കമ്പന ഉവാച- അപഹൃത്യ പ്രിയാം തസ്യ ആയോശ്ചാപി സമാനയ । അനേനാപി പ്രകാരേണ തവ ശത്രുര്ന ജായതേ
കമ്പനൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെയും അവന്റെ ജീവനും നീ അകറ്റി കൊണ്ടുവരിക. ഇതുപോലുള്ള വഴിയിലൂടെ പോലും നിന്റെ ശത്രുവിനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
നോ വാ പ്രപാതയസ്വ ത്വം ഗര്ഭം തസ്യാഃ പ്രഭീഷണൈഃ । അനേനാപി പ്രകാരേണ തവ ശത്രുര്ന ജായതേ
അല്ലെങ്കിൽ, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വഴികളിലൂടെ അവളെ ഗർഭച്യുതിയാക്കാമെന്നു നോക്കൂ. ഇതുപോലും നിന്റെ ശത്രുവിനെ ജയിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ജന്മകാലം പ്രതീക്ഷസ്വ നഹുഷസ്യ ദുരാത്മനഃ । അപഹൃത്യ സമാനീയ ജഹി ത്വം പാപചേതനമ്
നഹുഷൻ എന്ന ദുഷ്ടന്റെ ജനനകാലം കാത്തിരിക്കുക. അവനെ പിടിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്, നീ ആ പാപചിന്തയുള്ളവനെ കൊല്ലണം.
ഏവം സമംത്ര്യ തേനാപി കംപനേന സ ദാനവഃ । അഭൂത്സ ഉദ്യമോപേതോ നഹുഷസ്യ പ്രണാശനേ
ഇങ്ങനെ കമ്പനനുമായി ആലോചിച്ച ശേഷം ആ ദാനവൻ നഹുഷനെ നശിപ്പിക്കാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ തയ്യാറായി.
'വിഷ്ണുരുവാച- ഏലപുത്രോ മഹാഭാഗ ആയുര്നാമ ക്ഷിതീശ്വരഃ। സാര്വഭൌമഃ സ ധര്മാത്മാ സത്യവ്രതപരായണഃ
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഏലയുടെ ഭാഗ്യശാലിയായ മകനായ ആയുർ എന്ന രാജാവു സർവ്വഭൗമനായിരുന്നു; ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനും സത്യവ്രതനുമായിരുന്നു.
ഇന്ദ്രോപേന്ദ്രസമോ രാജാ തപസാ യശസാ ബലൈഃ। ദാനയജ്ഞൈഃ സുപുണ്യൈശ്ച സത്യേന നിയമേന ച
ആ രാജാവ് തപസ്സിലും കീർത്തിയിലും ശക്തിയിലും ഇന്ദ്രനോടും ഉപേന്ദ്രനോടും തുല്യനായിരുന്നു; ദാനത്തിലും യജ്ഞങ്ങളിലും മഹാപുണ്യങ്ങളിലും സത്യത്തിലും നിയന്ത്രണത്തിലും അതിക്രമിച്ചു.
ഏകച്ഛത്രേണ വൈ രാജ്യം ചക്രേ ഭൂപതിസത്തമഃ। പൃഥിവ്യാം സര്വധര്മജ്ഞഃ സോമവംശസ്യ ഭൂഷണമ്
ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്ന ആ മഹാരാജാവ് ഏകഛത്രാധിപതിയായി രാജ്യം ഭരിച്ചു; സോമവംശത്തിന്റെ ആഭരണമായിരുന്നു.
പുത്രം ന വിംദതേ രാജാ തേന ദുഃഖീ വ്യജായത। ചിംതയാമാസ ധര്മാത്മാ കഥം മേ ജായതേ സുതഃ
ആ രാജാവിന് ഒരു മകനും ഉണ്ടായില്ല; അതുകൊണ്ട് ദു:ഖിതനായി. 'എനിക്ക് എങ്ങനെ ഒരു മകൻ ജനിക്കും?' എന്ന ചിന്തയിൽ ആ ധർമ്മാത്മാവു മുങ്ങി.
ഇതി ചിന്താം സമാപേദേ ആയുശ്ച പൃഥിവീപതിഃ। പുത്രാര്ഥം പരമം യത്നമകരോത്സുസമാഹിതഃ
അങ്ങനെ ഭൂമിയുടെ അധിപനായ ആയുർ മകന്റെ ആശയോടെ ആഴമായ ചിന്തയിൽ ഏർപ്പെട്ടു; മകനുവേണ്ടി പരമമായ പരിശ്രമം മനസ്സോടെ നടത്തി.
അത്രിപുത്രോ മഹാത്മാ വൈ ദത്താത്രേയോ മഹാമുനിഃ। ക്രീഡമാനഃ സ്ത്രിയാ സാര്ദ്ധം മദിരാരുണലോചനഃ
അത്രിയുടെ മഹാത്മാവായ മകനും മഹാമുനിയുമായ ദത്താത്രേയൻ ഒരു സ്ത്രീയോടൊപ്പം കളിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു; മദിരപാനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ചുവപ്പായിരുന്നു.
വാരുണ്യാ മത്ത ധര്മാത്മാ സ്ത്രീവൃന്ദൈശ്ച സമാവൃതഃ। അങ്കേ യുവതിമാധായ സര്വയോഷിദ്വരാം ശുഭാമ്
വാരുണിയെ കുടിച്ചു മദംപിടിച്ച ആ ധർമ്മാത്മാവ് സ്ത്രീകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; ഏറ്റവും മനോഹരിയായ യുവതിയെ മടിയിൽ ഇരുത്തിയിരുന്നു.
ഗായതേ നൃത്യതേ വിപ്രഃ സുരാം ച പിബതേ ഭൃശമ്। വിനാ യജ്ഞോപവീതേന മഹായോഗീശ്വരോത്തമഃ
ആ ബ്രാഹ്മണൻ പാട്ടുപാടി, നൃത്തം ചെയ്തു, മദ്യം ധാരാളം കുടിച്ചു; യജ്ഞോപവീതം ഇല്ലാതിരുന്നുവെങ്കിലും മഹായോഗികളുടെ പ്രധാനനായവനായിരുന്നു.
പുഷ്പമാലാഭിര്ദിവ്യാഭിര്മുക്താഹാരപരിച്ഛദൈഃ । ചംദനാഗുരുദിഗ്ധാംഗോ രാജമാനോ മുനീശ്വരഃ
ദിവ്യമായ പുഷ്പമാലകളും മുത്തുമാലകളും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, ചന്ദനവും അഗരുവും പുരട്ടിയ ശരീരത്തിൽ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ രാജാവിനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
തസ്യാശ്രമം നൃപോ ഗത്വാ തം ദൃഷ്ട്വാ ദ്വിജസത്തമമ് । പ്രണാമമകരോന്മൂര്ധ്നാ ദണ്ഡവത്സുസമാഹിതഃ
ആ രാജാവ് അവന്റെ ആശ്രമത്തിൽ ചെന്നു, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ടപ്പോൾ, തലകുനിച്ച് ദണ്ഡവത്പ്രണാമം ചെയ്തു, മനസ്സോടെ ആദരവോടെ.
അത്രിപുത്രഃ സ ധര്മാത്മാ സമാലോക്യ നൃപോത്തമമ്। ആഗതം പുരതോ ഭക്ത്യാ അഥ ധ്യാനം സമാസ്ഥിതഃ
അത്രിയുടെ ധർമ്മാത്മാവായ മകൻ ഭക്തിയോടെ തന്റെ മുന്നിൽ വന്ന മഹാരാജാവിനെ കണ്ടു; പിന്നെ ധ്യാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഏവം വര്ഷശതം പ്രാപ്തം തസ്യ ഭൂപസ്യ സത്തമ। നിശ്ചലം ശാന്തിമാപന്നം മാനസം ഭക്തിതത്പരമ്
ഇങ്ങനെ നൂറു വർഷം ആ മഹാരാജാവിന് അചഞ്ചലമായ ശാന്തിയും ഭക്തിയിൽ ലീനമായ മനസ്സും ലഭിച്ചു.
സമാഹൂയ ഉവാചേദം കിമര്ഥം ക്ലിശ്യസേ നൃപ। ബ്രഹ്മാചാരേണ ഹീനോസ്മി ബ്രഹ്മത്വം നാസ്തി മേ കദാ
അവനെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ കഷ്ടപ്പെടുന്നത്? എനിക്ക് ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ കുറവാണ്; എനിക്ക് ഒരിക്കലും ബ്രഹ്മത്വം ലഭിച്ചിട്ടില്ല.'
സുരാമാംസപ്രലുബ്ധോഽസ്മി സ്ത്രിയാസക്തഃ സദൈവ ഹി । വരദാനേ ന മേ ശക്തിരന്യം ശുശ്രൂഷ ബ്രാഹ്മണമ്
ഞാൻ എപ്പോഴും മദ്യം, മാംസം എന്നിവയ്ക്ക് ആഗ്രഹിക്കുന്നവനും സ്ത്രീകളോട് ആസക്തനുമാണ്; വരം നൽകാൻ എനിക്ക് ശക്തിയില്ല—നീ മറ്റൊരു ബ്രാഹ്മണനെ സേവിക്കൂ.
"ആയുരുവാച- ഭവാദൃശോ മഹാഭാഗ നാസ്തി ബ്രാഹ്മണസത്തമഃ। സര്വകാമപ്രദാതാ വൈ ത്രൈലോക്യേ പരമേശ്വരഃ
ആയു പറഞ്ഞു: ഭാഗ്യശാലിയായോ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്ന പരമേശ്വരനായി നിന്നെപ്പോലൊരു ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ മറ്റൊരുവനും ഇല്ല.
അത്രിവംശേ മഹാഭാഗ ഗോവിംദഃ പരമേശ്വരഃ। ബ്രാഹ്മണസ്യ സ്വരൂപേണ ഭവാന്വൈ ഗരുഡധ്വജഃ
അത്രിവംശത്തിൽ ജനിച്ച ഭാഗ്യശാലിയായോ, പരമേശ്വരനായ ഗോവിന്ദൻ, നീ തന്നെയാണ് ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ, ഗരുഡധ്വജനായ മഹാത്മാവേ.
നമോഽസ്തു ദേവദേവേശ നമോഽസ്തു പരമേശ്വര। ത്വാമഹം ശരണം പ്രാപ്തഃ ശരണാഗതവത്സല
ദേവദേവേശാ, പരമേശ്വരാ, നിനക്കു വന്ദനം. ഞാൻ നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു, ശരണാഗതന്മാരെ സംരക്ഷിക്കുന്നവനേ.
ഉദ്ധരസ്വ ഹൃഷീകേശ മായാം കൃത്വാ പ്രതിഷ്ഠസി । വിശ്വസ്ഥാനാം പ്രജാനാം തു വിദ്വാംസംവിശ്വനായകമ്
ഹൃഷീകേശാ, മായയാൽ രൂപം ധരിച്ച്, ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളുടെയും ജ്ഞാനിയായ നായകനായ നീ എന്നെ ഉയർത്തിക്കൊള്ളേണം.
ജാനാമ്യഹം ജഗന്നാഥം ഭവന്തം മധുസൂദനമ്। മാമേവ രക്ഷ ഗോവിന്ദ വിശ്വരൂപ നമോസ്തു തേ
ജഗന്നാഥനായ ഭഗവാനെ, മധുസൂദനനെന്നു ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു. വിശ്വരൂപനായ ഗോവിന്ദാ, എന്നെ രക്ഷിക്കണം, നിനക്കു വന്ദനം.
"കുഞ്ജല ഉവാച- ഗതേ ബഹുതിഥേ കാലേ ദത്താത്രേയോ നൃപോത്തമമ്। ഉവാച മത്തരൂപേണ കുരുഷ്വ വചനം മമ
കുഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു: ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദത്താത്രേയൻ മദ്യപനായ രൂപത്തിൽ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ വാക്കുകൾ അനുസരിക്കണം.'
കപാലേ മേ സുരാം ദേഹി പാചിതം മാംസഭോജനമ്। ഏവമാകര്ണ്യ തദ്വാക്യം സ ചായുഃ പൃഥിവീപതിഃ
'എനിക്ക് കപാലത്തിൽ മദ്യം കൊടുക്കണം, നല്ലപോലെ വേവിച്ച മാംസം ഭക്ഷണത്തിനായി തരിക.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ആയു അതുപോലെ ചെയ്തു.
ഉത്സുകസ്തു കപാലേന സുരാമാഹൃത്യ വേഗവാന്। പലം സുപാചിതം ചൈവ ച്ഛിത്ത്വാ ഹസ്തേന സത്വരമ്
കപാലത്തിൽ മദ്യം വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു, കൈകൊണ്ട് നല്ലപോലെ വേവിച്ച മാംസം വെട്ടി അതിവേഗം കൊണ്ടുവന്നു.
നൃപേന്ദ്രഃ പ്രദദൌ ചാപി ദത്താത്രേയായ സത്തമ। അഥ പ്രസന്നചേതാഃ സ സംജാതോ മുനിപുങ്ഗവഃ
അവയെ രാജാവ് ഉത്തമനായ ദത്താത്രേയനു നൽകി. അതിനുശേഷം ആ മഹാമുനിയുടെ മനസ്സ് സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.
ദൃഷ്ട്വാ ഭക്തിം പ്രഭാവം ച ഗുരുശുശ്രൂഷണം പരമ്। സമുവാച നൃപേന്ദ്രം തമായും പ്രണതമാനസമ്
അവന്റെ ഭക്തിയും ശക്തിയും ഗുരുവിനോടുള്ള പരമമായ സേവയും കണ്ടു, ദത്താത്രേയൻ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച മനസ്സുള്ള രാജാവായ ആയുവിനോട് പറഞ്ഞു.
വരം വരയ ഭദ്രം തേ ദുര്ലഭം ഭുവി ഭൂപതേ। സര്വമേവ പ്രദാസ്യാമി യംയമിച്ഛസി സാമ്പ്രതമ്
'ഭാഗ്യം നിനക്കാകട്ടെ, രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതായാലും നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏത് വരവും ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം.'
"രാജോവാച- ഭവാന്ദാതാ വരം സത്യം കൃപയാ മുനിസത്തമ। പുത്രം ദേഹി ഗുണോപേതം സര്വജ്ഞം ഗുണസംയുതമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: 'മഹാമുനിവര്യാ, ദയവാൽ നീ സത്യസന്ധനായ വരദായകനാണ്. ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനും സർവ്വജ്ഞനുമായ ഗുണസമ്പന്നനായ ഒരു പുത്രനെ എനിക്ക് ദയവായി തരിക.'