വ്യാജേനാപി കൃതാ യൈസ്തു വശം യാംതി ന ഭാസ്കരേഃ । സ്വര്ഗമോക്ഷപ്രദാ ഹ്യേഷാ ശരീരാരോഗ്യദായിനീ
ഏതെങ്കിലും വ്യാജ കാരണം കൊണ്ടെങ്കിലും ഈ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, അതിനാൽ സൂര്യന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും; സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കുകയും ശരീരാരോഗ്യവും നേടുകയും ചെയ്യും.
സുകലത്രപ്രദാ ഹ്യേഷാ ജീവത്പുത്രപ്രദായിനീ । ന ഗംഗാ ന ഗയാ വൈശ്യ ന കാശീ ന ച പുഷ്കരമ്
ഇത് നല്ല ഭാര്യയെയും ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന പുത്രന്മാരെയും നൽകുന്നു. ഗംഗയും ഗയയും കാശിയും പുഷ്കരവും ഇതിന് തുല്യം അല്ല.
ന ചാപി വൈഷ്ണവം ക്ഷേത്രം തുല്യം ഹരിദിനേന തു । യമുനാ ചന്ദ്രഭാഗാ ന തുല്യാ ഹരിദിനേന തു
ഏതു വൈഷ്ണവ തീർത്ഥവും ഹരിദിനത്തിന് തുല്യം അല്ല; യമുനയും ചന്ദ്രഭാഗയും പോലും ഹരിദിനത്തിന് തുല്യം അല്ല.
അനായാസേന യേനാത്ര പ്രാപ്യതേ വൈഷ്ണവം പദമ് । രാത്രൌ ജാഗരണം കൃത്വാ സമുപോഷ്യ ഹരേര്ദിനേ
ഇവിടെ എളുപ്പത്തിൽ വൈഷ്ണവപദം ലഭിക്കാൻ, ഹരിദിനത്തിൽ ഉപവാസം പാലിച്ച് രാത്രിയിൽ ജാഗരണമിരിക്കണം.
ദശ വൈ പൈതൃകേ പക്ഷേ മാതൃകേ ദശ പൂര്വജാഃ । പ്രിയായാ ദശ യേ വൈശ്യ താനുദ്ധരതി നിശ്ചിതമ്
പിതൃവംശത്തിൽ പത്തു പേരെയും മാതൃവംശത്തിൽ പത്തു പേരെയും പ്രിയയുടേയും പത്തു പൂർവ്വികരെയും നിർബന്ധമായി മോചിപ്പിക്കുന്നു.
ദ്വംദ്വസംഗ പരിത്യക്താ നാഗാരി കൃതകേതനാഃ । സ്രഗ്വിണഃ പീതവസനാഃ പ്രയാംതി ഹരിമംദിരമ്
ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽ ആസക്തി വിട്ടവരും ഗൃഹസ്ഥരല്ലാത്തവരും ഹരിദേവനു വേണ്ടി അലങ്കാരവും മഞ്ഞ വസ്ത്രവും ധരിച്ചവരും ഹരിയുടെ വാസസ്ഥലത്ത് എത്തുന്നു.
ബാലത്വേ യൌവനേ വാപി വാര്ദ്ധകേ വാ വിശാംവര । ഉപോഷ്യൈകാദശീം നൂനം നൈതി പാപോഽതിദുര്ഗതിമ്
ശിശുക്കാലത്തോ യൗവനത്തോ വൃദ്ധാവസ്ഥയിലോ ആയാലും, ഏകാദശി ഉപവാസം ചെയ്തവൻ ഒരിക്കലും ദുർഗതിയിൽ പോകുന്നില്ല.
ഉപോഷ്യേഹ ത്രിരാത്രാണി കൃത്വാ വാ തീര്ഥമജ്ജനമ് । ദത്വാ ഹേമതിലാന്ഗാശ്ച സ്വര്ഗം യാംതീഹ മാനവാഃ
മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവാസം ചെയ്താലോ, തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചാലോ, പൊന്നും എള്ളും ദാനം ചെയ്താലോ, മനുഷ്യർക്ക് ഇവിടെ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കും.
തീര്ഥേ സ്നാംതി ന യേ വൈശ്യ ന ദത്തം കാംചനം ച യൈഃ । നൈവ തപ്തം തപഃ കിംചിത്തേ സ്യുഃ സര്വത്ര ദുഃഖിതാഃ
തീർത്ഥത്തിൽ കുളിക്കാത്തവരും പൊൻ ദാനം ചെയ്യാത്തവരും തപസ്സ് ചെയ്യാത്തവരും എല്ലായിടത്തും ദുഃഖിതരായിരിക്കും.
സംക്ഷിപ്യ കഥിതം ധര്മ്മം നരകസ്യ നിരൂപണമ് । അദ്രോഹഃ സര്വഭൂതേഷു വാങ്മനഃ കായ കര്മഭിഃ
സംഗ്രഹമായി പറഞ്ഞാൽ, ധർമ്മവും നരകത്തിന്റെ വിവരണവും ഇതാണ്: വാക്കിലും മനസ്സിലും ശരീരത്തിലും പ്രവൃത്തികളിലും എല്ലാ ജീവികളോടും ദ്രോഹം ചെയ്യരുത്.
ഇംദ്രിയാണാം നിരോധശ്ച ദാനം ച ഹരിസേവനമ് । വര്ണാശ്രമക്രിയാണാം ച പാലനം വിധിതഃ സദാ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, ഹരിയെ സേവിക്കുക, വർണ്ണാശ്രമധർമ്മങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം എപ്പോഴും പാലിക്കുക.
സ്വര്ഗാര്ഥീ സര്വദാ വൈശ്യ തപോദാനം ന കീര്തയേത് । യഥാശക്തി തഥാ ദദ്യാദാത്മനോ ഹിതകാമ്യയാ
സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ താൻ ചെയ്ത തപസ്സ് അല്ലെങ്കിൽ ദാനം പ്രശംസിക്കരുത്; കഴിയുന്നത്ര ദാനം ചെയ്യണം, സ്വയം ഭേദം ആഗ്രഹിച്ച്.
ഉപാനദ്വസ്ത്രമന്നാനി പത്രം മൂലം ഫലം ജലമ് । അവംധ്യം ദിവസം കാര്യ്യം ദരിദ്രേണാപി വൈശ്യക
ചെരിപ്പ്, വസ്ത്രം, അന്നം, ഇല, കിഴങ്ങ്, പഴം, വെള്ളം — ദരിദ്രനായാലും ഒരു ദിവസം ഫലപ്രദമാക്കാൻ ഇതൊക്കെ ദാനം ചെയ്യണം.
ഇഹലോകേ പരേ ചൈവ ന ദത്തം നോപതിഷ്ഠതേ । ദാതാരോ നൈവ പശ്യംതി താം താം വൈ യമയാതനാമ്
ഇഹലോകത്ത് ദാനം ചെയ്യാത്തത് പരലോകത്ത് കൂടെ പോകില്ല; ദാനികൾക്ക് യമന്റെ വിവിധ ശിക്ഷകൾ കാണേണ്ടി വരില്ല.
ദീര്ഘായുഷോ ധനാഢ്യാശ്ച ഭവംതീഹ പുനഃപുനഃ । കിമത്ര ബഹുനോക്തേന യാംത്യധര്മേണ ദുര്ഗതിമ്
ദീർഘായുസ്സും ധനസമ്പത്തും വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിക്കുന്നവർ ഇവിടെയുണ്ട്; കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല, അധർമ്മം ചെയ്താൽ ദുർഗതിയിലാകും.
ആരോഹംതി ദിവം ധര്മ്മേ നരാഃ സര്വത്ര സര്വദാ
ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവർ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു.
തേന ബാലത്വമാരഭ്യ കര്തവ്യോ ധര്മസംഗ്രഹഃ । ഇതി തേ കഥിതം സര്വം കിമന്യച്ഛ്രോതുമിച്ഛസി
അതിനാല് ബാല്യകാലം മുതല് തന്നെ ധര്മം സമ്പാദിക്കാന് ശ്രമിക്കണം. ഇതുവരെ എല്ലാം പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി എന്താണ് നീ കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
വികുംഡല ഉവാച- ശ്രുത്വാ ത്വദ്വചനം സൌമ്യ പ്രസന്നം ചിത്തമേവ മേ । ഗംഗോദം പാപഹം സദ്യഃ പാപഹാരി സതാം വചഃ
വികുണ്ഡലന് പറഞ്ഞു: ഭദ്രന്, നിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടപ്പോള് എന്റെ മനസ്സ് ശാന്തമായി. ഗംഗാജലം പാപം ഉടന് നീക്കുന്നതുപോലെ, സന്മാര്ഗ്ഗികളുടെ വാക്കുകളും പാപം അകറ്റുന്നു.
ഉപകര്തും പ്രിയം വക്തും ഗുണോ നൈസര്ഗികഃ സതാമ് । ശീതാംശുഃ ക്രിയതേ കേന ശീതലോഽമൃതമംഡലഃ
മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കുകയും സ്നേഹപൂര്വ്വം സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സന്മാര്ഗ്ഗികളുടെ സ്വാഭാവിക ഗുണങ്ങളാണ്. ചന്ദ്രനെ ആര് തണുപ്പിക്കണമെന്ന് നോക്കേണ്ടതില്ലല്ലോ, അവന്റെ അമൃതംപോലുള്ള വട്ടം സ്വയം തണുപ്പാണ്.
ദേവദൂത തതോ ബ്രൂഹി കാരുണ്യാന്മമ പൃച്ഛതഃ । നരകാന്നിഷ്കൃതിഃ സദ്യോ ഭ്രാതുര്മേ ജായതേ കഥമ്
ദേവദൂതാ, ദയവായി എന്റെ ചോദ്യം കേട്ടു ദയയോടെ ഉത്തരം പറയൂ. എന്റെ സഹോദരന് നരകത്തില് നിന്നു ഉടന് മോചനം ലഭിക്കാനുള്ള മാര്ഗ്ഗം എന്താണ്?
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ദേവദൂതോ ജഗാദ ഹ । ധ്യാനം ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷണം ധ്യാത്വാ തന്മൈത്രീ രജ്ജുബന്ധനഃ
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ദൈവദൂതന് പറഞ്ഞു: ധ്യാനം കണ്ടു, ഒരു നിമിഷം ആലോചിച്ച ശേഷം, ആ സൗഹൃദം കയര് പോലെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതാണെന്ന് പറഞ്ഞു.
യത്തേ വൈശ്യാഷ്ടമേ പുണ്യം ത്വയാ ജന്മനി സംചിതമ് । തദ്ഭ്രാത്രേ ദീയതാം സര്വം സ്വര്ഗം തസ്യ യദീച്ഛസി
നിന്റെ എട്ടാമത്തെ വൈശ്യജന്മത്തില് സമ്പാദിച്ച പുണ്യം മുഴുവന് നീ സഹോദരന് നല്കുക. അവന് സ്വര്ഗ്ഗം ലഭിക്കണമെന്ന് നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കില്.
വികുംഡല ഉവാച- കിം തത്പുണ്യം കഥം ജാതം കിം ജന്മ ച പുരാതനമ് । തത്സര്വം കഥ്യതാം ദൂത തതോ ദാസ്യാമി സത്വരമ്
വികുണ്ഡലന് പറഞ്ഞു: ആ പുണ്യം എന്താണ്, എങ്ങനെ ലഭിച്ചു, പഴയ ജന്മം എന്തായിരുന്നു? ദൂതാ, അതെല്ലാം വിശദമായി പറയൂ. പിന്നെ ഞാന് ഉടന് തന്നെ അതു നല്കാം.
ദേവദൂത ഉവാച- ശൃണു വൈശ്യ പ്രവക്ഷ്യാമി തത്പുണ്യം ച സഹേതുകമ് । പുരാ മധുവനേ പുണ്യേ ഋഷിരാസീച്ച ശാകുനിഃ
ദൈവദൂതന് പറഞ്ഞു: വൈശ്യാ, കേള്ക്കൂ, ആ പുണ്യവും അതിന്റെ കാരണം കൂടിയും ഞാന് പറയാം. പഴയകാലത്ത്, പുണ്യമായ മധുവനത്തില് ശാകുനി എന്നൊരു ഋഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തപോഽധ്യയന സംപന്നസ്തേജസാം ബ്രഹ്മണാ സമഃ । ജജ്ഞിരേ തസ്യ രേവത്യാം നവ പുത്രാ ഗ്രഹാ ഇവ
തപസ്സിലും വേദപഠനത്തിലും സമ്പന്നനായ, പ്രകാശത്തില് ബ്രഹ്മാവിനോട് തുല്യനായ ശാകുനിക്കു രേവതിയില് നിന്ന് ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ ഒമ്പത് പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു.
ധ്രുവഃ ശീലോ ബുധസ്താരോ ജ്യോതിഷ്മാനുത പംചമഃ । അഗ്നിഹോത്രരതാ ഹ്യേതേ ഗൃഹധര്മേഷു രേമിരേ
ധ്രുവന്, ശീലന്, ബുധന്, താരന്, ജ്യോതിഷ്മാന് എന്നിങ്ങനെ അഞ്ചുപേരും അഗ്നിഹോത്രത്തില് ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തി, ഗൃഹസ്ഥധര്മങ്ങളില് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
നിര്മോഹോ ജിതകാമശ്ച ധ്യാനകോശോ ഗുണാധികഃ । ഏതേ ഗൃഹവിരക്താശ്ച ചത്വാരോ ദ്വിജസൂനവഃ
നിര്മോഹന്, ജിതകാമന്, ധ്യാനകോശന്, ഗുണാധികന് എന്നിങ്ങനെ നാലുപേരും ഗൃഹജീവിതത്തില് വിരക്തരായ ദ്വിജപുത്രന്മാരായിരുന്നു.
ചതുര്ഥാശ്രമമാപന്നാഃ സര്വകാമവിനിസ്പൃഹാഃ । ഗ്രാമൈകവാസിനഃ സര്വേ നിഃസംഗാ നിഷ്പരിഗ്രഹാഃ
അവര് നാലാം ആശ്രമം സ്വീകരിച്ച് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും വിട്ട്, ഒരേ ഗ്രാമത്തില് ഒത്തു ജീവിച്ചു. അവര്ക്ക് ബന്ധങ്ങളോ സ്വത്തോ ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു.
നിരാശാ നിഷ്പ്രയത്നാശ്ച സമ ലോഷ്ടാശ്മകാംചനാഃ । യേനകേനചിദാച്ഛന്നാ യേനകേനചിദാശിതാഃ
അവര്ക്ക് പ്രതീക്ഷയോ പരിശ്രമമോ ഇല്ലാതിരുന്നുവെന്നും, മണ്ണും കല്ലും പൊന്നും ഒറ്റപോലെയായിരുന്നു. എന്തു വസ്ത്രം കിട്ടിയാലും അതുപോലെയായിരുന്നു, എന്തു ഭക്ഷണം കിട്ടിയാലും അതു കഴിച്ചു.
സായംഗ്രഹാസ്തഥാ നിത്യം വിഷ്ണുധ്യാനപരായണാഃ । ജിതനിദ്രാ ജിതാഹാരാ വാതശീതസഹിഷ്ണവഃ
അവര് എല്ലായ്പ്പോഴും സായംപൂജകള് നടത്തി, വിഷ്ണുവിനെ ധ്യാനിച്ചു, ഉറക്കത്തെയും ആഹാരത്തെയും ജയിച്ചു, കാറ്റിനെയും തണുപ്പിനെയും സഹിച്ചു.