നാസാകര്ണൌ ന ജ്ഞാനസ്യ നാസ്തി ചൈവാസ്ഥിസംഗ്രഹഃ । കേന ദൃഷ്ടം തു വൈ ജ്ഞാനം കാനി ലിംഗാനി തസ്യ വൈ
അറിവിന് മൂക്കും ചെവിയും ഇല്ല, അസ്ഥികളും ഒന്നുമില്ല. എന്നാൽ ആരാണ് ഈ അറിവിനെ കാണുന്നത്? അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്താണ്?
ആകാരൈര്വര്ജിതം നിത്യം സര്വം വേത്തി സ സര്വവിത് । ദിവാപ്രകാശകഃ സൂര്യോ രാത്രൌ പ്രകാശയേച്ഛശീ
അറിവിന് രൂപമോ ആകൃതിയോ ഇല്ല, എങ്കിലും എല്ലാം അറിയുന്നു; അതാണ് സർവ്വജ്ഞൻ. പകൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, രാത്രി ചന്ദ്രൻ പ്രകാശം നൽകുന്നു.
ഗൃഹം പ്രകാശയേദ്ദീപോ ലോകമധ്യേ സ്ഥിതാ അമീ । തത്പദം കേന വൈ ധാമ്നാ ദൃശ്യതേ ശൃണു സത്തമ
ഒരു വിളക്ക് വീട്ടിൽ പ്രകാശം പകരുന്നു; ഇവ ലോകത്തിൽ വെളിച്ചം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ആ പരമപദം ഏത് പ്രകാശത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്? അതു കേൾക്കൂ, മഹാനുഭാവാ.
ന വിംദംതി ഹി മൂഢാസ്തേ മോഹിതാ വിഷ്ണുമായയാ । കായമധ്യേ സ്ഥിതം ജ്ഞാനം ധ്യാനദീപ്തമനൌപമമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ മയങ്ങിയവർക്കു അത് കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല; ധ്യാനത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള അതുല്യമായ അറിവ് ശരീരത്തിനുള്ളിലാണ് വസിക്കുന്നത്.
തത്പദം തേന ദൃശ്യേത ചംദ്രസൂര്യാദിഭിര്ന ച । ഹസ്തപാദൌ വിനാ ജ്ഞാനമചക്ഷുഃ കര്ണവര്ജിതമ്
ആ പരമപദം സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും കാണാൻ കഴിയില്ല. അറിവിന് കൈകളും കാലുകളും കണ്ണുകളും ചെവികളും ഇല്ല.
തസ്യ സര്വത്ര ഗതിരസ്തി സര്വം ഗൃഹ്ണാതി പശ്യതി । സര്വമാഘ്രാതി വിപ്രേംദ്ര ശൃണോത്യേവം ന സംശയഃ
അത് എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു, എല്ലാം പിടിക്കുന്നു, എല്ലാം കാണുന്നു. അതാണ് എല്ലാം നക്കിയും ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണാ, എല്ലാം കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, സംശയമില്ല.
നാസ്തി ജ്ഞാനസമോ ദീപഃ സര്വാംധകാരനാശനേ । സ്വര്ഗേ ഭൂമൌ ച പാതാലേ സ്ഥാനേ സ്ഥാനേ ച ദൃശ്യതേ
എല്ലാ അന്ധകാരം നീക്കാൻ അറിവിനേക്കാൾ വലിയ വിളക്ക് ഇല്ല. സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും എല്ലായിടത്തും അത് കാണപ്പെടുന്നു.
കായമധ്യേ സ്ഥിതം ജ്ഞാനം ന വിംദംതി കുബുദ്ധയഃ । ജ്ഞാനസ്ഥാനം പ്രവക്ഷ്യാമി യസ്മാജ്ജ്ഞാനം പ്രജായതേ
ശരീരത്തിനുള്ളിലിരിക്കുന്ന അറിവ് ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർ കണ്ടെത്തുന്നില്ല. അറിവ് എവിടെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
പ്രാണിനാം ഹൃദയേ നിത്യം നിഹിതം സര്വദാ ദ്വിജ । കാമാദീന്സുമഹാഭോഗാന്മഹാമോഹാദികാംസ്തഥാ
പ്രാണികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അറിവ് നിലകൊള്ളുന്നു, ദ്വിജാ. അതാണ് ആഗ്രഹം പോലുള്ള വലിയ ആസ്വാദനങ്ങളും മഹാമോഹവും കത്തിച്ച് നശിപ്പിക്കുന്നത്.
വിവേകവഹ്നിനാ സര്വാന്ദിധക്ഷതി സദൈവ യഃ । സര്വശാംതിമയോഭൂത്വാ ഇംദ്രിയാര്ഥം പ്രമര്ദ്ദയേത്
വിവേകത്തിന്റെ അഗ്നിയാൽ അവയെ എല്ലാം എപ്പോഴും കത്തിക്കുന്നവൻ, സമാധാനപൂർണ്ണനായി ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ ജയിക്കുന്നു.
തതസ്തു ജായതേ ജ്ഞാനം സര്വതത്ത്വാര്ഥദര്ശകമ് । തത്ത്വമൂലമിദം ജ്ഞാനം നിര്മലം സര്വദര്ശകമ്
അതിനുശേഷം, എല്ലാ തത്ത്വങ്ങളുടെ അർത്ഥം കാണുന്ന അറിവ് ഉദിക്കുന്നു. സത്യമൂലമായ ഈ അറിവ് നിർമ്മലവും സർവ്വം കാണുന്നതുമാണ്.
തസ്മാച്ഛാംതിം കുരുഷ്വ ത്വം സര്വസൌഖ്യപ്രവര്ദ്ധിനീമ് । സമഃ ശത്രൌ ച മിത്രേ ച യഥാത്മനി തഥാപരേ
അതിനാൽ, എല്ലാ സുഖവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന സമാധാനം നീ വളർത്തുക. ശത്രുവിനോടും സുഹൃത്തിനോടും, സ്വയംപോലെയും മറ്റുള്ളവരോടും സമത്വം പുലർത്തുക.
ഭവ സ്വനിയതോ നിത്യം ജിതാഹാരോ ജിതേംദ്രിയഃ । മൈത്രം നൈവ പ്രകര്തവ്യം വൈരം ദൂരേ പരിത്യജേത്
എപ്പോഴും സ്വയംനിയന്ത്രിതനായി, അഹാരം മിതമായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനായി ഇരിക്കുക. അനാവശ്യമായ സൗഹൃദം ഉണ്ടാക്കരുത്, വൈരം ദൂരെയാക്കി ഉപേക്ഷിക്കുക.
നിഃസംഗോ നിഃസ്പൃഹോ ഭൂത്വാ ഏകാംതസ്ഥാനമാശ്രിതഃ । സര്വപ്രകാശകോ ജ്ഞാനീ സര്വദര്ശീ ഭവിഷ്യസി
ബന്ധങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും ഇല്ലാതെ, ഏകാന്തമായ സ്ഥലത്ത് ആശ്രയം തേടുക. അങ്ങിനെ ചെയ്താൽ നീ എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവനും സർവ്വം കാണുന്നവനും ആകും.
ഏകസ്ഥാനസ്ഥിതോ വത്സ ത്രൈലോക്യേ യദ്ഭവിഷ്യതി । വൃത്താംതം വേത്സ്യസി ത്വം തു മത്പ്രസാദാന്ന സംശയഃ
ഒരു സ്ഥലത്ത് ഇരുന്നുകൊണ്ടു തന്നെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും എന്ത് സംഭവിച്ചാലും, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നീ അതറിയും, സംശയമില്ല.
കുംജല ഉവാച- സിദ്ധേന തേന മേ വിപ്ര ജ്ഞാനരൂപം പ്രകാശിതമ് । തസ്യ വാക്യേ സ്ഥിതോ നിത്യം തദ്ഭാവേനാപി ഭാവിതഃ
കുഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണാ, ആ സിദ്ധൻ എന്നെ അറിവിന്റെ സ്വഭാവം അറിയിച്ചു. അവന്റെ വാക്കുകളിൽ എപ്പോഴും നിലകൊണ്ടു, അവന്റെ ഭാവത്തിൽ ഞാൻ ലയിച്ചു.
ത്രൈലോക്യേ വര്ത്തതേ യദ്യദേകസ്ഥാനേ സ്ഥിതോ ഹ്യഹമ് । തത്തദേവ പ്രജാനാമി പ്രസാദാത്തസ്യ സദ്ഗുരോഃ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും എന്ത് ഉണ്ടോ, ഞാൻ ഒരിടത്ത് ഇരുന്നാലും അതെല്ലാം ഞാൻ അറിയുന്നു, ആ സത്ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതമാത്മവൃത്താംതമേവ ഹി । അന്യത്കിം തേ പ്രവക്ഷ്യാമി തദ്ബ്രൂഹി ദ്വിജസത്തമ
എന്റെ കഥ ഞാൻ മുഴുവനും പറഞ്ഞുതന്നു. ഇനി ഞാൻ നിനക്ക് എന്ത് പറയണം? മഹാനായ ദ്വിജനേ, നീ പറയൂ.
ച്യവന ഉവാച- കീരയോനിം കഥം പ്രാപ്തോ ഭവാഞ്ജ്ഞാനവതാം വരഃ । തന്മേ ത്വം കാരണം ബ്രൂഹി സര്വസംദേഹനാശനമ്
ച്യവനൻ പറഞ്ഞു: ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ എങ്ങനെ പക്ഷിയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചു? അതിന്റെ കാരണം, എല്ലാ സംശയങ്ങളും നീക്കുന്നതായത്, ദയവായി എനിക്കു പറയൂ.
കുംജല ഉവാച- സംസര്ഗാജ്ജായതേ പാപം സംസര്ഗാത്പുണ്യമേവ ഹി । തസ്മാദ്വിവര്ജയേച്ഛുദ്ധോ ഭവ്യം വിരുദ്ധമേവ ച
കുഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു: കൂട്ടായ്മകൊണ്ടാണ് പാപവും, കൂട്ടായ്മകൊണ്ടാണ് പുണ്യവും ഉണ്ടാകുന്നത്. അതിനാൽ ശുദ്ധന്മാർക്ക് അനാവശ്യമായതും വിരുദ്ധമായതും ഒഴിവാക്കണം.
ലുബ്ധകേനാപി പാപേന കേനാപ്യേകഃ ശുകഃ ശിശുഃ । ബംധയിത്വാ സമാനീതോ വിക്രയാര്ഥം സമുദ്യതഃ
ലോഭിയും പാപിയും ആയ ഒരാൾ ഒരു ചെറു ശുകപക്ഷിയെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു, വിൽക്കാനായി ഒരുക്കി.
ചാടുകാംര സുരൂപം തം പടുവാക്യം സമീക്ഷ്യ ച । ഗൃഹീതോ ബ്രാഹ്മണൈകേന മമ പ്രീത്യാ സമര്പിതഃ
ആ മനോഹരവും സുന്ദരവും വാക്കിൽ ചതുരവുമായ പക്ഷിയെ കണ്ടു, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അതിനെ എടുത്തു, സ്നേഹത്തോടെ എനിക്ക് സമ്മാനിച്ചു.
ജ്ഞാനധ്യാനസ്ഥിതോ നിത്യമഹമേവ ദ്വിജോത്തമ । സമേ ബാലസ്വഭാവേന കൌതുകാത്കരസംസ്ഥിതഃ
എനിക്ക് എപ്പോഴും ജ്ഞാനവും ധ്യാനവും നിലനിൽക്കുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജനേ, എന്നാൽ ബാലസ്വഭാവം കൊണ്ടും കൗതുകം കൊണ്ടും ഞാൻ അതിനെ കൈയിൽ പിടിച്ചു വച്ചു.
തസ്യ കൌതുകവാക്യൈര്വാ മുഗ്ധോഽഹം ദ്വിജസത്തമ । ശുകസ്യ പുത്രരൂപസ്യ നിത്യം തത്പരമാനസഃ
അതിന്റേതായ കൗതുകപൂർണമായ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ ആകർഷിതനായി, മഹാനായ ദ്വിജനേ, ആ ശുകപക്ഷിയെ ഞാൻ മകനായി കരുതി, മനസ്സ് എല്ലാം അതിലായിരുന്നു.
മാമേവം വദതേ സോപി താതതാതേതി ആസ്യതാമ് । സ്നാതും ഗച്ഛ മഹാഭാഗ ദേവമര്ചയ സാംപ്രതമ്
അവൻ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറയും: 'അച്ഛാ, അച്ഛാ, ഇരിക്കൂ, നീ സ്നാനം ചെയ്യൂ, ഭാഗ്യശാലിയേ, ദൈവങ്ങളെ ഇപ്പോൾ പൂജിക്കൂ.'
ഇത്യാദിചാടുകൈര്വാക്യൈര്മാമേവം പരിഭാഷയേത് । തസ്യവാക്യവിനോദേന വിസ്മൃതം ജ്ഞാനമുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ മനോഹരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവൻ എന്നോട് സംസാരിച്ചിരിക്കും; അവന്റെ വാക്കുകളുടെ ആനന്ദത്തിൽ എന്റെ ഉന്നതമായ ജ്ഞാനം ഞാൻ മറന്നുപോയി.
പുഷ്പാര്ഥം ഫലഭോഗാര്ഥം ഗതോഹം വനമേവ ച । നീതഃ ശുകോ ബിഡാലേന മമ ദുഃഖസ്യ ഹേതവേ
പൂക്കൾക്കും ഫലങ്ങൾക്കും വേണ്ടി ഞാൻ കാട്ടിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, എന്റെ ദുഃഖത്തിന് കാരണമായി, ശുകപക്ഷിയെ ഒരു പൂച്ച കൊണ്ടുപോയി.
മമ സംസര്ഗിഭിഃ സര്വൈര്വയസ്യൈഃ സാധുചാരിഭിഃ । ബിഡാലേന ഹതഃ പക്ഷീ തേനൈവ ഭക്ഷിതോ ഹി സഃ
എന്റെ എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളും നല്ലവരായിരുന്നു, അവരുടെ ഇടയിൽ തന്നെ, ആ പക്ഷിയെ പൂച്ച കൊന്നു, അതിനെ തിന്നുകയും ചെയ്തു.
ശ്രുത്വാ മൃത്യും ഗതം വിപ്ര ശുകം തം ചാടുകാരകമ് । മഹതാ ദുഃഖഭാവേന അസുഖേനാതിദുഃഖിതഃ
ശുകപക്ഷി, മനോഹരമായി സംസാരിച്ചവൻ, മരിച്ചുവെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ വലിയ ദുഃഖത്തിലും വേദനയിലും ആകയായിരുന്നു.
തസ്യ ദുഃഖേന മുഗ്ധോസ്മി തീവ്രേണാപി സുപീഡിതഃ । മഹതാ മോഹജാലേന ബദ്ധോഽഹം ദ്വിജപുംഗവ
അവന്റെ ദുഃഖം കൊണ്ടു ഞാൻ വിറങ്ങലിച്ചു, അതീവ വേദന അനുഭവിച്ചു; മഹാനായ ദ്വിജനേ, വലിയ മായാജാലത്തിൽ ഞാൻ കുടുങ്ങി.