ഈശ്വര ഉവാച-। ഗച്ഛ നാരദ തത്രൈവ യത്ര തത്ത്രിപുരം പുരമ് । ബാണസ്യ ദാനവേന്ദ്രസ്യ ശീഘ്രം ഗച്ഛാഥ തത്കുരു
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: നാരദാ, നീ ത്രിപുരം എന്ന നഗരം എവിടെയാണോ അവിടെ പോകൂ; ബാണൻ എന്ന അസുരരാജാവിനായി അതിവേഗം അതു ചെയ്യൂ.
ഭര്താരോ ദേവതാഭാശ്ച സ്ത്രിയശ്ചാപ്സരസോപമാഃ । താസാം വൈ തേജസാ വിപ്ര ഭ്രമതേ ത്രിപുരം ദിവി
അവിടെയുള്ള ഭർത്താക്കന്മാർ ദേവന്മാരെപ്പോലെയും സ്ത്രീകൾ അപ്സരസ്സുകളെപ്പോലെയും ആണു; അവരുടെ തേജസ്സാൽ ത്രിപുരം ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു, മഹർഷേ.
തത്ര ഗത്വാ തു വിപ്രേംദ്ര മംത്രമന്യം പ്രചോദയ । ദേവസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ മുനിസ്ത്വരിതവിക്രമഃ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ അവിടെ ചെന്നു മറ്റൊരു മന്ത്രം പ്രചോദിപ്പിക്കണം; ദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട നാരദൻ അതിവേഗം നടന്നു.
സ്ത്രീണാം ഹൃദയനാശായ പ്രവിഷ്ടസ്തം പുരം പ്രതി । ശോഭതേ തത്പുരം ദിവ്യം നാനാരത്നോപശോഭിതമ്
സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സു തകർക്കാനായി അവൻ ആ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു; വിവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ദിവ്യമായ ആ നഗരം അവൻ കണ്ടു.
ശതയോജനവിസ്തീര്ണം തതോ ദ്വിഗുണമായതമ് । തതഃ പശ്യതി തത്രൈവ ബാണം തു ബലദര്പിതമ്
ആ നഗരം നൂറു യോജന വീതിയും അതിന്റെ ഇരട്ട അളവിൽ നീളവും ഉള്ളതായിരുന്നു; അവിടെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിക്കുന്ന ബാണനെ അവൻ കണ്ടു.
മാലാകുംഡലകേയൂരൈര്മുകുടേന വിരാജിതമ് । ഹാരരത്നൈശ്ച സംഛന്നം ചംദ്രകാംതിവിഭൂഷിതമ്
മാലകളും കുണ്ഡലങ്ങളും കൈവളകളും മുകുടവും അണിഞ്ഞു, രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഹാരങ്ങൾ ധരിച്ച്, ചന്ദ്രപ്രഭയാൽ അലങ്കരിച്ചവനായിരുന്നു അവൻ.
ലലനാസ്തസ്യ രത്നാഢ്യാഃ നരാഃ കനകമംഡിതാഃ । ഉത്ഥിതോ നാരദം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവേംദ്രോ മഹാബലഃ
അവന്റെ ഭാര്യമാർ രത്നസമ്പന്നരായിരുന്നു, പുരുഷന്മാർ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചവരായിരുന്നു; നാരദനെ കണ്ടപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ അസുരരാജാവ് എഴുന്നേറ്റു.
ബാണ ഉവാച-। സ ദേവര്ഷിഃ സ്വയം പ്രാപ്തോ മദ്ഗൃഹം പ്രതി സംപ്രതി । അര്ഘം പാദ്യം യഥാന്യായം ക്രിയതാം ദ്വിജസത്തമ
ബാണൻ പറഞ്ഞു: ദൈവമുനിവൻ തന്നെ ഇപ്പോൾ എന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി; ഉചിതമായ അർഘ്യവും പാദ്യവും ചെയ്യണം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.
ചിരാത്സമാഗതോ വിപ്ര സ്ഥീയതാമിദമാസനമ് । ഏവം സംഭാവയിത്വാ തു നാരദം സമുപസ്ഥിതമ്
നീ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാണ് വന്നത്, മഹർഷേ; ഈ ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ഇങ്ങനെ ആദരവോടെ നാരദനെ സ്വീകരിച്ചു.
തസ്യ ഭാര്യാ മഹാദേവീ അനൌപമ്യാ തു നാമതഃ
അവന്റെ ഭാര്യ മഹാദേവി, അനൗപമ്യാ എന്നായിരുന്നു അവളുടെ പേര്.
അനൌപമ്യോവാച-। ഭഗവന്മാനുഷേ ലോകേ ദേവാസ്തുഷ്യംതി കേന വൈ । വ്രതേന നിയമേനാപി ദാനേന തപസാഥവാ
അനൗപമ്യ പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, മനുഷ്യലോകത്ത് ദേവന്മാർക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയമാകുന്നത് ഏത് വഴി കൊണ്ടാണ്? വ്രതം ആചരിച്ചാലോ, നിയന്ത്രണം പാലിച്ചാലോ, ദാനം ചെയ്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ തപസ്സു ചെയ്താലോ?
നാരദ ഉവാച-। തിലധേനും ച യോ ദദ്യാദ്ബ്രാഹ്മണേ വേദപാരഗേ । സസാഗരാ നവദ്വീപാ ദത്താ ഭവതി മേദിനീ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: വേദപാരായണമായ ബ്രാഹ്മണന് തിലധേനു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഒമ്പത് ദ്വീപുകളുള്ള ഭൂമി തന്നെ ദാനം ചെയ്തതുപോലെയാണ്.
സൂര്യകോടിപ്രതീകാശൈര്വിമാനൈഃ സര്വകാമികൈഃ । മോദതേ ചാക്ഷയം കാലം സുചിരം കൃതശാസനഃ
അവൻ ഈ കർമ്മം ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി, കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള മനോഹരമായ വിഹാരങ്ങളിൽ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി, അനന്തകാലം സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നു.
ആമ്രാതകകപിത്ഥാനി കദലീവനമേവ ച । കദംബ ചംപകാശോകാ അനേക വിവിധദ്രുമാഃ
മാമ്പഴം, വടപ്പഴം, വാഴക്കാടുകൾ, കൂടാതെ കടമ്പ, ചമ്പക, അശോകം തുടങ്ങിയ നിരവധി വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്.
അഷ്ടമീ ച ചതുര്ഥീ ച ദ്വാദശീ ച തഥാ ഉഭേ । സംക്രാംതിര്വിഷുവം ചൈവ ദിനച്ഛിദ്രമുഖം തഥാ
അഷ്ടമി, ചതുർത്ഥി, ദ്വാദശി, കൂടാതെ ഇരുവിധ സംക്രാന്തികളും, വിഷുവും, ദിനച്ഛിദ്രം എന്നതും,
പുണ്യാന്യേതാനി സര്വാണി ഉപവാസംതി യാഃ സ്ത്രിയഃ । താസാം തു ധര്മ്മയുക്താനാം സ്വര്ഗേ വാസോ ന സംശയഃ
ഇവയൊക്കെയും പുണ്യദിനങ്ങളാണ്. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഉപവാസം പാലിക്കുന്ന, ധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വർഗത്തിൽ വാസം ഉറപ്പാണ്.
കലികാലാത്തു നിര്മുക്താഃ സര്വപാപവിവര്ജിതാഃ । ഉപവാസരതാ നാര്യോ നോപസര്പംതി താപസാഃ
കലിയുഗത്തിൽ നിന്നു മോചിതരായി, എല്ലാ പാപങ്ങളുമില്ലാതെ, ഉപവാസത്തിൽ താല്പര്യമുള്ള സ്ത്രീകളെ തപസ്വികൾ സമീപിക്കാറില്ല.
ഏവം ശ്രുത്വാ തു സുശ്രോണി യഥേഷ്ടം കര്തുമര്ഹസി । നാരദസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞീ വചനമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ കേട്ടശേഷം, മനോഹരമായ കമരങ്ങൾക്കുടിയവളേ, നീ ഇഷ്ടപ്പെട്ടതുപോലെ ചെയ്യുക. നാരദന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജ്ഞി അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രസാദം കുരു വിപ്രേംദ്ര ദാനം ഗൃഹ്ണ യഥേപ്സിതമ് । സുവര്ണമണിരത്നാനി വസ്ത്രാണ്യാഭരണാനി ച
ദയവായി അനുഗ്രഹം ചെയ്യൂ, മഹാബ്രാഹ്മണേ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ദാനം സ്വീകരിക്കൂ—പൊന്നു, രത്നങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ എല്ലാം.
തത്തേ ദാസ്യാമ്യഹം വിപ്ര യച്ചാന്യദപി ദുര്ല്ലഭമ് । പ്രതിഗൃഹ്ണ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ പ്രീയേതാം ഹരിശംകരൌ
ബ്രാഹ്മണേ, അതിനൊപ്പം ലഭിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും വസ്തുവും ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് നൽകാം. ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ദയവായി സ്വീകരിക്കൂ; ഹരിയും ശംകരനും സന്തോഷിക്കട്ടെ.
നാരദ ഉവാച-। അന്യസ്മൈ ദീയതാം ഭദ്രേ ക്ഷീണവൃതിശ്ച യോ ദ്വിജഃ । വയം തു ശീലസംപന്നാ ഭക്തിസ്തു ക്രിയതേ മയാ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭദ്രേ, അത് മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണന്, ഉപജീവനം നഷ്ടപ്പെട്ടവനു നൽകുക. ഞങ്ങൾ സദാചാരമുള്ളവരാണ്; ഞാൻ ഭക്തിയോടെ സേവനം ചെയ്യുന്നു.
ഏവം താസാം മനോ ഹൃത്വാ സര്വാസാമുപദിശ്യ വാ । ജഗാമ ഭരതശ്രേഷ്ഠ സ്വകീയം സ്ഥാനകം പുനഃ
അവരുടെ മനസ്സുകൾ സ്വന്തമാക്കി, അവരെ ഉപദേശിച്ചശേഷം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, അവൻ വീണ്ടും തന്റെ സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി.
അത്രാകൃഷ്ടമനാസ്താസ്തു അന്യത്രഗതമാനസാഃ । പുരി ഛിദ്രം സമുത്പന്നം ബാണസ്യ തു മഹാത്മനഃ
എന്നാൽ അവരുടെ മനസ്സുകൾ അവിടെയില്ലായിരുന്നു; ചിന്തകൾ മറ്റിടങ്ങളിലേക്കായിരുന്നു. മഹാത്മാവായ ബാണന്റെ നഗരത്തിൽ ഒരു ദുർബലത ഉണ്ടായി.
നാരദ ഉവാച- യന്മാം പൃച്ഛസി കൌംതേയ തന്നിബോധ ച തച്ഛൃണു । ഏതസ്മിന്നംതരേ രുദ്രോ നര്മദാതടമാസ്ഥിതഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: കുന്തീപുത്രനേ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെന്താണോ, അതു ശ്രദ്ധിച്ചു മനസ്സിലാക്കൂ. അതിനിടയിൽ, രുദ്രൻ നർമദാനദിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചു.
നാമ്നാ ഹരേശ്വരം സ്ഥാനം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । തസ്മിന്സ്ഥാനേ മഹാദേവശ്ചിംതയംസ്ത്രൈപുരം വധമ്
ആ സ്ഥലത്തിന് ഹരേശ്വരം എന്ന പേരാണ്; മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. അവിടെ മഹാദേവൻ ത്രിപുരവധം ചിന്തിച്ചു.
ഗാം(ഗാ?)ഡീവം മംദരം കൃത്വാ ഗുണം കൃത്വാ തു വാസുകിമ് । സ്ഥാനം കൃത്വാ തു വൈശാഖം വിഷ്ണും കൃത്വാ ശരോത്തമമ്
ഭൂമിയെ വില്ലാക്കി, മന്ദരപർവതത്തെ വില്ലിന്റെ അഗ്രമാക്കി, വാസുകിയെ വില്ലിന്റെ ദോറാക്കി, വൈശാഖത്തെ സ്ഥാനമാക്കി, വിഷ്ണുവിനെ അത്യുത്തമമായ അമ്പാക്കി.
അഗ്രേ ചാഗ്നിം പ്രതിഷ്ഠാപ്യ മുഖേ വായുഃ സമര്പിതഃ । ഹയാശ്ച ചതുരോ വേദാഃ സര്വദേവമയം രഥമ്
മുൻവശത്ത് അഗ്നിയെ സ്ഥാപിച്ച്, വായുവിനെ വായിൽ സമർപ്പിച്ച്, നാലു വേദങ്ങളെ കുതിരകളാക്കി, എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന രഥം ഉണ്ടാക്കി.
ചക്രഗൌ ചാശ്വിനൌ ദേവാവക്ഷം ചക്രധരഃ സ്വയമ് । സ്വയമിംദ്രശ്ച ചാപാംതേ ബാണേ വൈശ്രവണഃ സ്ഥിതഃ
അശ്വിനികൾ ചക്രങ്ങളായി, ചക്രധാരിയായ ദേവൻ തന്നെയാണ് അക്ഷം, ഇന്ദ്രൻ വില്ലിന്റെ അറ്റത്ത്, വൈശ്രവണൻ അമ്പിന്റെ ഭാഗത്ത് നിലകൊണ്ടു.
യമസ്തു ദക്ഷിണേ ഹസ്തേ വാമേ കാലസ്തു ദാരുണഃ । ചക്രാണാമാരകേ ന്യസ്താ ഗംധര്വാ ലോകവിശ്രുതാഃ
യമൻ വലതുകൈയിൽ നില്ക്കുന്നു, കാളൻ ഭയാനകനായി ഇടതുകൈയിൽ. ഗന്ധർവ്വന്മാർ, ലോകമെങ്ങും പ്രശസ്തരായവർ, ചക്രത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രജാപതീ രഥശ്രേഷ്ഠേ ബ്രഹ്മാ ചൈവ തു സാരഥിഃ । ഏവം കൃത്വാ തു ദേവേശഃ സര്വദേവമയം രഥമ്
പ്രജാപതി ഏറ്റവും നല്ല രഥസാരഥിയാണ്, ബ്രഹ്മാവാണ് രഥം ഓടിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരുടെ അധിപൻ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു രഥം സൃഷ്ടിച്ചു.