നാരദ ഉവാച-। അന്യസ്മൈ ദീയതാം ഭദ്രേ ക്ഷീണവൃതിശ്ച യോ ദ്വിജഃ । വയം തു ശീലസംപന്നാ ഭക്തിസ്തു ക്രിയതേ മയാ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, അത് മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണന്, ഉപജീവനം നഷ്ടപ്പെട്ടവനു നൽകുക. ഞങ്ങൾ സദാചാരമുള്ളവരാണ്; ഞാൻ ഭക്തിയോടെ സേവനം ചെയ്യുന്നു.
ഏവം താസാം മനോ ഹൃത്വാ സര്വാസാമുപദിശ്യ വാ । ജഗാമ ഭരതശ്രേഷ്ഠ സ്വകീയം സ്ഥാനകം പുനഃ
അവരുടെ മനസ്സുകൾ സ്വന്തമാക്കി, അവരെ ഉപദേശിച്ചശേഷം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, അവൻ വീണ്ടും തന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
അത്രാകൃഷ്ടമനാസ്താസ്തു അന്യത്രഗതമാനസാഃ । പുരി ഛിദ്രം സമുത്പന്നം ബാണസ്യ തു മഹാത്മനഃ
എന്നാൽ അവരുടെ മനസ്സുകൾ അവിടെയില്ലായിരുന്നു; ചിന്തകൾ മറ്റിടങ്ങളിലേക്കായിരുന്നു. മഹാത്മാവായ ബാണന്റെ നഗരത്തിൽ ഒരു ദുർബലത ഉണ്ടായി.
നാരദ ഉവാച- യന്മാം പൃച്ഛസി കൌംതേയ തന്നിബോധ ച തച്ഛൃണു । ഏതസ്മിന്നംതരേ രുദ്രോ നര്മദാതടമാസ്ഥിതഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: കുന്തീപുത്രനേ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെന്താണോ, അതു ശ്രദ്ധിച്ചു മനസ്സിലാക്കൂ. അതിനിടയിൽ, രുദ്രൻ നർമദാനദിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചു.
നാമ്നാ ഹരേശ്വരം സ്ഥാനം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । തസ്മിന്സ്ഥാനേ മഹാദേവശ്ചിംതയംസ്ത്രൈപുരം വധമ്
ആ സ്ഥലത്തിന് ഹരേശ്വരം എന്ന പേരാണ്; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. അവിടെ മഹാദേവൻ ത്രിപുരവധം ചിന്തിച്ചു.
ഗാം(ഗാ?)ഡീവം മംദരം കൃത്വാ ഗുണം കൃത്വാ തു വാസുകിമ് । സ്ഥാനം കൃത്വാ തു വൈശാഖം വിഷ്ണും കൃത്വാ ശരോത്തമമ്
ഭൂമിയെ വില്ലാക്കി, മന്ദരപർവതത്തെ വില്ലിന്റെ അഗ്രമാക്കി, വാസുകിയെ വില്ലിന്റെ ദോറാക്കി, വൈശാഖത്തെ സ്ഥാനമാക്കി, വിഷ്ണുവിനെ അത്യുത്തമമായ അമ്പാക്കി.
അഗ്രേ ചാഗ്നിം പ്രതിഷ്ഠാപ്യ മുഖേ വായുഃ സമര്പിതഃ । ഹയാശ്ച ചതുരോ വേദാഃ സര്വദേവമയം രഥമ്
മുൻവശത്ത് അഗ്നിയെ സ്ഥാപിച്ച്, വായുവിനെ വായിൽ സമർപ്പിച്ച്, നാലു വേദങ്ങളെ കുതിരകളാക്കി, എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന രഥം ഉണ്ടാക്കി.
ചക്രഗൌ ചാശ്വിനൌ ദേവാവക്ഷം ചക്രധരഃ സ്വയമ് । സ്വയമിംദ്രശ്ച ചാപാംതേ ബാണേ വൈശ്രവണഃ സ്ഥിതഃ
അശ്വിനികൾ ചക്രങ്ങളായി, ചക്രധാരിയായ ദേവൻ തന്നെയാണ് അക്ഷം, ഇന്ദ്രൻ വില്ലിന്റെ അറ്റത്ത്, വൈശ്രവണൻ അമ്പിന്റെ ഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ടു.
യമസ്തു ദക്ഷിണേ ഹസ്തേ വാമേ കാലസ്തു ദാരുണഃ । ചക്രാണാമാരകേ ന്യസ്താ ഗംധര്വാ ലോകവിശ്രുതാഃ
യമൻ വലതുകൈയിൽ നില്ക്കുന്നു, കാളൻ ഭയാനകനായി ഇടതുകൈയിൽ. ഗന്ധർവ്വന്മാർ, ലോകമെങ്ങും പ്രശസ്തരായവർ, ചക്രത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രജാപതീ രഥശ്രേഷ്ഠേ ബ്രഹ്മാ ചൈവ തു സാരഥിഃ । ഏവം കൃത്വാ തു ദേവേശഃ സര്വദേവമയം രഥമ്
പ്രജാപതി ഏറ്റവും നല്ല രഥസാരഥിയാണ്, ബ്രഹ്മാവാണ് രഥം ഓടിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു രഥം സൃഷ്ടിച്ചു.
സോതിഷ്ഠത്സ്ഥാണുഭൂതോ ഹി സഹസ്രം പരിവത്സരാന് । യദാ ത്രീണി സമേതാനി അംതരിക്ഷചരാണി ച
അവൻ ആയിരം വർഷങ്ങൾ അചഞ്ചലനായി അവിടെയിരുന്നു. ആ സമയത്ത് ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മൂന്നു നഗരങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.
ത്രിപുരാണി ത്രിശല്യേന തദാ താനി ബിഭേദ സഃ । ശരഃ പ്രചോദിതസ്തത്ര രുദ്രേണ ത്രിപുരം പ്രതി
അവൻ ആ മൂന്നു നഗരങ്ങൾ മൂന്നുമുനയുള്ള അമ്പുകൊണ്ട് തുളച്ചു. രുദ്രൻ ആ അമ്പ് ത്രിപുരയിലേക്കു വിടുവിച്ചു.
ഭ്രഷ്ടതേജാ സ്ത്രിയോ ജാതാ ബലം തേഷാം വ്യശീര്യത । ഉത്പാതാശ്ച പുരേ തസ്മിന്പ്രാദുര്ഭൂതാ സഹസ്രശഃ
അവരുടെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെട്ടു, സ്ത്രീകൾ ജനിച്ചു, അവരുടെ ശക്തി തകർന്നു. ആ നഗരത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് അശുഭ സൂചനകൾ ഉദിച്ചു.
ത്രിപുരസ്യ വിനാശായ കാലരൂപോഭവത്തദാ । അട്ടഹാസം പ്രമുംചംതി രൂപാഃ കാഷ്ഠമയാസ്തഥാ
ത്രിപുരയെ നശിപ്പിക്കാൻ അവൻ കാലത്തിന്റെ രൂപം എടുത്തു. ഭയങ്കരമായി ചിരിച്ചപ്പോൾ മരത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ രൂപങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
നിമേഷോന്മേഷണം ചൈവ കുര്വംതി ചിത്രകര്മണാ । സ്വപ്നേ പശ്യംതി ചാത്മാനം രക്താംബരവിഭൂഷിതമ്
അവർ കണ്ണ് അടച്ചു തുറക്കുകയും അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. സ്വപ്നത്തിൽ അവർ തങ്ങളെത്തന്നെ ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചവരായി കണ്ടു.
സ്വപ്നേ പശ്യംതി തേ ചൈവം വിപരീതാനി യാനി തു । ഏതാന്പശ്യതി ഉത്പാതാംസ്തത്ര സ്ഥാനേ തു യേ ജനാഃ
അവർ സ്വപ്നത്തിൽ ഇങ്ങനെ വിപരീതമായ കാര്യങ്ങൾ കണ്ടു. അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ ഈ അശുഭ സൂചനകൾ കണ്ടു.
തേഷാം ബലം ച ബുദ്ധിശ്ച ഹരക്രോധേന നാശിതമ് । സംവര്തകോ നാമ വായുര്യുഗാംതപ്രതിമോ മഹാന്
അവരുടെ ബലംയും ബുദ്ധിയും ഹരന്റെ കോപത്തിൽ നശിച്ചു. സംവർത്തക എന്ന മഹാവായു, കാലാവസാനത്തെപ്പോലെ, ഉദിച്ചു.
സമീരിതോനലശ്രേഷ്ഠ ഉത്തമാംഗേഷു ബാധതേ । ജ്വലംതി പാദപാസ്തത്ര പതംതി ശിഖരാണി ച
ആ കാറ്റിൽ ഉത്തമമായ അഗ്നി ഉണർന്നു, ഉയർന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ കനത്ത ദോഷം വരുത്തി. അവിടെ മരങ്ങൾ കത്തുകയും പർവതശിഖരങ്ങൾ വീഴുകയും ചെയ്തു.
സര്വം തദ്വ്യാകുലീഭൂതം ഹാഹാകാരമചേതനമ് । ഭഗ്നോദ്യാനാനി സര്വാണി ക്ഷിപ്രം തു പ്രജ്വലംതി ച
എല്ലാം അലയടിച്ച്, വിലാപവും അചേതനതയും നിറഞ്ഞു. എല്ലാ തോട്ടങ്ങളും ഉടൻ കത്തിത്തുടങ്ങി.
തേനൈവ ദീപിതം സര്വം ജ്വലതേ വിശിഖൈഃ ശിഖൈഃ । ദ്രുമാ ആരാമഗംഡാനി ഗൃഹാണി വിവിധാനി ച
അങ്ങനെ എല്ലാം അഗ്നിയിൽ കത്തിത്തുടങ്ങി; മരങ്ങൾ, തോട്ടങ്ങൾ, വിവിധ വീടുകൾ എല്ലാം ജ്വാലകളിൽ കത്തിപ്പൊള്ളിപ്പോയി.
ദശദിക്ഷു പ്രവൃത്തോയം സമിദ്ധോ ഹവ്യവാഹനഃ । തതഃ ശിലാഃ പ്രമുംചംതി ദിശോ ദശ വിഭാഗശഃ
പത്ത് ദിശകളിലുമെല്ലാം ഹവ്യവാഹനൻ കത്തിത്തുടങ്ങി. പിന്നെ പത്ത് ദിശകളിലേക്കും കല്ലുകൾ പിരിഞ്ഞു വീണു.
ശിഖാസഹസ്രൈരത്യുഗ്രൈഃ പ്രജ്വലംതി ഹുതാശനൈഃ । സര്വം കിംശുകസംപ്രഖ്യം ജ്വലിതംദൃശ്യതേ പുരമ്
ആയിരക്കണക്കിന് ഭയങ്കരമായ ജ്വാലകളിൽ അഗ്നി കത്തിപ്പൊള്ളിച്ചു. ആ നഗരം മുഴുവനും കിംശുകപൂക്കൾ പോലെ ചുവപ്പായി കത്തുന്ന പോലെ തോന്നി.
ഗൃഹാദ്ഗൃഹാംതരേ നൈവ ഗംതും ധൂമൈശ്ച ശക്യതേ । ഹരകോപാനലാദഗ്ധം ക്രംദമാനം സുദുഃഖിതമ്
പുക കാരണം വീടുകളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു വീട്ടിലേക്കു പോകാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു. ഹരന്റെ കോപത്തിൽ ജനിച്ച അഗ്നിയിൽ കത്തിയ നഗരം ദു:ഖത്തോടെ നിലവിളിച്ചു.
പ്രദീപ്തം സര്വതോ ദിക്ഷു ദഹ്യതേ ത്രിപുരം പുരമ് । പ്രാസാദശിഖരാഗ്രാണി വിശീര്യംതി സഹസ്രശഃ
ത്രിപുര നഗരം എല്ലാ ദിശകളിലും കത്തിത്തുടങ്ങി, എല്ലാം അഗ്നിയിൽ നശിച്ചു. അതിലെ കൊട്ടാരങ്ങളുടെ ശിഖരങ്ങൾ ആയിരക്കണക്കിന് തകർന്നു വീണു.
നാനാരത്നവിചിത്രാണി വിമാനാന്യപ്യനേകധാ । ഗൃഹാണി ചൈവ രമ്യാണി ദഹ്യംതേ ദീപ്തിവഹ്നിനാ
നാനാ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച അനേകം ഭംഗിയുള്ള വിമാനങ്ങളും മനോഹരമായ വീടുകളും കത്തിത്തീർന്നു.
ബാധംതേ ദ്രുമഖംഡേഷു ജനസ്ഥാനേ തഥൈവ ച । ദേവാഗാരേഷു സര്വേഷു പ്രജ്വലംതേ ജ്വലംത്യപി
മരക്കൊമ്പുകളിൽ, മനുഷ്യർ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലും അഗ്നി ബാധിച്ചു. എല്ലാ ദേവാലയങ്ങളിലും എല്ലാം കത്തിത്തീർന്നു.
സീദംതി ചാനലസ്പൃഷ്ടാഃ ക്രംദംതി വിവിധൈ സ്വരൈഃ । ഗിരികൂടനിഭാസ്തത്ര ദൃശ്യംതേംഽഗാരരാശയഃ
അഗ്നി തട്ടി, അവർ താഴേക്ക് വീണു, പലവിധ ശബ്ദങ്ങളിൽ കരയുന്നു; അവിടെ പർവതശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ചാരക്കൂമ്പാരങ്ങൾ കാണാം.
സ്തുവംതി ദേവദേവേശം പരിത്രായസ്വ മാം പ്രഭോ । അന്യോന്യം ച പരിഷ്വജ്യ ഹുതാശനപ്രപീഡിതാഃ
അവർ ദേവദേവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ എന്നിങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോകുമ്പോൾ അവർ പരസ്പരം അണച്ചു പിടിക്കുന്നു.
ദഹ്യംതേ ദാനവാസ്തത്ര ശതശോഥ സഹസ്രശഃ । ഹംസകാരംഡവാകീര്ണാ നലിനീ സഹ പംകജാ
അവിടെ നൂറുകണക്കിന്, ആയിരക്കണക്കിന് ദാനവന്മാർ അഗ്നിയിൽ കത്തുന്നു; ഹംസകളും കുരുവികളും നിറഞ്ഞ താമരക്കുളങ്ങളും അഗ്നിയിൽ നശിക്കുന്നു.
ദഹ്യംതേനലദഗ്ധാനി പുരോദ്യാനാനി ദീര്ഘികാഃ । അമ്ലാനൈഃ പംകജൈശ്ഛന്നാ വിസ്തീര്ണാ യോജനൈഃ ശതൈഃ
താമരകളും മറ്റും നിറഞ്ഞു, നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന നഗരോദ്യാനങ്ങളും, നീളമുള്ള കുളങ്ങളും അഗ്നിയിൽ കത്തിപ്പോകുന്നു.