കച്ചിത്തേ നിര്ദയം ചേതഃ കച്ചിദസ്മാസു നോ മതിഃ । കച്ചിത്ക്രൂരോഽസി ഹേ കാംത കച്ചിന്മുഷ്ണാസി നോ മനഃ
'നിന്റെ മനസ്സ് ദയയില്ലാത്തതാണോ, ഞങ്ങളോടൊന്നും ചിന്തയില്ലയോ? പ്രിയനേ, നീ ക്രൂരനാണോ, ഞങ്ങളുടെ മനസ്സുകള് കവർന്നുവോ?'
കച്ചിന്ന പ്രത്യയോസ്മാ സു കച്ചിദസ്മാന്പരീക്ഷസേ । കച്ചിന്നിര്മമതാ ശീലഃ കച്ചിന്മായാവിശാരദഃ
'നിനക്ക് ഞങ്ങളോടൊന്നും സ്നേഹമില്ലയോ, ഞങ്ങളെ പരീക്ഷിക്കുകയാണോ? നീ സ്നേഹമില്ലാത്തവനോ, മായയില് പ്രാവീണ്യമുള്ളവനോ?'
കച്ചിച്ചിത്തേ പ്രവേഷ്ടും ച വേത്സി വിജ്ഞാനലാഘവമ് । കച്ചിന്നിഷ്ക്രമണോപായം ന ജാനാസി കുതഃ പുനഃ
'നിന്റെ മനസ്സിലേക്കു കടക്കാനുള്ള ജ്ഞാനത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മത അറിയാമോ? അല്ലെങ്കില് പുറത്ത് പോകാനുള്ള വഴി അറിയില്ലയോ?'
കച്ചിദ്വിനാപരാധം തു കിമസ്മാസു പ്രകുപ്യസേ । കച്ചിദ്ദുഃഖം ന ജാനാസി പരേഷാം വിപ്രലംഭനമ്
'ഞങ്ങള് ഒരു തെറ്റും ചെയ്തിട്ടില്ല, എങ്കിലും നീ ഞങ്ങളോടു കോപിക്കുന്നതെന്തിന്? വേര്പാടിന്റെ വേദന മറ്റുള്ളവര്ക്കു എങ്ങനെയെന്ന് അറിയില്ലയോ?'
ത്വദ്ദര്ശനം വിനാ നഷ്ടാ ഹൃദയേശ്വര സാംപ്രതമ് । ന ജീവാമോഽഥ ജീവാമഃ പുനസ്ത്വദ്ദര്ശനാശയാ
'ഹൃദയേശ്വരാ, നിന്നെ കാണാതെ ഞങ്ങള് ഇപ്പോൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഞങ്ങള് ജീവിക്കുന്നില്ല, ജീവിച്ചാലും വീണ്ടും നിന്നെ കാണുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലാണു മാത്രം.'
വയം ച നീയതാം തത്ര ശീഘ്രം യത്ര ഗതോ ഭവാന് । ത്വദ്ദര്ശനഹരോ ധാതാ വ്യധാന്മോദാംകുരച്ഛിദാമ്
'നീ പോയിടത്തേക്ക് ഞങ്ങളെയും ഉടന് കൊണ്ടുപോകണം. നിന്നെ കാണാന് കഴിയാതിരിക്കാന് സൃഷ്ടികര്ത്താവ് ഞങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിന്റെ മുളകള് മുറിച്ചുകളഞ്ഞു.'
സര്വഥാ ദര്ശനം ദേഹി കാരുണ്യം ഭജ സര്വഥാ । പര്യ്യംതം ന പ്രപശ്യംതി കസ്യ ചിത്സുജനാ ജനാഃ
'എന്തായാലും ഞങ്ങള്ക്കു നിന്റെ ദര്ശനം നല്കണം, എല്ലാ വിധത്തിലുമുള്ള കരുണ കാണിക്കണം. നല്ലവരായ ആളുകള് ഒരാളോടും ദയയുടെ അതിരു കാണാറില്ല.'
ഇത്ഥം വിലപ്യതാഃ കന്യാഃ പ്രതീക്ഷ്യ ച ബഹുക്ഷണമ് । പിതുര്ഭയാദ്ഗൃഹം ഗംതും ശീഘ്രമാരേഭിരേ തതഃ
ഇങ്ങനെ കന്യകള് ദുഃഖിച്ചു, ദീർഘനേരം കാത്തിരുന്നതിനുശേഷം, അച്ഛന്റെ ഭയത്താല് അവര് ഉടന് വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചു പോവാന് തുടങ്ങി.
തത്പ്രേമനിഗഡൈര്ബദ്ധാ ഭൃശം വിരഹവിക്ലവാഃ । കഥംചിദ്ധൈര്യമാലംബ്യ താഃ സ്വംസ്വം ഗൃഹമാഗതാഃ
ആ സ്നേഹത്തിന്റെ കെട്ടുകളാൽ ബന്ധിതരായി, വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ ആഴമായി തളർന്ന അവർ, എങ്ങിനെയോ മനസ്സു ശാന്തമാക്കി ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങി.
ആഗത്യ പതിതാഃ സര്വാ മാതൄണാം തു സമീപതഃ । കിമേതന്മാതൃഭിഃ പൃഷ്ടാഃ കുതഃ കാലാത്യയോഽഭവത്
വീട്ടിലെത്തി, അവരൊക്കെയും അമ്മമാരുടെ അടുക്കൽ വീണു. അമ്മമാർ ചോദിച്ചു: 'ഇത് എന്താണ്? ഇങ്ങനെയൊരു താമസമുണ്ടായത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
ക്രീഡംത്യഃ കിന്നരീഭിസ്തു സാര്ദ്ധം സംഗതകം യദാ । സംസ്ഥിതാസ്തേന ന ജ്ഞാതോ ദിവസോഽച്ഛോദസരോവരേ
കിന്നരീകളോടൊപ്പം കൂട്ടുകാരനോടും ചേർന്ന് കളിക്കുമ്പോൾ, അച്ചോദസരസ്സിന്റെ തീരത്ത് നാം സമയം കടന്നുപോയത് അറിയാതെ പോയി.
പഥി ശ്രാംതാ വയം മാതഃ സംതാപസ്തേന നസ്തനൌ । മോഹേന മഹതാ വക്തും ന കേനാപ്യുത്സഹാമഹേ
വഴിയിൽ ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചു, അമ്മേ; അതിനാൽ ദുഃഖം അനുഭവപ്പെട്ടു. വലിയ ആശ്ചര്യത്താൽ ആരും ഒന്നും പറയാൻ ധൈര്യം കണ്ടില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ ലുഠിതാസ്തത്ര മണിഭൂമൌ കുമാരികാഃ । ആകാരം ഗോപയംത്യസ്താ മുഗ്ധാ ജല്പംതി മാതൃഭിഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ കന്യാകമാർ മണിമണലിൽ വീണു കിടന്നു. അവരുടെ മനസ്സിലെ കാര്യങ്ങൾ മറച്ചു വെച്ച്, നിർമലമായി അമ്മമാരോടൊപ്പം സംസാരിച്ചു.
കാചിന്നര്തയതി ക്രീഡാമയൂരം ന മുദാ തദാ । ന പാഠയതി തം കീരം പംജരേഽന്യാ കുതൂഹലാത്
ആ സമയത്ത് ഒരുത്തി സന്തോഷത്തോടെ കളിമയിലിനെ നൃത്തം ചെയ്യിപ്പിച്ചില്ല; മറ്റൊരുത്തി ആകാംക്ഷയോടെ പഞ്ചരത്തിലെ കിളിയോട് വായിച്ച് പറയുകയും ചെയ്തില്ല.
ലാലയേന്നകുലം നാന്യാ നോല്ലാപയതി സാരികാമ് । അപരാതീവ സംമുഗ്ധാ നൈവ ഖേലതി സാരസൈഃ
മറ്റൊരുത്തി നക്കിനെ സ്നേഹിച്ച് തഴുകിയില്ല, സാരികയോട് സംസാരിച്ചുമില്ല; മറ്റൊരുത്തി അതീവ ആകർഷണത്തിൽ മുങ്ങി, സാരസപക്ഷികളോടൊപ്പം കളിച്ചുമില്ല.
ഭേജിരേ ന വിനോദം താ രേമിരേ നൈവ മംദിരേ । ഊചിരേ ബാംധവൈര്നാലം വീണാവാദ്യം ന ചക്രിരേ
അവർ വിനോദം തേടിയില്ല, മന്ദിരത്തിൽ സന്തോഷിച്ചുമില്ല; ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സംസാരിച്ചില്ല, വീണ വായിച്ചുമില്ല.
കല്പദ്രുമപ്രസൂനം യത്സര്വം തച്ചാനലോപമമ് । മംദാരകുസുമാമോദി ന പപുര്മധുരം മധു
കൽപ്പവൃക്ഷത്തിലെ എല്ലാ പുഷ്പങ്ങളും തീപോലും, മന്ദാരപൂവിന്റെ സുഗന്ധവും, അവർക്കു മധുരമായി തോന്നിയില്ല.
യോഗിന്യ ഇവ താഃ കന്യാ നാസാഗ്രന്യസ്തലോചനാഃ । അലക്ഷ്യധ്യാനസംതാനാഃ പുരുഷോത്തമമാനസാഃ
യോഗിനികളുപോലെ, ആ കന്യാകമാർ മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത് ദൃഷ്ടി നിർത്തി, അവരുടെയധികം ധ്യാനം പുറത്തു കാണാനാവാത്തത് പോലെ, മനസ്സിൽ പരമപുരുഷനിൽ ലയിച്ചു.
ചംദ്രകാംതമണിച്ഛന്നേ സ്രവദ്വാരിണി കംദരേ । ക്ഷണം വാതായനേ സ്ഥിത്വാ ജലയംത്രഗൃഹേക്ഷണമ്
ചന്ദ്രകാന്തമണികളാൽ മറച്ച, വെള്ളം തുളുമ്പുന്ന ഗുഹയിൽ, അവർ ഒരു നിമിഷം ജാലകത്തിൽ നിന്നു, വീട്ടിലെ ജലയന്ത്രം നോക്കി.
രചയംതി ക്ഷണം ശയ്യാം ദീര്ഘികാം ഭോജിനീദലൈഃ । വീജ്യമാനാഃ സഖീഭിസ്താഃ ശീതലൈര്നലിനീദലൈഃ
അവർ ഒരു നിമിഷം ഭക്ഷണക്കുളത്തിലെ ഇലകൾ കൊണ്ട് കിടക്ക ഒരുക്കി, സുഖമായി സഖികൾ തണലുള്ള താമരയിലകൊണ്ട് വീശി.
ഇത്ഥം യുഗസമാം രാത്രിമനയംസ്താ വരസ്ത്രിയഃ । കഥംചിദ്ധാരണം കൃത്വാ വിഹ്വലാഃ സജ്വരാ ഇവ
ഇങ്ങനെ, ആ മഹിളകൾക്ക് ഒരു യുഗം പോലെ ദീർഘമായ രാത്രിയായിരുന്നു; എങ്ങിനെയോ മനസ്സു പിടിച്ചു നിർത്തി, പനി പിടിച്ചവരെപ്പോലെ വിഷണ്ണരായി.
പ്രാതര്വ്യോമമണിം ദൃഷ്ട്വാ മന്യമാനാഃ സ്വജീവിതമ് । വിജ്ഞാപ്യ മാതരം സ്വാംസ്വാം ഗൌരീം പൂജയിതും ഗതാഃ
രാവിലെ ആകാശമണിയെ കണ്ടപ്പോൾ, തങ്ങളുടെ ജീവനെ ഓർത്ത്, അമ്മമാരെ അറിയിച്ച്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ഗൗരിയെ പൂജിക്കാൻ പോയി.
സ്നാത്വാ തേന വിധാനേന പുഷ്പൈര്ധൂപൈസ്തഥാ പുനഃ । വിധായ പൂജനം ദേവ്യാ ഗായംത്യസ്തത്ര താഃ സ്ഥിതാഃ
അവിടെ നിർദ്ദിഷ്ടരീതിയിൽ കുളിച്ച്, പുഷ്പവും ധൂപവും അർപ്പിച്ച്, ദേവിയെ വീണ്ടും പൂജിച്ചു, അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട് പാടുകയും ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നംതരേ വിപ്രഃ സ്നാതും സോഽപി സമാഗതഃ । പിതുരാശ്രമതസ്തസ്മാദച്ഛോദേഽത്ര സരോവരേ
അതിനിടയിൽ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനും കുളിക്കാൻ എത്തി; അച്ഛന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടത്തെ അച്ചോദസരസ്സിൽ എത്തി.
മിത്രം ദൃഷ്ട്വൈവ രാത്ര്യംതേ പദ്മിന്യ ഇവ കന്യകാഃ । തത്ഫുല്ലനയനാ ജാതാസ്തം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മചാരിണമ്
രാത്രി കഴിഞ്ഞ് സുഹൃത്ത് വന്നതോടെ, ആ കന്യാകമാർ താമരപൂവുപോലെ, ബ്രഹ്മചാരിയെ കണ്ടപ്പോൾ കണ്ണുകൾ പുഷ്പിച്ചു.
ഗത്വാ തത്രൈവ താഃ കന്യാ സമീപം ബ്രഹ്മചാരിണഃ । സവ്യാപസവ്യബംധേന ഭുജപാശം ച ചക്രിരേ
അവിടെ ചെന്നു, ആ കന്യാകമാർ ബ്രഹ്മചാരിയുടെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു; ഇരുവശത്തുനിന്നും കൈകൾകൊണ്ട് അവനെ ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു.
ഗതോഽസി പ്രിയ പൂര്വേദ്യുര്ഗംതുമദ്യ ന ലഭ്യതേ । വൃതസ്ത്വം നൂനമസ്മാഭിര്നാത്ര തേഽസ്തി വിചാരണാ
പ്രിയമേ, നീ ഇന്നലെ പോയി; ഇന്നിവിടെ നിന്നു പോകാൻ കഴിയില്ല. ഞങ്ങൾ നിന്നെ ഇപ്പോൾ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് വേറെ ചിന്തിക്കാനൊന്നുമില്ല.
ഇത്യുക്തോ ബ്രാഹ്മണഃ പ്രാഹ പ്രഹസന്ബാഹുപാശഗഃ । യുഷ്മാഭിരുച്യതേ ഭദ്രമനുകൂലം പ്രിയം വചഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് കൈകൾ കൂട്ടി പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ പറയുന്നത് നല്ലതും മനോഹരവുമായ വാക്കുകളാണ്.'
പ്രഥമാശ്രമനിഷ്ഠസ്യ കിംതു നശ്യേത മേ വ്രതമ് । വിദ്യാഭ്യസനശീലസ്യ നാഭൂത്പാരം ഗുരോഃ കുലേ
എന്നാൽ, ആദ്യാശ്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എനിക്ക് ഈ വ്രതം നഷ്ടമാകും; പഠനത്തിലും ശീലത്തിലും താൽപര്യമുള്ളവൻ ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ ലക്ഷ്യത്തിലെത്താൻ കഴിയില്ല.
ആശ്രമേ യത്ര യോ ധര്മോ രക്ഷണീയഃ സുപംഡിതൈഃ । വിവാഹോഽയമതോ മന്യേ ന ധര്മ ഇതി കന്യകാഃ
ആശ്രമത്തിൽ പണ്ഡിതന്മാർ കാത്തുസൂക്ഷിക്കേണ്ടത് ഈ ധർമ്മമാണ്; അതുകൊണ്ട് വിവാഹം ഇവിടെ ധർമ്മമല്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, പെൺകുട്ടികളേ.