നാരദ ഉവാച-। തതോ ഗച്ഛേത ധര്മജ്ഞ കന്യാതീര്ഥമനുത്തമമ് । കന്യാതീര്ഥേ നരഃ സ്നാത്വാ അഗ്നിഷ്ടോമഫലം ലഭേത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഉത്തമമായ കന്യാതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അഗ്നിഷ്ടോമയാഗത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും.
തതോ ഗച്ഛേന്നരവ്യാഘ്ര ബ്രഹ്മണഃ സ്ഥാനമുത്തമമ് । തത്ര വര്ണാവരഃ സ്നാത്വാ ബ്രാഹ്മണ്യം ലഭതേ നരഃ
പിന്നീട്, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉത്തമമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം. അവിടെ ഏത് വർണ്ണക്കാരനും സ്നാനം ചെയ്താൽ, ബ്രാഹ്മണത്വം നേടും.
ബ്രാഹ്മണസ്തു വിശുദ്ധാത്മാ ഗച്ഛേത പരമാം ഗതിമ് । തതോ ഗച്ഛേന്നരവ്യാഘ്ര സോമതീര്ഥമനുത്തമമ്
ബ്രാഹ്മണൻ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, പരമഗതി പ്രാപിക്കും. അതിനുശേഷം, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, ഉത്തമമായ സോമതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.
തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്സോമലോകമവാപ്നുയാത് । സപ്തസാരസ്വതം തീര്ഥം തതോ ഗച്ഛേന്നരാധിപ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, രാജാവേ, സോമലോകം പ്രാപിക്കും. അതിനുശേഷം, മനുഷ്യരാജാവേ, സപ്തസാരസ്വത തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.
യത്ര മംകണകഃ സിദ്ധോ ബ്രഹ്മര്ഷിര്ലോകവിശ്രുതഃ । പുരാ മംകണകോ രാജന്കുശാഗ്രേണേതി വിശ്രുതമ്
അവിടെ ലോകപ്രശസ്തനായ സിദ്ധനായ ബ്രഹ്മർഷി മങ്കണകൻ, പഴയകാലത്ത്, കുശഗ്രാസം കൊണ്ട് കൈക്ക് കുത്തിയതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ക്ഷതഃ കില കരേ രാജന്തസ്യ ശാകരസോഽസ്രവത് । സ വൈ ശാകരസം ദൃഷ്ട്വാ ഹര്ഷാവിഷ്ടോ മഹാതപാഃ
രാജാവേ, അവന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ശാകരസം ഒഴുകി. ആ രസം കണ്ടപ്പോൾ ആ മഹാതപസ്സുകാരൻ അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
നനര്ത കില വിപ്രര്ഷിര്വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനഃ । തതസ്തസ്മിന്പ്രനൃത്തേ വൈ സ്ഥാവരം ജംഗമം ച യത്
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണർഷി, അത്ഭുതത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിരിച്ച്, നൃത്തം ചെയ്തു. അവൻ നൃത്തം ചെയ്തപ്പോൾ, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതും എല്ലാം—
പ്രനൃത്തമുഭയം വീര തേജസാ തസ്യ മോഹിതമ് । ബ്രഹ്മാദിഭിസ്തതോ ദേവൈര്ഋഷിഭിശ്ച തപോധനൈഃ
—അവന്റെ തേജസ്സിൽ വിചിത്രമായി ആകർഷിക്കപ്പെട്ട്, അവയൊക്കെയും നൃത്തം ചെയ്തു. അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ ഋഷിമാരും—
വിജ്ഞപ്തോ വൈ ഋഷേരര്ഥേ മഹാദേവോ നരാധിപ । നായം നൃത്യേദ്യഥാ ദേവ തഥാ ത്വം കര്തുമര്ഹസി
രാജാവേ, മഹാദേവന് ഒരു കാരണത്താൽ ഋഷി അപേക്ഷിച്ചു. ദേവൻ ചെയ്തതുപോലെ നീയും ചെയ്യണം, ഇവിടെ നൃത്തം ചെയ്യരുത്.
തതോ ദേവോ മുനിം ദൃഷ്ട്വാ ഹര്ഷാവിഷ്ടേന ചേതസാ । നൃത്യംതമബ്രവീച്ചൈനം സ്ഥിരാണാം ഹിതകാമ്യയാ
അതിനുശേഷം ദൈവം ആ ഋഷിയെ കണ്ടപ്പോൾ, സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, സ്ഥിരതയുള്ളവരുടെ ഭലത്തിനായി അവനോട് പറഞ്ഞു.
അഹോ മഹര്ഷേ ധര്മജ്ഞ കിമര്ഥം നൃത്യതേ ഭവാന് । ഹര്ഷസ്ഥാനം കിമര്ഥം വാ തവാദ്യ മുനിപുംഗവ
മഹാനായ ഋഷിയേ, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനല്ലോ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നീ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്? ഇന്ന് നിനക്ക് ഈ സന്തോഷത്തിന്റെ കാരണം എന്താണ്, മഹാമുനിയേ?
ഋഷിരുവാച-। തപസ്വിനോ ധര്മ്മപഥസ്ഥിതസ്യ ദ്വിജസത്തമ । കിം ന പശ്യസി മേ ബ്രഹ്മന്ക്ഷതാച്ഛാകരസം സൃതമ്
ഋഷി പറഞ്ഞു: ഉത്തമനായ ദ്വിജനേ, ബ്രഹ്മനേ, ഞാൻ ധർമ്മപഥത്തിൽ തപസ്സിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ചാരത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് നീ കാണുന്നില്ലേ?
യം ദൃഷ്ട്വാ സംപ്രനൃത്തോഽഹം ഹര്ഷേണ മഹതാ വൃതഃ । തം പ്രഹസ്യാബ്രവീദ്ദേവ ഋഷിം രാഗേണ മോഹിതമ്
അത് കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ വലിയ സന്തോഷത്തിൽ ആകപ്പെട്ട് നൃത്തം ചെയ്തു; ദൈവം പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ആ രാഗത്തിൽ മയങ്ങിയ ഋഷിയോട് പറഞ്ഞു.
അഹം തു വിസ്മയം വിപ്ര ന ഗച്ഛാമീഹ പശ്യ മാമ് । ഏവമുക്ത്വാ നരശ്രേഷ്ഠ മഹാദേവേന വൈ തദാ
എനിക്ക് അതിൽ അത്ഭുതം തോന്നുന്നില്ല, ബ്രഹ്മനേ; ഇവിടെ എന്നെ നോക്കൂ. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, മഹാദേവൻ—
അംഗുല്യഗ്രേണ രാജേംദ്ര സ്വാംഗുഷ്ഠസ്താഡിതോഽനഘ । തസ്യ ഭസ്മക്ഷതാദ്രാജന്നിഃസൃതം ഹിമസംനിഭമ്
പാപരഹിതനായ രാജാവേ, തന്റെ വിരലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ തന്റെ തന്നെ വടിവിരലിൽ തട്ടി; അതിൽ നിന്ന് ഹിമംപോലെ വെള്ളയായ ചാരം പുറത്തുവന്നു.
യം ദൃഷ്ട്വാ വ്രീഡിതോ രാജന്സ മുനിഃ പാദയോര്ഗതഃ । നാന്യം ദേവാദഹം മന്യേ രുദ്രാത്പരതരം മഹത്
അത് കണ്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, ആ മുനി ലജ്ജിച്ചു ദൈവത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീണു; ദേവന്മാരിൽ രുദ്രനേക്കാൾ വലിയവൻ ആരുമില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നില്ല.
സുരാസുരസ്യ ജഗതോ ഗതിസ്ത്വമസി ശൂലധൃക് । ത്വയാ സൃഷ്ടമിദം വിശ്വം ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
ശൂലധാരിയായവനേ, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ലോകത്തിനും നീയാണ് ആശ്രയം; നീയാണു ഈ ലോകം, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും സൃഷ്ടിച്ചത്.
ത്വാമേവ ഭഗവന്സര്വേ പ്രവിശംതി യുഗക്ഷയേ । ദേവൈരപി ന ശക്യസ്ത്വം പരിജ്ഞാതും കുതോ മയാ
യുഗാന്തത്തിൽ, ഭഗവാനേ, എല്ലാവരും നിന്നിലേക്കാണ് പ്രവേശിക്കുന്നത്; ദേവന്മാർക്കുപോലും നിന്നെ പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ കഴിയില്ല, എങ്കിൽ എനിക്ക് എങ്ങനെ കഴിയും?
ത്വയി സര്വേശ ദൃശ്യംതേ സുരാഃ ശക്രാദയോഽനഘ । സര്വസ്ത്വമസി ലോകാനാം കര്താ കാരയിതാന്വഹമ്
സർവ്വേശ്വരനായ നിന്നിൽ, ഇന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെയുള്ള ദേവന്മാരെ കാണാം; നീയാണു എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും സ്രഷ്ടാവും എല്ലായ്പ്പോഴും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനും.
ത്വത്പ്രസാദാത്സുരാഃ സര്വേ മോദംതീഹാകുതോഭയാഃ । ഏവം സ്തുത്വാ മഹാദേവം സ ഋഷിഃ പ്രണതോഽബ്രവീത്
നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരും ഇവിടെ ഭയമില്ലാതെ സന്തോഷിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചശേഷം, ആ ഋഷി വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു.
ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാദേവ തപോ മേ ന ക്ഷരേത വൈ । തതോ ദേവഃ പ്രഹൃഷ്ടാത്മാ ബ്രഹ്മര്ഷിമിദമബ്രവീത്
നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മഹാദേവാ, എന്റെ തപസ്സു ഒരിക്കലും നഷ്ടമാകരുതേ; അതിനുശേഷം ദൈവം സന്തോഷത്തോടെ ബ്രഹ്മർഷിയെ这样 പറഞ്ഞു.
തപസ്തേ വര്ദ്ധതാം വിപ്ര മത്പ്രസാദാത്സഹസ്രധാ । ആശ്രമേ ചേഹ വത്സ്യാമി ത്വയാ സാര്ദ്ധം മഹാമുനേ
നിന്റെ തപസ്സ് എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ആയിരംമടങ്ങ് വർദ്ധിക്കട്ടെ, ബ്രഹ്മനേ; മഹാമുനിയേ, ഞാൻ നിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്നോടൊപ്പം തന്നെ താമസിക്കും.
സപ്തസാരസ്വതേ സ്നാത്വാ അര്ചയിഷ്യംതി യേ തു മാമ് । ന തേഷാം ദുര്ലഭം കിംചിദിഹ ലോകേ പരത്ര വാ
ഏഴു സരസ്വതികളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക്, ഈ ലോകത്തോ പരലോകത്തോ ലഭിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
ഗച്ഛേത്സാരസ്വതം ചാപി ലോകം നാസ്ത്യത്ര സംശയഃ । ഏവമുക്ത്വാ മഹാദേവസ്തത്രൈവാംതരധീയത
അവർ സരസ്വതലോകത്തിൽ എത്തും, ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മഹാദേവൻ അവിടെയേൽ അദൃശ്യനായി.
തതസ്ത്വൌശനസം ഗച്ഛേത്ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । യത്ര ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ ഋഷയശ്ച തപോധനാഃ
അതിനുശേഷം, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ഔശനസത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ബ്രഹ്മാവും മറ്റ് ദേവന്മാരും തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ ഋഷിമാരും വസിക്കുന്നു.
കാര്തികേയശ്ച ഭഗവാംസ്ത്രിസംധ്യാം കില ഭാരത । സാന്നിധ്യമകരോത്തത്ര ഭാര്ഗവപ്രിയകാമ്യയാ
ഭാരതാ, ഭാഗ്യവാനായ കാർത്തികേയൻ, ഭാർഗവന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാൻ, ദിവസത്തിലെ മൂന്നു സംധികളിലും അവിടെ സാന്നിധ്യം പുലർത്തി.
കപാലമോചനം തീര്ഥം സര്വപാപപ്രണാശനമ് । തത്ര സ്നാത്വാ നരവ്യാഘ്ര സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
കപാലമോചനമെന്ന തീർഥം എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, മഹാനായ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും ഒരാൾ മോചിതനാകുന്നു.
അഗ്നിതീര്ഥം തതോ ഗച്ഛേത്സ്നാത്വാ ച ഭരതര്ഷഭ । അഗ്നിലോകമവാപ്നോതി കുലം ചൈവ സമുദ്ധരേത്
അതിനുശേഷം അഗ്നിതീർഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, അഗ്നിദേവന്റെ ലോകം ലഭിക്കുകയും കുടുംബത്തെ ഉദ്ധരിക്കുകയും ചെയ്യും.
വിശ്വാമിത്രസ്യ തത്രൈവ തീര്ഥം ഭരതസത്തമ । തത്ര സ്നാത്വാ മഹാരാജ ബ്രാഹ്മണ്യമഭിജായതേ
അവിടെ തന്നെ വിശ്വാമിത്രന്റെ തീർഥവും ഉണ്ട്, ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവാ. മഹാരാജാവേ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ഒരാൾ ബ്രാഹ്മണനായി ജനിക്കും.
ബ്രഹ്മയോനിം സമാസാദ്യ ശുചിഃ പ്രയതമാനസഃ । തത്ര സ്നാത്വാ നരവ്യാഘ്ര ബ്രഹ്മലോകം പ്രപദ്യതേ
ബ്രഹ്മയോനിയിലെത്തിയശേഷം, ശുദ്ധവും ഏകാഗ്രവുമായ മനസ്സോടെ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, മഹാനായ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഒരാൾ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.