സ്വേദജാംഡമഭൂത്തസ്യ ജരായുശ്ച മഹീധരാഃ । ഗര്ഭോദകം സമുദ്രാശ്ച തസ്യാഭൂന്മഹദാത്മനഃ
അവനിൽ നിന്ന് സ്വേദജന്യമായ അണ്ഡവും, ഗർഭവും, മഹാപർവ്വതങ്ങളും ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; സമുദ്രങ്ങൾ ആ മഹാത്മാവിന്റെ ഗർഭജലമായി മാറി.
സാദ്രിദ്വീപസമുദ്രാശ്ച സജ്യോതിര്ലോകസംഗ്രഹഃ । തസ്മിന്നംഡേഭവത്സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ്
അണ്ഡത്തിനകത്ത് പർവ്വതങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ലോകങ്ങൾ എന്നിവയോടൊപ്പം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും എല്ലാം ഉൽഭവിച്ചു.
അനാദിനിധനസ്യൈവ വിഷ്ണോര്നാഭേഃ സമുത്ഥിതമ് । യത്പദ്മം തദ്ധൈമമംഡമഭൂച്ഛ്രീകേശവേച്ഛയാ
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് പദ്മം ഉദിച്ചു; ശ്രീകേശവന്റെ ഇച്ഛയാൽ ആ സ്വർണ്ണമയമായ അണ്ഡം ജനിച്ചു.
രജോഗുണധരോ ദേവഃ സ്വയമേവ ഹരിഃ പരഃ । ബ്രഹ്മരൂപംസമാസ്ഥായ ജഗത്സ്രഷ്ടും പ്രവര്തതേ
രാജോഗുണം ഉള്ള പരമേശ്വരനായ ഹരി തന്നെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ലോകം സൃഷ്ടിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു.
സൃഷ്ടം ച പാത്യനുയുഗം യാവത്കല്പവികല്പനാ । നാരസിംഹാദിരൂപേണ രുദ്രരുപേണ സംഹരേത്
സൃഷ്ടിച്ചതു ഓരോ യുഗത്തിലും സംരക്ഷിച്ച്, ഒരു കല്പം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, നരസിംഹൻ അല്ലെങ്കിൽ രുദ്രൻ പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച് അതിനെ ലയിപ്പിക്കുന്നു.
സബ്രഹ്മരൂപം വിസൃജന്മഹാത്മാ ജഗത്സമസ്തം പരിപാതുമിച്ഛന് । രാമാദിരൂപം സ തു ഗൃഹ്യ യാതി ബഭൂവ രുദ്രോ ജഗദേതദത്തുമ്
ലോകം സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ മഹാത്മാവ് ബ്രഹ്മാരൂപം സ്വീകരിച്ച് സൃഷ്ടിക്കുന്നു; പിന്നെ രാമൻ പോലുള്ള രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച് രുദ്രനായി ഈ ലോകം സംഹരിക്കുന്നു.
ഋഷയ ഊചുഃ-। നദീനാം പര്വതാനാം ച നാമധേയാനി സര്വശഃ । തഥാ ജനപദാനാം ച യേ ചാന്യേ ഭൂമിമാശ്രിതാഃ
ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു: നദികൾക്കും പർവ്വതങ്ങൾക്കും പേരുകൾ മുഴുവൻ പറയൂ; അതുപോലെ ജനപദങ്ങൾക്കും ഭൂമിയിൽ താമസിക്കുന്നവർക്കുമുള്ള പേരുകളും പറയണം.
പ്രമാണം ച പ്രമാണജ്ഞ പൃഥിവ്യാഃ കില സര്വതഃ । നിഖിലേന സമാചക്ഷ്വ കാനനാനി ച സത്തമ
പൂർത്തിയായി ഭൂമിയുടെ അളവുകളും, മഹാനുഭവനേ, കാനനങ്ങൾ മുഴുവൻ വിവരവും ഞങ്ങൾക്ക് പറയണം.
സൂത ഉവാച-। പംചേമാനി മഹാപ്രാജ്ഞ മഹാഭൂതാനി സംഗ്രഹാത് । ജഗതീസ്ഥാനി സര്വാണി സമാന്യാഹുര്മനീഷിണഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മഹാപണ്ഡിതന്മാരേ, ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാം അടിസ്ഥാനം അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ഭൂമിരാപസ്തഥാ വായുരഗ്നിരാകാശമേവ ച । ഗുണോത്തരാണി സര്വാണി തേഷാം ഭൂമിഃ പ്രധാനതഃ
ഭൂമി, ജലം, വായു, അഗ്നി, ആകാശം — ഇവ ഓരോന്നും ഓരോന്നിനേക്കാൾ സൂക്ഷ്മം, എന്നാൽ ഇവയിൽ പ്രധാനമായത് ഭൂമിയാണെന്ന് കരുതുന്നു.
ശബ്ദസ്പര്ശശ്ച രൂപം ച രസോ ഗംധശ്ച പംചമഃ । ഭൂമേരേതേഗുണാഃ പ്രോക്താ ഋഷിഭിസ്തത്ത്വവേദിഭിഃ
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, അഞ്ചാമത്തേതായി ഗന്ധം — ഇതാണ് ഭൂമിയുടെ ഗുണങ്ങൾ എന്ന് തത്വജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ചത്വാരോപ്സുഗുണാ വിപ്രാ ഗംധസ്തത്ര ന വിദ്യതേ । ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച രൂപം ച തേജസോഥ ഗുണാസ്ത്രയഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ജലത്തിന് നാല് ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട്, എന്നാൽ ഗന്ധം ഇല്ല; ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം — ഇതാണ് അഗ്നിയുടെ മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ.
ശബ്ദഃ സ്പര്ശശ്ച വായോസ്തു ആകാശേ ശബ്ദ ഏവ ച । ഏതേ പംച ഗുണാ വിപ്രാ മഹാഭൂതേഷു പംചസു
വായുവിന് ശബ്ദവും സ്പർശവും, ആകാശത്തിന് ശബ്ദം മാത്രം; മഹാഭൂതങ്ങളിൽ ഈ അഞ്ചു ഗുണങ്ങളാണ്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
വര്തംതേ സര്വലോകേഷു യേഷു ഭൂതാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ । അന്യോന്യം നാതിവര്തംതേ സാമ്യം ഭവതി വൈ തദാ
ഈ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നു, അവയിൽ ജീവികൾ അധിഷ്ഠിതരാണ്; ഇവ പരസ്പരം അതിക്രമിക്കാറില്ല, അതിനാൽ സമത്വം നിലനിൽക്കുന്നു.
യദാ തു വിഷമീഭാവമാവിശംതി പരസ്പരമ് । തദാ ദേഹൈര്ദേഹവംതോ വ്യതിരോഹംതി നാന്യഥാ
ഒന്നുമറ്റൊന്നുമായി വിരുദ്ധതയിലാകുമ്പോൾ, ശരീരധാരികൾ ഒരു ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് കടക്കുന്നു; വേറെയില്ല.
ആനുപൂര്വ്യാ വിനശ്യംതി ജായംതേ ചാനുപൂര്വശഃ । സര്വാണ്യപരിമേയാണി തദേഷാം രൂപമൈശ്വരമ്
അവയെല്ലാം ക്രമത്തിൽ നശിച്ചുമടങ്ങി വീണ്ടും ജനിക്കുന്നു; ഈ അനവധി രൂപങ്ങൾ അവയുടെ ദൈവിക സ്വഭാവമാണ്.
യത്രയത്ര ഹി ദൃശ്യംതേ ധാവംതി പാംചഭൌതികാഃ । തേഷാം മനുഷ്യാസ്തര്കേണ പ്രമാണാനി പ്രചക്ഷതേ
എവിടെയെവിടെയോ അഞ്ചു ഭൗതിക ഘടകങ്ങൾ ചലിക്കുന്നതായി കാണുമ്പോൾ, മനുഷ്യർ അവയുടെ അളവുകൾ തർക്കം വഴി നിർണ്ണയിക്കുന്നു.
അചിംത്യാഃ ഖലു യേ ഭാവാസ്താന്ന തര്കേണ സാധയേത് । സുദര്ശനം പ്രവക്ഷ്യാമി ദ്വീപം തു മുനിപുംഗവാഃ
വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥകൾ തർക്കംകൊണ്ട് തെളിയിക്കാൻ കഴിയില്ല; മഹർഷിമാരേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ സുദർശനദ്വീപിനെ കുറിച്ച് വിശദമായി പറയും.
പരിമംഡലോ മഹാഭാഗാ ദ്വീപോഽസൌ ചക്രസംസ്ഥിതഃ । നദീജലപരിച്ഛിന്നഃ പര്വതൈശ്ചാബ്ധിസന്നിഭൈഃ
മഹാഭാഗ്യമുള്ളവരേ, ആ ദ്വീപ് വൃത്താകൃതിയിലാണ്, ചക്രംപോലെ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; നദികളും ജലവും പർവതങ്ങളും സമുദ്രത്തെപ്പോലെ അതിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
പുരൈശ്ച വിവിധാകാരൈ രമ്യൈര്ജനപദൈസ്തഥാ । വൃക്ഷൈഃ പുഷ്പഫലോപേതൈഃ സംപന്നോ ധനധാന്യവാന്
വിവിധ രൂപങ്ങളിലുള്ള മനോഹരമായ നഗരങ്ങളും സമൃദ്ധമായ ദേശങ്ങളും, പുഷ്പവും പഴവും നിറഞ്ഞ വൃക്ഷങ്ങളും ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായി അവിടെ കാണാം.
ലവണേന സമുദ്രേണ സമംതാത്പരിവാരിതഃ । യഥാ ഹി പുരുഷഃ പശ്യേദാദര്ശേ മുഖമാത്മനഃ
അതു മുഴുവൻ ഉപ്പു സമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; ഒരു മനുഷ്യൻ കണ്ണാടിയിൽ തന്റെ മുഖം കാണുന്നതുപോലെ.
ഏവം സുദര്ശനോ ദ്വീപോ ദൃശ്യതേ ചക്രമംഡലഃ । ദ്വിരംശേ പിപ്പലസ്തസ്യ ദ്വിരംശേ ച ശശോ മഹാന്
അങ്ങനെ സുദർശനദ്വീപ് ഒരു വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ചക്രംപോലെ കാണപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ ഒരു പകുതിയിൽ ഒരു അശ്വത്ഥവൃക്ഷവും മറ്റെ പകുതിയിൽ വലിയൊരു മുയലും ഉണ്ട്.
സര്വൌഷധിം സമാദായ സര്വതഃ പരിവാരിതഃ । ആപസ്തതോന്യാ വിജ്ഞേയാഃ ശേഷഃ സംക്ഷേപ ഉച്യതേ
എല്ലാ ഔഷധികളും സമാഹരിച്ച്, അതു മുഴുവൻ ചുറ്റും ജലങ്ങൾ囲ന്നിരിക്കുന്നു; മറ്റു ജലങ്ങൾ അർത്ഥമാക്കണം, ശേഷിച്ചവ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു.
ഋഷയ ഊചുഃ-। ഉക്തോ യസ്യ ച സംക്ഷേപോ ബുദ്ധിമന്വിധിവത്ത്വയാ । തത്ത്വജ്ഞശ്ചാസി സര്വസ്യ വിസ്തരം സൂത നോ വദ
മഹർഷിമാർ പറഞ്ഞു: നീ വിവേകത്തോടെ നിയമപ്രകാരം സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; നീ എല്ലാറ്റിന്റെയും സത്യം അറിയുന്നവനാണ്, അതിനാൽ വിശദമായി പറയൂ സൂത.
യാവാന്ഭൂമ്യവകാശോയം ദൃശ്യതേ ശശലക്ഷണേ । തസ്യ പ്രമാണം പ്രബ്രൂഹി തതോ വക്ഷ്യസി പിപ്പലമ്
മുയലിന്റെ അടയാളമുള്ള ഭാഗത്ത് ഭൂമിയുടെ എത്രയോ സ്ഥലം കാണപ്പെടുന്നുവോ അതിന്റെ അളവ് പറയൂ; പിന്നെ അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തെക്കുറിച്ച് പറയും.
ഏവം തൈഃ കില പൃഷ്ടഃ സ സൂതോ വാക്യമഥാബ്രവീത് । സൂത ഉവാച-। പ്രാഗായതാ മഹാപ്രാജ്ഞാഃ ഷഡേതേ രത്നപര്വതാഃ
അങ്ങനെ അവർ ചോദിച്ചപ്പോൾ സൂതൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: മഹാപണ്ഡിതന്മാരേ, കിഴക്കോട്ട് ഈ ആറു രത്നപർവതങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അവഗാഢാ ഹ്യുഭയതഃ സമുദ്രൌ പൂര്വപശ്ചിമൌ । ഹിമവാന്ഹിമകൂടശ്ച നിഷധശ്ച നഗോത്തമഃ
കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും സമുദ്രം ഇരുവശവും ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു; ഹിമവാൻ, ഹിമകൂടം, നിഷധം എന്നിങ്ങനെ മഹത്തായ പർവതങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്.
നീലശ്ച വൈഡൂര്യമയഃ ശ്വേതശ്ച ശശിസന്നിഭഃ । സര്വധാതുപിനദ്ധശ്ച ശൃംഗവാന്നാമപര്വതഃ
നീലപർവതം വൈഡൂര്യമണിയിൽ നിന്നാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്; ശ്വേതപർവതം ചന്ദ്രനെപ്പോലെയാണ്; വിവിധ ധാതുക്കളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ശൃംഗവാൻ എന്ന പർവതവും ഉണ്ട്.
ഏതേ വൈ പര്വതാ വിപ്രാഃ സിദ്ധചാരണസേവിതാഃ । തേഷാമംതരവിഷ്കുംഭൌ യോജനാനി സഹസ്രശഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഈ പർവതങ്ങൾ സിദ്ധന്മാരും ചരണമാരും വാസം ചെയ്യുന്നവയാണ്; അവയുടെ ഇടയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ ദൂരം ഉണ്ട്.
തത്ര പുണ്യാ ജനപദാസ്താനി വര്ഷാണി സത്തമാഃ । വസംതി തേഷാം സത്ത്വാനി നാനാജാതീനി സര്വശഃ
അവിടെയുണ്ട് പുണ്യമായ ദേശങ്ങൾ, അവയാണ് ഉത്തമമായ പ്രദേശങ്ങൾ; അവിടെയുള്ള ജീവികൾ വിവിധ ജാതികളിൽ പൂർണ്ണമായും വസിക്കുന്നു.