മശകാന്സരീസൃപാന്ദംശാന്യൂകാദ്യാന്മാനവാംസ്തഥാ । ആത്മൌപമ്യേന പശ്യംതി മാനവാ യേ ദയാലവഃ
ദയയുള്ളവർ, തങ്ങളേപ്പോലെ തന്നെ, കൊതുകുകളും പാമ്പുകളും കടിക്കുന്ന കീടങ്ങളും മനുഷ്യരും കാണുന്നു.
തപ്താംഗാരമയസ്കീലം മാദംപ്രേതരംഗിണീമ് । ദുര്ഗതിം നൈവ ഗച്ഛംതി കൃതാംതസ്യ ച തേ നരാഃ
അവർ ചൂടുള്ള കനൽക്കരികളിലേക്കോ ഇരുമ്പ് കീലുകളിലേക്കോ, മദനയുള്ള പ്രേതസ്ത്രികളിലേക്കോ, ദുരിതത്തിലേക്കോ ഒരിക്കലും പോകുന്നില്ല; അത്തരംവർ മരണലോകത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഭൂതാനി യേഽത്ര ഹിംസംതി ജലസ്ഥലചരാണി ച । ജീവനാര്ഥം ച തേ യാംതി കാലസൂത്രം ച ദുര്ഗതിമ്
ജലത്തിലും കരയിലും ജീവിക്കുന്ന ജീവികളെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി കൊള്ളുന്നവർ, അവർ കാലത്തിന്റെ കയറ്റത്തിലൂടെ ദുർഗതിയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
ശ്വമാംസഭോജനാസ്തത്ര പൂയശോണിതപായിനഃ । മജ്ജംതശ്ച വസാപംകേ ദഷ്ടാഃ കീടൈരധോമുഖൈഃ
അവിടെ നായയുടെ മാംസം കഴിക്കുന്നവരും, പുഴു-രക്തം കുടിക്കുന്നവരും, കൊഴുപ്പിന്റെ ചളിയിൽ മുങ്ങി കീടങ്ങൾ കടിക്കുന്നവരും ദു:ഖിക്കുന്നു.
പരസ്പരം ച ഖാദംതോ ധ്വാംതേ ചാന്യോന്യ ഘാതിനഃ । വസംതി കല്പാനേകാംസ്തേ രുദംതോ ദാരുണം രവമ്
അവർ തമ്മിൽ തന്നെ കടിച്ചു തിന്നുകയും ഇരുട്ടിൽ പരസ്പരം കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു; അനന്തകാലം അവിടെ ഭയങ്കരമായ കരച്ചിലോടെ വാസം ചെയ്യുന്നു.
കൃമിയോനി ശതം ഗത്വാ സ്ഥാവരാഃ സ്യുശ്ചിരം തു തേ । തതോച്ഛംതി തേ ക്രൂരാസ്തിര്യഗ്യോനി ശതേഷു ച
നൂറ് കൃമിജന്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ്, അവർ ദീർഘകാലം അചഞ്ചല ജീവികളായി മാറുന്നു; പിന്നെ ആ ക്രൂരന്മാർ നൂറ് തിര്യക്ജന്മങ്ങൾക്കു മേൽ ഉയരുന്നു.
പശ്ചാദ്ഭവംതി ജാതാംധാഃ കാണാഃ കുബ്ജാശ്ച പംഗവഃ । ദരിദ്രാശ്ചാംഗഹീനാശ്ച മാനുഷാഃ പ്രാണിഹിംസകാഃ
പിന്നീട് അവർ കുരുടൻമാരായി, ഒറ്റകണ്ണൻമാരായി, കൂനന്മാരായി, അകലംകെട്ടവരായി, ദരിദ്രന്മാരായി, അവയവം ഇല്ലാത്തവരായി, ജീവികളെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന മനുഷ്യരായി ജനിക്കുന്നു.
തസ്മാദ്വൈശ്യ പരത്രേഹ കര്മണാ മനസാ ഗിരാ । ലോകദ്വയസുഖപ്രേപ്സുര്ധര്മജ്ഞോ ന തദാചരേത്
അതുകൊണ്ട്, വൈശ്യാ, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും സന്തോഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, കൈകൊണ്ടും മനസ്സുകൊണ്ടും വാക്കുകൊണ്ടും അത്തരമൊരു പ്രവൃത്തി ചെയ്യരുത്.
ലോകദ്വയേന വിംദംതി സുഖാനി പ്രാണിഹിംസകാഃ । യേന ഹിംസന്തി ഭൂതാനി ന തേ ബിഭ്യതി കുത്രചിത്
ജീവികളെ വേദനിപ്പിക്കുന്നവർ ഇരുവേറുള്ള ലോകങ്ങളിലും സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു; അവിടെയാകട്ടെ അവർ ജീവികളെ വേദനിപ്പിച്ചാലും, എവിടെയും ഭയപ്പെടുന്നില്ല.
പ്രവിശംതി യഥാ നദ്യഃ സമുദ്രമൃജുവക്രഗാഃ । സര്വേ ധര്മാ അഹിംസായാം പ്രവിശംതി തഥാ ദൃഢമ്
നദികൾ നേരേയും വളഞ്ഞും സമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ഉറപ്പോടെ അഹിംസയിലേക്കാണ് ചേരുന്നത്.
സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു സര്വയജ്ഞേഷു ദീക്ഷിതഃ । അഭയം യേന ഭൂതേഭ്യോ ദത്തമത്ര വിംശാംവര
എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും കുളിച്ചവനും, എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ദീക്ഷിതനുമായവനും, ജീവികൾക്ക് ഭയം അകറ്റിയവനും, വിംശാംവർ, അങ്ങനെയാണ്.
യേ നിയോഗാംശ്ച ശാസ്ത്രോക്താന്ധര്മാധര്മ വിമിശ്രിതാന് । പാലയംതീഹ യേ വൈശ്യ ന തേ യാംതി യമാലയമ്
ശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ധർമ്മ-അധർമ്മം കലർന്ന കർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന വൈശ്യന്മാർ യമലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല.
ബ്രഹ്മചാരീ ഗൃഹസ്ഥശ്ച വാനപ്രസ്ഥോ യതിസ്തഥാ । സ്വധര്മനിരതാഃ സര്വേ നാകപൃഷ്ഠേ വസംതി തേ
ബ്രഹ്മചാരിയും ഗൃഹസ്ഥനും വാനപ്രസ്ഥനും സന്ന്യാസിയും, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ വസിക്കുന്നു.
യഥോക്തചാരിണഃ സര്വേ വര്ണാശ്രമസമന്വിതാഃ । നരാ ജിതേംദ്രിയാ യാംതി ബ്രഹ്മലോകം തു ശാശ്വതമ്
നൽകിയ നിർദ്ദേശങ്ങൾ അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന, വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച മനുഷ്യർ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.
ഇഷ്ടാപൂര്തരതാ യേ ച പംചയജ്ഞരതാശ്ച യേ । ദയാന്വിതാശ്ച യേ നിത്യം നേക്ഷംതേ തേ യമാലയമ്
യാഗങ്ങളിലും ദാനങ്ങളിലും ആസ്വാദനമുള്ളവരും, അഞ്ചു യജ്ഞങ്ങളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരും, എപ്പോഴും കരുണയുള്ളവരും, യമലോകം കാണുന്നില്ല.
ഇംദ്രിയാര്ഥനിവൃത്താ യേ സമര്ഥാ വേദവാദിനഃ । അഗ്നിപൂജാരതാ നിത്യം തേ വിപ്രാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവരും, വേദപാഠത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, എപ്പോഴും അഗ്നിപൂജയിൽ താല്പര്യമുള്ളവരും, ആ ബ്രാഹ്മണർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
അദീനവദനാഃ ശൂരാഃ ശത്രുഭിഃ പരിവേഷ്ടിതാഃ । ആഹവേഷു വിപന്നാ യേ തേഷാം മാര്ഗോ ദിവാകരഃ
ഭയമില്ലാത്ത മുഖമുള്ളവരും, വീരന്മാരും, ശത്രുക്കൾ ചുറ്റപ്പെട്ടവരും, യുദ്ധത്തിൽ വീഴുന്നവരും, അവരുടെ വഴി സൂര്യനാണ്.
അനാഥ സ്ത്രീ ദ്വിജാര്ഥേ ച ശരണാഗതപാലനേ । പ്രാണാംസ്ത്യജംതി യേ വൈശ്യ ന ച്യവംതി ദിവസ്തു തേ
അനാഥർക്കും സ്ത്രീകൾക്കും ദ്വിജന്മാർക്കുമായി, അഭയം തേടിയവരെ രക്ഷിക്കാൻ ജീവൻ ത്യജിക്കുന്ന വൈശ്യന്മാർ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നില്ല.
പംഗ്വംധബാലവൃദ്ധാംശ്ച രോഗ്യനാഥദരിദ്രിതാന് । യേ പുഷ്ണംതി സദാ വൈശ്യ തേ മോദംതി സദാ ദിവി
പംഗുവായവരും, കുരുടന്മാരും, കുട്ടികളും, മൂപ്പന്മാരും, രോഗികളും, അനാഥരും, ദരിദ്രരും ഇവരെ എപ്പോഴും പോഷിപ്പിക്കുന്ന വൈശ്യന്മാർ എപ്പോഴും സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സന്തോഷിക്കുന്നു.
ഗാം ദൃഷ്ട്വാ പംകനിര്മഗ്നാം രോഗമഗ്നം ദ്വിജം തഥാ । ഉദ്ധരംതി നരാ യേ ച തേഷാം ലോകോഽശ്വമേധിനാമ്
ചളിയിൽ മുങ്ങിയ പശുവിനെയും, രോഗബാധിതനായ ദ്വിജനെയും കണ്ടു രക്ഷിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർക്ക് അശ്വമേധം ചെയ്തവരുടെ ലോകമാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
ഗോഗ്രാസം യേ പ്രയച്ഛംതി യേ ശുശ്രൂഷംതി ഗാഃ സദാ । യേനാരോഹംതി ഗോപൃഷ്ഠേ തേ സ്വര്ലോകനിവാസിനഃ
പശുക്കൾക്ക് ചോറിടുന്നവരും, എപ്പോഴും പശുക്കളെ സേവിക്കുന്നവരും, പശുക്കളെ അവരുടെ പുറത്ത് കയറ്റുന്നവരും സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നവരാണ്.
ഗര്തമാത്രം തു യേ ചക്രുര്യത്ര ഗൌരതൃഷാ ഭവേത് । യമലോകമദൃഷ്ട്വൈവ തേ യാംതി സ്വര്ഗതിം നരാഃ
പശുവിന് ദാഹം തീർക്കാൻ ചെറിയൊരു കുഴി പോലും ഒരുക്കുന്നവർ, യമലോകം കാണാതെ തന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
അഗ്നിപൂജാ ദേവപൂജാ ഗുരുപൂജാ രതാശ്ച യേ । ദ്വിജപൂജാ രതാ നിത്യം തേ വിപ്രാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
അഗ്നിപൂജയിലും ദേവപൂജയിലും ഗുരുപൂജയിലും, ദ്വിജന്മാരുടെ പൂജയിലും എപ്പോഴും ഭക്തിയുള്ളവർ, ആ ജ്ഞാനികൾക്ക് സ്വർഗ്ഗലോകം ലഭിക്കും.
വാപീകൂപതഡാഗാദൌ ധര്മസ്യാംതോ ന വിദ്യതേ । പിബംതി സ്വേച്ഛയാ യത്ര ജലസ്ഥല ചരാസ്തദാ
കിണർ, കുളം, തടാകം എന്നിവയിൽ ധർമ്മത്തിന് അതിരില്ല; അവിടെ ജലജീവികളും കരജീവികളും തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടാനുസരണം വെള്ളം കുടിക്കുകയും സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
നിത്യം ദാനപരഃ സോഽത്ര കഥ്യതേ വിബുധൈരപി । യഥായഥാ ച പാനീയം പിബംതി പ്രാണിനോ ഭൃശമ്
എപ്പോഴും ദാനത്തിൽ മനസ്സുള്ളവനെ ദേവതകളും സ്തുതിക്കുന്നു; എത്രയോ ജീവികൾ വെള്ളം കുടിക്കുമ്പോൾ, അത്രയും അവന്റെ പുണ്യം വർധിക്കും.
തഥാതഥാഽക്ഷയഃ സ്വര്ഗോ ധര്മബുദ്ധ്യാ വിശാം വര । പ്രാണിനാം ജീവനം വാരി പ്രാണാ വാരിണി സംസ്ഥിതാഃ
അങ്ങനെ ധർമ്മബുദ്ധിയോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവനു സ്വർഗ്ഗം ക്ഷയിക്കാത്തതായിരിക്കും; ജലമാണ് എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവൻ, അവരുടെ പ്രാണൻ വെള്ളത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
നിത്യസ്നാനേന പൂയംതേ യേഽപി പാതകിനോ നരാഃ । പ്രാതഃസ്നാനം ഹരേദ്വൈശ്യ ബാഹ്മാഭ്യംതരജം മലമ്
ദൈനംദിന സ്നാനത്തിലൂടെ പാപികൾ പോലും ശുദ്ധരാകുന്നു; പ്രഭാതസ്നാനം വൈശ്യന്റെ അകത്തും പുറത്തുമുള്ള മലിനതയും അകറ്റുന്നു.
പ്രാതഃസ്നാനേന നിഷ്പാപോ നരോ ന നിരയം വ്രജേത് । സ്നാനം വിനാ തു യോ ഭുംക്തേ മലാശീ സ സദാ നരഃ
പ്രഭാതസ്നാനത്തിലൂടെ ഒരാൾ പാപരഹിതനാകുന്നു, നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല; എന്നാൽ സ്നാനം ചെയ്യാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ എപ്പോഴും മലഭോജകനാണ്.
അസ്നായീ യോ നരസ്തസ്യ വിമുഖാ പിതൃദേവതാഃ । സ്നാനഹീനോ നരഃ പാപഃ സ്നാനഹീനോ നരോഽശുചിഃ
സ്നാനം ചെയ്യാത്തവനെ പിതൃദേവതകൾ മുഖം തിരിക്കും; സ്നാനരഹിതൻ പാപിയുമാണ്, അശുദ്ധനുമാണ്.
അസ്നായീ നരകം ഭുംക്തേ പുംസ്കീടാദിഷു ജായതേ । യേ പുനഃ സ്രോതസി സ്നാനമാചരംതീഹ പര്വണി
സ്നാനം ചെയ്യാത്തവൻ നരകം അനുഭവിക്കുകയും കീടാദികളിൽ ജനിക്കുകയും ചെയ്യും; എന്നാൽ ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ—