പര്വതസ്യ സമംതാത്തു തിഷ്ഠംത്യമരകംടകേ । ബ്രഹ്മചാരീ ശുചിര്ഭൂത്വാ ജിതക്രോധോ ജിതേംദ്രിയഃ
അമരകാണ്ടകപർവതത്തിന്റെ ചുറ്റും അവയൊക്കെയും നിലകൊള്ളുന്നു. ബ്രഹ്മചാരിയായും ശുദ്ധനായും കോപം ജയിച്ചും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചും,
സര്വഹിംസാനിവൃത്തശ്ച സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ । ഏവം സര്വസമാചാരഃ ക്ഷേത്രപാലാന്പരിവ്രജേത്
എല്ലാ ഹിംസയും ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കി, ഇങ്ങനെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറി, അവൻ ആ തിര്ഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ രക്ഷകരെ സമീപിക്കണം.
തസ്യ പുണ്യഫലം രാജന്ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഹി മേ । ശതം വര്ഷസഹസ്രാണാം സ്വര്ഗേ മോദേത പാംഡവ
രാജാവേ, അവന്റെ പുണ്യഫലം ശ്രദ്ധയോടെ എന്റെ വാക്കുകളിൽ കേൾക്കൂ. പാണ്ഡവാ, അവൻ നൂറായിരം വർഷം സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കും.
അപ്സരോഗണസംകീര്ണേ ദിവ്യസ്ത്രീപരിചാരിതേ । ദിവ്യഗംധാനുലിപ്തശ്ച ദിവ്യാലംകാരഭൂഷിതഃ
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും ദിവ്യസ്ത്രികൾ സേവിക്കുന്നതിലുമാണ് അവൻ. ദിവ്യസുഗന്ധികൾ പുരണ്ടും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞുമാണ് അവൻ.
ക്രീഡതേ ദേവലോകേ തു ദൈവതൈഃ സഹ മോദതേ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ രാജാ ഭവതി വീര്യവാന്
അവൻ ദേവലോകത്തിൽ ദേവതകളോടൊപ്പം കളിച്ചു സന്തോഷിക്കും. പിന്നെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണശേഷം, ധൈര്യശാലിയായ രാജാവായി ജനിക്കും.
നാരദ ഉവാച- നര്മദാ തു നദീശ്രേഷ്ഠാ പുണ്യാ പുണ്യതമാ ത്രിഷു । മുനിഭിസ്തു മഹാഭാഗൈര്വിഭക്താ ധര്മകാംക്ഷിഭിഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: നർമദാ നദി നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതുമാണ്. മഹാഭാഗ്യശാലികളായ മുനിമാർ, ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ചവരായി, അതിനെ വിഭജിച്ചു.
യജ്ഞോപവീതമാത്രാണി പ്രവിഭക്താനി പാംഡവ । തേഷു സ്നാത്വാ തു രാജേംദ്ര സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
പാണ്ഡവാ, യജ്ഞോപവീതത്തിന്റെ എണ്ണം പോലെ അവിടെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. രാജാവേ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
ജലേശ്വരം ച യത്തീര്ഥം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । തസ്യോത്പത്തിം കഥയതഃ ശൃണു പാംഡവനംദന
ജലേശ്വരം എന്ന തിര്ഥം മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. അതിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, പാണ്ഡവകുലത്തിലെ സന്താനമേ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
പുരാ മുനിഗണാഃ സര്വേ സേന്ദ്രാശ്ചൈവ മരുദ്ഗണാഃ । സ്തുവംതി തേ മഹാത്മാനം ദേവദേവം മഹേശ്വരമ്
പണ്ടു, എല്ലാ മുനികളും ഇന്ദ്രനും മരുത്ഗണങ്ങളും ചേർന്ന്, ആ മഹാത്മാവായ ദേവദേവൻ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
സ്തുവമാനാസ്തു സംപ്രാപ്താ യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ । വിജ്ഞാപയംതി ദേവേശം സേംദ്രാശ്ചൈവ മരുദ്ഗണാഃ । ഭയോദ്വിഗ്നാന്വിരൂപാക്ഷ പരിത്രായസ്വ നഃ പ്രഭോ
സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ മഹേശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തി. ഇന്ദ്രനും മരുത്ഗണങ്ങളും ദേവേശനോട് അപേക്ഷിച്ചു: 'മൂന്നു കണ്ണുള്ള പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ ഭയത്തിൽ വിറയുന്നു, ദയവായി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം.'
ഈശ്വര ഉവാച-। സ്വാഗതം തു മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ കിമര്ഥമിഹ ചാഗതാഃ । കിം ദുഃഖം കോഽനുസംതാപഃ കുതോ വാ ഭയമാഗതമ്
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: 'മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സ്വാഗതം. നിങ്ങൾക്ക് ഇവിടെ വരാൻ എന്താണ് കാരണം? എന്താണ് ദു:ഖം, എന്താണ് വേദന, എവിടുനിന്നാണ് ഈ ഭയം വന്നത്?'
കഥയധ്വം മഹാഭാഗാ ഏതദിച്ഛാമി വേദിതുമ് । ഏവമുക്താസ്തു രുദ്രേണാകഥയന്നമിതവ്രതാഃ
'മഹാഭാഗന്മാരേ, ദയവായി പറയൂ, ഞാൻ ഇത് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ രുദ്രൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വ്രതനിഷ്ഠരായ അവർ പറഞ്ഞു.
ഋഷയ ഊചുഃ-। അപി ഘോരോ മഹാവീര്യോ ദാനവോ ബലദര്പിതഃ । ബാണോ നാമേതി വിഖ്യാതോ യസ്യ വൈ ത്രിപുരം പുരമ്
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: അത്ര ഭയങ്കരനും മഹാശക്തിയുമുള്ള അസുരൻ, ബാണൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായവൻ, ത്രിപുരം എന്ന നഗരം അവനാണോ ഉടമ?
ഗഗനേ തു വസദ്ദിവ്യം ഭ്രമതേ തസ്യ തേജസാ । തസ്മാദ്ഭീതാ വിരൂപാക്ഷ ത്വാമേവ ശരണം ഗതാഃ
അവന്റെ പ്രകാശം ആകാശത്ത് പരന്നു ഭ്രമിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ്, വിരൂപാക്ഷ, ഞങ്ങൾ ഭയന്ന് നിന്നെ ആശ്രയിക്കാൻ വന്നത്.
ത്രായസ്വ മഹതോ ദുഃഖാദ്ദേവത്വം ഹി പരാ ഗതിഃ । ഏവം പ്രസാദം ദേവേശ സര്വേഷാം കര്തുമര്ഹസി
ഈ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം; ദൈവത്വം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ മാർഗം. ദേവന്മാരുടെ നാഥാ, എല്ലാവർക്കും ഇങ്ങനെയുള്ള അനുഗ്രഹം നൽകേണ്ടത് നിനക്കാണ്.
യേന ദേവാഃ സുപ്രസന്നാഃ സുഖമേധംതി ശംകര । പരാം നിര്വൃതിമായാംതി തത്പ്രഭോ കര്തുമര്ഹസി
ആരാൽ ദേവന്മാർ സന്തുഷ്ടരായി സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു, ശംകരാ, അവർ പരമാനന്ദം പ്രാപിക്കുന്നു; പ്രഭോ, അതാണ് നീ ചെയ്യേണ്ടത്.
ദേവ ഉവാച-। ഏതത്സര്വം കരിഷ്യാമി മാ വിഷാദം കരിഷ്യഥ । അചിരേണൈവ കാലേന കുര്യാം യുഷ്മത്സുഖാവഹമ്
ദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും; നിങ്ങൾ വിഷമിക്കേണ്ട. കുറച്ച് കാലത്തിനകം ഞാൻ നിങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകും.
ആശ്വാസയിത്വാ താന്സര്വാന്നര്മദാതടമാസ്ഥിതഃ । ചിംതയാമാസ സര്വേശസ്തദ്വധം പ്രതി പാംഡവ
അവരെ എല്ലാവരെയും ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, സർവ്വേശ്വരൻ നർമദയുടെ തീരത്ത് ഇരുന്നു; പാണ്ഡവാ, അവൻ ആ കൊല്ലലിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
കഥം കേന പ്രകാരേണ ഹംതവ്യസ്ത്രിപുരോ മയാ । ഏവം സംചിംത്യ ഭഗവാന്നാരദം സ്മരതേ തദാ । സ്മരണാദേവ സംപ്രാപ്തോ നാരദഃ സമുപസ്ഥിതഃ
ഞാൻ എങ്ങനെ, ആരുടെ വഴി, എങ്ങനെയാണ് ത്രിപുരനെ കൊല്ലേണ്ടത്? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ, ഭഗവാൻ നാരദനെ ഓർത്തു; ഓർമിച്ചയുടൻ തന്നെ നാരദൻ അവന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
നാരദ ഉവാച-। ആജ്ഞാപയ മഹാദേവ കിമര്ഥം സംസ്മൃതോ ഹ്യഹമ് । കിം കാര്യം തു മയാ ദേവ കര്തവ്യം കഥയസ്വ മേ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: മഹാദേവാ, എന്നെ എന്തിന് ഓർത്തുവിളിച്ചു? ദേവാ, ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് പറയൂ.
ഈശ്വര ഉവാച-। ഗച്ഛ നാരദ തത്രൈവ യത്ര തത്ത്രിപുരം പുരമ് । ബാണസ്യ ദാനവേന്ദ്രസ്യ ശീഘ്രം ഗച്ഛാഥ തത്കുരു
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: നാരദാ, നീ ത്രിപുരം എന്ന നഗരം എവിടെയാണോ അവിടെ പോകൂ; ബാണൻ എന്ന അസുരരാജാവിനായി അതിവേഗം അതു ചെയ്യൂ.
ഭര്താരോ ദേവതാഭാശ്ച സ്ത്രിയശ്ചാപ്സരസോപമാഃ । താസാം വൈ തേജസാ വിപ്ര ഭ്രമതേ ത്രിപുരം ദിവി
അവിടെയുള്ള ഭർത്താക്കന്മാർ ദേവന്മാരെപ്പോലെയും സ്ത്രീകൾ അപ്സരസ്സുകളെപ്പോലെയും ആണു; അവരുടെ തേജസ്സാൽ ത്രിപുരം ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു, മഹർഷേ.
തത്ര ഗത്വാ തു വിപ്രേംദ്ര മംത്രമന്യം പ്രചോദയ । ദേവസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ മുനിസ്ത്വരിതവിക്രമഃ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ അവിടെ ചെന്നു മറ്റൊരു മന്ത്രം പ്രചോദിപ്പിക്കണം; ദേവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട നാരദൻ അതിവേഗം നടന്നു.
സ്ത്രീണാം ഹൃദയനാശായ പ്രവിഷ്ടസ്തം പുരം പ്രതി । ശോഭതേ തത്പുരം ദിവ്യം നാനാരത്നോപശോഭിതമ്
സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സു തകർക്കാനായി അവൻ ആ നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു; വിവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച ദിവ്യമായ ആ നഗരം അവൻ കണ്ടു.
ശതയോജനവിസ്തീര്ണം തതോ ദ്വിഗുണമായതമ് । തതഃ പശ്യതി തത്രൈവ ബാണം തു ബലദര്പിതമ്
ആ നഗരം നൂറു യോജന വീതിയും അതിന്റെ ഇരട്ട അളവിൽ നീളവും ഉള്ളതായിരുന്നു; അവിടെ ശക്തിയിൽ അഹങ്കരിക്കുന്ന ബാണനെ അവൻ കണ്ടു.
മാലാകുംഡലകേയൂരൈര്മുകുടേന വിരാജിതമ് । ഹാരരത്നൈശ്ച സംഛന്നം ചംദ്രകാംതിവിഭൂഷിതമ്
മാലകളും കുണ്ഡലങ്ങളും കൈവളകളും മുകുടവും അണിഞ്ഞു, രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ഹാരങ്ങൾ ധരിച്ച്, ചന്ദ്രപ്രഭയാൽ അലങ്കരിച്ചവനായിരുന്നു അവൻ.
ലലനാസ്തസ്യ രത്നാഢ്യാഃ നരാഃ കനകമംഡിതാഃ । ഉത്ഥിതോ നാരദം ദൃഷ്ട്വാ ദാനവേംദ്രോ മഹാബലഃ
അവന്റെ ഭാര്യമാർ രത്നസമ്പന്നരായിരുന്നു, പുരുഷന്മാർ പൊന്നാൽ അലങ്കരിച്ചവരായിരുന്നു; നാരദനെ കണ്ടപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ അസുരരാജാവ് എഴുന്നേറ്റു.
ബാണ ഉവാച-। സ ദേവര്ഷിഃ സ്വയം പ്രാപ്തോ മദ്ഗൃഹം പ്രതി സംപ്രതി । അര്ഘം പാദ്യം യഥാന്യായം ക്രിയതാം ദ്വിജസത്തമ
ബാണൻ പറഞ്ഞു: ദൈവമുനിവൻ തന്നെ ഇപ്പോൾ എന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി; ഉചിതമായ അർഘ്യവും പാദ്യവും ചെയ്യണം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.
ചിരാത്സമാഗതോ വിപ്ര സ്ഥീയതാമിദമാസനമ് । ഏവം സംഭാവയിത്വാ തു നാരദം സമുപസ്ഥിതമ്
നീ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞാണ് വന്നത്, മഹർഷേ; ഈ ഇരിപ്പിടം ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ. ഇങ്ങനെ ആദരവോടെ നാരദനെ സ്വീകരിച്ചു.
തസ്യ ഭാര്യാ മഹാദേവീ അനൌപമ്യാ തു നാമതഃ
അവന്റെ ഭാര്യ മഹാദേവി, അനൗപമ്യാ എന്നായിരുന്നു അവളുടെ പേര്.