പശ്യംതോ വിഷ്ണുരൂപേണ ജഗത്സര്വം ചരാചരമ് । ചരംതി ലീലയാ പൃഥ്വദ്യംതേഽന്യോന്യം മൌനമാസ്ഥിതാഃ
സഞ്ചാരികളും അചഞ്ചലങ്ങളുമായ ഈ ലോകം മുഴുവന് വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമായി കണ്ടു, ഭൂമിയില് സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു, പരസ്പരം മൗനം പാലിച്ചു.
ന കുര്വംതി ക്രിയാം കാംചിദര്ഥമാത്രം ഹി യോഗിനഃ । ദൃഷ്ടജ്ഞാനാ അസംദേഹാശ്ചിദ്വികാര വിശാരദാഃ
അവര് യാതൊരു സ്വാര്ത്ഥപ്രവര്ത്തിയും ചെയ്തില്ല. നേരിട്ട് അറിവ് നേടിയ, സംശയമില്ലാത്ത, മനസ്സിന്റെ മാറ്റങ്ങളില് പ്രാവീണ്യമുള്ള യോഗികളായിരുന്നു.
ഏവം തേ തവ വിപ്രസ്യ പൂര്വമഷ്ടമജന്മനി । തിഷ്ഠതോ മധ്യദേശേഷു പുത്രദാരകുടുംബിനഃ
ഇങ്ങനെ, നിന്റെ മുന് എട്ടാം ജന്മത്തില് ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നപ്പോള് മധ്യദേശങ്ങളില് കുടുംബത്തോടും മക്കളോടും ഭാര്യയോടും കൂടി താമസിച്ചു.
ഗേഹം താവകമാജഗ്മുര്മധ്യാഹ്നേ ക്ഷുത്പിപാസിതാഃ । വൈശ്വദേവാംതരേ കാലേ ത്വയാ ദൃഷ്ടാ ഗൃഹാംഗണേ
നിന്റെ വീട്ടില് അന്നദിവസം മധ്യാഹ്നത്തില് വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട് അവര് പ്രവേശിച്ചു. വൈശ്വദേവ കര്മ്മത്തിനിടയില് നീ അവരെ വീട്ടുവളപ്പില് കണ്ടു.
സഗദ്ഗദം സാശ്രുനേത്രം സഹര്ഷം ച സസംഭ്രമമ് । ദംഡവത്പ്രണിപാതേന ബഹുമാനപുരഃസരമ്
കമ്പിച്ച ശബ്ദവും കണ്ണുനീരും സന്തോഷവും ആവേശവും നിറഞ്ഞ്, ആ സ്ത്രീ വലിയ ആദരവോടെ നിലത്ത് വീണു നമസ്കരിച്ചു.
പ്രണമ്യ ചരണൌ മൂര്ധ്നാ കൃത്വാ പാണിയുഗാഞ്ജലിമ് । തദാഭിനന്ദിതാഃ സര്വേ തയാ സൂനൃതയാ ഗിരാ
അവൾ തലകൂട്ട് അവരുടെ കാലിൽ നമസ്കരിച്ചു, കൈകൾകൂടി അഞ്ജലി ചേർത്തു; അപ്പോൾ അവളെ എല്ലാവരും സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വാഗതം ചെയ്തു.
അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ജീവിതം സഫലം തഥാ । അദ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നോ മേ സനാഥോഽദ്യാസ്മി പാവനഃ
ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായിരിക്കുന്നു, എന്റെ ജീവിതം സഫലമായിരിക്കുന്നു; ഇന്ന് വിഷ്ണു എന്നോട് പ്രസന്നനാണ്, ഇന്ന് ഞാൻ രക്ഷിതാവും ശുദ്ധനും ആയി.
ധന്യോഽസ്മ്യദ്യ ഗൃഹം ധന്യം ധന്യാ അദ്യ കുടുംബിനഃ । മമാദ്യ പിതരോ ധന്യാ ധന്യാ ഗാവഃ ശ്രുതം ധനമ്
ഇന്ന് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, എന്റെ വീട് ഭാഗ്യവാനാണ്, കുടുംബം ഭാഗ്യവാനാണ്; ഇന്ന് എന്റെ പിതാക്കന്മാർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്, എന്റെ പശുക്കൾ, പഠനം, സമ്പത്ത് എല്ലാം ഭാഗ്യവാനാണ്.
യദ്ദൃഷ്ടൌ ഭവതാം പാദൌ താപത്രയഹരൌ മയാ । ഭവതാം ദര്ശനം യസ്മാദ്ധന്യസ്യൈവ ഹരേരിവ
നിങ്ങളുടെ കാലുകൾ, മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നവ, ഞാൻ കണ്ടതുകൊണ്ടും, നിങ്ങളെ കണ്ടതുകൊണ്ടും ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്; ഹരിയെ കാണുന്നവൻ ഭാഗ്യവാനാകുന്നതുപോലെ തന്നെ.
ഏവം സംപൂജ്യ കൃത്വാ തു പാദപ്രക്ഷാലനം തഥാ । ധൃതം മൂര്ധ്നി വിശാംശ്രേഷ്ഠ ശ്രദ്ധയാ പരയാ തദാ
അങ്ങനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച് അവരുടെ കാലുകൾ കഴുകി, വിശിഷ്ടനായ ആ പുരുഷൻ ആ വെള്ളം വലിയ ഭക്തിയോടെ തലയിൽ വെച്ചു.
യത്ര പാദോദകം വൈശ്യ ശ്രദ്ധയാ ശിരസാ ധൃതമ് । ഗംധപുഷ്പാക്ഷതൈര്ധൂപൈര്ദീപൈര്ഭാവപുരഃസരമ്
വൈശ്യൻ വിശ്വാസത്തോടെ ആ പാദജലം തലയിൽ വെച്ചു, സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കൾ, അക്ഷത, ധൂപം, വിളക്കുകൾ, ഭക്തി എന്നിവ അർപ്പിച്ചു.
സംപൂജ്യ സുംദരാന്നേന ഭോജിതാ യതയസ്തഥാ । തൃപ്താഃ പരമഹംസാസ്തേ വിശ്രാംതാ മംദിരേ നിശി
അവരെ മനോഹരമായ അന്നം നൽകി ആദരിച്ചു, യതിമാരെ ഭക്ഷിപ്പിച്ചു; പരമഹംസന്മാർ തൃപ്തരായി, അന്നേരം ക്ഷേത്രത്തിൽ വിശ്രമിച്ചു.
ധ്യായംതശ്ച പരം ബ്രഹ്മ യജ്ജ്യോതിര്ജ്യോതിഷാം മതമ് । തേഷാമാതിഥ്യജം പുണ്യം ജാതം യത്തേ വിശാംവര
അവർ പരമബ്രഹ്മം, പ്രകാശങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമായത്, ധ്യാനിച്ചു; അതിനാൽ അതിഥിസേവനത്തിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യം നിനക്ക് ലഭിച്ചു, മഹാനായവനേ.
ന തദ്വക്ത്രസഹസ്രേണ വക്തും ശക്നോമ്യഹം ഖലു । ഭൂതാനാം പ്രാണിനഃ ശ്രേഷ്ഠാഃ പ്രാണിനാം മതിജീവിനഃ
ആ പുണ്യത്തെ ഞാൻ ആയിരം വായുണ്ടായാലും വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല; സകല ജീവികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠർ ജ്ഞാനത്തോടെ ജീവിക്കുന്നവരാണ്.
മതിമത്സു സുരാഃ ശ്രേഷ്ഠാ നരേഷു ബ്രഹ്മജാതയഃ । ബ്രാഹ്മണേഷു ച വിദ്വാംസോ വിദ്വത്സു കൃതബുദ്ധയഃ
ജ്ഞാനികളിൽ ദേവന്മാരാണ് ശ്രേഷ്ഠർ; മനുഷ്യരിൽ ബ്രഹ്മജന്മം പ്രാപിച്ചവരാണ് ശ്രേഷ്ഠർ; ബ്രാഹ്മണരിൽ പണ്ഡിതന്മാർ, പണ്ഡിതന്മാരിൽ ഉറച്ച ബുദ്ധിയുള്ളവരാണ് ശ്രേഷ്ഠർ.
കൃതബുദ്ധിഷു കര്താരഃ കര്തൃഷു ബ്രഹ്മവേദിനഃ । അതഏവ സുപൂജ്യാസ്തേ തസ്മാച്ഛ്രേഷ്ഠാ ജഗത്ത്രയേ
ഉറച്ച ബുദ്ധിയുള്ളവരിൽ പ്രവർത്തകർ, പ്രവർത്തകരിൽ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ; അതുകൊണ്ട് അവർ ഏറ്റവും ആദരണീയരും ലോകത്രയത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠരുമാണ്.
തത്സംഗതിര്വിശാംശ്രേഷ്ഠ മഹാപാതകനാശിനീ । വിശ്രാംതാ ഗൃഹിണോ ഗേഹേ സംതുഷ്ടാ ബ്രഹ്മവേദിനഃ
അവരുമായി ഉള്ള സാന്നിധ്യം, മഹാനായവനേ, വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും നശിപ്പിക്കുന്നു; ഗൃഹസ്ഥർ വീടുകളിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.
ആജന്മസംചിതം പാപം നാശയംതീക്ഷണേന വൈ । സംചിതം യദ്ഗൃഹസ്ഥസ്യ പാപമാമരണാംതികമ്
ജനനത്തോടുകൂടി സമ്പാദിച്ച പാപം ഒരു നിമിഷം കൊണ്ടു നശിക്കുന്നു; മരണമുവരെ ഗൃഹസ്ഥൻ സമ്പാദിച്ച എല്ലാ പാപവും അങ്ങനെ അകറ്റപ്പെടുന്നു.
വിനിര്ദഹതി തത്സര്വമേകരാത്രോഷിതോ യതിഃ । സ്വഭ്രാത്രേ ദേഹി തത്പുണ്യം നരകാദ്യേന മുച്യതേ
ഒരു രാത്രി പോലും താമസിച്ച യതി ആ പാപം മുഴുവനും ദഹിപ്പിക്കുന്നു; ആ പുണ്യം സഹോദരനു കൊടുക്കൂ, അതിനാൽ അവൻ നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
ഇതി ദൂതവചഃ ശ്രുത്വാ ദദൌ പുണ്യം സ സത്വരമ് । ഹൃഷ്ടേന ചേതസാ ഭ്രാതാ നിരയാത്സോഽപി നിര്ഗതഃ
ദൂതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടയുടൻ അവൻ പുണ്യം ഉടൻ തന്നു; സന്തോഷത്തോടെ സഹോദരൻ നരകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.
ദേവൈസ്തു പുഷ്പവര്ഷേണ പൂജിതൌ ച ദിവംഗതൌ । താഭ്യാം സംപൂജിതഃ സമ്യഗ്ഗതോ ദൂതോ യഥാഗതഃ
ദേവന്മാർ പുഷ്പവർഷം നടത്തി ആദരിച്ചു; അവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നപ്പോൾ ദൂതനും യഥാവിധി ആദരപൂർവ്വം യാത്രയായി.
അഖിലഭുവനബോധം ദേവദൂതസ്യവാക്യം നിഗമവചനതുല്യം വൈശ്യപുത്രോ നിശമ്യ । സ്വകൃതസുകൃതദാനാദ്ഭ്രാതരം താരയിത്വാ സുരപതിവരലോകം തേന സാര്ദ്ധം ജഗാമ
സകല ലോകങ്ങളുടെയും ജ്ഞാനം വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ദൈവദൂതന്റെ വാക്കുകൾ,Nigama വചനങ്ങൾ പോലെ ശ്രേഷ്ഠമായവ, വൈശ്യപുത്രൻ കേട്ടു; തന്റെ പുണ്യം സഹോദരനു നൽകി അവനെ രക്ഷിച്ചു, പിന്നെ ഇരുവരും ചേർന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ ഉത്തമലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ഇതിഹാസമിമം രാജന്യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദപി । സ ഗോസഹസ്രദാനസ്യ വിശോകോ ലഭതേ ഫലമ്
ഒരു ക്ഷത്രിയൻ ഈ ചരിത്രം വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ, ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്തതിന്റെ ഫലം, ദുഃഖമില്ലാതെ, അവൻ നേടും.
നാരദഉവാച- തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര സുഗംധംലോകവിശ്രുതമ് । സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, രാജാവേ, എല്ലാവർക്കും പ്രശസ്തമായ സുഗന്ധമുള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം; എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മനസ്സോടെ, ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ അവൻ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
രുദ്രാവര്തം തതോ ഗച്ഛേത്തീര്ഥസേവീ നരാധിപ । തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ
അതിനുശേഷം, മനുഷ്യരിൽ പ്രധാനനായ രാജാവേ, തീർത്ഥയാത്രികൻ രുദ്രാവർത്തത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും.
ഗംഗായാശ്ച നരശ്രേഷ്ഠ സരസ്വത്യാശ്ച സംഗമേ । സ്നാതോഽശ്വമേധമാപ്നോതി സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഗംഗയും സർസ്വതിയും ചേർന്നിടത്ത് സ്നാനം ചെയ്താൽ, അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ ഫലവും സ്വർഗ്ഗലോകവും ലഭിക്കും.
തത്ര കര്ണഹ്രദേ സ്നാത്വാ ദേവമഭ്യര്ച്യ ശംകരമ് । ന ദുര്ഗതിമവാപ്നോതി സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി
അവിടെ കർണഹ്രദത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശങ്കരനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ, ദുർഗതിയിലേക്കു പോകുന്നില്ല; സ്വർഗ്ഗലോകം ലഭിക്കും.
തതഃ കുബ്ജാമ്രകം ഗച്ഛേത്തീര്ഥസേവീ യഥാക്രമമ് । ഗോസഹസ്രമവാപ്നോതി സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി
അതിനു ശേഷം, തീർത്ഥയാത്രികൻ ക്രമത്തിൽ കുബ്ജാമ്രത്തിലേക്ക് പോകണം; അവൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലവും സ്വർഗ്ഗലോകവും നേടും.
അരുംധതീവടം ഗച്ഛേത്തീര്ഥസേവീ നരാധിപ । സാമുദ്രകമുപസ്പൃശ്യ ത്രിരാത്രോപോഷിതോ നരഃ
മനുഷ്യരിൽ പ്രധാനനായ രാജാവേ, തീർത്ഥയാത്രികൻ അരുന്ധതിവടയിലേക്കു പോകണം; സമുദ്രജലത്തിൽ സ്പർശിച്ച് മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവസിച്ചാൽ,
ഗോസഹസ്രഫലം വിംദ്യാത്സ്വര്ഗലോകം ച ഗച്ഛതി । ബ്രഹ്മാവര്ത്തം തതോ ഗച്ഛേദ്ബ്രഹ്മചാരീ സമാഹിതഃ
അവൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലവും സ്വർഗ്ഗലോകവും നേടും; അതിനുശേഷം, സമാധാനത്തോടെ ബ്രഹ്മചാരിയായവൻ ബ്രഹ്മാവർത്തത്തിലേക്ക് പോകണം.