ദിവാരാത്രൌ ന നിദ്രാസ്തി നാസ്തി സുഖസ്യ സാധനമ് । തസ്മാദ്ദുഃഖമയം താത ന യാസ്യേ ഗുരുമംദിരമ്
പകലും രാത്രിയും എനിക്ക് ഉറക്കം ഇല്ല, സന്തോഷം നേടാനുള്ള വഴിയും ഇല്ല. അതുകൊണ്ട്, അച്ഛാ, ദു:ഖം നിറഞ്ഞ ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ഞാൻ പോകില്ല.
വിദ്യാകാര്യം കരിഷ്യേ ന ക്രീഡാര്ഥമഹമുത്സുകഃ । ഭോക്ഷ്യേ സ്വപ്സ്യേ പ്രസാദാത്തേ കരിഷ്യേ ക്രീഡനം പിതഃ
വിദ്യ പഠിക്കാനുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ ചെയ്യും, കളിക്കാൻ എനിക്ക് അത്ര ആകാംക്ഷയില്ല. അച്ഛന്റെ അനുമതിയോടെ മാത്രമേ ഞാൻ ഭക്ഷിക്കുകയോ ഉറങ്ങുകയോ കളിക്കുകയോ ചെയ്യൂ.
ഡിംഭൈഃ സാര്ദ്ധം സുഖേനാപി ദിവാരാത്രമതംദ്രിതഃ । മാമുവാച സ ധര്മാത്മാ മൂഢം ജ്ഞാത്വാ സുദുഃഖിതഃ
മറ്റു കുട്ടികളോടൊപ്പം പകലും രാത്രിയും സന്തോഷത്തോടെ ഞാൻ ക്ഷീണമില്ലാതെ കഴിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും, ആ ധർമ്മനിഷ്ഠൻ എന്നെ മൂഢനെന്ന് അറിഞ്ഞ് ഏറെ ദു:ഖത്തോടെ എന്നോട് പറഞ്ഞു.
വിദ്യാധര ഉവാച- മാ പുത്ര സാഹസം കാര്ഷീര്വിദ്യാര്ഥമുദ്യമം കുരു । വിദ്യയാ പ്രാപ്യതേ സൌഖ്യം യശഃ കീര്തിസ്തഥാതുലാ
വിദ്യാധരൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, നീ അതിക്രമം ചെയ്യരുത്; പഠിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം. വിദ്യയിലൂടെ സന്തോഷവും പ്രശസ്തിയും അതുല്യമായ മഹത്വവും ലഭിക്കും.
ജ്ഞാനം സ്വര്ഗശ്ച മോക്ഷശ്ച തസ്മാദ്വിദ്യാം പ്രസാധയ । പൂര്വം സുദുഃഖമൂലാ തു പശ്ചാദ്വിദ്യാ സുഖപ്രദാ
ജ്ഞാനവും സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ഇതിലൂടെ ലഭിക്കും; അതുകൊണ്ട് വിദ്യയെ നേടാൻ ശ്രമിക്കണം. ആദ്യം വലിയ ദു:ഖമാണ്, പക്ഷേ പിന്നീട് വിദ്യ സന്തോഷം നൽകും.
തസ്മാത്സാധയ പുത്ര ത്വം വിദ്യാം ഗുരുഗൃഹം വ്രജ । പിതുര്വാക്യമകുര്വാണോ അഹമേവം ദിനദിനേ
അതുകൊണ്ട് മകനേ, വിദ്യ നേടാൻ ശ്രമിക്കൂ, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോവൂ. അച്ഛന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടില്ല, ദിവസേന—
യത്രയത്ര സ്ഥിതോ നിത്യമര്ഥഹാനിം കരോമ്യഹമ് । ഉപഹാസഃ കൃതോ ലോകൈര്മമവിപ്ര പ്രകുത്സനമ്
എവിടെയായാലും ഞാൻ ഇരുന്നാൽ എപ്പോഴും സമ്പത്ത് നഷ്ടമാകുമായിരുന്നു; ജനങ്ങൾ എന്നെ പരിഹസിക്കുകയും അപമാനിക്കുകയും ചെയ്തു, ബ്രാഹ്മണാ.
മമ ലജ്ജാ സമുത്പന്നാ ജീവനാശകരീ തദാ । വിദ്യാര്ഥമുദ്യതോ വിപ്ര കം ഗുരും പ്രാര്ഥയാമ്യഹമ്
അപ്പോൾ എനിക്ക് അത്യന്തം വലിയ ലജ്ജ തോന്നി, ജീവൻ പോലും നഷ്ടമാകുന്നത്ര. വിദ്യ നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഞാൻ, ബ്രാഹ്മണാ, ഏത് ഗുരുവിനെ സമീപിക്കണം എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
ഇതി ചിംതാപരോ ജാതോ ദുഃഖശോകസമാകുലഃ । കഥം വിദ്യാമഹം ജാനേ കഥം വിംദാമ്യഹം ഗുണാന്
ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിരന്തരം ചിന്തയിലായിരുന്നു, ദു:ഖത്തിലും ശോക്കത്തിലും മുങ്ങി: എങ്ങനെ ഞാൻ വിദ്യ നേടും? എങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ നേടാം?
കഥം മേ ജായതേ സ്വര്ഗഃ കഥം മോക്ഷം വ്രജാമ്യഹമ് । ഇത്യേവം ചിംതയന്വിപ്ര വാര്ദ്ധക്യമഗമം പുനഃ
എങ്ങനെ എനിക്ക് സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കും? എങ്ങനെ ഞാൻ മോക്ഷം നേടും? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ബ്രാഹ്മണാ, വീണ്ടും ഞാൻ വയസ്സായവനായി.
ദേവതായതനേ ദുഃഖീ ഉപവിഷ്ടസ്ത്വഹം കദാ । മദ്ഭാഗ്യൈഃ പ്രേരിതഃ കശ്ചിത്സിദ്ധ ഏകഃ സമാഗതഃ
ഒരു ദിവസം ദേവാലയത്തിൽ ദു:ഖത്തോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, എന്റെ ഭാഗ്യപ്രേരണയാൽ ഒരു സിദ്ധപുരുഷൻ എന്റെ അടുത്തെത്തി.
നിരാശ്രയോ ജിതാഹാരഃ സദാനംദസ്തു നിഃസ്പൃഹഃ । ഏകാംതമാസ്ഥിതോ വിപ്ര യോഗയുക്തോ ജിതേംദ്രിയഃ
അവൻ ആശ്രയമില്ലാത്തവൻ, ആഹാരം നിയന്ത്രിച്ചവൻ, എപ്പോഴും ആനന്ദത്തിൽ, ആഗ്രഹരഹിതൻ, ഒറ്റയ്ക്ക് ഇരിക്കുന്നവൻ, ബ്രാഹ്മണാ, യോഗത്തിൽ ലീനനായവൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ.
പരബ്രഹ്മണി സംലീനോ ജ്ഞാനധ്യാനസമാധിമാന് । തമഹം സംശ്രിതോ വിപ്ര ജ്ഞാനരൂപം മഹാമതിമ്
അവൻ പരബ്രഹ്മത്തിൽ ലീനനായവൻ, ജ്ഞാനം, ധ്യാനം, സമാധി എന്നിവയിൽ സ്ഥിരനായവൻ. ഞാൻ ആ മഹാമനസ്സിനെ, ജ്ഞാനസ്വരൂപനെ, ബ്രാഹ്മണാ, ആശ്രയിച്ചു.
അഹം ശുദ്ധേന ഭാവേന ഭക്ത്യാ നമിതകംധരഃ । നമസ്കൃത്യ മഹാത്മാനം പുരതസ്തസ്യ സംസ്ഥിതഃ
ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, ഭക്തിയോടെ, തല വാഴ്ത്തി ഞാൻ ആ മഹാത്മാവിനെ വന്ദിച്ചു, അവന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു.
ദീനരൂപോ ഹ്യഹം ജാതോ മംദഭാഗ്യസ്തഥാ പുനഃ । തേനാഹം പൃച്ഛിതോ വിപ്ര കസ്മാദ്ഭവാന്പ്രശോചതി
ഞാൻ ദു:ഖിതനും ദാരിദ്ര്യവും അനുഭവിക്കുന്നവനായി കണ്ടു. അപ്പോൾ അവൻ എന്നോട് ചോദിച്ചു, ബ്രാഹ്മണാ, 'നീ എന്തുകൊണ്ട് ദു:ഖിക്കുന്നു?'
കേനാഭിപ്രായഭാവേന ദുഃഖമേവ ഭുനക്തി വൈ । തേനേത്യുക്തോസ്മി വിപ്രേംദ്ര ജ്ഞാനിനാ യോഗിനാ തദാ
'ഏത് ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ നീ ഇത്രയും ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു?' അങ്ങനെ ആ ജ്ഞാനിയും യോഗിയും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, എന്നോട് ചോദിച്ചു.
സുമൂഢേന മയാ തസ്യ പൂര്വവൃത്താംതമേവ ഹി । തമേവം ശ്രാവിതം സര്വം സര്വജ്ഞത്വം കഥം വ്രജേത്
ഞാൻ അജ്ഞാനിയായതുകൊണ്ട് എന്റെ പഴയ കഥ മുഴുവൻ അവനോട് പറഞ്ഞു; എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞ്, എങ്ങനെ സർവ്വജ്ഞത ലഭിക്കുമോ എന്ന് ചോദിച്ചു.
ഏതദര്ഥം മഹാദുഃഖീ ഭവാന്മമ ഗതിഃ സദാ । സ ചോവാച മഹാത്മാ മേ സര്വം ജ്ഞാനസ്യ കാരണമ്
ഈ കാരണത്താലാണ് ഞാൻ വലിയ ദു:ഖത്തിൽ നിന്നു എന്നും നിന്നെ ആശ്രയിച്ചത്; അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവ് എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ഇതെല്ലാം ജ്ഞാനത്തിന് കാരണമാണ്'.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ ഭൂമിഖംഡേ വേനോപാഖ്യാനേ ഗുരുതീര്ഥമാഹാത്മ്യേ ച്യവനചരിത്രേ ദ്വാവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുണ്യമായ പദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിലെ വേനന്റെ കഥയിലും ഗുരുതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വത്തിലും ച്യവനന്റെ കഥയിലും നൂറിരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
സിദ്ധ ഉവാച- ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി ജ്ഞാനരൂപം തവാഗ്രതഃ । ജ്ഞാനസ്യ നാസ്തി വൈ ദേഹോ ഹസ്തൌ പാദൌ ച ചക്ഷുഷീ
സിദ്ധൻ പറഞ്ഞു: കേൾക്കൂ, ഞാൻ നിനക്ക് അറിവിന്റെ സ്വഭാവം വിശദീകരിക്കാം. അറിവിന് ശരീരമില്ല, കൈകളും കാലുകളും കണ്ണുകളും ഇല്ല.
നാസാകര്ണൌ ന ജ്ഞാനസ്യ നാസ്തി ചൈവാസ്ഥിസംഗ്രഹഃ । കേന ദൃഷ്ടം തു വൈ ജ്ഞാനം കാനി ലിംഗാനി തസ്യ വൈ
അറിവിന് മൂക്കും ചെവിയും ഇല്ല, അസ്ഥികളും ഒന്നുമില്ല. എന്നാൽ ആരാണ് ഈ അറിവിനെ കാണുന്നത്? അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്താണ്?
ആകാരൈര്വര്ജിതം നിത്യം സര്വം വേത്തി സ സര്വവിത് । ദിവാപ്രകാശകഃ സൂര്യോ രാത്രൌ പ്രകാശയേച്ഛശീ
അറിവിന് രൂപമോ ആകൃതിയോ ഇല്ല, എങ്കിലും എല്ലാം അറിയുന്നു; അതാണ് സർവ്വജ്ഞൻ. പകൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, രാത്രി ചന്ദ്രൻ പ്രകാശം നൽകുന്നു.
ഗൃഹം പ്രകാശയേദ്ദീപോ ലോകമധ്യേ സ്ഥിതാ അമീ । തത്പദം കേന വൈ ധാമ്നാ ദൃശ്യതേ ശൃണു സത്തമ
ഒരു വിളക്ക് വീട്ടിൽ പ്രകാശം പകരുന്നു; ഇവ ലോകത്തിൽ വെളിച്ചം നൽകുന്നു. എന്നാൽ ആ പരമപദം ഏത് പ്രകാശത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്? അതു കേൾക്കൂ, മഹാനുഭാവാ.
ന വിംദംതി ഹി മൂഢാസ്തേ മോഹിതാ വിഷ്ണുമായയാ । കായമധ്യേ സ്ഥിതം ജ്ഞാനം ധ്യാനദീപ്തമനൌപമമ്
വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ മയങ്ങിയവർക്കു അത് കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല; ധ്യാനത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള അതുല്യമായ അറിവ് ശരീരത്തിനുള്ളിലാണ് വസിക്കുന്നത്.
തത്പദം തേന ദൃശ്യേത ചംദ്രസൂര്യാദിഭിര്ന ച । ഹസ്തപാദൌ വിനാ ജ്ഞാനമചക്ഷുഃ കര്ണവര്ജിതമ്
ആ പരമപദം സൂര്യനും ചന്ദ്രനും മറ്റുള്ളവരും കാണാൻ കഴിയില്ല. അറിവിന് കൈകളും കാലുകളും കണ്ണുകളും ചെവികളും ഇല്ല.
തസ്യ സര്വത്ര ഗതിരസ്തി സര്വം ഗൃഹ്ണാതി പശ്യതി । സര്വമാഘ്രാതി വിപ്രേംദ്ര ശൃണോത്യേവം ന സംശയഃ
അത് എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു, എല്ലാം പിടിക്കുന്നു, എല്ലാം കാണുന്നു. അതാണ് എല്ലാം നക്കിയും ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണാ, എല്ലാം കേൾക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, സംശയമില്ല.
നാസ്തി ജ്ഞാനസമോ ദീപഃ സര്വാംധകാരനാശനേ । സ്വര്ഗേ ഭൂമൌ ച പാതാലേ സ്ഥാനേ സ്ഥാനേ ച ദൃശ്യതേ
എല്ലാ അന്ധകാരം നീക്കാൻ അറിവിനേക്കാൾ വലിയ വിളക്ക് ഇല്ല. സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും എല്ലായിടത്തും അത് കാണപ്പെടുന്നു.
കായമധ്യേ സ്ഥിതം ജ്ഞാനം ന വിംദംതി കുബുദ്ധയഃ । ജ്ഞാനസ്ഥാനം പ്രവക്ഷ്യാമി യസ്മാജ്ജ്ഞാനം പ്രജായതേ
ശരീരത്തിനുള്ളിലിരിക്കുന്ന അറിവ് ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർ കണ്ടെത്തുന്നില്ല. അറിവ് എവിടെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു.
പ്രാണിനാം ഹൃദയേ നിത്യം നിഹിതം സര്വദാ ദ്വിജ । കാമാദീന്സുമഹാഭോഗാന്മഹാമോഹാദികാംസ്തഥാ
പ്രാണികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അറിവ് നിലകൊള്ളുന്നു, ദ്വിജാ. അതാണ് ആഗ്രഹം പോലുള്ള വലിയ ആസ്വാദനങ്ങളും മഹാമോഹവും കത്തിച്ച് നശിപ്പിക്കുന്നത്.
വിവേകവഹ്നിനാ സര്വാന്ദിധക്ഷതി സദൈവ യഃ । സര്വശാംതിമയോഭൂത്വാ ഇംദ്രിയാര്ഥം പ്രമര്ദ്ദയേത്
വിവേകത്തിന്റെ അഗ്നിയാൽ അവയെ എല്ലാം എപ്പോഴും കത്തിക്കുന്നവൻ, സമാധാനപൂർണ്ണനായി ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ ജയിക്കുന്നു.