യുധിഷ്ഠിര ഉവാച- വസിഷ്ഠേന ദിലീപായ കഥിതം തീര്ഥമുത്തമമ് । നര്മദേതി ച വിഖ്യാതം പാപപര്വതദാരണമ്
യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: വസിഷ്ഠൻ ദിലീപനോടു വിശുദ്ധമായ നർമദാ തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിച്ചു; പാപങ്ങളുടെ പർവ്വതം നശിപ്പിക്കുന്നതിൽ പ്രശസ്തമാണ് നർമദാ.
ഭൂയശ്ച ശ്രോതുമിച്ഛാമി തന്മേ കഥയ നാരദ । നര്മദായാശ്ച മാഹാത്മ്യം വസിഷ്ഠോക്തം ദ്വിജോത്തമ
നാരദാ, ഞാൻ ഇതിൽ കൂടുതൽ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞ നർമദയുടെ മഹത്വം ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ, മഹാനായ ദ്വിജനേ.
കഥമേഷാ മഹാപുണ്യാ നദീ സര്വത്ര വിശ്രുതാ । നര്മദാനാമ വിഖ്യാതാ തന്മമ ബ്രൂഹിനാരദ
ഈ മഹാപുണ്യമുള്ള നദി എങ്ങനെ എല്ലായിടത്തും പ്രശസ്തമായി? നർമദ എന്ന പേര് എങ്ങനെ പ്രശസ്തമായി എന്നത് എനിക്ക് പറയൂ, നാരദാ.
നാരദ ഉവാച-। നര്മദാ സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാ സര്വപാപപ്രണാശിനീ । താരയേത്സര്വഭൂതാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച
നാരദൻ പറഞ്ഞു: നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമാണ് നർമദാ; എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നവളാണ് അവൾ. നിലനിൽക്കുന്നവരെയും ചലിക്കുന്നവരെയും അവൾ രക്ഷിക്കുന്നു.
നര്മദായാസ്തു മാഹാത്മ്യം വസിഷ്ഠോക്തം മയാ ശ്രുതമ് । തദേതദ്ധി മഹാരാജ സര്വം ഹി കഥയാമി തേ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞ നർമദയുടെ മഹത്വം ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; മഹാരാജാവേ, അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറയും.
പുണ്യാ കനഖലേ ഗങ്ഗാ കുരുക്ഷേത്രേ സരസ്വതീ । ഗ്രാമേ വാ യദി വാരണ്യേ പുണ്യാ സര്വത്ര നര്മ്മദാ
കനഖലയിൽ ഗംഗയാണ് വിശുദ്ധം, കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ സരസ്വതിയാണ് വിശുദ്ധം; ഗ്രാമത്തിലോ കാടിലോ എവിടെയായാലും നർമദാ എല്ലായിടത്തും വിശുദ്ധമാണ്.
ത്രിഭിഃ സാരസ്വതം തോയം സപ്താഹേന തു യാമുനമ് । സദ്യഃ പുനാതി ഗാംഗേയം ദര്ശനാദേവ നാര്മദമ്
സരസ്വതീയുടെ വെള്ളം മൂന്നു ദിവസത്തിൽ ശുദ്ധിയാക്കുന്നു, യമുനയുടെ വെള്ളം ഏഴു ദിവസത്തിൽ; ഗംഗയുടെ വെള്ളം കണ്ട് ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധിയാകും, നർമദയെ കാണുന്നവൻ മാത്രം ശുദ്ധനാകും.
കലിംഗ ദേശേ പശ്ചാര്ദ്ധേ പര്വതേഽമരകംടകേ । പുണ്യാ ച ത്രിഷു ലോകേഷു രമണീയാ മനോരമാ
കലിംഗദേശത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തുള്ള അമരകാണ്ടകപർവ്വതത്തിൽ, അവൾ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും വിശുദ്ധയും ആകർഷകവുമാണ്.
സദേവാസുരഗംധര്വാ ഋഷയശ്ച തപോധനാഃ । തപസ്തപ്ത്വാ മഹാരാജ സിദ്ധിം ച പരമാം ഗതാഃ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായ ഋഷിമാരും അവിടെ തപസ്സു ചെയ്തു, മഹാരാജാവേ, പരമസിദ്ധി നേടി.
തത്ര സ്നാത്വാ മഹാരാജ നിയമസ്ഥോ ജിതേംദ്രിയഃ । ഉപോഷ്യ രജനീമേകാം കുലാനാം താരയേച്ഛതമ്
അവിടെ, മഹാരാജാവേ, കുളിച്ച്, നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന്, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച്, ഒരു രാത്രി ഉപവാസം ചെയ്താൽ, നൂറു കുടുംബങ്ങളെ രക്ഷിക്കാം.
ജനേശ്വരേ നരഃ സ്നാത്വാ പിംഡം ദത്വാ യഥാവിധി । പിതരസ്തസ്യ തൃപ്യംതി യാവദാഭൂതസംപ്ലവമ്
ജനേശ്വരത്തിൽ കുളിച്ച്, വിധിപ്രകാരം പിണ്ഡം അർപ്പിച്ചാൽ, അവന്റെ പിതാക്കന്മാർ സൃഷ്ടി ലയിക്കുന്നതുവരെ തൃപ്തരാകും.
പര്വതസ്യ സമംതാത്തു രുദ്രകോടിഃ പ്രതിഷ്ഠിതാ । സ്നാനം യഃ കുരുതേ തത്ര ഗംധമാല്യാനുലേപനമ്
പർവ്വതത്തിന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽ രുദ്രകോടി സ്ഥാപിതമാണ്; അവിടെ കുളിച്ച്, സുഗന്ധവും പുഷ്പമാലയും ചാർത്തി, ലേപനം ചെയ്താൽ—
പ്രീതാ തസ്യ ഭവേത്സര്വാ രുദ്രകോടിര്ന സംശയഃ । പര്വതേ പശ്ചിമസ്യാംതേ സ്വയം ദേവോ മഹേശ്വരഃ
അവനോടു രുദ്രകോടിയിലെ എല്ലാ ദേവതകളും സന്തുഷ്ടരാകും, സംശയമില്ല; പർവ്വതത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് അറ്റത്ത്, മഹേശ്വരൻ സ്വയം വസിക്കുന്നു.
തത്ര സ്നാത്വാ ശുചിര്ഭൂത്വാ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേംദ്രിയഃ । പിതൃകാര്യം തു കുര്വീത വിധിദൃഷ്ടേന കര്മണാ
അവിടെ കുളിച്ച്, ശുദ്ധനായ്, ബ്രഹ്മചാരിയായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ നിർവഹിക്കണം.
തിലോദകേന തത്രൈവ തര്പയേത്പിതൃദേവതാഃ । ആസപ്തമം കുലം തസ്യ സ്വര്ഗേ തിഷ്ഠതി പാംഡവ
അവിടെ തിലം കലർന്ന വെള്ളം കൊണ്ടു പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. പാണ്ഡവാ, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ആളുടെ ഏഴാം തലമുറവരെ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും.
ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണി സ്വര്ഗലോകേ മഹീയതേ । അപ്സരോഗണസംകീര്ണോ ദിവ്യസ്ത്രീപരിവാരിതഃ
അവൻ അറുപതിനായിരം വർഷം സ്വർഗലോകത്തിൽ ആദരപൂർവ്വം വസിക്കും. അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടത്തിലും ദിവ്യസ്ത്രികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി ആനന്ദിക്കും.
ദിവ്യഗംധാനുലിപ്തശ്ച ദിവ്യാലംകാരഭൂഷിതഃ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ ജായതേ വിപുലേ കുലേ
ദിവ്യസുഗന്ധികൾ പുരണ്ടും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞും, സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണശേഷം അവൻ ഒരു വലിയ കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കും.
ധനവാന്ദാനശീലശ്ച ധാര്മികശ്ചൈവ ജായതേ । പുനഃ സ്മരതി തത്തീര്ഥം ഗമനം തത്ര കുര്വതേ
അവൻ സമ്പന്നനും ദാനശീലനും ധാർമ്മികനും ആയി ജനിക്കും. പിന്നെയും ആ തിര്ഥയാത്ര ഓർത്ത് അതുവിടെ വീണ്ടും നടത്തും.
താരയിത്വാ കുലശതം രുദ്രലോകം സ ഗച്ഛതി । യോജനാനാം ശതം സാഗ്രം ശ്രൂയതേ സരിദുത്തമാ
നൂറ് കുടുംബങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ച ശേഷം, അവൻ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കും. ആ മഹാനദി നൂറ് യോജനത്തോളം ദൈർഘ്യമുള്ളതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
വിസ്താരേണ തു രാജേന്ദ്ര യോജനദ്വയമംതരമ് । ഷഷ്ടിതീര്ഥസഹസ്രാണി ഷഷ്ടികോട്യസ്തഥൈവ ച
രാജാവേ, അതിന്റെ വീതി രണ്ട് യോജനമാണ്. അങ്ങോട്ട് അറുപതിനായിരം തിര്ഥങ്ങളും അറുപതുകോടി തിര്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്.
പര്വതസ്യ സമംതാത്തു തിഷ്ഠംത്യമരകംടകേ । ബ്രഹ്മചാരീ ശുചിര്ഭൂത്വാ ജിതക്രോധോ ജിതേംദ്രിയഃ
അമരകാണ്ടകപർവതത്തിന്റെ ചുറ്റും അവയൊക്കെയും നിലകൊള്ളുന്നു. ബ്രഹ്മചാരിയായും ശുദ്ധനായും കോപം ജയിച്ചും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചും,
സര്വഹിംസാനിവൃത്തശ്ച സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ । ഏവം സര്വസമാചാരഃ ക്ഷേത്രപാലാന്പരിവ്രജേത്
എല്ലാ ഹിംസയും ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടാക്കി, ഇങ്ങനെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും നല്ല രീതിയിൽ പെരുമാറി, അവൻ ആ തിര്ഥക്ഷേത്രത്തിന്റെ രക്ഷകരെ സമീപിക്കണം.
തസ്യ പുണ്യഫലം രാജന്ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഹി മേ । ശതം വര്ഷസഹസ്രാണാം സ്വര്ഗേ മോദേത പാംഡവ
രാജാവേ, അവന്റെ പുണ്യഫലം ശ്രദ്ധയോടെ എന്റെ വാക്കുകളിൽ കേൾക്കൂ. പാണ്ഡവാ, അവൻ നൂറായിരം വർഷം സ്വർഗത്തിൽ ആനന്ദിക്കും.
അപ്സരോഗണസംകീര്ണേ ദിവ്യസ്ത്രീപരിചാരിതേ । ദിവ്യഗംധാനുലിപ്തശ്ച ദിവ്യാലംകാരഭൂഷിതഃ
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടും ദിവ്യസ്ത്രികൾ സേവിക്കുന്നതിലുമാണ് അവൻ. ദിവ്യസുഗന്ധികൾ പുരണ്ടും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞുമാണ് അവൻ.
ക്രീഡതേ ദേവലോകേ തു ദൈവതൈഃ സഹ മോദതേ । തതഃ സ്വര്ഗാത്പരിഭ്രഷ്ടോ രാജാ ഭവതി വീര്യവാന്
അവൻ ദേവലോകത്തിൽ ദേവതകളോടൊപ്പം കളിച്ചു സന്തോഷിക്കും. പിന്നെ സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണശേഷം, ധൈര്യശാലിയായ രാജാവായി ജനിക്കും.
നാരദ ഉവാച- നര്മദാ തു നദീശ്രേഷ്ഠാ പുണ്യാ പുണ്യതമാ ത്രിഷു । മുനിഭിസ്തു മഹാഭാഗൈര്വിഭക്താ ധര്മകാംക്ഷിഭിഃ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: നർമദാ നദി നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും ഏറ്റവും പുണ്യമുള്ളതുമാണ്. മഹാഭാഗ്യശാലികളായ മുനിമാർ, ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ചവരായി, അതിനെ വിഭജിച്ചു.
യജ്ഞോപവീതമാത്രാണി പ്രവിഭക്താനി പാംഡവ । തേഷു സ്നാത്വാ തു രാജേംദ്ര സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
പാണ്ഡവാ, യജ്ഞോപവീതത്തിന്റെ എണ്ണം പോലെ അവിടെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. രാജാവേ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
ജലേശ്വരം ച യത്തീര്ഥം ത്രിഷു ലോകേഷു വിശ്രുതമ് । തസ്യോത്പത്തിം കഥയതഃ ശൃണു പാംഡവനംദന
ജലേശ്വരം എന്ന തിര്ഥം മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. അതിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, പാണ്ഡവകുലത്തിലെ സന്താനമേ, നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
പുരാ മുനിഗണാഃ സര്വേ സേന്ദ്രാശ്ചൈവ മരുദ്ഗണാഃ । സ്തുവംതി തേ മഹാത്മാനം ദേവദേവം മഹേശ്വരമ്
പണ്ടു, എല്ലാ മുനികളും ഇന്ദ്രനും മരുത്ഗണങ്ങളും ചേർന്ന്, ആ മഹാത്മാവായ ദേവദേവൻ മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
സ്തുവമാനാസ്തു സംപ്രാപ്താ യത്ര ദേവോ മഹേശ്വരഃ । വിജ്ഞാപയംതി ദേവേശം സേംദ്രാശ്ചൈവ മരുദ്ഗണാഃ । ഭയോദ്വിഗ്നാന്വിരൂപാക്ഷ പരിത്രായസ്വ നഃ പ്രഭോ
സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവർ മഹേശ്വരന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ എത്തി. ഇന്ദ്രനും മരുത്ഗണങ്ങളും ദേവേശനോട് അപേക്ഷിച്ചു: 'മൂന്നു കണ്ണുള്ള പ്രഭോ, ഞങ്ങൾ ഭയത്തിൽ വിറയുന്നു, ദയവായി ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണം.'