ഇംദ്രിയാണാം നിരോധശ്ച ദാനം ച ഹരിസേവനമ് । വര്ണാശ്രമക്രിയാണാം ച പാലനം വിധിതഃ സദാ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, ഹരിയെ സേവിക്കുക, വർണ്ണാശ്രമധർമ്മങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം എപ്പോഴും പാലിക്കുക.
സ്വര്ഗാര്ഥീ സര്വദാ വൈശ്യ തപോദാനം ന കീര്തയേത് । യഥാശക്തി തഥാ ദദ്യാദാത്മനോ ഹിതകാമ്യയാ
സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ താൻ ചെയ്ത തപസ്സ് അല്ലെങ്കിൽ ദാനം പ്രശംസിക്കരുത്; കഴിയുന്നത്ര ദാനം ചെയ്യണം, സ്വയം ഭേദം ആഗ്രഹിച്ച്.
ഉപാനദ്വസ്ത്രമന്നാനി പത്രം മൂലം ഫലം ജലമ് । അവംധ്യം ദിവസം കാര്യ്യം ദരിദ്രേണാപി വൈശ്യക
ചെരിപ്പ്, വസ്ത്രം, അന്നം, ഇല, കിഴങ്ങ്, പഴം, വെള്ളം — ദരിദ്രനായാലും ഒരു ദിവസം ഫലപ്രദമാക്കാൻ ഇതൊക്കെ ദാനം ചെയ്യണം.
ഇഹലോകേ പരേ ചൈവ ന ദത്തം നോപതിഷ്ഠതേ । ദാതാരോ നൈവ പശ്യംതി താം താം വൈ യമയാതനാമ്
ഇഹലോകത്ത് ദാനം ചെയ്യാത്തത് പരലോകത്ത് കൂടെ പോകില്ല; ദാനികൾക്ക് യമന്റെ വിവിധ ശിക്ഷകൾ കാണേണ്ടി വരില്ല.
ദീര്ഘായുഷോ ധനാഢ്യാശ്ച ഭവംതീഹ പുനഃപുനഃ । കിമത്ര ബഹുനോക്തേന യാംത്യധര്മേണ ദുര്ഗതിമ്
ദീർഘായുസ്സും ധനസമ്പത്തും വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിക്കുന്നവർ ഇവിടെയുണ്ട്; കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, അധർമ്മം ചെയ്താൽ ദുർഗതിയിലാകും.
ആരോഹംതി ദിവം ധര്മ്മേ നരാഃ സര്വത്ര സര്വദാ
ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവർ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
തേന ബാലത്വമാരഭ്യ കര്തവ്യോ ധര്മസംഗ്രഹഃ । ഇതി തേ കഥിതം സര്വം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി
അതിനാല് ബാല്യകാലം മുതല് തന്നെ ധര്മം സമ്പാദിക്കാന് ശ്രമിക്കണം. ഇതുവരെ എല്ലാം പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് നീ കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
വികുംഡല ഉവാച- ശ്രുത്വാ ത്വദ്വചനം സൌമ്യ പ്രസന്നം ചിത്തമേവ മേ । ഗംഗോദം പാപഹം സദ്യഃ പാപഹാരി സതാം വചഃ
വികുണ്ഡലന് പറഞ്ഞു: ഭദ്രന്, നിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് എന്റെ മനസ്സ് ശാന്തമായി. ഗംഗാജലം പാപം ഉടന് നീക്കുന്നതുപോലെ, സന്മാര്ഗ്ഗികളുടെ വാക്കുകളും പാപം അകറ്റുന്നു.
ഉപകര്തും പ്രിയം വക്തും ഗുണോ നൈസര്ഗികഃ സതാമ് । ശീതാംശുഃ ക്രിയതേ കേന ശീതലോഽമൃതമംഡലഃ
മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കുകയും സ്നേഹപൂര്വ്വം സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സന്മാര്ഗ്ഗികളുടെ സ്വാഭാവിക ഗുണങ്ങളാണ്. ചന്ദ്രനെ ആര് തണുപ്പിക്കണമെന്ന് നോക്കേണ്ടതില്ലല്ലോ, അവന്റെ അമൃതംപോലുള്ള വട്ടം സ്വയം തണുപ്പാണ്.
ദേവദൂത തതോ ബ്രൂഹി കാരുണ്യാന്മമ പൃച്ഛതഃ । നരകാന്നിഷ്കൃതിഃ സദ്യോ ഭ്രാതുര്മേ ജായതേ കഥമ്
ദേവദൂതാ, ദയവായി എന്റെ ചോദ്യം കേട്ടു ദയയോടെ ഉത്തരം പറയൂ. എന്റെ സഹോദരന് നരകത്തില് നിന്നു ഉടന് മോചനം ലഭിക്കാനുള്ള മാര്ഗ്ഗം എന്താണ്?
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവദൂതോ ജഗാദ ഹ । ധ്യാനം ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷണം ധ്യാത്വാ തന്മൈത്രീ രജ്ജുബന്ധനഃ
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ദൈവദൂതന് പറഞ്ഞു: ധ്യാനം കണ്ടു, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച ശേഷം, ആ സൗഹൃദം കയര് പോലെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് പറഞ്ഞു.
യത്തേ വൈശ്യാഷ്ടമേ പുണ്യം ത്വയാ ജന്മനി സംചിതമ് । തദ്ഭ്രാത്രേ ദീയതാം സര്വം സ്വര്ഗം തസ്യ യദീച്ഛസി
നിന്റെ എട്ടാമത്തെ വൈശ്യജന്മത്തില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യം മുഴുവന് നീ സഹോദരന് നല്കുക. അവന് സ്വര്ഗ്ഗം ലഭിക്കണമെന്ന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില്.
വികുംഡല ഉവാച- കിം തത്പുണ്യം കഥം ജാതം കിം ജന്മ ച പുരാതനമ് । തത്സര്വം കഥ്യതാം ദൂത തതോ ദാസ്യാമി സത്വരമ്
വികുണ്ഡലന് പറഞ്ഞു: ആ പുണ്യം എന്താണ്, എങ്ങനെ ലഭിച്ചു, പഴയ ജന്മം എന്തായിരുന്നു? ദൂതാ, അതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ. പിന്നെ ഞാന് ഉടന് തന്നെ അതു നല്കാം.
ദേവദൂത ഉവാച- ശൃണു വൈശ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി തത്പുണ്യം ച സഹേതുകമ് । പുരാ മധുവനേ പുണ്യേ ഋഷിരാസീച്ച ശാകുനിഃ
ദൈവദൂതന് പറഞ്ഞു: വൈശ്യാ, കേള്ക്കൂ, ആ പുണ്യവും അതിന്റെ കാരണം കൂടിയും ഞാന് പറയാം. പഴയകാലത്ത്, പുണ്യമായ മധുവനത്തില് ശാകുനി എന്നൊരു ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തപോഽധ്യയന സംപന്നസ്തേജസാം ബ്രഹ്മണാ സമഃ । ജജ്ഞിരേ തസ്യ രേവത്യാം നവ പുത്രാ ഗ്രഹാ ഇവ
തപസ്സിലും വേദപഠനത്തിലും സമ്പന്നനായ, പ്രകാശത്തില് ബ്രഹ്മാവിനോട് തുല്യനായ ശാകുനിക്കു രേവതിയില് നിന്ന് ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ ഒമ്പത് പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു.
ധ്രുവഃ ശീലോ ബുധസ്താരോ ജ്യോതിഷ്മാനുത പംചമഃ । അഗ്നിഹോത്രരതാ ഹ്യേതേ ഗൃഹധര്മേഷു രേമിരേ
ധ്രുവന്, ശീലന്, ബുധന്, താരന്, ജ്യോതിഷ്മാന് എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചുപേരും അഗ്നിഹോത്രത്തില് ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തി, ഗൃഹസ്ഥധര്മങ്ങളില് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
നിര്മോഹോ ജിതകാമശ്ച ധ്യാനകോശോ ഗുണാധികഃ । ഏതേ ഗൃഹവിരക്താശ്ച ചത്വാരോ ദ്വിജസൂനവഃ
നിര്മോഹന്, ജിതകാമന്, ധ്യാനകോശന്, ഗുണാധികന് എന്നിങ്ങനെ നാലുപേരും ഗൃഹജീവിതത്തില് വിരക്തരായ ദ്വിജപുത്രന്മാരായിരുന്നു.
ചതുര്ഥാശ്രമമാപന്നാഃ സര്വകാമവിനിസ്പൃഹാഃ । ഗ്രാമൈകവാസിനഃ സര്വേ നിഃസംഗാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ
അവര് നാലാം ആശ്രമം സ്വീകരിച്ച് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ട്, ഒരേ ഗ്രാമത്തില് ഒത്തു ജീവിച്ചു. അവര്ക്ക് ബന്ധങ്ങളോ സ്വത്തോ ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
നിരാശാ നിഷ്പ്രയത്നാശ്ച സമ ലോഷ്ടാശ്മകാംചനാഃ । യേനകേനചിദാച്ഛന്നാ യേനകേനചിദാശിതാഃ
അവര്ക്ക് പ്രതീക്ഷയോ പരിശ്രമമോ ഇല്ലാതിരുന്നുവെന്നും, മണ്ണും കല്ലും പൊന്നും ഒറ്റപോലെയായിരുന്നു. എന്തു വസ്ത്രം കിട്ടിയാലും അതുപോലെയായിരുന്നു, എന്തു ഭക്ഷണം കിട്ടിയാലും അതു കഴിച്ചു.
സായംഗ്രഹാസ്തഥാ നിത്യം വിഷ്ണുധ്യാനപരായണാഃ । ജിതനിദ്രാ ജിതാഹാരാ വാതശീതസഹിഷ്ണവഃ
അവര് എല്ലായ്പ്പോഴും സായംപൂജകള് നടത്തി, വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ചു, ഉറക്കത്തെയും ആഹാരത്തെയും ജയിച്ചു, കാറ്റിനെയും തണുപ്പിനെയും സഹിച്ചു.
പശ്യംതോ വിഷ്ണുരൂപേണ ജഗത്സര്വം ചരാചരമ് । ചരംതി ലീലയാ പൃഥ്വദ്യംതേഽന്യോന്യം മൌനമാസ്ഥിതാഃ
സഞ്ചാരികളും അചഞ്ചലങ്ങളുമായ ഈ ലോകം മുഴുവന് വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമായി കണ്ടു, ഭൂമിയില് സന്തോഷത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചു, പരസ്പരം മൗനം പാലിച്ചു.
ന കുര്വംതി ക്രിയാം കാംചിദര്ഥമാത്രം ഹി യോഗിനഃ । ദൃഷ്ടജ്ഞാനാ അസംദേഹാശ്ചിദ്വികാര വിശാരദാഃ
അവര് യാതൊരു സ്വാര്ത്ഥപ്രവര്ത്തിയും ചെയ്തില്ല. നേരിട്ട് അറിവ് നേടിയ, സംശയമില്ലാത്ത, മനസ്സിന്റെ മാറ്റങ്ങളില് പ്രാവീണ്യമുള്ള യോഗികളായിരുന്നു.
ഏവം തേ തവ വിപ്രസ്യ പൂര്വമഷ്ടമജന്മനി । തിഷ്ഠതോ മധ്യദേശേഷു പുത്രദാരകുടുംബിനഃ
ഇങ്ങനെ, നിന്റെ മുന് എട്ടാം ജന്മത്തില് ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നപ്പോള് മധ്യദേശങ്ങളില് കുടുംബത്തോടും മക്കളോടും ഭാര്യയോടും കൂടി താമസിച്ചു.
ഗേഹം താവകമാജഗ്മുര്മധ്യാഹ്നേ ക്ഷുത്പിപാസിതാഃ । വൈശ്വദേവാംതരേ കാലേ ത്വയാ ദൃഷ്ടാ ഗൃഹാംഗണേ
നിന്റെ വീട്ടില് അന്നദിവസം മധ്യാഹ്നത്തില് വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട് അവര് പ്രവേശിച്ചു. വൈശ്വദേവ കര്മ്മത്തിനിടയില് നീ അവരെ വീട്ടുവളപ്പില് കണ്ടു.
സഗദ്ഗദം സാശ്രുനേത്രം സഹര്ഷം ച സസംഭ്രമമ് । ദംഡവത്പ്രണിപാതേന ബഹുമാനപുരഃസരമ്
കമ്പിച്ച ശബ്ദവും കണ്ണുനീരും സന്തോഷവും ആവേശവും നിറഞ്ഞ്, ആ സ്ത്രീ വലിയ ആദരവോടെ നിലത്ത് വീണു നമസ്കരിച്ചു.
പ്രണമ്യ ചരണൌ മൂര്ധ്നാ കൃത്വാ പാണിയുഗാഞ്ജലിമ് । തദാഭിനന്ദിതാഃ സര്വേ തയാ സൂനൃതയാ ഗിരാ
അവൾ തലകൂട്ട് അവരുടെ കാലിൽ നമസ്കരിച്ചു, കൈകൾകൂടി അഞ്ജലി ചേർത്തു; അപ്പോൾ അവളെ എല്ലാവരും സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വാഗതം ചെയ്തു.
അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ജീവിതം സഫലം തഥാ । അദ്യ വിഷ്ണുഃ പ്രസന്നോ മേ സനാഥോഽദ്യാസ്മി പാവനഃ
ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായിരിക്കുന്നു, എന്റെ ജീവിതം സഫലമായിരിക്കുന്നു; ഇന്ന് വിഷ്ണു എന്നോട് പ്രസന്നനാണ്, ഇന്ന് ഞാൻ രക്ഷിതാവും ശുദ്ധനും ആയി.
ധന്യോഽസ്മ്യദ്യ ഗൃഹം ധന്യം ധന്യാ അദ്യ കുടുംബിനഃ । മമാദ്യ പിതരോ ധന്യാ ധന്യാ ഗാവഃ ശ്രുതം ധനമ്
ഇന്ന് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, എന്റെ വീട് ഭാഗ്യവാനാണ്, കുടുംബം ഭാഗ്യവാനാണ്; ഇന്ന് എന്റെ പിതാക്കന്മാർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്, എന്റെ പശുക്കൾ, പഠനം, സമ്പത്ത് എല്ലാം ഭാഗ്യവാനാണ്.
യദ്ദൃഷ്ടൌ ഭവതാം പാദൌ താപത്രയഹരൌ മയാ । ഭവതാം ദര്ശനം യസ്മാദ്ധന്യസ്യൈവ ഹരേരിവ
നിങ്ങളുടെ കാലുകൾ, മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നവ, ഞാൻ കണ്ടതുകൊണ്ടും, നിങ്ങളെ കണ്ടതുകൊണ്ടും ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്; ഹരിയെ കാണുന്നവൻ ഭാഗ്യവാനാകുന്നതുപോലെ തന്നെ.
ഏവം സംപൂജ്യ കൃത്വാ തു പാദപ്രക്ഷാലനം തഥാ । ധൃതം മൂര്ധ്നി വിശാംശ്രേഷ്ഠ ശ്രദ്ധയാ പരയാ തദാ
അങ്ങനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച് അവരുടെ കാലുകൾ കഴുകി, വിശിഷ്ടനായ ആ പുരുഷൻ ആ വെള്ളം വലിയ ഭക്തിയോടെ തലയിൽ വെച്ചു.