തൃപ്യംതി പിതരസ്താവദ്യാവത്തിഷ്ഠതി മേദിനീ । തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര സിദ്ധേശ്വരമനുത്തമമ്
ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം പിതാക്കന്മാർ തൃപ്തരാകും; അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ഉന്നതമായ സിദ്ധേശ്വരക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകണം.
തത്ര ഗത്വാ തു രാജേംദ്ര ഗണപത്യംതികം വ്രജേത് । തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര ലിംഗോ യത്ര ജനാര്ദനഃ
അവിടെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, രാജാവേ, ആദ്യം ഗണപതിയുടെ സന്നിധിയിൽ പോകണം; പിന്നെ ജനാർദ്ദനൻ ലിംഗരൂപത്തിൽ ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.
തത്ര സ്നാത്വാ തു രാജേംദ്ര വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ । നര്മദാദക്ഷിണേകൂലേ തീര്ഥം പരമശോഭനമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, രാജാവേ, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും; നർമദയുടെ തെക്കേ കരയിൽ അത്യന്തം മനോഹരമായ തിര്ഥമുണ്ട്.
കാമദേവഃ സ്വയം തത്ര തപസ്തപ്യത്യസൌ മഹാന് । ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു ശംകരം പര്യുപാസതേ
അവിടെ തന്നെ, മഹാനായ കാമദേവൻ തപസ്സു ചെയ്തു; ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷം ശങ്കരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
സമാധിപര്വദഗ്ധസ്തു ശംകരേണ മഹാത്മനാ । ശ്വേതപര്വോപമശ്ചൈവ ഹുതാശഃ ശുക്ലപര്വണി
മഹാത്മാവായ ശങ്കരന്റെ സമാധി പർവതത്താൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടു; വെളുത്ത പർവതംപോലെയും, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ അഗ്നി ജ്വലിച്ചു.
ഏതേ ദഗ്ധാസ്തു തേ സര്വേ കുസുമേശ്വരസംസ്ഥിതാഃ । ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രേണ തുഷ്ടസ്തേഷാം മഹേശ്വരഃ
അങ്ങനെ ദഹിക്കപ്പെട്ടവർ എല്ലാവരും കുസുമേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ പാർത്തിരുന്നു; ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷത്തിന് ശേഷം മഹേശ്വരൻ അവരിൽ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഉമയാ സഹിതോ രുദ്രസ്തേഷാം തുഷ്ടോ വരപ്രദഃ । വിമോക്ഷയിത്വാ താന്സര്വാന്നര്മ്മദാതടമാസ്ഥിതാന്
ഉമയോടൊപ്പം രുദ്രൻ സന്തോഷത്തോടെ അവർക്കു വരങ്ങൾ നൽകി; നർമദാതടത്തിൽ പാർക്കുന്നവരെല്ലാം മോചനം നൽകി.
തസ്യ തീര്ഥപ്രഭാവേണ പുനര്ദേവത്വമാഗതഃ । ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാദേവ തീര്ഥം ച ഭവതൂത്തമമ്
ആ തിര്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു അവർ വീണ്ടും ദൈവത്വം നേടി; മഹാദേവാ, നിന്റെ കൃപയാൽ ഈ തിര്ഥം ഉന്നതമായിരിക്കട്ടെ.
അര്ധയോജനവിസ്തീര്ണം തീര്ഥം ദിക്ഷു സമംതതഃ । തസ്മിംസ്തീര്ഥേ നരഃ സ്നാത്വാ ഉപവാസപരായണഃ
ആ തിര്ഥം അർദ്ധയോജന വീതിയിലായി ചുറ്റും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ തിര്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉപവാസത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവൻ—
കുസുമായുധരൂപേണ രുദ്രലോകേ മഹീയതേ । വൈശ്വാനരേ യമേനൈവ കാമദേവേന വായവേ
കുസുമായുധനെന്ന രൂപത്തിൽ രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും; വൈശ്വാനരൻ, യമൻ, കാമൻ, വായു എന്നിവരോടൊപ്പം.
തപസ്തപ്ത്വാ തു രാജേംദ്ര തത്രൈവ ച പുരാഗതൈഃ । അംധോനസ്യ സമീപേ തു നാതിദൂരേ തു തസ്യ വൈ
അവിടെ, രാജാവേ, മുൻപെത്തിയവരോടൊപ്പം തപസ്സു ചെയ്തശേഷം, അന്ധോനയുടെ സമീപത്ത്, അതിനടുത്ത് തന്നെ—
സ്നാനം ദാനം ച തത്രൈവ ഭോജനം പിംഡപാതനമ് । അഗ്നിവേശേ ജലേ വാപി അഥവാപി അനാശനേ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുക, ദാനം നൽകുക, ഭക്ഷണം കഴിക്കുക, പിതൃബലി അർപ്പിക്കുക—അഗ്നിയിൽ, വെള്ളത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഉപവാസത്തിലൂടെ പോലും.
അനിവര്തികാ ഗതിസ്തസ്യ മൃതസ്യാപ്യര്ദ്ധയോജനേ । ത്രൈയംബകേണ തോയേന സ്നാപയേന്നരപുംഗവഃ
അർദ്ധയോജന അകലം വരെ അവിടെ മരിച്ചവർക്കു തിരിച്ചുപോകാത്ത വഴി ലഭിക്കും; ത്രയമ്പകജലം കൊണ്ട് നല്ലവൻ സ്നാനം ചെയ്യണം.
അംധോനമൂലേ ദത്വാ തു പിംഡം ചൈവ യഥാവിധി । പിതരസ്തസ്യ തൃപ്യംതി യാവച്ചംദ്ര ദിവാകരൌ
അന്ധോനയുടെ അടിയിൽ വിധിപ്രകാരം പിതൃബലി അർപ്പിച്ചാൽ, അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം തൃപ്തരാകും.
ഉത്തരായണേ തു സംപ്രാപ്തേ തത്ര സ്നാനം കരോതി യഃ । പുരുഷോ വാപി സ്ത്രീ വാപി വസേദായതനേ ശുചിഃ
ഉത്തരായണം എത്തിയപ്പോൾ, ആ തിരുത്തിൽ പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ കുളിച്ച്, വിശുദ്ധിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ താമസിച്ചാൽ,
സിദ്ധേശ്വരസ്യ ദേവസ്യ പ്രഭാതേ പൂജനാന്നരഃ । സ താം ഗതിമവാപ്നോതി ന താം സര്വൈര്മഹാമഖൈഃ
പ്രഭാതത്തിൽ സിദ്ധേശ്വരനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, മഹായാഗങ്ങൾകൊണ്ടു പോലും ലഭിക്കാനാകാത്ത ഗതി ആൾക്കു ലഭിക്കും.
യദാ ച തീര്ഥകാലേന രൂപവാന്സുഭഗോ ഭവേത് । മര്ത്യേ ഭവതി രാജാസാവാസമുദ്രാംതഗോചരേ
തിരുത്ത് കാലത്ത് കുളിച്ചാൽ, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും സുന്ദരനും ഭാഗ്യവാനുമായവനായി, ആ രാജാവിന് സമുദ്രത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ ആധിപത്യം ലഭിക്കും.
ക്ഷേത്രപാലം ന പശ്യേച്ച ദംഡപാലം മഹാബലമ് । വൃഥാ തസ്യ ഭവേദ്യാത്രാ അദൃഷ്ട്വാ കര്ണകുംഡലമ്
ക്ഷേത്രപാലകനായ ശക്തനായ ദണ്ഡപാലനെ, കർണ്ണകുണ്ടലധാരിയെ കാണാതെ പോയാൽ, ആ യാത്ര ഫലഹീനമാകും.
ഏതത്തീര്ഥഫലം ജ്ഞാത്വാ സര്വേദേവാഃ സമാഗതാഃ । മുംചംതി പുഷ്പവൃഷ്ടിം തു സ്തുവംതി കുസുമേശ്വരമ്
ഈ തിരുത്തിന്റെ ഫലം അറിഞ്ഞ് എല്ലാ ദേവതകളും അങ്ങോട്ട് വന്നു, പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി, കുസുമേശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- ഭാര്ഗവേശം തതോ ഗച്ഛേദ്ഭക്ത്യാ യത്ര ച വിഷ്ണുനാ । ഹുംകാരിതാസ്തു ദേവേന ദാനവാഃ പ്രലയം ഗതാഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ ഭാർഗവേശക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകണം; അങ്ങ് വിഷ്ണു ദേവൻ ഹുംകാരത്തോടെ ദാനവരെ നശിപ്പിച്ചു.
തത്ര സ്നാത്വാ തു രാജേംദ്ര സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ । ശുക്ലതീര്ഥസ്യ ചോത്പത്തിം ശൃണു ത്വം പാംഡുനംദന
അവിടെ കുളിച്ചാൽ, രാജാവേ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും. പാണ്ഡുനന്ദനേ, ഇനി ശുക്ലതീർത്ഥത്തിന്റെ ഉത്ഭവം കേൾക്കൂ.
ഹിമവച്ഛിഖരേ രമ്യേ നാനാധാതുവിചിത്രിതേ । തരുണാദിത്യസംകാശേ തപ്തകാംചനസംനിഭേ
ഹിമവാന്റെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തിൽ, വിവിധ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ഉദയസൂര്യനെപ്പോലും തിളങ്ങുന്ന, ഉരുകിയ പൊന്നുപോലും പ്രകാശമുള്ള,
വജ്രസ്ഫടികസോപാനേ ചിത്രപട്ടശിലാതലേ । ജാംബൂനദമയേ ദിവ്യേ നാനാ പദ്മോപശോഭിതേ
വജ്രവും സ്ഫടികവും കൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച പടികൾ, വർണ്ണാഭമായ ശിലത്തറ, ജാംബൂനദപൊന്നിൽ നിർമ്മിതമായ ദിവ്യമായ നിലം, വിവിധതരം താമരകളാൽ അലങ്കരിച്ച,
തത്രാസീനം മഹാദേവം സര്വജ്ഞം പ്രഭുമവ്യയമ് । ലോകാനുഗ്രാഹകം ശാംതം ഗണവൃംദൈഃ സമാവൃതമ്
അവിടെ സർവ്വജ്ഞനുമായ, അക്ഷയനായ, ലോകങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന, ശാന്തനായ മഹാദേവൻ, ഗണങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു.
സ്കംദനംദിമഹാകാലൈര്വീരഭദ്ര ഗണാദിഭിഃ । ഉമയാ സഹിതം ദേവം മാര്കംഡഃ പരിപൃച്ഛതി
സ്കന്ദൻ, നന്ദി, മഹാകാലൻ, വീരഭദ്രൻ തുടങ്ങിയ ഗണങ്ങളോടും ഉമയോടും കൂടിയ ദേവനെ മാർകണ്ടേയൻ സമീപിച്ച് ചോദിക്കുന്നു.
ദേവദേവ മഹാദേവ ഇന്ദ്ര കാമാദി സംസ്തുത । സംസാരഭവഭീതോഹം സുഖോപായം ബ്രവീഹി മേ
ദേവദേവനേ, മഹാദേവനേ, ഇന്ദ്രനും മറ്റു ദേവന്മാരും കാമാദികൾക്കായി സ്തുതിക്കുന്നവനേ, ഞാൻ ജന്മമരണഭയത്തിൽ ആകുന്നു; എനിക്ക് സുഖം ലഭിക്കാൻ മാർഗം പറയൂ.
ഭഗവന്ഭൂതഭവ്യേശ സര്വപാപപ്രണാശനമ് । തീര്ഥാനാം പരമം തീര്ഥം തദ്വദസ്വ മഹേശ്വര
ഭഗവനെ, ഭൂതഭവ്യേശ്വരനേ, എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും നാശം വരുത്തുന്നവനേ, മഹേശ്വരനേ, തിരുത്തുകളിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ഏതാണ് എന്ന് പറഞ്ഞുതരൂ.
ഈശ്വര ഉവാച- ശൃണുവിപ്ര മഹാഭാഗ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദ । സ്നാനാദി കുരു ഗച്ഛ ത്വം ഋഷിസംഘൈസ്സമാവൃതഃ
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണനേ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിദഗ്ധനായവനേ, നീ ഋഷിസമൂഹത്തോടൊപ്പം കുളിയും തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചുകൊണ്ട് പോകൂ.
മന്വത്രി യാജ്ഞവല്ക്യാശ്ച കാശ്യപശ്ചൈവ അംഗിരാഃ । യമാപസ്തംബ സംവര്താഃ കാത്യായനബൃഹസ്പതീ
മനു, അത്രി, യാജ്ഞവൽക്ക്യൻ, കാശ്യപൻ, അങ്കിരസ്, യമൻ, അപസ്തംബൻ, സംവർത്തൻ, കാത്യായനൻ, ബൃഹസ്പതി—
നാരദോ ഗൌതമശ്ചൈവ പൃച്ഛംതി ധര്മകാംക്ഷിണഃ । ഗംഗാകനഖലേ പുണ്യാ പ്രയാഗം പുഷ്കരം ഗയാ
നാരദനും ഗൗതമനും, ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, ഗംഗാ കണഖലയിൽ, പ്രയാഗ, പുഷ്കര, ഗയ എന്നിവിടങ്ങളിലെ തിരുത്തങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു.