തം ദൃഷ്ട്വാ സര്വതീര്ഥാനി ദൃഷ്ടാനി സ്യുര്ന സംശയഃ । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ യത്ര രുദ്ര സഃ ഗച്ഛതി
അവനെ കണ്ടാൽ, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും കണ്ടതുപോലെയാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല; എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനത്തോടെ, അവൻ രുദ്രൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോകുന്നു.
നര്മദാസംഗമം യാവദ്യാവച്ചാമരകംടകമ് । തത്രാംതരേ മഹാരാജന്തീര്ഥകോട്യോദകസ്ഥിതാഃ
നർമദയുടെ സംഗമം മുതൽ അമരകണ്ഠകം വരെ, മഹാരാജാവേ, ആ ഇടവേളയിൽ കോടിക്കണക്കിന് തീർത്ഥങ്ങൾ വെള്ളത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തീര്ഥാത്തീര്ഥാടനം ചര്യാ ഋഷികോടിനിഷേവിതാ । അഗ്നിഹോത്രൈശ്ച ദിവ്യാംശൈഃ സര്വൈര്ജ്ഞാനപരായണൈഃ
തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് തീർത്ഥത്തിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്ന ഈ ആചാരം, കോടിക്കണക്കിന് ഋഷികളും, അഗ്നിഹോത്രികൾക്കും, ജ്ഞാനത്തിൽ ലീനരായവർക്കും, ദൈവികരായവർക്കും അനുസരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സേവിതാസ്തേന രാജേംദ്ര ഈപ്സിതാര്ഥപ്രദായികാഃ । യശ്ചേദം വൈ പഠേന്നിത്യം ശൃണുയാദ്വാപി ഭക്തിതഃ
രാജാവേ, ആ തീർത്ഥങ്ങൾ സേവിക്കുന്നവർക്ക് ആഗ്രഹിച്ച ഫലങ്ങൾ ലഭിക്കും; ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും വായിക്കുന്നവർക്കോ കേൾക്കുന്നവർക്കോ—
തം തു തീര്ഥാനി സര്വാണി അഭിഷിംചംതി പാംഡവ । നര്മദാ ച സദാ പ്രീതാ ഭവേദ്വൈ നാത്ര സംശയഃ
അവരെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു, പാണ്ഡവാ, നർമദയും എന്നും അത്യന്തം സന്തോഷവതിയാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പ്രീതസ്തസ്യ ഭവേദ്രുദ്രോ മാര്കംഡേയോ മഹാമുനിഃ । വംധ്യാ ച ലഭതേ പുത്രാന്ദുര്ഭഗാ സുഭഗാഭവേത്
രുദ്രനും മഹാമുനിയായ മാർകണ്ടേയനും അവനിൽ സന്തോഷം പ്രാപിക്കും; വന്ധ്യയ്ക്ക് പുത്രന്മാർ ലഭിക്കും, ദുർഭാഗ്യവാൻ ഭാഗ്യവാനാകും.
കുമാരീം ലഭതേ ഭര്ത്താ യച്ച യോ വാഞ്ഛതേ ഫലമ് । തദേവ ലഭതേ സര്വം നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ
കുമാരിക്ക് ഭർത്താവ് ലഭിക്കും, ആരെന്ത് ഫലം ആഗ്രഹിച്ചാലും അതു തന്നെ പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കും—ഇതിൽ കൂടുതൽ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല.
ബ്രാഹ്മണോ വേദമാപ്നോതി ക്ഷത്രിയോ വിജയീ ഭവേത് । വൈശ്യസ്തു ലഭതേ ധാന്യം ശൂദ്രഃ പ്രാപ്നോതി സദ്ഗതിമ്
ബ്രാഹ്മണൻ വേദം നേടും, ക്ഷത്രിയൻ വിജയി ആവും, വൈശ്യൻ ധാനം നേടും, ശൂദ്രൻ നല്ല ഗതി പ്രാപിക്കും.
മൂര്ഖസ്തു ലഭതേ വിദ്യാം ത്രിസംധ്യം യഃ പഠേന്നരഃ । നരകം ച ന പശ്യേത വിയോനിം ച ന ഗച്ഛതി
അജ്ഞാനിക്ക് ജ്ഞാനം ലഭിക്കും; ഈ കഥ മൂന്ന് സമയങ്ങളിലും വായിക്കുന്നവൻ നരകത്തിൽ പോകുകയില്ല, താഴ്ന്ന ജന്മം പ്രാപിക്കുകയുമില്ല.
നാരദ ഉവാച- ഏവം തേ കഥിതം രാജന്നര്മദാതീര്ഥമുത്തമമ് । പുരാ ഗംധര്വകന്യാനാം ശാപജം ഭയമുല്ബണമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ നർമദാ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വവും, പുരാതനകാലത്ത് ഗന്ധർവകന്യകൾക്ക് ശാപം മൂലം ഉണ്ടായ ഭയവും നിനക്കു വിവരിച്ചു.
നാശിതം തന്മഹാരാജ രേവാജലകണാഗ്നിനാ । രേവാജലകണസ്പര്ശാന്മുക്തോ ഭവതി മാനവഃ
മഹാരാജാവേ, അതെല്ലാം രേവാ ജലകണങ്ങളുടെ അഗ്നിയാൽ നശിച്ചു; രേവാ ജലകണങ്ങൾ സ്പർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ മോചിതനാകും.
യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- ഭഗവന്ബഹുകന്യാഭിഃ ശാപോ ലംഭി കഥം കുതഃ । കസ്യാപത്യാനി താസ്താസാം നാമ കിം കീദൃശം വയഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ ചോദിച്ചു: ഭഗവൻ, എത്രയോ കന്യകൾക്ക് ആരാണ് എങ്ങനെ ശാപം നൽകിയത്? അവർ ആരുടെ മക്കളാണ്, അവരുടെ പേരുകൾ എന്ത്, വയസ്സെത്ര?
കഥം രേവാജലസ്പര്ശാദ്വിപാകാച്ഛാപസംഭവാത് । വിമുക്താഃ കുത്ര താഃ സസ്നുഃ സര്വം മേ കഥയ പ്രഭോ
രേവാ ജലത്തിന്റെ സ്പർശത്താൽ, ശാപഫലത്തിന്റെ സമയത്ത് അവർ എങ്ങനെ മോചിതരായി? അവർ എവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു? എല്ലാം ദയവായി പറയൂ, പ്രഭോ.
നര്മദാതീര്ഥമാഹാത്മ്യം ചമത്കാരകരം ഭവേത് । ശ്രവണാദപി പാപാനാം മലനാശനമുച്യതേ
നർമദാ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം അത്ഭുതകരമാണ്; അതു കേൾക്കുമ്പോൾ പോലും പാപങ്ങളുടെ മലിനതകൾ നശിക്കുമെന്ന് പറയുന്നു.
നര്മദാനര്മദാശബ്ദോ യേന കേനചിദുച്യതേ । തസ്യ സ്യാച്ഛാശ്വതീ മുക്തിര്യാവദാചംദ്ര താരകമ്
ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ 'നർമദ' എന്ന പേര് ഉച്ചരിക്കുന്നവർക്കു, ചന്ദ്രനും നക്ഷത്രങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ശാശ്വതമായ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
വ്യാഹൃതം ഭവതാ പൂര്വം രേവാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ് । തഥാപി ചരിതം സാധോ യദേതത്തന്നിഗദ്യതാമ്
നീ മുമ്പ് രേവയുടെ മഹത്വം പറഞ്ഞിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ, അതിന്റെ കഥ വീണ്ടും വിശദമായി പറയണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
അഥ ചോത്തമവാര്തായാ സേവിതവ്യാ മനീഷിഭിഃ । അതഃ പൃച്ഛാമി വിപ്രേംദ്ര രേവാമാഹാത്മ്യമുത്തമമ് । ഇതിഹാസം വദ വിഭോ കന്യാനാം ചരിതോജ്ജ്വലമ്
മഹത്തായ കഥകൾ ജ്ഞാനികൾ അന്വേഷിക്കേണ്ടതാണല്ലോ. അതുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, രേവയുടെ പരമമായ മഹത്വവും കന്യകമാരുടെ ഉജ്ജ്വലമായ ചരിത്രവും ദയവായി പറയൂ.
നാരദ ഉവാച- ശ്രൂയതാം രാജശാര്ദൂല ധര്മഗര്ഭാപരാ കഥാ । യഥാരണിര്വഹ്നിഗര്ഭാ ധര്മ്മസ്തു ബ്രഹ്മസൂരിവ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ ധർമ്മം നിറഞ്ഞ ഈ കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കണം. മരത്തിൽ അഗ്നി ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ധർമ്മം ജനിക്കുന്നു.
ഗംധര്വഃ ശുകസംഗീതിസ്തസ്യ കന്യാ പ്രമോഹിനീ । സുശീലസ്യ സുശീലാ ച സുസ്വരാ സ്വരവേദിനഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ സംഗീതത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ശുക എന്ന ഗന്ധർവന്റെ മകൾ പ്രമോഹിനി നല്ല സ്വഭാവം ഉള്ളവളായിരുന്നു. സുശീലയുടെ മകൾ സുശീലയും സംഗീതത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവളായിരുന്നു.
സുതാരാ ചംദ്രകാംതസ്യ ചംദ്രികാ സുപ്രഭസ്യ ച । ഇമാനി വരനാമാനി താസാമപ്സരസാം നൃപ
ചന്ദ്രകാന്തന്റെ മകൾ സുതാരയും, സുപ്രഭയുടെ മകൾ ചന്ദ്രികയും—ഇവരാണ് ആ അപ്സരസ്സുകളുടെ മനോഹരമായ പേരുകൾ, രാജാവേ.
കുമാര്യഃ പംച സര്വാസ്താ വയസാ സുഭഗാഃ പുനഃ । ഭാഷംതേ ച മിഥസ്താസ്തു ഭഗിന്യ ഇവ സര്വദാ
ഈ അഞ്ചു കന്യകമാരും യുവതികളും ആകർഷകികളും ആയിരുന്നു. അവൾക്കൊക്കെ എല്ലായ്പോഴും സഹോദരിമാരെപ്പോലെ തമ്മിൽ സംസാരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.
ചംദ്രാദിവ വിനിഷ്ക്രാംതാശ്ചംദ്രികാ ഇവ സോജ്ജ്വലാഃ । ചംദ്രാനനാഃ സുകേശ്യശ്ച ചംദ്രകാംതാഇവോജ്ജ്വലാഃ
ചന്ദ്രപ്രഭയിലേക്കു പുറപ്പെടുന്ന പ്രകാശംപോലെയും, ഉജ്ജ്വലമായ ചന്ദ്രികപോലെയും, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖവും മനോഹരമായ മുടിയും ചന്ദ്രകാന്തമണിപോലെ ദീപ്തിയുമുണ്ടായിരുന്നു.
ദേവേഷ്വേതാ വിലാസിന്യഃ കൌമുദ്യഃ കൈരവേഷ്വിവ । ലാവണ്യപിംഡസംഭൂതാ ദിവ്യരൂപാ മനോഹരാഃ
ദേവതകളുടെ ഇടയിൽ ഇവർ കളികൂട്ടുന്ന കന്യകമാരായിരുന്നു; കയലിൽ പടർന്ന കൌമുദിപോലെയും, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദിവ്യരൂപവും ആകർഷകത്വവും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.
ഉദ്ഭിന്നകുചപദ്മിന്യഃ കേതക്യ ഇവ മാധവേ । ഉത്പന്നയൌവനൈഃ കാംതാ വല്ലീവ നവപല്ലവൈഃ
വസന്തത്തിൽ വിരിയുന്ന താമരപ്പൂക്കൾപോലെയുള്ള കുചങ്ങൾ, പുതുമയുള്ള യൗവനം, പുതുപ്പിറക്കുന്ന താളികളുപോലെയുള്ള ആകർഷകത്വം—ഇവയൊക്കെയായിരുന്നു അവർക്കു.
ഹേമഗൌരാശ്ച ഹേമാഭാ ഹേമാഭരണഭൂഷിതാഃ । ഹേമചംപകമാലിന്യോ ഹേമച്ഛവിസുവാസസഃ
പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറം, പൊന്നുപോലെയുള്ള ദീപ്തി, പൊന്നാലങ്കാരങ്ങൾ, പൊന്നിന്റെ ചമ്പകമാലകൾ, പൊന്നുപോലെയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ—ഇവയൊക്കെയും അണിഞ്ഞവളായിരുന്നു.
സ്വരഗ്രാമാവലീഹാസു വിവിധാ മൂര്ച്ഛനാസു ച । താലവാദ്യവിനോദേഷു വേണുവീണാപ്രവാദനേ
സംഗീതത്തിലെ സ്വരക്രമങ്ങളും വിവിധ രാഗങ്ങളും, താളവാദ്യങ്ങളുടെ ആസ്വാദനവും, വേണുവും വീണയും വായിക്കുന്നതിലും ഇവർ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായിരുന്നു.
മൃദംഗനാദസംഭിന്നലാസ്യമധ്യലയേഷു ച । ചിത്രാദിഷു വിനോദേഷു കലാസു ച വിശാരദാഃ
മൃദംഗത്തിന്റെ നാദത്തിൽ കൂടിയ നൃത്തകലയിൽ, അതിന്റെ ലയത്തിലെ സങ്കീർണ്ണതയിൽ, ചിത്രരചനയിലും മറ്റു കലകളിലും ഇവർ നിപുണരായിരുന്നു.
ഏവംഭൂതാശ്ച താഃ കന്യാ മുമുഹുഃ ക്രീഡനൈര്വരൈഃ । പിതൃഭിര്ലാലിതാഃ സര്വാശ്ചേരുശ്ച ധനദാലയേ
ഇങ്ങനെ വിവിധ കളികളിൽ ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തിയ ആ കന്യകമാരെ അവരുടെ പിതാക്കന്മാർ സ്നേഹത്തോടെ വളർത്തി, അവർ ധനദയുടെ ആലയത്തിൽ വസിച്ചു.
കൌതുകാദേകദാ പംച മിലിത്വാ മാസി മാധവേ । കന്യാ മംദാരപുഷ്പാണി വിചിന്വംത്യോ വനാദ്വനമ്
ഒരു ദിവസം, കൗതുകത്താൽ ആഞ്ചു കന്യകമാരും വസന്തകാലത്ത് ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും, ഒരു കാട്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊരിടത്തേക്ക് മന്ദാരപ്പൂക്കൾ തേടി സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഗൌരീം സമാരാധയിതും സ്വരാംഗനാഃ കദാചിദച്ഛോദസരോവരം യയുഃ । ഹേമാംബുജാനി പ്രവരാണി താഃ പുനസ്തസ്മാദുപാദായ വരോത്പലൈഃ സഹ
ഗൗരിയെ ആരാധിക്കാനായി സംഗീതത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ കന്യകമാർ ഒരിക്കൽ അച്ചോടസരസ്സിൽ പോയി. അവിടെ നിന്ന് ഏറ്റവും മനോഹരമായ പൊൻതാമരകളും ഉത്തമമായ നീലവലരികളും തിരുത്തി കൂട്ടി.