ഭോജയിത്വാ സുദൈത്യേംദ്രോ ഹുംഡോ ഹൃഷ്ടോഭവത്തദാ । ശാപമശോകസുംദര്യാ മോഘം മേനേ തദാസുരഃ
മാനിന്റെ മാംസം ഹുംഡന് ഭക്ഷണം നൽകി, അവൻ അതിനാൽ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; അശോകസുന്ദരിയുടെ ശാപം ഫലിക്കില്ലെന്ന് ആ അസുരൻ കരുതിച്ചു.
ഹര്ഷേണ മഹതാവിഷ്ടഃ സ ഹുംഡോ ദാനവേശ്വരഃ । കുംജല ഉവാച- പ്രഭാതേ വിമലേ ജാതേ വശിഷ്ഠോ മുനിസത്തമഃ
വലിയ സന്തോഷത്തോടെ ആ ദാനവാധിപൻ ഹുംഡൻ പറഞ്ഞു— കുഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു: ശുദ്ധമായ പ്രഭാതം വന്നപ്പോൾ, മഹാനായ വശിഷ്ഠമുനി,
ബഹിര്ഗതോ ഹി ധര്മാത്മാ കുടീദ്വാരാത്പ്രപശ്യതി । സംപൂര്ണം ബാലകം ദൃഷ്ട്വാ ദിവ്യലക്ഷണസംയുതമ്
ആ ധാർമ്മികൻ ആയ വശിഷ്ഠൻ കുടിലിന്റെ വാതിലിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളുള്ള, പൂർണ്ണമായ ഒരു ബാലനെ കണ്ടു.
സംപൂര്ണേംദുപ്രതീകാശം സുംദരം ചാരുലോചനമ് । വശിഷ്ഠ ഉവാച- പശ്യംതു മുനയഃ സര്വേ യൂയമാഗത്യ ബാലകമ്
പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെയും, സുന്ദരനായി, മനോഹരമായ കണ്ണുകളോടെ ആ ബാലനെ കണ്ടു. വശിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാ മുനികളും വന്നു ഈ ബാലനെ കാണട്ടെ.
കസ്യ കേന സമാനീതം രാത്രൌ ദ്വാരാംഗണേ മമ । ദേവഗംധര്വഗര്ഭാഭം രാജലക്ഷണസംയുതമ്
ഇത് ആരുടെ ബാലനാണ്, ആരാണ് ഇത് രാത്രിയിൽ എന്റെ വാതിലിന് മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്നത്? ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പുത്രനെപ്പോലെയും, രാജലക്ഷണങ്ങളോടെ.
കംദര്പകോടിസംകാശം പശ്യംതു മുനയോഽമലമ് । മഹാകൌതുകസംയുക്താ ഹൃഷ്ടാ ദ്വിജവരാസ്തതഃ
കോടി കാമദേവന്മാരെപ്പോലെയും പ്രകാശിക്കുന്ന ഈ നിർമലനായ ബാലനെ മുനികൾ കാണട്ടെ; അതിനുശേഷം മഹാ ആശ്ചര്യത്തോടെയും സന്തോഷത്തോടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാർ,
സമപശ്യന്സുതം തേ തു ആയോശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ । വശിഷ്ഠഃ സ തു ധര്മാത്മാ ജ്ഞാനേനാലോക്യ ബാലകമ്
അവർ ആ മഹാത്മാവായ ആയുവിന്റെ പുത്രനെ കണ്ടു; വശിഷ്ഠൻ ആ ധാർമ്മികൻ, ജ്ഞാനത്തോടെ ആ ബാലനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ആയുപുത്രം സമാജ്ഞാതം ചരിത്രേണ സമന്വിതമ് । വൃത്താംതം തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ ഹുണ്ഡസ്യാപി ദുരാത്മനഃ
അവൻ ആയുവിന്റെ പുത്രനാണെന്നും, നല്ല സ്വഭാവം ഉള്ളവനാണെന്നും തിരിച്ചറിഞ്ഞു; കൂടാതെ ആ ദുഷ്ടനായ ഹുണ്ടന്റെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും അറിഞ്ഞു.
കൃപയാ ബ്രഹ്മപുത്രസ്തു സമുത്ഥായ സുബാലകമ് । കരാഭ്യാമഥ ഗൃഹ്ണാതി യാവദ്ദ്വിജോ വരോത്തമഃ
കരുണയോടെ ബ്രഹ്മാപുത്രൻ എഴുന്നേറ്റ്, ആ മനോഹരമായ ബാലനെ കൈകൊണ്ട് എടുത്തു, ആ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ.
താവത്പുഷ്പസുവൃഷ്ടിം ച ചക്രുര്ദേവാഃ സുതോപരി । ലലിതം സുസ്വരം ഗീതം ജഗുര്ഗംധര്വകിന്നരാഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ആ ബാലന്റെ മേൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തി; ഗന്ധർവരും കിന്നരന്മാരും മനോഹരവും മധുരവുമായ ഗാനങ്ങൾ പാടി.
ഋഷയോ വേദമംത്രൈസ്തു സ്തുവംതി നൃപനംദനമ് । വശിഷ്ഠസ്തം സമാലോക്യ വരം വൈ ദത്തവാംസ്തദാ
മുനികൾ വേദമന്ത്രങ്ങളാൽ രാജകുമാരനെ സ്തുതിച്ചു; വശിഷ്ഠൻ അവനെ കണ്ടു, അപ്പോൾ ഒരു വരം നൽകി.
നഹുഷേത്യേവ തേ നാമ ഖ്യാതം ലോകേ ഭവിഷ്യതി । ഹുഷിതോ നൈവ തേനാപി ബാലഭാവൈര്നരാധിപ
നഹുഷൻ എന്നതായിരിക്കും നിന്റെ പേര് ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധമാകുക; മനുഷ്യരിൽ രാജാവേ, അവൻ നിന്നെ ബാല്യത്തിലും ദോഷം ചെയ്യില്ല.
തസ്മാന്നഹുഷ തേ നാമ ദേവപൂജ്യോ ഭവിഷ്യസി। ജാതകര്മാദികം കര്മ തസ്യ ചക്രേ ദ്വിജോത്തമഃ
അതുകൊണ്ട് നിന്റെ പേര് നഹുഷൻ ആയിരിക്കും, നീ ദേവന്മാരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടും; ജനനസംസ്കാരവും മറ്റു കർമ്മങ്ങളും ആ ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണൻ നിർവഹിച്ചു.
വ്രതദാനം വിസര്ഗം ച ഗുരുശിഷ്യാദിലക്ഷണമ്। വേദം ചാധീത്യ സംപൂര്ണം ഷഡംഗം സപദക്രമമ്
വ്രതം, ദാനം, ഉപനയനം, ഗുരു-ശിഷ്യരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ എന്നിവയും ചെയ്തു; വേദം മുഴുവനും ആറു അങ്കങ്ങളോടെയും പദക്രമത്തോടെയും പഠിച്ചു.
സര്വാണ്യേവ ച ശാസ്ത്രാണി അധീത്യ ദ്വിജസത്തമാത്। വശിഷ്ഠാച്ച ധനുര്വേദം സരഹസ്യം മഹാമതിഃ
സകല ശാസ്ത്രങ്ങളും ആ ശ്രേഷ്ഠബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്ന് പഠിച്ചു; വശിഷ്ഠനിൽ നിന്ന് ധനുര്വേദവും അതിന്റെ രഹസ്യങ്ങളും, മഹത്തായ ബുദ്ധിയോടെ അറിഞ്ഞു.
ശസ്ത്രാണ്യസ്ത്രാണി ദിവ്യാനി ഗ്രാഹമോക്ഷയുതാനി ച। ജ്ഞാനശാസ്ത്രാദികം ന്യായ രാജനീതിഗുണാദികാന്
ദിവ്യായുധങ്ങളും, പിടിക്കുകയും വിടുകയും ചെയ്യുന്ന ആയുധങ്ങളും; ജ്ഞാനശാസ്ത്രം, തർക്കം, രാജനീതി, മറ്റു ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയും പഠിച്ചു.
വശിഷ്ഠാദായുപുത്രശ്ച ശിഷ്യരൂപേണ ഭക്തിമാന്। ഏവം സ സര്വനിഷ്പന്നോ നാഹുഷശ്ചാതിസുംദരഃ
വശിഷ്ഠന്റെ ശിഷ്യനായി, ഭക്തിയോടെ ആയുവിന്റെ മകനായ നാഹുഷൻ എല്ലാറ്റിലും നിപുണനായി, അത്യന്തം സുന്ദരനായി.
വശിഷ്ഠസ്യ പ്രസാദാച്ച ചാപബാണധരോഭവത്
വശിഷ്ഠന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, അവൻ വില്ലും അമ്പും കൈവശമുള്ളവനായി.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ ഭൂമിഖംഡേ വേനോപാഖ്യാനേ ഗുരുതീര്ഥമാഹാത്മ്യേ ച്യവനചരിത്രേ പംചോത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ വേനു കഥയിൽ ഗുരുതീർത്ഥ മഹാത്മ്യത്തിൽ ച്യവനൻ്റെ കഥയിൽ അഞ്ചു നൂറത്തി അഞ്ചാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
കുംജല ഉവാച- ആയുഭാര്യാ മഹാഭാഗാ സ്വര്ഭാനോസ്തനയാ സുതമ് । അപശ്യംതീ സുബാലം തം ദേവോപമമനൌപമമ്
കുഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു: ആയുവിന്റെ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ഭാര്യ, സ്വർഭാനുവിന്റെ മകൾ, ദൈവസദൃശനും ഉപമയില്ലാത്തവനുമായ തന്റെ ബാല്യത്തിലിരിക്കുന്ന മകനെ കണ്ടു.
ഹാഹാകാരം മഹത്കൃത്വാ രുരോദ വരവര്ണിനീ । കേന മേ ലക്ഷണോപേതോ ഹൃതോ ബാലഃ സുലക്ഷണഃ
വളരെയൊരു വേദനയോടെ നിലവിളിച്ച്, ആ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീ കരഞ്ഞു: ആരാണ് എന്റെ എല്ലാ നല്ല ലക്ഷണങ്ങളും ഉള്ള ഈ ബാലനെ എടുക്കിയത്?
തപസാ ദാനയജ്ഞൈശ്ച നിയമൈര്ദുഷ്കരൈഃ സുതഃ । സംപ്രാപ്തോ ഹി മയാ വത്സ കഷ്ടൈശ്ച ദാരുണൈഃ പുനഃ
കഠിനമായ തപസ്സും, ദാനവും, യാഗങ്ങളും, ദുഷ്കരമായ വ്രതങ്ങളും കൊണ്ട്, എത്രയോ കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹിച്ച് ഞാൻ ഈ മകനെ ലഭിച്ചുവല്ലോ.
ദത്താത്രേയേണ പുണ്യേന സംതുഷ്ടേന മഹാത്മനാ । ദത്തഃ പുത്രോ ഹൃതഃ കേന രുരോദ കരുണാന്വിതാ
പുണ്യവാനായ, തൃപ്തനായ മഹാത്മാവായ ദത്താത്രേയൻ നൽകിയ മകനെയാണ് ആരോ എടുക്കുന്നത്, ഇതു കരുണയോടെ അവൾ കരഞ്ഞു.
ഹാ പുത്ര വത്സ മേ താത ഹാ ബാലഗുണമംദിര । ക്വാസി കേനാപനീതോസി മമ ശബ്ദഃ പ്രദീയതാമ്
ഹാ മകനേ, എന്റെ പ്രിയമകനേ, ബാലഗുണങ്ങളുടെ ആ ഭണ്ഡാരമേ, നീ എവിടെയാണ്? ആരാണ് നിന്നെ എടുക്കിയത്? എന്റെ വാക്ക് നിന്നിലേയ്ക്ക് എത്തട്ടെ.
സോമവംശസ്യ സര്വസ്യ ഭൂഷണോസി ന സംശയഃ । കേന ത്വമപനീതോസി മമ പ്രാണൈഃ സമന്വിതഃ
സോമവംശത്തിലെ എല്ലാവർക്കും നീ ഒരു അലങ്കാരമാണ്, അതിൽ സംശയമില്ല. എന്റെ പ്രാണനേപോലും പ്രിയനായ നിന്നെ ആരാണ് എടുക്കിയത്?
രാജസുലക്ഷണൈര്ദിവ്യൈഃ സംപൂര്ണഃ കമലേക്ഷണഃ । കേനാദ്യാപഹൃതോ വത്സഃ കിം കരോമി ക്വ യാമ്യഹമ്
രാജകീയവും ദൈവികവുമായ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, താമരക്കണ്ണനായ മകനേ, ഇന്ന് ആരാണ് നിന്നെ എടുക്കിയത്? ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? എവിടേക്ക് പോകണം?
സ്ഫുടം ജാനാമ്യഹം കര്മ ഹ്യന്യജന്മനി യത്കൃതമ് । ന്യാസനാശഃ കൃതഃ കസ്യ തസ്മാത്പുത്രോ ഹൃതോ മമ
മുൻജന്മത്തിൽ ചെയ്ത പാപഫലമാണിതെന്ന് ഞാൻ വ്യക്തമായി അറിയുന്നു. ആരുടെയോ വിശ്വാസം ഞാൻ തകർത്തതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ മകൻ എടുക്കപ്പെട്ടത്.
കിം വാ ഛലം കൃതം കസ്യ പൂര്വജന്മനി പാപയാ । കര്മണസ്തസ്യ വൈ ദുഃഖമനുഭുംജാമി നാന്യഥാ
അല്ലെങ്കിൽ, മുൻജന്മത്തിൽ ആരുടെയോ മേൽ ഞാൻ വഞ്ചന ചെയ്തിട്ടുണ്ടോ? ആ പാപത്തിന്റെ ഫലമായാണ് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നത്, വേറൊന്നുമില്ല.
രത്നാപഹാരിണീ ജാതാ പുത്രരത്നം ഹൃതം മമ । തസ്മാദ്ദൈവേന മേ ദിവ്യ അനൌപമ്യ ഗുണാകരഃ
രത്നം മോഷ്ടിച്ചവളായി ഞാൻ മാറി; എന്റെ മകനെന്ന രത്നം എടുക്കപ്പെട്ടു. അതുകൊണ്ട് ദൈവത്തിന്റെ വിധിയാൽ, എന്റെ ദിവ്യമായ, ഉപമയില്ലാത്ത ഗുണഭണ്ഡാരം നഷ്ടമായി.
കിം വാ വിതര്കിതോ വിപ്രഃ കര്മണസ്തസ്യ വൈ ഫലമ് । പ്രാപ്തം മയാ ന സംദേഹഃ പുത്രശോകാന്വിതം ഭൃശമ്
അല്ലെങ്കിൽ, ആരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണനെ ഞാൻ ഉപദ്രവിച്ചിട്ടുണ്ടോ? അതിന്റെ ഫലമാണ് ഇപ്പോൾ ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നത്. മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖം എന്നെ തകർക്കുന്നു.