കുമാര്യഃ പംച സര്വാസ്താ വയസാ സുഭഗാഃ പുനഃ । ഭാഷംതേ ച മിഥസ്താസ്തു ഭഗിന്യ ഇവ സര്വദാ
ഈ അഞ്ചു കന്യകമാരും യുവതികളും ആകർഷകികളും ആയിരുന്നു. അവൾക്കൊക്കെ എല്ലായ്പോഴും സഹോദരിമാരെപ്പോലെ തമ്മിൽ സംസാരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.
ചംദ്രാദിവ വിനിഷ്ക്രാംതാശ്ചംദ്രികാ ഇവ സോജ്ജ്വലാഃ । ചംദ്രാനനാഃ സുകേശ്യശ്ച ചംദ്രകാംതാഇവോജ്ജ്വലാഃ
ചന്ദ്രപ്രഭയിലേക്കു പുറപ്പെടുന്ന പ്രകാശംപോലെയും, ഉജ്ജ്വലമായ ചന്ദ്രികപോലെയും, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും മനോഹരമായ മുടിയും ചന്ദ്രകാന്തമണിപോലെ ദീപ്തിയുമുണ്ടായിരുന്നു.
ദേവേഷ്വേതാ വിലാസിന്യഃ കൌമുദ്യഃ കൈരവേഷ്വിവ । ലാവണ്യപിംഡസംഭൂതാ ദിവ്യരൂപാ മനോഹരാഃ
ദേവതകളുടെ ഇടയിൽ ഇവർ കളികൂട്ടുന്ന കന്യകമാരായിരുന്നു; കയലിൽ പടർന്ന കൌമുദിപോലെയും, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദിവ്യരൂപവും ആകർഷകത്വവും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.
ഉദ്ഭിന്നകുചപദ്മിന്യഃ കേതക്യ ഇവ മാധവേ । ഉത്പന്നയൌവനൈഃ കാംതാ വല്ലീവ നവപല്ലവൈഃ
വസന്തത്തിൽ വിരിയുന്ന താമരപ്പൂക്കൾപോലെയുള്ള കുചങ്ങൾ, പുതുമയുള്ള യൗവനം, പുതുപ്പിറക്കുന്ന താളികളുപോലെയുള്ള ആകർഷകത്വം—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു അവർക്കു.
ഹേമഗൌരാശ്ച ഹേമാഭാ ഹേമാഭരണഭൂഷിതാഃ । ഹേമചംപകമാലിന്യോ ഹേമച്ഛവിസുവാസസഃ
പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറം, പൊന്നുപോലെയുള്ള ദീപ്തി, പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ, പൊന്നിന്റെ ചമ്പകമാലകൾ, പൊന്നുപോലെയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും അണിഞ്ഞവളായിരുന്നു.
സ്വരഗ്രാമാവലീഹാസു വിവിധാ മൂര്ച്ഛനാസു ച । താലവാദ്യവിനോദേഷു വേണുവീണാപ്രവാദനേ
സംഗീതത്തിലെ സ്വരക്രമങ്ങളും വിവിധ രാഗങ്ങളും, താളവാദ്യങ്ങളുടെ ആസ്വാദനവും, വേണുവും വീണയും വായിക്കുന്നതിലും ഇവർ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായിരുന്നു.
മൃദംഗനാദസംഭിന്നലാസ്യമധ്യലയേഷു ച । ചിത്രാദിഷു വിനോദേഷു കലാസു ച വിശാരദാഃ
മൃദംഗത്തിന്റെ നാദത്തിൽ കൂടിയ നൃത്തകലയിൽ, അതിന്റെ ലയത്തിലെ സങ്കീർണ്ണതയിൽ, ചിത്രരചനയിലും മറ്റു കലകളിലും ഇവർ നിപുണരായിരുന്നു.
ഏവംഭൂതാശ്ച താഃ കന്യാ മുമുഹുഃ ക്രീഡനൈര്വരൈഃ । പിതൃഭിര്ലാലിതാഃ സര്വാശ്ചേരുശ്ച ധനദാലയേ
ഇങ്ങനെ വിവിധ കളികളിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തിയ ആ കന്യകമാരെ അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ സ്നേഹത്തോടെ വളർത്തി, അവർ ധനദയുടെ ആലയത്തിൽ വസിച്ചു.
കൌതുകാദേകദാ പംച മിലിത്വാ മാസി മാധവേ । കന്യാ മംദാരപുഷ്പാണി വിചിന്വംത്യോ വനാദ്വനമ്
ഒരു ദിവസം, കൗതുകത്താൽ ആഞ്ചു കന്യകമാരും വസന്തകാലത്ത് ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും, ഒരു കാട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് മന്ദാരപ്പൂക്കൾ തേടി സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഗൌരീം സമാരാധയിതും സ്വരാംഗനാഃ കദാചിദച്ഛോദസരോവരം യയുഃ । ഹേമാംബുജാനി പ്രവരാണി താഃ പുനസ്തസ്മാദുപാദായ വരോത്പലൈഃ സഹ
ഗൗരിയെ ആരാധിക്കാനായി സംഗീതത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ കന്യകമാർ ഒരിക്കൽ അച്ചോടസരസ്സിൽ പോയി. അവിടെ നിന്ന് ഏറ്റവും മനോഹരമായ പൊൻതാമരകളും ഉത്തമമായ നീലവലരികളും തിരുത്തി കൂട്ടി.
വൈഡൂര്യശുദ്ധസ്ഫടികപ്രകുട്ടിമേ സ്നാത്വാ തു ഘട്ടേ പരിധായ ചാംബരമ് । മൌനേന ച സ്ഥംഡിലപിംഡികാമയീം സുവര്ണമുക്താഭരണാം വിനിര്മമുഃ
വൈഡൂര്യവും ശുദ്ധസ്ഫടികവും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ചതുരശാലയിൽ കുളിച്ച്, കരയിൽ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, അവൾ മൌനത്തിൽ സ്വർണ്ണവും മുത്തുമാലകളും അണിയിച്ച മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള ഗൗരിയുടെ പ്രതിമ നിർമ്മിച്ചു.
സമര്ചിതാം ചംദനഗംധകുംകുമൈരഭ്യര്ച്യ ഗൌരീം വരപംകജാദിഭിഃ । നാനോപഹാരൈഃ ശുഭഭക്തിഭാവിതാ ലാസ്യപ്രയോഗൈര്നനൃതുഃ കുമാരികാഃ
ചന്ദനം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, കുങ്കുമം എന്നിവയാൽ ഗൗരിയെ ആരാധിച്ചു, ഉത്തമമായ താമരകളും മറ്റു ഭക്തിസാന്ദ്രമായ ഉപഹാരങ്ങളും അർപ്പിച്ചു. ശുഭമായ ഭക്തിയിൽ നിറഞ്ഞ ആ കന്യകമാർ ലാസ്യനൃത്തം അവതരിപ്പിച്ചു.
ഗാംധര്വമാശ്രിത്യ പരം സ്വരം തതോ ഗേയം സ്വഭാവധ്വനിഭിഃ സമൂര്ഛനമ് । ഏണീദൃശസ്താഃ പ്രജഗുഃ കലാക്ഷരം താരപ്രവൃദ്ധം ഗതിഭിശ്ച സുസ്വരമ്
ഗാന്ധർവശൈലി സ്വീകരിച്ച്, അത്യുത്തമമായ രാഗത്തിൽ, സ്വാഭാവികമായ ശബ്ദങ്ങൾ ചേർത്തു, ആ കുരുങ്ങണ്ണികളായ യുവതികൾ മനോഹരമായ സ്വരങ്ങളിൽ കലാപരമായ പദങ്ങൾ പാടുകയും, അവരുടെ മധുരമായ ഗാനം ഉയരുകയും ചെയ്തു.
തസ്മിന്സുഭാവേ രസവര്ഷഹര്ഷം കന്യാസ്വലം നിര്ഭരചിത്തവൃത്തിഷു । അച്ഛോദതീര്ഥേ പ്രവരേ തദാഗതഃ സ്നാതും മുനേര്വേദനിധേഃ സുതോഗ്രജഃ
അവിടെ ആ മനോഹരമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ, ആനന്ദം മഴപെയ്യുന്നതുപോലെ, ആ പെൺകുട്ടികളുടെ മനസ്സ് സന്തോഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു. അപ്പോൾ തന്നെ, വേദജ്ഞനായ മഹർഷിയുടെ മൂത്തമകൻ, അച്ഛോദാ തീർത്ഥത്തിൽ കുളിക്കാൻ എത്തി.
രൂപേണ നിഃസീമതരോ വരാനനഃ പ്രഫുല്ലപദ്മായതലോചനോ യുവാ । വിസ്തീര്ണവക്ഷാഃ സുഭുജോഽതിസുംദരഃ ശ്യാമച്ഛവിഃ കാമഇവാപരോ ഹി സഃ
അവന്റെ സൗന്ദര്യം അതിരില്ലാത്തതായിരുന്നു; മുഖം ദീപ്തിയോടെ, കണ്ണുകൾ പുഷ്പിച്ച താമരപോലെ വിശാലം, യുവാവായ അവൻ വിശാലമായ നെഞ്ചും മനോഹരമായ കൈകളും ഉള്ളവൻ, കറുത്ത മിനുങ്ങുന്ന വർണ്ണം, കാമദേവൻ തന്നെ മറ്റൊരാളായി വന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
സ ബ്രഹ്മചാരീ സുശിഖോ ഹി ശോഭതേ ദംഡേന യുക്തോ ധനുഷേവ മന്മഥഃ । ഏണാജിനപ്രാവരണഃ സമുദ്രധൃഗ്ഹേമാഭമൌംജീകടിമേഖലഃ പരഃ
ആ ബ്രഹ്മചാരിയും, നന്നായി കെട്ടിയ മുടിയും, കൈയിൽ ദണ്ഡവും, മനോഹരമായി തിളങ്ങി. കാമദേവൻ വില്ലുമായി നിൽക്കുന്നതുപോലെ, കറുത്ത മാൻതോലും, സമുദ്രംപോലെയുള്ള കാഴ്ചയും, പൊന്നുപോലെയുള്ള മഞ്ഞില കെട്ടിയും ധരിച്ച്, അവൻ വേറിട്ടു നിന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രാഹ്മണം ബാലാസ്താസ്തത്ര സരസസ്തടേ । ജഹൃഷുഃ കൌതുകാവിഷ്ടാ അയം നോ ഭവിതാതിഥിഃ
ആ ബ്രാഹ്മണയുവാവിനെ തടാകത്തീരത്ത് കണ്ടപ്പോൾ, ആ പെൺകുട്ടികൾ ആകാംക്ഷയോടെ സന്തോഷിച്ചു; 'ഇവൻ നമ്മുടെയൊരു അതിഥിയാവുമോ' എന്ന് അവർ വിചാരിച്ചു.
സംത്യക്തഗീതനൃത്യാസ്താസ്തസ്യാലോകനലാലസാഃ । ഹരിണ്യോ ലുബ്ധകേനേവ വിദ്ധാഃ കാമേന സായകൈഃ
പാട്ടും നൃത്തവും ഉപേക്ഷിച്ച്, അവർ അവനെ നോക്കി, ആകാംക്ഷയോടെ, വേട്ടക്കാരന്റെ അമ്പിൽ തട്ടി വീണ കുരങ്ങുകളെപ്പോലെ, കാമത്തിന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവരിൽ കുത്തേറ്റു.
പശ്യപശ്യേതി ജല്പംത്യോ മുഗ്ധാഃ പംച സസംഭ്രമമ് । തസ്മിന്വിപ്രവരേ യൂനി കാമദേവഭ്രമം യയുഃ
'നോക്കു, നോക്കു' എന്ന് ആവേശത്തോടെ പരസ്പരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട്, ആ അഞ്ചു നിർദോഷികളായ പെൺകുട്ടികൾ ആ ബ്രാഹ്മണയുവാവിനോടുള്ള കാമഭ്രമത്തിൽ അകപ്പെട്ടു.
പുനഃപുനസ്തമഭ്യര്ച്യ നയനൈഃ പംകജൈരിവ । പശ്ചാദ്വിചാരമാരബ്ധമപ്സരോഭിഃ പരസ്പരമ്
പുനഃപുനഃ അവർ താമരപോലെയുള്ള കണ്ണുകളാൽ അവനെ ആരാധിച്ചു; പിന്നീട് ആ അപ്സരസുകൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം ആലോചിച്ചു.
യദ്യയം കാമദേവോ ഹി രതിഹീനഃ കഥം ഭവേത് । അഥവാഹ്യശ്വിനൌ ദേവൌ താവുഭൌ യുഗചാരിണൌ
'ഇവൻ കാമദേവനാണെങ്കിൽ, രതിയില്ലാതെ എങ്ങിനെയാണ്? അല്ലെങ്കിൽ, ഇവൻ അശ്വിനീദേവന്മാരിൽ ഒരാളോ? അവർ എപ്പോഴും ഒരുമിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്.'
ഗംധര്വഃ കിന്നരോ വാഥ സിദ്ധോ വാ കാമരൂപധൃക് । ഋഷിപുത്രോഽഥവാ കശ്ചിത്കശ്ചിദ്വാ മനുജോത്തമഃ
'ഇവൻ ഗാന്ധർവനോ, കിന്നരനോ, അതവാ ഇച്ഛാനുസൃതരൂപം എടുക്കുന്ന സിദ്ധനോ? അല്ലെങ്കിൽ, മഹർഷിയുടെ മകനോ, അല്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യരിൽ ഉത്തമനോ?'
അസ്തി വാ കശ്ചിദേവായം ധാത്രാ സൃഷ്ടോ ഹി നഃ കൃതേ । യഥാഭാഗ്യവതാമര്ഥേ നിധാനം പൂര്വകര്മഭിഃ
'ഇവൻ ദൈവം തന്നെയോ? സ്രഷ്ടാവ് നമ്മള്ക്കായി സൃഷ്ടിച്ചവനോ? ഭാഗ്യവാന്മാർക്ക് പൂർവ്വകർമ്മഫലമായി ലഭിച്ച നിധിപോലെയോ?'
തഥാസ്മാകം കുമാരീണാം ഗൌര്യാനീതോ വരോത്തമഃ । കരുണാജലകല്ലോല ലബ്ധാദ്രീ ര്കൃ!തചിത്തയാ
'പെൺകുട്ടികളായ ഞങ്ങൾക്കായി ഗൗരി ഏറ്റവും നല്ല വരനെ കൊണ്ടുവന്നതുപോലെ, കരുണയുടെ തിരമാലകളാൽ ഉണർന്ന മനസ്സോടെ നമുക്ക് ഈ ഉത്തമയുവാവിനെ ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.'
മയാ വൃതസ്ത്വയാ ചായം ത്വയാ വൃതസ്തഥാനയാ । ഏവം പംചസുകന്യാസു വദംതീഷു നൃപോത്തമ
'ഞാൻ അവനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു, നീയും തിരഞ്ഞെടുത്തു, ഇവളും തിരഞ്ഞെടുത്തു.' അങ്ങനെ ആഞ്ചു പെൺകുട്ടികൾ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു, രാജാവേ.
ശ്രുത്വാ തദ്വചനം തത്ര കൃതമാധ്യാഹ്നികക്രിയഃ । ചിംതയാമാസ മേധാവീ കിം കൃത്വാ സുകൃതം ഭവേത്
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മധ്യാഹ്നികകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ആ ജ്ഞാനി മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: 'എന്ത് ചെയ്താൽ നല്ല ഫലം ലഭിക്കും?'
ഗാധിസംഭവപരാശരാദയഃ കംഡുദേവലമുഖാശ്ച യേ ദ്വിജാഃ । തേഽപി യോഗി ബലിനോ വിമോഹിതാഃ ലീലയാ തദബലാഭിരദ്ഭുതമ്
ഗാധി, പരാശരൻ തുടങ്ങിയ മഹർഷിമാരും, കണ്ഡ്, ദേവളൻ തുടങ്ങിയ യോഗശക്തിയുള്ളവർ പോലും, ആ അത്ഭുതമായ സ്ത്രീകളാൽ ലീലയായി മോഹിതരായി.
യോഷിതാം നയനതീക്ഷ്ണസായകൈര്ഭ്രൂലതാസുദൃഢചാപനിര്ഗതൈഃ । ധന്വിനാ മകരകേതുനാ ഹതഃ കസ്യ നോ പതതി വാമനോ മൃഗഃ
സ്ത്രീകളുടെ കണ്മുനകളുടെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളും, ഉറച്ച ക眉കളാൽ വലിച്ച വില്ലുകളും ഉപയോഗിച്ച്, കാമദേവൻ അമ്പെറിയുമ്പോൾ, ആരാണ് അതിൽ വീഴാത്തവൻ?
താവദേവ നയധീര്വിരാജതേ താവദേവ ജനതാഭയം ഭവേത് । താവദേവ ധൃതചിത്തതാ ഭൃശം താവദേവ ഗണനാ കുലസ്യ ച
മനസ്സിന്റെ ബുദ്ധി എത്രത്തോളം നിലനിൽക്കുന്നു, ജനങ്ങളിൽ സുരക്ഷയും, മനസ്സിന്റെ സ്ഥിരതയും, കുടുംബത്തിന്റെ മഹത്വവും അത്തോളം മാത്രം നിലനിൽക്കും.
താവദേവ തപസഃ പ്രഗല്ഭതാ താവദേവ ശമസേവനം നൃണാമ് । യാവദേവ ലലനേക്ഷണാ സ വൈര്മാദ്യതേ ദ്രുതമദൈര്ന പൂരുഷഃ
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും, മനുഷ്യരുടെ ആത്മനിയന്ത്രണവും, സ്ത്രീകളുടെ കണ്മുനകൾ കൊണ്ട് മനസ്സു കുഴഞ്ഞുപോകാത്തവരെ വരെ മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ.