സ്നാതമാത്രോ നരസ്തത്ര സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ । സോമഗ്രഹേ തു രാജേംദ്ര പാപക്ഷയകരം ഭവേത്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത ഉടൻ, ആൾക്ക് എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മോചനം ലഭിക്കും. ചന്ദ്രഗ്രഹണസമയത്ത്, രാജാവേ, അത് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതായിരിക്കും.
ത്രൈലോക്യവിശ്രുതം രാജന്സോമതീര്ഥം മഹാഫലമ് । യസ്തു ചാംദ്രായണം കുര്യാത്തസ്മിംസ്തീര്ഥേ നരാധിപ
രാജാവേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമായ സോമതീർത്ഥം മഹത്തായ ഫലമുള്ളതാണ്. അവിടെ ആരെങ്കിലും ചാന്ദ്രായണവ്രതം ആചരിച്ചാൽ—
സര്വപാപവിശുദ്ധാത്മാ സോമലോകം സ ഗച്ഛതി । അഗ്നിപ്രവേശേ തു ജലേപ്യഥവാപി ഹ്യനാശനേ
എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ശുദ്ധിയോടെ, അവൻ സോമലോകത്തിലേക്കു പോകുന്നു; അഗ്നിയിൽ കയറിയാലും, വെള്ളത്തിൽ ചാടിയാലും, ഉപവാസം ചെയ്താലും അതു സാധ്യമാണ്.
സോമതീര്ഥേ മൃതോ യസ്തു നാസൌ മര്ത്യേഭിജായതേ । സ്തംഭതീര്ഥം തതോ ഗച്ഛേത്സ്നാനം തത്ര സമാചരേത്
സോമതീർത്ഥത്തിൽ മരിക്കുന്നവൻ മനുഷ്യരിൽ വീണ്ടും ജനിക്കില്ല. അതിനുശേഷം, സ്റ്റംഭതീർത്ഥത്തിലേക്കു പോയി അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യണം.
സ്നാതമാത്രോ നരസ്തത്ര സോമലോകേ മഹീയതേ । തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര വിഷ്ണുതീര്ഥമനുത്തമമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത ഉടൻ, ആൾക്ക് സോമലോകത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും. പിന്നെ, രാജാവേ, അതുല്യമായ വിഷ്ണുതീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകണം.
യോധനീപുരവിഖ്യാതം വിഷ്ണുതീര്ഥമനുത്തമമ് । അസുരാ യോധിതാസ്തത്ര വാസുദേവേന കോടിശഃ
യോധനീപുരം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ വിഷ്ണുതീർത്ഥം അതുല്യമാണ്. അവിടെ, വാസുദേവൻ കോടിക്കണക്കിന് അസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
തത്ര തീര്ഥം സമുത്പന്നം വിഷ്ണുഃ പ്രീതോ ഭവേദിഹ । അഹോരാത്രോപവാസേന ബ്രഹ്മഹത്യാം വ്യപോഹതി
അവിടെ ഒരു തിര്ഥം ഉദിക്കുന്നു, വിഷ്ണു സന്തോഷത്തോടെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു; ഒരു ദിവസം ഒരു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്താൽ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം അകറ്റാം.
തതോ ഗച്ഛേത്തു രാജേംദ്ര താപസേശ്വരമുത്തമമ് । അമോഹകമിതി ഖ്യാതം പിതൄന്യസ്തത്ര തര്പയേത്
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ആ താപസേശ്വരനെന്നു പ്രശസ്തമായ ഉന്നതമായ ദേവക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ പിതൃകര്ക്കായി തൃപ്തികൊടുക്കണം.
പൌര്ണമാസ്യാമമാവാസ്യാം ശ്രാദ്ധം കുര്യാദ്യഥാവിധി । തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്പിതൃപിംഡം തു ദാപയേത്
പൗർണമി അല്ലെങ്കിൽ അമാവാസ്യ ദിവസങ്ങളിൽ, വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തണം; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, രാജാവേ, പിതൃബലി അർപ്പിക്കണം.
ഗജരൂപാഃ ശിലാസ്തത്ര തോയമധ്യേ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ । തസ്മിംസ്തു ദാപയേത്പിംഡം വൈശാഖേ തു വിശേഷതഃ
അവിടെ വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ ആനയുടെ രൂപത്തിലുള്ള കല്ലുകൾ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് വൈശാഖമാസത്തിൽ അവയുടെ മേൽ പിതൃബലി അർപ്പിക്കണം.
തൃപ്യംതി പിതരസ്താവദ്യാവത്തിഷ്ഠതി മേദിനീ । തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര സിദ്ധേശ്വരമനുത്തമമ്
ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം പിതാക്കന്മാർ തൃപ്തരാകും; അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ഉന്നതമായ സിദ്ധേശ്വരക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകണം.
തത്ര ഗത്വാ തു രാജേംദ്ര ഗണപത്യംതികം വ്രജേത് । തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര ലിംഗോ യത്ര ജനാര്ദനഃ
അവിടെ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ, രാജാവേ, ആദ്യം ഗണപതിയുടെ സന്നിധിയിൽ പോകണം; പിന്നെ ജനാർദ്ദനൻ ലിംഗരൂപത്തിൽ ഉള്ള സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.
തത്ര സ്നാത്വാ തു രാജേംദ്ര വിഷ്ണുലോകേ മഹീയതേ । നര്മദാദക്ഷിണേകൂലേ തീര്ഥം പരമശോഭനമ്
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, രാജാവേ, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും; നർമദയുടെ തെക്കേ കരയിൽ അത്യന്തം മനോഹരമായ തിര്ഥമുണ്ട്.
കാമദേവഃ സ്വയം തത്ര തപസ്തപ്യത്യസൌ മഹാന് । ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം തു ശംകരം പര്യുപാസതേ
അവിടെ തന്നെ, മഹാനായ കാമദേവൻ തപസ്സു ചെയ്തു; ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷം ശങ്കരനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
സമാധിപര്വദഗ്ധസ്തു ശംകരേണ മഹാത്മനാ । ശ്വേതപര്വോപമശ്ചൈവ ഹുതാശഃ ശുക്ലപര്വണി
മഹാത്മാവായ ശങ്കരന്റെ സമാധി പർവതത്താൽ ദഹിക്കപ്പെട്ടു; വെളുത്ത പർവതംപോലെയും, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ അഗ്നി ജ്വലിച്ചു.
ഏതേ ദഗ്ധാസ്തു തേ സര്വേ കുസുമേശ്വരസംസ്ഥിതാഃ । ദിവ്യവര്ഷസഹസ്രേണ തുഷ്ടസ്തേഷാം മഹേശ്വരഃ
അങ്ങനെ ദഹിക്കപ്പെട്ടവർ എല്ലാവരും കുസുമേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ പാർത്തിരുന്നു; ദിവ്യമായ ആയിരം വർഷത്തിന് ശേഷം മഹേശ്വരൻ അവരിൽ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ഉമയാ സഹിതോ രുദ്രസ്തേഷാം തുഷ്ടോ വരപ്രദഃ । വിമോക്ഷയിത്വാ താന്സര്വാന്നര്മ്മദാതടമാസ്ഥിതാന്
ഉമയോടൊപ്പം രുദ്രൻ സന്തോഷത്തോടെ അവർക്കു വരങ്ങൾ നൽകി; നർമദാതടത്തിൽ പാർക്കുന്നവരെല്ലാം മോചനം നൽകി.
തസ്യ തീര്ഥപ്രഭാവേണ പുനര്ദേവത്വമാഗതഃ । ത്വത്പ്രസാദാന്മഹാദേവ തീര്ഥം ച ഭവതൂത്തമമ്
ആ തിര്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടു അവർ വീണ്ടും ദൈവത്വം നേടി; മഹാദേവാ, നിന്റെ കൃപയാൽ ഈ തിര്ഥം ഉന്നതമായിരിക്കട്ടെ.
അര്ധയോജനവിസ്തീര്ണം തീര്ഥം ദിക്ഷു സമംതതഃ । തസ്മിംസ്തീര്ഥേ നരഃ സ്നാത്വാ ഉപവാസപരായണഃ
ആ തിര്ഥം അർദ്ധയോജന വീതിയിലായി ചുറ്റും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ആ തിര്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉപവാസത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവൻ—
കുസുമായുധരൂപേണ രുദ്രലോകേ മഹീയതേ । വൈശ്വാനരേ യമേനൈവ കാമദേവേന വായവേ
കുസുമായുധനെന്ന രൂപത്തിൽ രുദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടും; വൈശ്വാനരൻ, യമൻ, കാമൻ, വായു എന്നിവരോടൊപ്പം.
തപസ്തപ്ത്വാ തു രാജേംദ്ര തത്രൈവ ച പുരാഗതൈഃ । അംധോനസ്യ സമീപേ തു നാതിദൂരേ തു തസ്യ വൈ
അവിടെ, രാജാവേ, മുൻപെത്തിയവരോടൊപ്പം തപസ്സു ചെയ്തശേഷം, അന്ധോനയുടെ സമീപത്ത്, അതിനടുത്ത് തന്നെ—
സ്നാനം ദാനം ച തത്രൈവ ഭോജനം പിംഡപാതനമ് । അഗ്നിവേശേ ജലേ വാപി അഥവാപി അനാശനേ
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുക, ദാനം നൽകുക, ഭക്ഷണം കഴിക്കുക, പിതൃബലി അർപ്പിക്കുക—അഗ്നിയിൽ, വെള്ളത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഉപവാസത്തിലൂടെ പോലും.
അനിവര്തികാ ഗതിസ്തസ്യ മൃതസ്യാപ്യര്ദ്ധയോജനേ । ത്രൈയംബകേണ തോയേന സ്നാപയേന്നരപുംഗവഃ
അർദ്ധയോജന അകലം വരെ അവിടെ മരിച്ചവർക്കു തിരിച്ചുപോകാത്ത വഴി ലഭിക്കും; ത്രയമ്പകജലം കൊണ്ട് നല്ലവൻ സ്നാനം ചെയ്യണം.
അംധോനമൂലേ ദത്വാ തു പിംഡം ചൈവ യഥാവിധി । പിതരസ്തസ്യ തൃപ്യംതി യാവച്ചംദ്ര ദിവാകരൌ
അന്ധോനയുടെ അടിയിൽ വിധിപ്രകാരം പിതൃബലി അർപ്പിച്ചാൽ, അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം തൃപ്തരാകും.
ഉത്തരായണേ തു സംപ്രാപ്തേ തത്ര സ്നാനം കരോതി യഃ । പുരുഷോ വാപി സ്ത്രീ വാപി വസേദായതനേ ശുചിഃ
ഉത്തരായണം എത്തിയപ്പോൾ, ആ തിരുത്തിൽ പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ കുളിച്ച്, വിശുദ്ധിയോടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ താമസിച്ചാൽ,
സിദ്ധേശ്വരസ്യ ദേവസ്യ പ്രഭാതേ പൂജനാന്നരഃ । സ താം ഗതിമവാപ്നോതി ന താം സര്വൈര്മഹാമഖൈഃ
പ്രഭാതത്തിൽ സിദ്ധേശ്വരനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, മഹായാഗങ്ങൾകൊണ്ടു പോലും ലഭിക്കാനാകാത്ത ഗതി ആൾക്കു ലഭിക്കും.
യദാ ച തീര്ഥകാലേന രൂപവാന്സുഭഗോ ഭവേത് । മര്ത്യേ ഭവതി രാജാസാവാസമുദ്രാംതഗോചരേ
തിരുത്ത് കാലത്ത് കുളിച്ചാൽ, മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും സുന്ദരനും ഭാഗ്യവാനുമായവനായി, ആ രാജാവിന് സമുദ്രത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ ആധിപത്യം ലഭിക്കും.
ക്ഷേത്രപാലം ന പശ്യേച്ച ദംഡപാലം മഹാബലമ് । വൃഥാ തസ്യ ഭവേദ്യാത്രാ അദൃഷ്ട്വാ കര്ണകുംഡലമ്
ക്ഷേത്രപാലകനായ ശക്തനായ ദണ്ഡപാലനെ, കർണ്ണകുണ്ടലധാരിയെ കാണാതെ പോയാൽ, ആ യാത്ര ഫലഹീനമാകും.
ഏതത്തീര്ഥഫലം ജ്ഞാത്വാ സര്വേദേവാഃ സമാഗതാഃ । മുംചംതി പുഷ്പവൃഷ്ടിം തു സ്തുവംതി കുസുമേശ്വരമ്
ഈ തിരുത്തിന്റെ ഫലം അറിഞ്ഞ് എല്ലാ ദേവതകളും അങ്ങോട്ട് വന്നു, പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി, കുസുമേശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച- ഭാര്ഗവേശം തതോ ഗച്ഛേദ്ഭക്ത്യാ യത്ര ച വിഷ്ണുനാ । ഹുംകാരിതാസ്തു ദേവേന ദാനവാഃ പ്രലയം ഗതാഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അതിനുശേഷം ഭക്തിയോടെ ഭാർഗവേശക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകണം; അങ്ങ് വിഷ്ണു ദേവൻ ഹുംകാരത്തോടെ ദാനവരെ നശിപ്പിച്ചു.