കഥിതാ ഋഷിസംഘേഭ്യോ ഹ്യസ്മാകം ച വിശേഷതഃ । മുനിഭിഃ സംസ്തുതാ ഹ്യേഷാ നര്മദാ പ്രവരാ നദീ
മഹർഷിമാരുടെ കൂട്ടത്തിനും പ്രത്യേകിച്ച് ഞങ്ങൾക്കുമാണ് ഈ ഉത്തമമായ നർമ്മദാ നദിയെ വിവരിച്ചത്; ഈ നദിയെ മുനിമാർ സ്തുതിച്ചിട്ടുണ്ട്.
രുദ്രദേഹാദ്വിനിഷ്ക്രാംതാ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ । സര്വപാപഹരാ നിത്യം സര്വപ്രാണിനമസ്കൃതാ
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി രുദ്രന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്ന നർമ്മദാ എല്ലായ്പോഴും എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്നു, എല്ലാ ജീവികളും അവളെ ആദരിക്കുന്നു.
സംസ്തുതാ ദേവഗംധര്വൈരപ്സരോഭിസ്തഥൈവ ച । നമഃ പുണ്യജലേ ആദ്യേ നമഃ സാഗരഗാമിനി
ദേവന്മാരും ഗാന്ധർവന്മാരും അപ്പ്സരസുകളും നർമ്മദയെ സ്തുതിക്കുന്നു. പുണ്യജലങ്ങളിലെ പ്രഥമയായവളേ, സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നവളേ, നമസ്കാരം.
നമോസ്തു തേ ഋഷിഗണൈഃ ശംകരദേഹനിഃസൃതേ । നമോസ്തു തേ ധര്മവൃതേ വരാനനേ നമോസ്തു തേ ദേവഗണൈകവംദിതേ
ശംകരന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ചവളേ, ഋഷിമാരാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നവളേ, നമസ്കാരം. ധർമ്മം പാലിക്കുന്നവളേ, മനോഹരവദനിയായവളേ, ദേവഗണങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് വന്ദിക്കുന്നവളേ, നമസ്കാരം.
നമോസ്തു തേ സര്വപവിത്രപാവനേ നമോസ്തു തേ സര്വജഗത്സുപൂജിതേ । യശ്ചേദം പഠതേ സ്തോത്രം നിത്യം ശുദ്ധേന മാനവഃ
എല്ലാ വിശുദ്ധതയെയും വിശുദ്ധമാക്കുന്നവളേ, നമസ്കാരം. സർവ്വലോകവും വലിയ ആദരവോടെ പൂജിക്കുന്നവളേ, നമസ്കാരം. ഈ സ്തോത്രം ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ആരെങ്കിലും ദിവസേന പാരായണം ചെയ്താൽ,
ബ്രാഹ്മണോ വേദമാപ്നോതി ക്ഷത്ത്രിയോ വിജയീ ഭവേത് । വൈശ്യസ്തു ലഭതേ ലാഭം ശൂദ്രശ്ചൈവ ശുഭാം ഗതിമ്
ബ്രാഹ്മണൻ വേദം പ്രാപിക്കും, ക്ഷത്രിയൻ വിജയിക്കും, വൈശ്യൻ ലാഭം നേടും, ശൂദ്രൻ നല്ല ഗതി പ്രാപിക്കും.
അന്നാര്ഥീ ലഭതേ ഹ്യന്നം സ്മരണാദേവ നിത്യശഃ । നര്മദാം സേവ്യതേ നിത്യം സ്വയം ദേവോ മഹേശ്വരഃ । തേന പുണ്യാ നദീ ജ്ഞേയാ ബ്രഹ്മഹത്യാപഹാരിണീ
അന്നം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ നിത്യമായി നർമ്മദയെ സ്മരിച്ചാൽ അന്നം ലഭിക്കും. മഹേശ്വരൻ തന്നെ നിത്യമായി നർമ്മദയെ സേവിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഈ നദി പുണ്യമുള്ളതും ബ്രഹ്മഹത്യ പാപം നീക്കുന്നതുമായവളായി അറിയണം.
നാരദ ഉവാച-। തദാപ്രഭൃതി ബ്രഹ്മാദ്യാ ഋഷയശ്ച തപോധനാഃ । സേവംതേ നര്മദാം രാജന്കാമക്രോധവിവര്ജിതാഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അന്ന് മുതൽ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ ഋഷിമാരും, ആസക്തിയും കോപവും ഇല്ലാതെ, രാജാവേ, നർമ്മദയെ സേവിക്കുന്നു.
തസ്മിന്നിപതി തം ദൃഷ്ട്വാ ശൂലം ദേവസ്യ ഭൂതലേ । തസ്യ പുണ്യം സമാഖ്യാതം ശംകരേണ മഹാത്മനാ
അവിടെ ഭൂമിയിൽ ദേവന്റെ ശൂലം വീണത് കണ്ടപ്പോൾ, അതിന്റെ മഹത്വം മഹാത്മാവായ ശംകരൻ വിശദീകരിച്ചു.
ശൂലഭേദേതി വിഖ്യാതം തീര്ഥം പുണ്യതമം മഹത് । തത്ര സ്നാത്വാര്ച്ചയേദ്ദേവം ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
ശൂലഭേദം എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ അതി വിശുദ്ധമായ തീർഥം അവിടെയുണ്ട്. അവിടെ കുളിച്ച് ദേവനെ ആരാധിച്ചാൽ, ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും.
ത്രിരാത്രം കാരയേദ്യസ്തു തസ്മിന്തീര്ഥേ നരാധിപ । അര്ചയിത്വാ മഹാദേവം പുനര്ജന്മ ന വിദ്യതേ
ആ തീർഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും മൂന്നു രാത്രി പൂജ നടത്തി മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചാൽ, അവൻക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.
ഭീമേശ്വരം തതോ ഗച്ഛേന്നര്മദേശ്വരമുത്തമമ് । ആദിത്യേശ്വരം മഹാപുണ്യം തഥാഽജ്യമധുനാ സഹ
അതിനുശേഷം ഭീമേശ്വരനെയും ഉത്തമനായ നർമ്മദേശ്വരനെയും സന്ദർശിക്കണം. അതുപോലെ മഹാപുണ്യമുള്ള ആദിത്യേശ്വരനെയും അജ്യമധുനയോടൊപ്പം കാണണം.
മല്ലികേശ്വരമഭ്യര്ച്യ പര്യാപ്തം ജന്മനഃ ഫലമ് । വരുണേശ്വരം തതഃ പശ്യേന്നീരാജേശ്വരമുത്തമമ്
മല്ലികേശ്വരനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചാൽ ജന്മഫലം സഫലമാകും. അതിനുശേഷം വരുണേശ്വരനെയും ഉത്തമനായ നീരാജേശ്വരനെയും ദർശിക്കണം.
സര്വതീര്ഥഫലം തസ്യ പംചായതനദര്ശനാത് । തതോഗച്ഛേത രാജേംദ്ര യുദ്ധം വൈ യത്ര സാധിതമ്
അഞ്ചു ക്ഷേത്രങ്ങൾ ദർശിച്ചാൽ എല്ലാ തീർഥഫലവും ലഭിക്കും. അതിനുശേഷം, രാജാവേ, യുദ്ധം നടന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം.
കോടിതീര്ഥം തു വിഖ്യാതമസുരാ യത്ര യോധിതാഃ । യത്ര തേ നിഹതാ രാജന്ദാനവാ ബലദര്പിതാഃ
അസുരന്മാർ യുദ്ധം ചെയ്ത പ്രശസ്തമായ കോടിതീർഥം അവിടെയുണ്ട്. അവിടെയാണ് ശക്തിയിൽ അഭിമാനിച്ചിരുന്ന ദാനവന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടത്, രാജാവേ.
തേഷാം ശിരാംസി ഗൃഹ്യംതേ നിഹതാസ്തേ സമാഗതാഃ । തൈസ്തു സംസ്ഥാപിതോ ദേവഃ ശൂലപാണിര്മഹേശ്വരഃ
അവരുടെ തലകൾ എടുത്തു, കൊല്ലപ്പെട്ടവർ ഒത്തുചേർന്നു. അവരാൽ ശൂലധാരിയായ മഹേശ്വരൻ അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു.
കോടിര്വിനിഹതാ തത്ര തേന കോടീശ്വരഃ സ്മൃതഃ । ദര്ശനാത്തസ്യ തീര്ഥസ്യ സദേഹഃ സ്വര്ഗമാവഹേത്
അവിടെ ഒരു കോടി പേരെ കൊല്ലപ്പെട്ടതുകൊണ്ടാണ് അവനെ 'കോടികളുടെ നാഥൻ' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ആ തീർത്ഥം കാണുന്നവൻ ശരീരത്തോടുകൂടി സ്വർഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു.
തദാ ഇംദ്രേണ ക്ഷുദ്രത്വാദ്വജ്രകീലേന യംത്രിതഃ । തദാപ്രഭൃതി ലോകാനാം സ്വര്ഗമത്വം നിവാരിതമ്
അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ അസൂയകൊണ്ട് വജ്രായുധം ഉപയോഗിച്ച് അവനെ തടഞ്ഞു. അതിനുശേഷം മനുഷ്യർക്കു സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം നിഷേധിക്കപ്പെട്ടു.
സഘൃതം ശ്രീഫലം ദത്വാ ദത്വാ ചാംതേ പ്രദക്ഷിണമ് । സര്വതഃ സഹ ദേവേന ശിരസാദായ ധാരയേത് । സര്വകാമേന സംപൂര്ണോ രാജാ ഭവതി പാംഡവ
നെയ്യോടുകൂടിയ തേങ്ങ അർപ്പിച്ച്, അവസാനം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ശേഷം, ദൈവത്തോടൊപ്പം അതിനെ തലയിൽ വെച്ച് ആദരപൂർവ്വം ധരിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്ത രാജാവിന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറും, പാണ്ഡവ.
മൃതോ രുദ്രത്വമാപ്നോതി ന ചേഹ ജായതേ പുനഃ । സ്വര്ഗം ഗത്വാ തതോ രാജ്യം കൃത്വാഗത്യ തതോ ദിവമ്
അവൻ മരിച്ചാൽ രുദ്രന്റെ സ്ഥാനം ലഭിക്കും, വീണ്ടും ഈ ലോകത്ത് ജനിക്കുകയില്ല. സ്വർഗത്തിൽ ചെന്നു രാജ്യം നടത്തുകയും, അവിടെ നിന്ന് മടങ്ങിയ ശേഷം ദിവ്യലോകത്തിൽ എത്തുകയും ചെയ്യും.
മഹാദേവം തഥോപാസ്യ ത്രയോദശ്യാം ഹി മാനവഃ । സ്നാതമാത്രോ നരസ്തത്ര സര്വയജ്ഞഫലം ലഭേത്
അങ്ങനെ മഹാദേവനെTrayodashi ദിവസത്തിൽ ആരാധിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ അവിടെ കുളിച്ചാൽ, എല്ലാ യജ്ഞഫലവും ഉടൻ ലഭിക്കും.
തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര തീര്ഥം പരമശോഭനമ് । നരാണാം പാപനാശായ അഗസ്ത്യേശ്വരമുത്തമമ്
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, മനുഷ്യർക്ക് പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കാൻ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ അഗസ്ത്യേശ്വര തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം.
തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്മുച്യതേ ബ്രഹ്മഹത്യയാ । കാര്തികസ്യ തു മാസസ്യ കൃഷ്ണപക്ഷചതുര്ദശീ
അവിടെ കുളിച്ചാൽ, രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് കാർത്തികമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശി ദിവസത്തിൽ.
ഘൃതേന സ്നാപയേദ്ദേവം സമാധിസ്ഥോ ജിതേംദ്രിയഃ । ഏകവിംശകുലോപേതോ ന മുച്യേദൈശ്വരാത്പദാത്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി, ഇരുപത്തൊന്ന് കുടുംബങ്ങളോടൊപ്പം ദേവനെ നെയ്യാൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവൻ ഐശ്വര്യസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് വിട്ടു പോകുന്നില്ല.
ധേനവോപാനഹംച്ഛത്രം തഥാ ദദ്യാച്ച കംബലമ് । ഭോജനം ചൈവ വിപ്രാണാം സര്വം കോടിഗുണം ഭവേത്
അവൻ പശുക്കൾ, ചെരിപ്പ്, കുട, കംബളി എന്നിവയും, ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭക്ഷണവും നൽകണം. ഇതൊക്കെയും കോടിഗുണം ഫലം നൽകുന്നു.
തതോ ഗച്ഛേത രാജേംദ്ര രവിസ്തവമനുത്തമമ് । തത്ര സ്നാത്വാ നരോ രാജന്സിംഹാസനഗതിര്ഭവേത്
അതിനുശേഷം, രാജാവേ, ഏറ്റവും ഉത്തമമായ രവിസ്തവ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ കുളിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലുള്ള സ്ഥാനം നേടും.
നര്മദാ ദക്ഷിണേ കൂലേ തീര്ഥം ശക്രസ്യ വിശ്രുതമ് । ഉപോഷ്യ രജനീമേകാം സ്നാനം തത്ര സമാചരേത്
നർമദയുടെ തെക്കൻ കരയിൽ പ്രശസ്തമായ ശക്രന്റെ തീർത്ഥം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഒരു രാത്രി ഉപവാസം കഴിഞ്ഞ് അവിടെ കുളിക്കണം.
സ്നാനം കൃത്വാ യഥാന്യായമര്ച്ചയേത്തു ജനാര്ദനമ് । ഗോസഹസ്രഫലം തസ്യ വിഷ്ണുലോകം സ ഗച്ഛതി
ശരിയായ രീതിയിൽ കുളിച്ചതിന് ശേഷം ജനാർദ്ദനനെ ആരാധിക്കണം. അവനു ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം ലഭിക്കും, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ എത്തും.
ഋഷിതീര്ഥം തതോ ഗച്ഛേത്സര്വപാപഹരം നൃണാമ് । സ്നാതമാത്രോ നരസ്തത്ര ശിവലോകേ മഹീയതേ
അതിനുശേഷം, എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുന്ന ഋഷിതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ കുളിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ ശിവലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
നാരദസ്യ ച തത്രൈവ തീര്ഥം പരമശോഭനമ് । സ്നാതമാത്രോ നരസ്തത്ര ഗോസഹസ്രഫലം ലഭേത്
അവിടെ തന്നെ നാരദന്റെ അത്യന്തം ഭംഗിയുള്ള തീർത്ഥവും ഉണ്ട്. അവിടെ കുളിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ ആയിരം പശുക്കളുടെ ഫലം നേടും.