുപതം ജ്ഞാനം പംചായതനമുച്യതേ । തദേതദ്വിമലം ലിഗമോംകാരം സമുപസ്ഥിതമ്
ഈ പാശുപതജ്ഞാനമാണ് അഞ്ചു ആലയങ്ങൾ എന്നു പറയുന്നത്; അതിനോടൊപ്പം ഈ വിശുദ്ധമായ ഓംകാരചിഹ്നവും അവിടെ സന്നിഹിതമാണ്.
ശാംത്യതീതാ തഥാ ശാംതിര്വിദ്യാ ചൈവാപരാ വരാ । പ്രതിഷ്ഠാ ച നിവൃത്തിശ്ച പംചാത്മം ലിംഗമൈശ്വരമ്
ശാന്തിയെ അതിജീവിക്കൽ, ശാന്തി തന്നെ, ജ്ഞാനം, ഉത്തമവും മറ്റു വിധങ്ങളിലുമുള്ളത്, സ്ഥാപനം, പിൻവലിക്കൽ—ഇവയാണ് ഈ ദൈവിക ലിംഗത്തിന്റെ അഞ്ചു സ്വരൂപങ്ങൾ.
പംചാനാമപി ലിംഗാനാം ബ്രഹ്മാദീനാം സമാശ്രയമ് । ഓംകാരബോധകം ലിംഗം പംചായതനമുച്യതേ
ബ്രഹ്മാദികൾക്ക് ആശ്രയമായ അഞ്ചു ലിംഗങ്ങളിൽ, ഓംകാരത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ലിംഗം തന്നെയാണ് അഞ്ചു ആലയങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.
സംസ്മരേദീശ്വരം ലിംഗം പംചായതനമവ്യയമ് । ദേഹാംതേ പരമം ജ്യോതിരാനംദം വിശതേ ബുധഃ
ഈശ്വരനെ ലിംഗമായും, അക്ഷയമായ അഞ്ചു ആലയങ്ങളായും ഓർമ്മിക്കണം; ശരീരം വിടുമ്പോൾ, ജ്ഞാനികൾ പരമജ്യോതിസായ ആനന്ദത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.
തത്ര ദേവര്ഷയഃ പൂര്വം സിദ്ധാബ്രഹ്മര്ഷയസ്തഥാ । ഉപാസ്യ ദേവമീശാനമാപുരംതഃ പരം പദമ്
അവിടെ ദേവർഷിമാരും, പഴയ സിദ്ധ ബ്രഹ്മർഷിമാരും, ഈശാനനെ ആരാധിച്ച്, പരമപദം പ്രാപിച്ചു.
മത്സ്യോദര്യാസ്തടേ പുണ്യേ സ്ഥാനം ഗുഹ്യതമം ശുഭമ് । ഗോചര്മമാത്രം രാജേംദ്ര ഓംകാരേശ്വരമുത്തമമ്
മത്സ്യോദരിയുടെ തീരത്ത്, അത്യന്തം രഹസ്യവും ശുഭവുമായ സ്ഥലത്ത്, രാജാവേ, പശുവിന്റെ ചർമ്മം വലുപ്പമുള്ള ഉത്തമമായ ഓംകാരേശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
കൃത്തിവാസേശ്വരം ലിംഗം മധ്യമേശ്വരമുത്തമമ് । വിശ്വേശ്വരം തഥോംകാരംകംദര്പേശ്വരമേവ ച
അവിടെ കൃത്തിവാസേശ്വരന്റെ ലിംഗം, ഉത്തമമായ മധ്യമേശ്വരൻ, വിശ്വേശ്വരൻ, ഓംകാരവും, കന്ദർപേശ്വരനും ഉണ്ട്.
ഏതാനി ഗുഹ്യലിംഗാനി വാരാണസ്യാം യുധിഷ്ഠിര । ന കശ്ചിദിഹ ജാനാതി വിനാ ശംഭോരനുഗ്രഹാത്
യുധിഷ്ഠിരാ, വാരാണസിയിൽ ഇവയാണ് രഹസ്യമായ ലിംഗങ്ങൾ; ശംഭുവിന്റെ കൃപയില്ലാതെ ഇവയെ ആരും അറിയില്ല.
കൃത്തിവാസേശ്വരസ്യൈവ മാഹാത്മ്യം ശൃണു പാര്ഥിവ । തസ്മിന്സ്ഥാനേ പുരാ ദൈത്യോ ഹസ്തീ ഭൂത്വാ ശിവാംതികമ്
കൃത്തിവാസേശ്വരന്റെ മഹത്വം കേൾക്കൂ, രാജാവേ; അവിടെ, പുരാതനകാലത്ത്, ഒരു ദാനവൻ ആനയുടെ രൂപം എടുത്ത് ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
ബ്രാഹ്മണാന്ഹംതുമായാതോ യത്ര നിത്യമുപാസതേ । തേഷാം ലിംഗാന്മഹാദേവഃ പ്രാദുരാസീത്ത്രിലോചനഃ
അവിടെ നിരന്തരം ആരാധന ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൊല്ലാൻ അവൻ വന്നു; അവരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ത്രിലോചനനായ മഹാദേവൻ അവരുടെ ലിംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രക്ഷണാര്ഥം മഹാദേവോ ഭക്താനാം ഭക്തവത്സലഃ । ഹത്വാ ഗജാകൃതിം ദൈത്യം ശൂലേനാവജ്ഞയാ ഹരഃ
ഭക്തന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി, ഭക്തവത്സലനായ മഹാദേവൻ ആനയുടെ രൂപത്തിലുള്ള ദാനവനെ അവഗണിച്ച് ത്രിശൂലത്താൽ സംഹരിച്ചു.
വാസസ്തസ്യാകരോത്കൃത്തിം കൃത്തിവാസേശ്വരസ്തതഃ । തത്ര സിദ്ധിം പരാം പ്രാപ്താ മുനയോ ഹി യുധിഷ്ഠിര
അവന്റെ ചർമ്മം വസ്ത്രമായി ധരിച്ചതിനാൽ കൃത്തിവാസേശ്വരൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു; അവിടെ മുനികൾ പരമസിദ്ധി നേടി, യുധിഷ്ഠിരാ.
തേനൈവ ച ശരീരേണ പ്രാപ്താസ്തത്പരമം പദമ് । വിദ്യാവിദ്യേശ്വരാ രുദ്രാഃ ശിവാ യേ ച പ്രകീര്ത്തിതാഃ
അവരുടെ അതേ ശരീരത്തിൽ തന്നെയാണ് അവർ പരമപദം പ്രാപിച്ചത്; ജ്ഞാനത്തിന്റെയും അജ്ഞാനത്തിന്റെയും ഈശ്വരന്മാരായ രുദ്രന്മാരും ശിവന്മാരും അങ്ങനെ പ്രസിദ്ധരായി.
കൃത്തിവാസേശ്വരം ലിംഗം നിത്യമാശ്രിത്യ സംസ്ഥിതാഃ । ജ്ഞാത്വാ കലിയുഗം ഘോരമധര്മബഹുലം ജനാഃ
കൃത്തിവാസേശ്വരന്റെ ലിംഗത്തിൽ എപ്പോഴും അഭയം പ്രാപിച്ച് നിലകൊണ്ടവർ, ഭയാനകമായ കലിയുഗം അറിയുന്ന, അധർമ്മം നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ ആയിരുന്നു.
കൃത്തിവാസം ന മുംചംതി കൃതാര്ഥാസ്തേ ന സംശയഃ । ജന്മാംതരസഹസ്രേണ മോക്ഷോ യത്രാപ്യതേ ന വാ
കൃത്യവാസനെ പ്രാപിച്ചവർ അവനെ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകുന്നില്ല; ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല. ഇവിടെ പോലും, മറ്റെവിടെയും, ആയിരം ജന്മങ്ങൾക്കു ശേഷവും മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല.
ഏകേന ജന്മനാ മോക്ഷഃ കൃത്തിവാസേഽത്ര ലഭ്യതേ । ആലയം സര്വസിദ്ധാനാമേതത്സ്ഥാനം വദംതി ഹി
കൃത്യവാസനോടൊപ്പം ഉള്ളവർക്ക് ഇവിടെ ഒരു ജന്മത്തിൽ തന്നെ മോക്ഷം ലഭിക്കും. ഈ സ്ഥലം എല്ലാ സിദ്ധന്മാരുടെയും ആലയമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഗോപിതം ദേവദേവേന മഹാദേവേന ശംഭുനാ । യുഗേയുഗേ ഹ്യത്ര ദാംതാ ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ
ദേവദേവനായ മഹാദേവൻ ശംഭു ഈ സ്ഥലത്തെ മറച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നു. ഓരോ യുഗത്തിലും ഇവിടെ വേദപാരായണവും നിയന്ത്രണവും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഉണ്ടാകുന്നു.
ഉപാസംതേ മഹാത്മാനം ജപംതി ശതരുദ്രിയമ് । സ്തുവംതി സതതം ദേവം ത്ര്യംബകം കൃത്തിവാസസമ് । ധ്യായംതി ഹൃദയേ ദേവം സ്ഥാണും സര്വാംതരം ശിവമ്
അവർ മഹാത്മാവിനെ ആരാധിച്ച് ശതരുദ്രം ജപിക്കുന്നു; ത്രയമ്പകനും കൃത്യവാസനുമായ ദേവനെ എപ്പോഴും സ്തുതിക്കുന്നു; ഹൃദയത്തിൽ എല്ലാ ജീവന്മാരിലും ഉള്ള ശിവനെ, സ്ഥാണുവിനെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
ഗായംതി സിദ്ധാഃ കില ഗീതകാനി വാരാണസീം യേ നിവസംതി വിപ്രാഃ । തേഷാമഥൈകേന ഭവേദ്വിമുക്തിര്യേ കൃത്തിവാസം ശരണം പ്രപന്നാഃ
വാരാണസിയിൽ താമസിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും സിദ്ധന്മാർക്കും സംഗീതം പാടുന്നു; അവരിൽ കൃത്യവാസനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച ഒരാൾക്ക് മോക്ഷം ലഭിക്കും.
സംപ്രാപ്യ ലോകേ ജഗതാമഭീഷ്ടം സുദുര്ലഭം വിപ്രകുലേഷു ജന്മ । ധ്യാനേ സമാധായ ജപംതി രുദ്രം ധ്യായംതി ചിത്തേ യതയോ മഹേശമ്
ലോകത്തിൽ ബ്രാഹ്മണകുലങ്ങളിൽ ജനനം ലഭിക്കുന്നത് വളരെ അപൂർവവും ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നതുമാണ്; അങ്ങനെയുള്ള യതികൾ രുദ്രനെ ജപിക്കുകയും മഹേശനെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ആരാധയംതി പ്രഭുമീശിതാരം വാരാണസീമധ്യഗതാ മുനീംദ്രാഃ । യജംതി യജ്ഞൈരഭിസംധിഹീനാഃ സ്തുവംതി രുദ്രം പ്രണമംതി ശംഭുമ്
വാരാണസിയുടെ നടുവിൽ വസിക്കുന്ന മഹാമുനിമാർ പ്രഭുവിനെയും ഈശ്വരനെയും ആരാധിക്കുന്നു; അവർ യജ്ഞങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു, രുദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു, ശംഭുവിനെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
നമോ ഭവായാമലയോഗധാമ്നേ സ്ഥാണും പ്രപദ്യേ ഗിരിശം പുരാണമ് । സ്മരാമി രുദ്രം ഹൃദയേ നിവിഷ്ടം ജാനേ മഹാദേവമനേകരൂപമ്
ഭവനേ, നിർമ്മലമായ യോഗധാമമായവനേ, നമസ്കാരം. സ്ഥാണുവായ പുരാതന ഗിരിശനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. ഹൃദയത്തിൽ പാർക്കുന്ന രുദ്രനെ ഞാൻ ഓർക്കുന്നു; അനേകം രൂപങ്ങളുള്ള മഹാദേവനെ ഞാൻ അറിയുന്നു.
ഇതി ശ്രീപാദ്മേ മഹാപുരാണേ സ്വര്ഗഖംഡേ ചതുസ്ത്രിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മ മഹാപുരാണത്തിലെ സ്വർഗ്ഖണ്ഡത്തിലെ മുപ്പത്തി നാലാം അധ്യായം അവസാനിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- അഥാന്യത്തത്ര വൈ ലിംഗം കപര്ദീശ്വരമുത്തമമ് । സ്നാത്വാ തത്ര വിധാനേന തര്പയിത്വാ പിതൄന്നൃപ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അവിടെ മറ്റൊരു ഉത്തമമായ ലിംഗമായ കപർദീശ്വരൻ ഉണ്ട്. അവിടെ നിർദ്ദേശിച്ച വിധിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താൽ—