ശ്രീജാഹ്നവീ രവിസുതാ പരമേഷ്ഠിപുത്രീ സിംധുത്രയാഭരണതീര്ഥവര പ്രയാഗ। । സര്വേശ മാമനുഗൃഹാണ നയസ്വ ചോര്ധ്വമംതസ്തമോ ദശവിധം ദലയ സ്വധാമ്നാ
ശ്രീജാഹ്നവി, സൂര്യപുത്രി, ബ്രഹ്മപുത്രി, മൂന്നു നദികളുടെ അലങ്കാരം, പ്രയാഗം എന്ന ഉത്തമതീർത്ഥം, സർവ്വേശ്വരാ, എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കണമേ, ഉയർന്നിലേക്ക് നയിക്കണമേ, നിന്റെ പ്രകാശം കൊണ്ട് എന്റെ ഉള്ളിലെ പത്തു വിധ ഇരുട്ട് അകറ്റണമേ.
വാഗീശ വിഷ്ണ്വീശ പുരംദരാദ്യാഃ പാപപ്രണാശായ വിദാംവിദോഽപി। । ഭജംതി യത്തീരമനീലനീലം സതീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
വാഗ്ദേവൻ, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയവർ, പാപനാശത്തിനായി, ആ മനോഹരമായ നീലക്കരയെ ആരാധിക്കുന്നു; തീർത്ഥങ്ങളിൽ രാജാവായ പ്രയാഗം ജയിക്കുന്നു.
കലിംദജാ സംഗമ വാപ്യയത്ര പ്രത്യഗ്ഗതാ സ്വര്ഗധുനീധുനോതി। । അധ്യാത്മ താപത്രിതയം ജനസ്യ സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
ഹിമാലയത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഗംഗയും സ്വർഗ്ഗനദിയും കൂടിയിടത്ത്, അവൾ ജനങ്ങളുടെ ആത്മികമായ മൂന്ന് താപങ്ങൾ കഴുകിക്കളയുന്നു; തീർത്ഥരാജാവായ പ്രയാഗം ജയിക്കുന്നു.
ശ്യാമോ വടഃ ശ്യാമഗുണോവൃണോതി സ്വച്ഛായയാ ശ്യാമല യാജനാനാമ്। । ശ്യാമശ്രമം കൃംതതി യത്രദൃഷ്ടഃ സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
കറുത്ത വടവൃക്ഷം, കറുത്ത ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, ഭക്തന്മാരെ ശുദ്ധമായ നിഴലിൽ കുളിരാക്കുന്നു; അവനെ കണ്ടാൽ കറുത്ത ക്ഷീണം അകറ്റപ്പെടുന്നു—തീർത്ഥങ്ങളിൽ രാജാവായ പ്രയാഗം ജയിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാദയോപ്യാത്മകൃതിം വിഹായ ഭജംതി പുണ്യാത്മക ഭാഗധേയമ്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും തങ്ങളുടെ സ്വരൂപം വിട്ട്, പുണ്യാത്മാക്കളെ അനുഗ്രഹിക്കുന്ന ഭാഗ്യത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യത്സേവയാ ദേവ നൃദേവതാദി ദേവര്ഷയഃ പ്രത്യഹമാമനംതി। । സ്വര്ഗം ച സര്വോത്തമ ഭൂമിരാജ്യം സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
ദൈവങ്ങളോ, രാജാക്കന്മാരോ, ദൈവമുനികളോ, ദിനംപ്രതി സേവനത്തിലൂടെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്: 'സ്വർഗം, എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതം, ഭൂമിയിലെ രാജ്യം—ഇവയൊക്കെയും തീർത്ഥരാജൻ ആയ പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹത്വമാണ്.'
ഏനാംസി ഹംതീതി പ്രസിദ്ധവാര്താ നാമ പ്രതാപേന ദൃശോ ഭവംതി। । യസ്യ ത്രിലോകീം പ്രതതാപ ഗോഭിഃ സ തീര്ഥരാജോ ജയതി പ്രയാഗഃ
ഇതിന്റെ പ്രശസ്തിയാൽ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു എന്നത് എല്ലാവർക്കും അറിയാം; അതിന്റെ പ്രകാശം കണ്ണുകൾക്ക് ശുദ്ധിയേകുന്നു. പശുക്കളാൽ ത്രിലോകം മുഴുവൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ, ആ പ്രയാഗം തന്നെയാണ് തീർത്ഥരാജൻ.
ധത്തേ ഽഭിതശ്ചാമര ചാരുകാംതിം സിതാസിതേ യത്രസരിദ്വരേണ്യേ
വളഞ്ഞു ചുറ്റിയുള്ള കാട്ടിൽ, നദികൾ ഒന്നിക്കുന്നിടത്ത്, വെള്ളയും കറുത്തതുമായ ചാമരക്കൊടികൾ പോലെ മനോഹരമായ പ്രകാശം അവിടെ വിരിയുന്നു.
ബ്രാഹ്മീനപുത്രീ ത്രിപഥാസ്ത്രിവേണീ സമാഗമേ സാക്ഷതയാഗമാത്രാത്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകൾ, മൂന്നു പാതകളായ ത്രിവേണി, സംയമനത്തിൽ, യജ്ഞം നേരിട്ട് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നതുപോലെ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
കേഷാംചിജ്ജന്മകോടിര്വ്രജതി സുവചസാം യാമിയാമീതി യസ്മിന്കേഷാം।। ചിത്പ്രേപ്സതാം യം നിയതമതിയതേദ് വര്ഷവൃംദം വരിഷ്ഠമ്। । യത്പ്രാപ്തം ഭാഗ്യലക്ഷൈര്ഭവതി ഭവതി നോ വാസ വാചാമവാച്യോ। । ദിഷ്ട്യാ വേണീ വിശിഷ്ടോ ഭവതി ദൃഗതിഥിഃ കം പ്രയാഗ പ്രയാഗഃ
ചിലർക്കു അനേകം ജന്മങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നു; നല്ല വാക്കുള്ളവർക്ക് ഇത് ലഭിക്കുന്നു. പരമാർത്ഥം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഇതാണ് വർഷങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതം. ഭാഗ്യത്തോടെ ലഭിക്കുന്നതെന്താണെന്നു പറയാനാവില്ല; വിധിയാൽ ത്രിവേണി പ്രത്യേകമാകുന്നു, ശുഭദിനം കാണപ്പെടുന്നു—പ്രയാഗം, പ്രയാഗം!
ലോകാനാമക്ഷമാണാം മഖകൃതിഷു കലൌ സ്വര്ഗകാമൈര്ജയ സ്തുത്യാദി സ്തോത്രൈര്വചോഭിഃ അഗ്നിഷ്ടോമാശ്വമേധ പ്രമുഖ മഖഫലം സമ്യഗാലോച്യസാംഗം
കലിയുഗത്തിൽ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്താൻ കഴിയാത്തവർക്ക്, സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക്, അഗ്നിഷ്ടോമം, അശ്വമേധം തുടങ്ങിയ യജ്ഞഫലങ്ങൾ, സ്തുതികളും പ്രാർത്ഥനകളും വാക്കുകളാൽ പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കുന്നു.
മയാ പ്രമാദാതുരതാദി ദോഷതഃ സംധ്യാ വിധിര്നോ സമുപാസിതോഽഭൂത്। । ചേദത്ര സംധ്യാം ചരതേ പ്രസാദതഃ സംധ്യാസ്തു പൂര്ണാ ഽഖിലജന്മനോഽപി മേ
എന്റെ അശ്രദ്ധയാൽ, അശാന്തിയാലോ, തെറ്റിനാലോ, സന്ധ്യാവിധി ഞാൻ ശരിയായി അനുഷ്ഠിച്ചില്ല. എന്നാൽ ഇവിടെ ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ സന്ധ്യ ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും സന്ധ്യ പൂർത്തിയാകുന്നു, എനിക്കുപോലും.
അന്യത്രാപി പ്രഗര്ജന്മഹിമനി തപസി പ്രേമഭിര്വിപ്രകൃഷ്ടൈര്ധ്യാതഃ ശ്രീമത്പാംശും ത്രിവേണീപരിവൃഢമ് അതുലം തീര്ഥരാജം പ്രയാഗം ഗോലംകാരപ്രകാശം സ്വയമമരവരം ചേതനം തം നമാമി
മറ്റിടങ്ങളിൽ വലിയ തപസ്സിലും, ദൂരെയുള്ളവരുടെ പ്രേമപൂർവക ധ്യാനത്തിലും പോലും, ത്രിവേണിയുടെ മഹത്തായ പൊടിയ്ക്ക്, അതുല്യമായ തീർത്ഥരാജനായ പ്രയാഗത്തിനും, വൃത്തചിഹ്നം തെളിയുന്ന, സ്വയം പ്രത്യക്ഷമായ, അമരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവനു ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
അസ്മാഭിഃ സുതപോന്വതപ്ത കിമഹോ ഏജ്യംത കിംവാധ്വരാഃ। പാത്രേ ദാനമദായി കിം ബഹുവിധം കിം വാ സുരാശ്ചാര്ചിതാഃ । കിം സത്തീര്ഥമസേവി കിം ദ്വിജകുലം പൂജാദിഭിഃ സത്കൃതം യേന പ്രാപി സദാ। ശിവസ്യ ശിവദാ സാ രാജധാനീ സ്വയമ്
നാം എന്ത് വലിയ തപസ്സാണ് ചെയ്തതു, എന്ത് യജ്ഞങ്ങൾ അർപ്പിച്ചതാണ്? എന്ത് ദാനങ്ങൾ യോജ്യരായവർക്കു നൽകിയിരിക്കുന്നു, എത്ര ദേവന്മാരെ ആരാധിച്ചു? എന്ത് തീർത്ഥങ്ങൾ സേവിച്ചു, എന്ത് ബ്രാഹ്മണകുടുംബങ്ങളെ പൂജിച്ചു? ഇതൊക്കെയാണോ ശിവന്റെ ശിവദായകമായ രാജധാനി എപ്പോഴും ലഭിക്കാൻ കാരണം?
ഭാഗ്യൈര്മേഽധിഗതാ ഹ്യനേകജനുഷാം സര്വാഘവിധ്വംസിനീ। സര്വാശ്ചര്യമയീ ശിവപുരീ സംസാരസിംധോസ്തരീ । ലബ്ധം സജ്ജനുഷഃ ഫലം കുലമലം ചക്രേ പവിത്രീകൃതഃ। സ്വാത്മാ ചാപ്യഖിലം കൃതം കിമപരം സര്വോപരിഷ്ടാത്സ്ഥിതമ്
എന്റെ അനേകം ജന്മങ്ങളിലെ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതും, അത്ഭുതകരമായ ശിവപുരിയും, സംസാരസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള പടവുമാണ് ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ ലഭിച്ചത്. നല്ലവർക്കുള്ള ഫലവും, കുടുംബം ശുദ്ധമാകുന്നതും, ആത്മാവ് പൂർണ്ണമാകുന്നതും—ഇനി എന്താണ് ശേഷിക്കുന്നത്, എല്ലാറ്റിലും ഉന്നതമായത്?
ജീവന്നരഃ പശ്യതി ഭദ്ര ലക്ഷമേവം വദംതീതി മൃഷാ ന യസ്മാത് । തസ്മാന്മയാ വൈ വപുഷേ ദൃശേ ന പ്രാപ്താപി കാശീ ക്ഷണഭംഗുരേണ
ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ നൂറായിരം ശുഭദർശനങ്ങൾ കാണാം; ഇത് വ്യാജമല്ല. അതിനാൽ, എന്റെ ശരീരത്തിനും കാഴ്ചയ്ക്കും, ഈ ക്ഷണികമായ ജീവിതത്തിൽ കാശിയേയും ഞാൻ നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
കാശ്യാം വിധാതുമമരൈരപി ദിവ്യഭൂമൌ സത്തീര്ഥ ലിംഗഗണനാര്ചനതാ ന ശക്യാ । യാനീഹ ഗുപ്ത വിവൃതാനി പുരാതനാനി സിദ്ധാനി യോജിതകരഃ പ്രണമാമി തേഭ്യഃ
ദൈവങ്ങൾക്കു പോലും, ദിവ്യമായ കാശിയിൽ എത്ര തീർത്ഥലിംഗങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് എണ്ണാൻ കഴിയില്ല. ഇവിടെ പഴയതും, മറഞ്ഞതും, തെളിയിച്ചതുമായ, സിദ്ധമായവയെ ഞാൻ കൈകൂപ്പി വന്ദിക്കുന്നു.
കിം ഭീത്യാ ദുരിതവ്രജാത്കിമു മുദാ പുണ്യൈരഗണ്യൈഃ കൃതൈഃ। കിം വിദ്യാഭ്യസനാന്മദേന ജഡതാദോഷാദ്വിഷാദേന കിമ് । കിം ഗര്വേണ ധനോദയാദധനതാതാപേന കിം ഭോജനാഃ । സ്നാത്വാ ശ്രീമണികര്ണികാപയസി ചേദ്വിശ്വേശ്വരോ ദൃശ്യതേ
പാപപഥത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് ഭയം? അനേകം പുണ്യഫലങ്ങളിൽ നിന്ന് എന്ത് സന്തോഷം? പഠനത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് അഭിമാനം? മന്ദതയിലും തെറ്റിലും നിന്ന് എന്ത് ദുഃഖം? ധനത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് ഗർവ്വം? ദാരിദ്ര്യത്തിൽ നിന്ന് എന്ത് വേദന? ഭക്ഷ്യത്തിൽ എന്ത് പ്രാധാന്യം? ശ്രീമണികർണികയുടെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിശ്വേശ്വരനെ കാണുമ്പോൾ.
അല്പസ്ഫീതി നിരാമയാപി തനുതാ പ്രവ്യക്തശക്യാത്മതാ പ്രോത്സാഹാഢ്യ ബലേന കേവലമനോരാഗദ്വിതീയേന യത് । അപ്രാപ്യാപി മനോരഥൈരവിഷയാസ്വപ്നപ്രവൃത്തേരപി പ്രാപ്താ സാ। പി ഗദാധരസ്യ നഗരീ സദ്യോപവര്ഗപ്രദാ
കുറഞ്ഞ സമ്പത്തോ, രോഗമില്ലായ്മയോ, ദേഹത്തിന്റെ സുന്ദരതയോ ഇല്ലെങ്കിലും, വ്യക്തമായ കഴിവും പ്രേരണയും ശുദ്ധമായ സ്നേഹവും മാത്രം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ആഗ്രഹങ്ങളാലോ സ്വപ്നങ്ങളാലോ ലഭിക്കാനാവാത്തതെങ്കിലും, ഗദാധരന്റെ നഗരം ഉടൻ മോക്ഷം നൽകുന്നു.
മന്യേനാത്മകൃതിര്നപൂര്വപുരുഷപ്രാപ്തേര്ബലം ചാത്ര യന്നാപീദം സ്വജന। പ്രമാണമചലം കിംസ്വാപതാപാദികമ്। യാദുഷ്പ്രാപ ഗയാപ്രയാഗയമുനാ കാശീസുപര്വാഗമാത്പ്രാപ്തിസ്തത്ര। മഹാഫലോ വിജയതേ ശ്രീശാരദാനുഗ്രഹഃ
സ്വന്തം രൂപം, മുൻജന്മഫലങ്ങൾ, ബന്ധുക്കൾ, ഉറപ്പുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ, ഉറക്കം, വേദന—ഇവയൊന്നും മതിയാവില്ല. ഗയ, പ്രയാഗ, യമുന, കാശി എന്നിവയിൽ പ്രാപ്യമായ മഹാസംഗമം വളരെ ദുർലഭം. ശ്രീശാരദയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് വലിയ ഫലം ലഭിക്കുന്നത്.
യഃ ശ്രാദ്ധസമയേ ദൂരാത്സ്മൃതോഽപി പിതൃമുക്തിദഃ । തം ഗയായാം സ്ഥിതം സാക്ഷാന്നമാമി ശ്രീഗദാധരമ്
ശ്രാദ്ധസമയത്ത് ദൂരത്തു നിന്നു പോലും ഓർത്താൽ പിതൃമോക്ഷം നൽകുന്നവൻ—ഗയയിൽ വസിക്കുന്ന ശ്രീഗദാധരനെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
പംഥാനം സമതീത്യ ദുസ്തരമിമം ദൂരാദവീയസ്തരം ക്ഷുദ്ര വ്യാഘ്രതരക്ഷുകംടകഫണിപ്രത്യാര്ഥിഭിഃ സംകുലമ് । ആഗത്യ പ്രഥമവ്യയം കൃപണവാഗ്യാചേജ്ജനഃ । കര്പരീശ്രീമദ്വാരിഗദാധര പ്രതിദിനം ത്വാം ദ്രഷ്ടുമുത്കംഠതേ
ഈ ദുർഗമമായ വഴിയും, ദൂരവും, ചെറുതായും ഭീഷണികളായ കടുവ, കള്ളൻ, മുള്ള്, പാമ്പ് എന്നിവ നിറഞ്ഞതും കടന്ന്, ആദ്യ ചെലവിൽ തന്നെ, ദയനീയമായ വാക്കുകളിൽ അപേക്ഷിക്കുന്നു. കര്പരീശ്വരാ, മഹത്വമുള്ള ഗദാധരാ, ജലത്തീരത്ത്, ഞാൻ നിന്നെ പ്രതിദിനം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സര്വാത്മന്നിജദര്ശനേന ച ഗയാശ്രാദ്ധേന വൈ ദേവതാഃ പ്രീണന്വിശ്വമനീഹവത്കഥമിഹൌദാസീന്യമാലംബസേ । കിം തേ സര്വദനിര്ദയത്വമധുനാ കിം വാ പ്രഭുത്വം കലേഃ കിം വാ സത്വനിരീക്ഷണം നൃഷു ചിരം കിം വാസ്യ സേവാരുചിഃ
ഗദാധര മയാ ശ്രാദ്ധം സംചീര്ണം ത്വത്പ്രസാദതഃ । അനുജാനീഹി മാം ദേവ ഗമനായ ഗൃഹം പ്രതി
ഗദാധരാ, നിന്റെ കൃപയാല് ഞാന് ശ്രാദ്ധം പൂര്ത്തിയാക്കി. ദേവാ, എനിക്ക് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാന് അനുമതി തരണമേ.
ചതുര്ണാം ദേവതാനാം ച സ്തോത്രം സ്വര്ഗാര്ഥദായകമ് । ശ്രാദ്ധകാലേ പഠേന്നിത്യം സ്നാനകാലേ തു യഃ പഠേത്
നാല് ദേവന്മാരുടെ മഹത്വം വിവരിക്കുന്ന ഈ സ്തോത്രം ശ്രാദ്ധസമയത്ത് എപ്പോഴും ഉച്ചരിക്കണം. സ്നാനസമയത്തും ആരെങ്കിലും ഇത് വായിച്ചാല്—
സര്വതീര്ഥസമം സ്നാനം ശ്രവണാത്പഠനാജ്ജപാത് । പ്രയാഗസ്യ ച ഗംഗായാ യമുനായാഃ സ്തുതേര്ദ്വിജ । ശ്രവണേന വിനശ്യംതി ദോഷാശ്ചൈവ തു കര്മജാഃ
ശ്രവണം, ജപം, പാരായണം എന്നിവയിലൂടെ സ്നാനം എല്ലാ തീര്ത്ഥങ്ങളിലെയും സ്നാനത്തിന് തുല്യമായിരിക്കും. പ്രയാഗം, ഗംഗ, യമുനാ എന്നിവയുടെ സ്തോത്രം കേള്ക്കുമ്പോള് കര്മഫലമായ പാപങ്ങള് നശിക്കും.
മഹാദേവഉവാച- ശൃണു നാരദ വക്ഷ്യാമി മാഹാത്മ്യം തുലസീഭവമ് । യച്ഛ്രുത്വാ മുച്യതേ പാപാദാജന്മമരണാംതികാത്
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: നാരദാ, തുളസിയുടെ ഉത്ഭവത്തിന്റെ മഹത്വം ഞാന് നിന്നോട് പറയുന്നു. ഇത് കേട്ടാല് പാപങ്ങളില് നിന്നും ജനനമരണചക്രത്തില് നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
പത്രം പുഷ്പം ഫലം മൂലം ശാഖാ ത്വക്സ്കംധസംജ്ഞിതമ് । തുലസീ സംഭവം സര്വം പാവനം മൃത്തികാദികമ്
തുളസിയുടെ ഇല, പൂവ്, പഴം, വേര്, കൊമ്പ്, തൊലി, കണ്ട്, മണ്ണ്—എല്ലാം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതാണു.
ശരീരം ദഹ്യതേ യേഷാം തുലസീകാഷ്ഠവഹ്നിനാ । ദത്വാ ച തുലസീകാഷ്ഠം സര്വാംഗേഷു മൃതസ്യ വൈ
തുളസി മരക്കൊണ്ടുള്ള അഗ്നിയില് ആരുടേയും ശരീരം ചുട്ടാല്, മരിച്ചശേഷം ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും തുളസി മരക്കൊണ്ട് വെച്ചാല്—
പശ്ചാദ്യഃ കുരുതേ ദാഹം സോഽപി പാപാത്പ്രമുച്യതേ । മരണേ യസ്യ സംപ്രാപ്തം കീര്തനം സ്മരണം ഹരേഃ
പിന്നീട് ദാഹം ചെയ്യുന്നവനും പാപത്തില് നിന്നും മോചനം നേടും. മരണമൊടുവില് ആരെങ്കിലും ഹരിയെ സ്മരിച്ചോ പാടിയോ ചെയ്താല്—
നീ സകലജ്ഞാനവും ഉള്ളവനും, ഗയയില് ശ്രാദ്ധം നടത്തി ദേവന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചിട്ടും, ഈ ലോകത്തെ കുറിച്ച് നീ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ അനാസക്തനായി ഇരിക്കുന്നു? ഇതെന്താണ്, പൂര്ണമായ അനുദയമോ? അല്ലെങ്കില് കലിയുഗത്തിന്റെ ശക്തിയോ? അല്ലെങ്കില് മനുഷ്യരില് നല്ലതിനെ കുറിച്ച് നീ ദീര്ഘകാലം നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുള്ളതോ? അതോ, നിന്റെ സേവനത്തിന് ഇനിയും ആഗ്രഹമുണ്ടോ?