കുശികസ്യൈവ രാജര്ഷേര്ഗാധേശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ । സോമസ്യ ചൈവ രാജര്ഷേര്ദിലീപസ്യ തഥൈവ ച
കുശികൻ എന്ന രാജർഷിയും മഹാത്മാവായ ഗാധിയും, സോമൻ എന്ന രാജർഷിയും ദിലീപനും എന്നിവരെയും കുറിച്ച് പറയാം.
അന്യേഷാം ച മഹാഭാഗാഃ ക്ഷത്രിയാണാം ബലീയസാമ് । സര്വേഷാമേവ ഭൂതാനാം പ്രിയം ഭാരതമുത്തമമ്
മറ്റു മഹാഭാഗ്യശാലികളും ശക്തരായ ക്ഷത്രിയന്മാരെയും, എല്ലാ ജീവികൾക്കും പ്രിയപ്പെട്ട ഭാരതഭൂമിയെക്കുറിച്ചും പറയാം.
തതോ വര്ഷം പ്രവക്ഷ്യാമി യഥാശ്രുതമഹോ ദ്വിജാഃ । മഹേംദ്രോ മലയഃസഹ്യഃ ശുക്തിമാനൃക്ഷവാനപി
ഇനി ഞാൻ ഈ ദേശത്തെ, ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ, മഹേന്ദ്ര, മലയം, സഹ്യ, ശുക്തിമാൻ, ഋക്ഷപർവതം എന്നിവയോടൊപ്പം വിശദീകരിക്കാം, ദ്വിജന്മാരേ.
വിംധ്യശ്ച പാരിയാത്രശ്ച സപ്തൈതേ കുലപര്വതാഃ । തേഷാം സഹസ്രശോ വിപ്രാ പര്വതാസ്തേ സമീപതഃ
വിന്ദ്യ, പരിയാത്ര എന്നീ ഏഴു പ്രധാനപർവതങ്ങൾ ഉണ്ട്. അവയുടെ അടുത്തായി, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ആയിരക്കണക്കിന് മറ്റു പർവതങ്ങളും ഉണ്ട്.
അവിജ്ഞാതാഃ സാരവംതോ വിപുലാശ്ചിത്രസാനവഃ । അന്യേ തു യേ പരിജ്ഞാതാ ഹ്രസ്വാ ഹ്രസ്വോപജീവിനഃ
ചില പർവതങ്ങൾ അറിയപ്പെടാത്തവയും, സാരമുള്ളവയും, വിശാലവുമാണ്, വിവിധ ശിഖരങ്ങളോടുകൂടിയവയും. അറിയപ്പെടുന്ന മറ്റു പർവതങ്ങൾ ചെറുതും ചെറുതെ ജീവിക്കുന്നവർക്കുള്ളതുമാണ്.
ആര്യമ്ലേച്ഛസധര്മാണസ്തേ മിശ്രാഃ പുരുഷാ ദ്വിജാഃ । നദീം പിബംതി വിമലാം ഗംഗാം സിംധുംസരസ്വതീമ്
അവിടെ, ദ്വിജന്മാരേ, ആര്യരുടെയും മ്ലേച്ഛരുടെയും ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന, തമ്മിൽ കലർന്നിരിക്കുന്ന ആളുകൾ വസിക്കുന്നു. അവർ ഗംഗ, സിന്ധു, സരസ്വതി എന്നീ വിശുദ്ധനദികളുടെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
ഗോദാവരീം നര്മദാം ച ബഹൂദാം ച മഹാനദീമ് । ശതദ്രും ചംദ്രഭാഗാം ച യമുനാം ച മഹാനദീമ്
അവിടെയും ഗോദാവരി, നർമദ, ബഹുദ എന്ന മഹാനദി, ശതദ്രു, ചന്ദ്രഭാഗ, യമുന എന്ന മഹാനദി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
ദൃഷദ്വതീം വിതസ്താം ച വിപാപാം സ്വച്ഛവാലുകാമ് । നദീം വേത്രവതീം ചൈവ കൃഷ്ണാം വേണീം ച നിമ്നഗാമ്
ദൃശ്യദ്വതി, വിതസ്ത, പാപരഹിതവും സുതാരമായ മണലുള്ളവയും, വേദ്രവതി, കൃഷ്ണ, വേണി എന്ന ഒഴുകുന്ന നദി എന്നിവയും ഉണ്ട്.
ഇരാവതീം വിതസ്താം ച പയോഷ്ണീം ദേവികാമപി । വേദസ്മൃതിം വേദശിരാം ത്രിദിവാം സിംധുലാ കൃമിമ്
ഇരാവതി, വിതസ്ത, പയോഷ്ണി, ദേവിക, വേദസ്മൃതി, വേദശിര, ത്രിദിവ, സിന്ധുല, കൃമി എന്നീ നദികളും ഉണ്ട്.
കരീഷിണീം ചിത്രവഹാം ത്രിസേനാം ചൈവ നിമ്നഗാമ് । ഗോമതീം ധൂതപാപാം ച ചംദനാം ച മഹാനദീമ്
കരീഷിണി, ചിത്രവഹ, ത്രിസേന എന്ന ഒഴുകുന്ന നദി, ഗോമതി, ധൂതപാപ, ചന്ദന എന്ന മഹാനദി എന്നിവയും അവിടെ ഉണ്ട്.
കൌശികീം ത്രിദിവാം ഹൃദ്യാം നാചിതാം രോഹിതാരണീമ് । രഹസ്യാം ശതകുംഭാം ച സരയൂം ച ദ്വിജോത്തമാഃ
കൗശികി, സ്വർഗത്തിൽ മനോഹരമായ, ആരും വിളിക്കാതെ ഒഴുകുന്ന രോഹിതാരണി, രഹസ്യമായ നദി, ശതകുംഭാ, സരയു ഇവയും, മഹാന്മാരായ ദ്വിജന്മാരേ.
ചര്മണ്വതീം വേത്രവതീം ഹസ്തിസോമാം ദിശം തഥാ । ശരാവതീം പയോഷ്ണീം ച ഭീമാം ഭീമരഥീമപി
ചർമണ്വതി, വേത്രവതി, ഹസ്തിസോമാ, ദിശാ, ശരാവതി, പയോഷ്ണി, ഭീമാ, ഭീമരഥി ഇവയും.
കാവേരീം ചുലുകാം ചാപി താപീം ശതമലാമപി । നീവാരാം മഹിതാം ചാപി സുപ്രയോഗാം തഥാ നദീമ്
കാവേരി, ചുലുകാ, താപി, ശതമലാ, മഹത്വമുള്ള നീവാരാ, സുഖകരമായ ഉപകാരമുള്ള നദി സൂപ്രയോഗാ ഇവയും.
പവിത്രാം കൃഷ്ണലാം സിംധും വാജിനീം പുരമാലിനീമ് । പൂര്വാഭിരാമാം വീരാം ച ഭീമാം മാലാവതീം തഥാ
പവിത്രമായ കൃഷ്ണലാ, സിന്ധു, വാജിനി, പുരമാലിനി, കിഴക്കോട്ട് ആകർഷകമായ വീരനദി, ഭീമാ, മാലാവതി ഇവയും.
പലാശിനീം പാപഹരാം മഹേംദ്രാം പടലാവതീമ് । കരീഷിണീമസിക്നീം ച കുശചീരീം മഹാനദീമ്
പലാശിനി, പാപങ്ങൾ നീക്കുന്നവൾ, മഹേന്ദ്രാ, പട്ടലാവതി, കരീഷിണി, അസിക്നി, കുശചീരി, മഹാനദി ഇവയും.
മരുതാം പ്രവരാം മേനാം ഹേമാം ഘൃതവതീം തഥാ । അനാവതീമനുഷ്ണാം ച സേവ്യാം കാപീം ച സത്തമാഃ
മരുതുകളുടെ ശ്രേഷ്ഠയായ മേനാ, ഹേമാ, ഘൃതവതി, അനാവതി, അനുഷ്ണാ, സേവ്യമായ കാപി ഇവയും മഹാന്മാരേ.
സദാവീരാമധൃഷ്യാം ച കുശചീരാം മഹാനദീമ് । രഥചിത്രാം ജ്യോതിരഥാം വിശ്വാമിത്രാം കപിംജലാമ്
എപ്പോഴും വീരമായ, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത, കുശചീരാ, മഹാനദി, രഥചിത്രാ, ജ്യോതിരഥാ, വിശ്വാമിത്രാ, കപിഞ്ചലാ ഇവയും.
ചംദ്രാവഹഫലദ്യം ചൈവ കുചീരാമംബുവാഹിനീമ് । വൈനദീം പിംഗലാം വേണാം തുംഗവേഗാം മഹാനദീമ്
ചന്ദ്രാവഹ, ഫലദ്യ, കുചീരാ, അംബുവാഹിനി, വൈനദി, പിംഗലാ, വേണാ, തുങ്ഗവേഗാ എന്ന മഹാനദി ഇവയും.
വിദിശാം കൃഷ്ണവേണാം ച താമ്രാം ച കപിലാമപി । ധേനും സകാമാം വേദസ്വാം ഹവിഃസ്രാവാം മഹാപഥാമ്
വിദിശാ, കൃഷ്ണവേണാ, താമ്രാ, കപിലാ, ധേനു, സകാമാ, വേദസ്വാ, ഹവിഃസ്രാവാ, മഹാപഥാ ഇവയും.
ശിപ്രാം ച പിച്ഛലാം ചൈവ ഭാരദ്വാജീം ച നിമ്നഗാമ് । കൌര്ണികീം നിമ്നഗാം ശോണാം ബാഹുദാമഥ ചംദ്രമാമ്
ശിപ്രാ, പിച്ചലാ, ഭാരദ്വാജി, ഒഴുകുന്ന നദി, കൗർണികി, ഒഴുകുന്ന ശോണാ, ബാഹുദാ, ചന്ദ്രമാ ഇവയും.
ദുര്ഗാമംതഃ ശിലാം ചൈവ ബ്രഹ്മമേധ്യാം ദൃഷദ്വതീമ് । പരോക്ഷാമഥ രോഹീം ച തഥാ ജംബൂനദീമപി
ദുർഗാമന്തശിലാ, ബ്രഹ്മമേധ്യാ, ദൃഷദ്വതി, പരോക്ഷാ, രോഹി, ജംബൂനദി ഇവയും.
സുനാസാം തമസാം ദാസീം സാമാന്യാം വരണാമസിമ് । നീലാം ധൃതികരീം ചൈവ പര്ണാശാം ച മഹാനദീമ്
സുനാസാ, തമസാ, ദാസി, സാമാന്യാ, വരണാ, നീലാ, ധൃതികരി, പർണാശാ എന്ന മഹാനദി ഇവയും.
മാനവീം വൃഷഭാം ഭാസാം ബ്രഹ്മമേധ്യാം ദൃഷദ്വതീമ് । ഏതാശ്ചാന്യാശ്ച ബഹുലാ മഹാനദ്യോ ദ്വിജര്ഷഭാഃ
മാണവി, വൃഷഭാ, ഭാസാ, ബ്രഹ്മമേധ്യാ, ദൃഷദ്വതി, ഇവയും മറ്റ് അനേകം മഹാനദികളും, മഹാന്മാരായ ദ്വിജന്മാരേ.
സദാ നിരാമയാം കൃഷ്ണാം മംദഗാം മംദവാഹിനീമ് । ബ്രാഹ്മണീം ച മഹാഗൌരീം ദുര്ഗാമപി ച സത്തമാഃ
എപ്പോഴും രോഗമില്ലാത്ത കൃഷ്ണാ, മന്ദഗാ, മന്ദവാഹിനി, ബ്രാഹ്മണി, മഹാഗൗരി, ദുർഗാ ഇവയും മഹാന്മാരേ.
ചിത്രോത്പലാം ചിത്രരഥാമതുലാം രോഹിണീം തഥാ । മംദാകിനീം വൈതരണീം കോകാം ചാപി മഹാനദീമ്
ചിത്രോത്പലാ, ചിത്രരഥാ, തുല്യരില്ലാത്ത അതുലാ, രോഹിണി, മന്ദാകിനി, വൈതരണി, കൊകാ എന്ന മഹാനദി ഇവയും.
ശുക്തിമതീമനംഗാം ച തഥൈവ വൃഷസാഹ്വയാമ് । ലോഹിത്യാം കരതോയാം ച തഥൈവ വൃഷകാത്വയാമ്
ശുക്തിമതി, അനംഗാ, വൃഷസാഹ്വയാ, ലോഹിത്യാ, കരതോയാ, വൃഷകാത്വയാ ഇവയും.
കുമാരീമൃഷിതുല്യാം ച മാരിഷാം ച സരസ്വതീമ് । മംദാകിനീം സുപുണ്യാം ച സര്വാം ഗംഗാം ച സത്തമാഃ
കുമാരി, മൃഷിതുല്യാ, മാരിഷാ, സരസ്വതി, അത്യന്തം പുണ്യമുള്ള മന്ദാകിനി, എല്ലാ ഗംഗകളും മഹാന്മാരേ.
വിശ്വസ്യ മാതരഃ സര്വാഃ സര്വാശ്ചൈവ മഹാഫലാഃ । തഥാ നദ്യഃ സുപ്രകാശാഃ ശതശോഥ സഹസ്രശഃ
ഇവയെല്ലാം ലോകത്തിന്റെ മാതാക്കളാണ്, എല്ലാം മഹാഫലപ്രദങ്ങളാണ്, അങ്ങനെ നദികൾ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും പ്രസിദ്ധമാണ്.
ഇത്യേതാ സരിതോ വിപ്രാഃ സമാഖ്യാതാ യഥാസ്മൃതി । അതഊര്ദ്ധ്വം ജനപദാന്നിബോധ ഗദതോ മമ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഇതുവരെ ഈ നദികൾ പാരമ്പര്യപ്രകാരം ഞാൻ വിവരിച്ചു. ഇനി അവയ്ക്കപ്പുറമുള്ള ദേശങ്ങളെ കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
തത്രേമേ കുരുപാംചാലാഃ ശാല്വമാത്രേയ ജാംഗലാഃ । ശൂരസേനാഃ പുലിംദാശ്ച ബൌധാമാലാസ്തഥൈവ ച
ഇവിടെയുണ്ട് കുറുക്കൾ, പാഞ്ചാലർ, ശാൽവന്മാർ, മൈത്രേയർ, ജാംഗലർ, ശൂരസേനർ, പുലിന്ദർ, ബൗധാമാലർ എന്നിവരും.