ഏവം യാ കുരുതേ ഭക്ത്യാ തസ്യാഃ പുണ്യഫലം ശൃണു । മോദതേ ദേവലോകസ്ഥാ യാവദിംദ്രാശ്ചതുര്ദശ
ഇങ്ങനെ ഭക്തിയോടെ ഇതു ചെയ്യുന്നവളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ—അവൾ ദേവലോകത്തിൽ വസിച്ചു, പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ ഭരിക്കുന്ന കാലം മുഴുവൻ ആനന്ദിക്കുന്നു.
അയനേ വാ ചതുര്ദശ്യാം സംക്രാംതൌ വിഷുവേ തഥാ । സ്നാത്വാ തു സോപവാസഃ സ നിര്ജിതാത്മാ സമാഹിതഃ
അയനം, ചതുര്ദശി, സംക്രമണം, വിഷുവു തുടങ്ങിയ ദിവസങ്ങളിൽ, ഉപവാസം പാലിച്ച്, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, സ്വയം നിയന്ത്രിച്ച്, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നതാണ് ഉത്തമം.
ദാനം ദദ്യാദ്യഥാശക്ത്യാ പ്രീയേതാം ഹരിശംകരൌ । ശുക്ലതീര്ഥപ്രഭാവേണ സര്വം ഭവതി ചാക്ഷയമ്
ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ദാനം നൽകി, ഹരിയും ശങ്കരനും പ്രസന്നരാകാൻ ശ്രമിക്കണം. ശുദ്ധമായ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ട് എല്ലാം ക്ഷയിക്കാത്തതായിത്തീരും.
അനാഥം ദുര്ഗതം വിപ്രം നാഥവംതമഥാപി വാ । ഉദ്വാഹയതി യസ്തീര്ഥേ തസ്യ പുണ്യഫലം ശൃണു
അനാഥനായോ ദുർഭാഗ്യനായോ ബ്രാഹ്മണനെ, അല്ലെങ്കിൽ രക്ഷയുള്ളവനെയെങ്കിലും, തീർത്ഥത്തിൽ വിവാഹം കഴിപ്പിക്കുന്നവന് ലഭിക്കുന്ന പുണ്യഫലം കേൾക്കൂ.
യാവത്തദ്രോമസംഖ്യാ തു തത്പ്രസൂതികുലേഷു ച । താവദ്വര്ഷസഹസ്രാണി ശിവലോകേ മഹീയതേ
അവനും അവന്റെ കുടുംബത്തിലും എത്ര രോമങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്ര ആയിരം വർഷങ്ങൾ ശിവലോകത്തിൽ മഹത്വത്തോടെ വാഴാം.
നാരദ ഉവാച- തതസ്തു നരകം ഗച്ഛേത്സ്നാനം തത്ര സമാചരേത് । സ്നാതമാത്രോ നരസ്തത്ര നരകം തത്ര പശ്യതി
നാരദൻ പറഞ്ഞു: പിന്നെ അവൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തയുടൻ നരകം കാണാം.
അസ്യതീര്ഥസ്യ മാഹാത്മ്യം ശൃണു ത്വം പാംഡുനംദന । തസ്മിംസ്തീര്ഥേ തു രാജേംദ്ര യാന്യസ്ഥീനി വിനിക്ഷിപേത്
ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കൂ, പാണ്ഡുപുത്രാ. രാജാവേ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും അസ്ഥികൾ ഇടുകയാണെങ്കിൽ—
വിലയം യാംതി സര്വാണി രൂപവാന്ജായതേ നരഃ । ഗോതീര്ഥം തു തതോ ഗച്ഛേദ്ദൃഷ്ട്വാ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
—അവയെല്ലാം ലയിച്ചു പോകും, ആ മനുഷ്യൻ സുന്ദരനായി ജനിക്കും. അതിനുശേഷം ഗോതീർത്ഥത്തിൽ പോയാൽ, അതു കണ്ടാൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.
തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര കപിലാതീര്ഥമുത്തമമ് । തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ഉത്തമമായ കപിലാതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഒരാൾക്ക് ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
ജ്യേഷ്ഠമാസേ തു സംപ്രാപ്തേ ചതുര്ദശ്യാം വിശേഷതഃ । തത്രോപോഷ്യ നരോ ഭക്ത്യാ കപിലാം യഃ പ്രയച്ഛതി
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ദശിയ്ക്ക്, ഉപവാസം പാലിച്ച് ഭക്തിയോടെ അവിടെ കപിലപശു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—
ഘൃതേന ദീപം പ്രജ്വാല്യ ഘൃതേന സ്നാപയേച്ഛിവമ് । സഘൃതം ശ്രീഫലം ദത്വാ കൃത്വാ ചാംതേ പ്രദക്ഷിണമ്
നെയ്യ് കൊണ്ട് വിളക്ക് തെളിയിച്ച്, ശിവനെ നെയ്യാൽ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, നെയ്യ് ചേർത്ത തേങ്ങയും സമർപ്പിച്ച്, അവസാനം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ—
ഘംടാഭരണസംയുക്താം കപിലാം യഃ പ്രയച്ഛതി । ശിവതുല്യോ നരോ ഭൂത്വാ ന ചേഹ ജായതേ പുനഃ
ഘണ്ടാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച കപിലപശു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ശിവനോടു തുല്യനായി, ഇനി ഈ ലോകത്ത് ജനിക്കേണ്ടതില്ല.
അംഗാരകദിനേ പ്രാപ്തേ ചതുര്ഥ്യാം തു വിശേഷതഃ । സ്നാപയിത്വാ ശിവം ഭക്ത്യാ ബ്രാഹ്മണേഭ്യസ്തു ഭോജനമ്
ചൊവ്വാഴ്ച, പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ത്ഥിയ്ക്ക്, ഭക്തിയോടെ ശിവനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം നൽകണം.
അംഗാരകനവമ്യാം തു അമാവസ്യാം തഥൈവ ച । സ്നാപയേത്തത്ര യത്നേന രൂപവാന്സുഭഗോ ഭവേത്
ചൊവ്വയുടെ നവമിയിലും, അതുപോലെ അമാവാസ്യയിലും, അവിടെ ശിവനെ പരിശ്രമത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്താൽ, ഒരാൾ സുന്ദരനും ഭാഗ്യവാനുമായിത്തീരും.
ഘൃതേന സ്നാപയേല്ലിംഗം പൂജയേദ്ഭക്തിതോ ദ്വിജാന് । പുഷ്പകേണ വിമാനേന സഹസ്രൈഃ പരിവാരിതഃ
നെയ്യാൽ ലിംഗം അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ഭക്തിയോടെ ദ്വിജന്മാരെ പൂജിച്ച്, ആയിരങ്ങൾ ചുറ്റിയുള്ള പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ—
ശൈവം പദമവാപ്നോതി നാത്ര ചാഭിഗതം ഭവേത് । അക്ഷയം മോദതേ കാലം യഥാ രുദ്രസ്തഥൈവ ച
—ശൈവലോകം പ്രാപിച്ചു, പിന്നെ വീണ്ടും ഇവിടെ ജനിക്കേണ്ടതില്ല; രുദ്രനുപോലെ ഒരിടവേളക്ക് അക്ഷയമായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കും.
യദാ തു കര്മസംയോഗാന്മര്ത്യലോകമുപാഗതഃ । രാജാ ഭവതി ധര്മിഷ്ഠോ രൂപവാന്ജായതേ ബലീ
കർമഫലത്താൽ മനുഷ്യലോകത്ത് ജനിക്കുമ്പോൾ, ധാർമ്മികനായ രാജാവായി, സുന്ദരനും ബലവാനുമായിത്തീരും.
തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര ഋഷിതീര്ഥമനുത്തമമ് । തൃണബിംദുഋഷിര്നാമ ശാപദഗ്ധോ വ്യവസ്ഥിതഃ
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ഉത്തമമായ ഋഷിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ തൃണബിന്ദു എന്ന ഋഷി ശാപബാധിതനായി താമസിക്കുന്നു.
തസ്യതീര്ഥപ്രഭാവേണ പാപമുക്തോഽഭവദ്ദ്വിജഃ । തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര ഗണേശ്വരമനുത്തമമ്
ആ തിര്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു, ആ ദ്വിജൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. അതിനുശേഷം, രാജാവേ, അവൻ ഗണങ്ങളുടെ പരമേശ്വരനോടു പോകണം.
ശ്രാവണേമാസി സംപ്രാപ്തേ കൃഷ്ണപക്ഷേ ചതുര്ദശീമ് । സ്നാതമാത്രോ നരസ്തത്ര രുദ്രലോകേ മഹീയതേ
ശ്രാവണമാസം എത്തിയപ്പോൾ, കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം തീയതി, അവിടെ കുളിച്ചാൽ ആ മനുഷ്യൻ രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
പിതൄണാം തര്പണം കൃത്വാ മുച്യതേ ച ഋണത്രയാത് । ഗണേശ്വരസമീപേ തു ഗംഗാവദനമുത്തമമ്
പിതൃകൾക്കു തൃപ്തി അർപ്പിച്ചാൽ, മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള കടങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും. ഗണേശ്വരന്റെ സമീപത്ത് ഗംഗയുടെ ഉത്ഭവസ്ഥാനം ഉണ്ട്.
അകാമോ വാ സകാമോ വാ തത്ര സ്നാത്വാ തു മാനവഃ । ആജന്മജനിതൈഃ പാപൈര്മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
ആഗ്രഹമില്ലാതെ ആയാലും ആഗ്രഹത്തോടെ ആയാലും, അവിടെ കുളിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ജന്മം മുതൽ ഉണ്ടായ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
സര്വദാ പര്വദിവസേ സ്നാനം തത്ര സമാചരേത് । പിതൄണാം തര്പണം കൃത്വാ മുച്യതേ ച ഋണത്രയാത്
എപ്പോഴും ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ അവിടെ കുളിക്കണം. പിതൃകൾക്കു തൃപ്തി അർപ്പിച്ചാൽ, മൂന്ന് കടങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കും.
പ്രയാഗേ യത്ഫലം ദൃഷ്ടം ശംകരേണ മഹാത്മനാ । തദേവ നിഖിലം പുണ്യം ഗംഗാരാഹ്വര്കസംഗമേ
പ്രയാഗത്തിൽ മഹാത്മാവായ ശങ്കരൻ കണ്ട പുണ്യം മുഴുവനും ഗംഗാരാഹ്വ എന്ന സംഗമത്തിൽ ലഭ്യമാണ്.
തസ്യൈവം പശ്ചിമേ സ്ഥാനേ സമീപേനാതിദൂരതഃ । ദശാശ്വമേധികം നാമ ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ്
അതു തന്നെയുള്ള പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്, അതിനടുത്ത് തന്നെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ ദശാശ്വമേധികം എന്ന സ്ഥലം ഉണ്ട്.
ഉപോഷ്യ രജനീമേകാം മാസി ഭാദ്രപദേ തഥാ । അമാവസ്യാം നരഃ സ്നാത്വാ വ്രജേദ്വൈ യത്ര ശംകരഃ
ഭാദ്രപദമാസത്തിൽ ഒരു രാത്രി ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ്, അമാവാസ്യ ദിവസം അവിടെ കുളിച്ചാൽ, ആ മനുഷ്യൻ ശങ്കരൻ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തും.
സര്വദാ പര്വദിവസേ സ്നാനം തത്ര സമാചരേത് । പിതൄണാം തര്പണം കൃത്വാ അശ്വമേധഫലം ലഭേത്
എപ്പോഴും ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ അവിടെ കുളിക്കണം. പിതൃകൾക്കു തൃപ്തി അർപ്പിച്ചാൽ, അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കും.
ദശാശ്വമേധാത്പശ്ചിമതോ ഭൃഗുര്ബ്രാഹ്മണസത്തമഃ । ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു ഈശ്വരം പര്യുപാസത
ദശാശ്വമേധത്തിന് പടിഞ്ഞാറ്, ബ്രാഹ്മണരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭൃഗു, ആയിരം ദിവ്യവർഷം ഇശ്വരനെ ആരാധിച്ചു.
വല്മീകാവസ്ഥിതശ്ചാസൌ ദക്ഷിണം ച നികേതനമ് । ആശ്ചര്യം ച മഹജ്ജാതമുമായാഃ ശംകരസ്യ ച
അവൻ വാൽമീകത്തിൽ താമസിച്ചു, ദക്ഷിണഭാഗം ആകുന്നു അവന്റെ വാസസ്ഥലം. അവിടെ ഉമയും ശങ്കരനും സംബന്ധിച്ച വലിയ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.
ഗൌരീ തു പൃച്ഛതേ ദേവം കോയമത്ര തു സംസ്ഥിതഃ । ദേവോ വാ ദാനവോ വാഥ കഥയസ്വ മഹേശ്വര
ഗൗരി ദേവനോടു ചോദിച്ചു: 'ഇവിടെ ഇരിക്കുന്നവൻ ആരാണ്? ദേവനോ ദാനവനോ? മഹേശ്വരാ, ദയവായി പറയൂ.'