ഭാഗീരഥ്യാഃ പ്രവാഹസ്തു തസ്മാത്സ്ഥാനാദ്വിനിര്ഗതഃ । കൈലാസശിഖരം പ്രാപ്യ രത്നാഖ്യം ചാരുകംദരമ്
ആ സ്ഥലത്തു നിന്ന് ഭാഗീരഥിയുടെ ഒഴുക്ക് പുറത്ത് കടന്ന്, കൈലാസശിഖരവും രത്നം എന്ന മനോഹരമായ ഗുഹയും എത്തുന്നു.
വര്തതേ തോയപൂര്ണസ്തു യോജനദ്വയവിസ്തൃതഃ । ഹംസവൃംദസമാകീര്ണോ ജലപക്ഷി സമാകുലഃ
അവിടെ വെള്ളം നിറഞ്ഞ, രണ്ട് യോജന വീതിയുള്ള ഒരു തടാകം ഒഴുകുന്നു; ഹംസകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും ജലപക്ഷികളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നാനാവര്ണവിശേഷാണി സംതി പദ്മാനി തത്ര ച । പ്രവാഹേ നിര്മലേ താത മുനിവൃംദനിഷേവിതേ
അവിടെ വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള, അതുല്യമായ താമരകൾ കാണാം, പ്രിയനായവാ, ശുദ്ധമായ ഒഴുക്കിലും മുനികൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്തുമാണ് അവ.
അശ്രുഭ്യോ യാനി ജാതാനി പ്രഭാതേ കമലാനി തു । ഗംഗോദകപ്ലുതാന്യേവ സൌരഭാണി മഹാംതി ച
പ്രഭാതത്തിൽ അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നു ജനിച്ച താമരകൾ ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ കഴുകപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് വല്യവും സുഗന്ധവുമാണ്.
പ്രതരംതി പ്രവാഹേ തു നിര്മലേ ജലപൂരിതേ । മധ്യേ മധ്യേ സുഹംസൈശ്ച ജലപക്ഷിനിനാദിതേ
അവ ശുദ്ധവും വെള്ളം നിറഞ്ഞതുമായ ഒഴുക്കിൽ ഒഴുകുന്നു; ഇടയ്ക്ക് ഇടയ്ക്ക് മധുരശബ്ദമുള്ള ഹംസകളും ജലപക്ഷികളും കൂടെയുണ്ട്.
സൂത ഉവാച- രത്നാഖ്യേ തു ഗിരൌ തസ്മിന്രത്നേശ്വരമഹേശ്വരഃ । ദേവദൈത്യസുപൂജ്യോപി തിഷ്ഠതേ താത സര്വദാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: രത്നം എന്ന മലയിൽ, രത്നേശ്വര മഹേശ്വരൻ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്നവൻ, എപ്പോഴും അവിടെ വസിക്കുന്നു, പ്രിയനായവാ.
തത്ര ദൃഷ്ടോ മയാ താത കശ്ചിത്പുണ്യമയോ മുനിഃ । ജടാഭാരസമാക്രാംതോ നിര്വാസാ ദംഡധാരകഃ
അവിടെ ഞാൻ കണ്ടു, പ്രിയനായവാ, ഒരു മഹാപുണ്യശാലിയായ മুনি, കുരുക്കിയ ജടകളും വെറും വസ്ത്രവും ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവനും.
നിരാധാരോ നിരാഹാരസ്തപസാതീവ ദുര്ബലഃ । കൃശാംഗോഽപ്യസ്ഥിസംഘാതസ്ത്വചാമാത്രേണ വേഷ്ടിതഃ
അവൻ ആശ്രയമില്ലാതെ, ഭക്ഷണമില്ലാതെ, കഠിനതപസ്സിൽ അതിവിശ്രമമായവൻ; ശരീരം ക്ഷീണിച്ച്, അസ്ഥികൾ മാത്രം ചുരുണ്ടതും ത്വക്ക് മാത്രം മൂടിയതുമാണ്.
ഭസ്മോദ്ധൂലിതമാത്രാണി സര്വാംഗാനി മഹാത്മനഃ । ശുഷ്കപത്രാണി ഭക്ഷേത ശീര്ണാനി പതിതാനി ച
മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ചാരമൂടിയതാണ്; അവൻ ഉണക്കിയ ഇലകളും വീണ ഇലകളും മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നു.
ശിവഭക്തിസമാസീനോ ദുരാധാരോ മഹാതപാഃ । അശ്രുഭ്യോ യാനി ജാതാനി പദ്മാനി സുരഭീണി ച
ശിവഭക്തിയിൽ ലീനനായ, ദുർലഭമായ മഹാതപസ്സുകാരൻ; അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയാണ് ആ സുഗന്ധമുള്ള താമരകൾ.
ഗംഗാതോയാത്സമാനീയ ദേവദേവം പ്രപൂജയേത് । രത്നേശ്വരം മഹാഭാഗോ ഗീതനൃത്യവിശാരദഃ
ഗംഗാനദിയിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം കൊണ്ടു, ഭക്തിപൂർവ്വം, ഗാനം നൃത്തം എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ദേവദേവനായ രത്നേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം.
ഗായതേ നൃത്യതേ തസ്യ ദ്വാരസ്ഥസ്ത്രിപുരദ്വിഷഃ । മഠമാഗത്യ ധര്മാത്മാ രോദതേ സുസ്വരൈരപി
തൃപുരയെ ശത്രുവാക്കിയവന്റെ വാതിലിൽ അവൻ പാടുകയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു; ആ ധാർമ്മികൻ മഠത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, മനോഹരമായ ശബ്ദത്തോടുകൂടി കരയുന്നു.
ഏതദ്ദൃഷ്ടം മയാ താത അപൂര്വം വദതാംവര । കഥയസ്വ പ്രസാദാന്മേ യദി ത്വം വേത്സി കാരണമ്
ഇത് ഞാൻ കണ്ടതാണ്, പ്രിയമേ, ഇതുവരെ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്തത്. വാചാലന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ, ഇതിന്റെ കാരണം അറിയുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ദയവായി എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
സാ കാ നാരീ മഹാഭാഗാ കസ്മാത്താത പ്രരോദിതി । കസ്മാത്സ ദേവപുരുഷോ ദേവമര്ചേന്മഹേശ്വരമ്
ആ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ സ്ത്രീ ആരാണ്, പ്രിയമേ, അവൾ എന്തുകൊണ്ട് കരയുന്നു? ആ ദൈവികപുരുഷൻ മഹേശ്വരനെ എന്തുകൊണ്ട് ആരാധിക്കുന്നു?
തന്മേ ത്വം വിസ്തരാദ്ബ്രൂഹി സര്വസംദേഹകാരണമ് । ഏവമുക്തോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ കുംജലോപി സുതേന ഹി
എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങൾക്കും കാരണം നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം. ഇങ്ങനെ മകൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മഹാപണ്ഡിതനായ കുഞ്ചലൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
കപിംജലേന പ്രോവാച വിസ്തരാച്ഛൃണ്വതോ മുനേഃ
കപിഞ്ചലൻ, മുനി ശ്രവിക്കുന്നപ്പോൾ, എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ ഭൂമിഖംഡേ വേനോപാഖ്യാനേ ഗുരുതീര്ഥമാഹാത്മ്യേ ച്യവനചരിത്രേ ഏകാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിലെ വേനോപ്പാഖ്യാനത്തിൽ ഗുരുതീർത്ഥമാഹാത്മ്യത്തിൽ ച്യവനന്റെ കഥയിൽ നൂറൊന്ന് അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
കുഞ്ജല ഉവാച- സര്വം വത്സ പ്രവക്ഷ്യാമി യത്ത്വയോക്തം മമാധുനാ। ഉഭയോര്ദേവനം യത്തു യസ്മാജ്ജാതം ദ്വിജോത്തമ
കുഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും. ഇരുവർക്ക് ആരാധനയുണ്ടായതിന്റെ കാരണവും ഞാൻ പറയാം, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ഏകദാ തു മഹാദേവീ പാര്വതീ പ്രമദോത്തമാ। ക്രീഡമാനാ മഹാത്മാനമീശ്വരം വാക്യമബ്രവീത്
ഒരു ദിവസം മഹാദേവിയായ പാർവതി, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ, കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ മഹാത്മാവായ ഈശ്വരനോട് പറഞ്ഞു.
മമോരസി മഹാദേവ ജാതം മഹത്സു ദോഹദമ്। ദര്ശയസ്വ മമാഗ്രേ ത്വം കാനനം കാനനോത്തമമ്
"മഹാദേവാ, എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയൊരു ആഗ്രഹം ഉണർന്നു. ദയവായി, എന്റെ മുമ്പിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഒരു കാട് കാണിക്കൂ."
ശ്രീമഹാദേവഉവാച-★ ഏവമസ്തു മഹാദേവി നന്ദനം ദേവസങ്കുലമ് । ദര്ശയിഷ്യാമി തേ പുണ്യം ദ്വിജസിദ്ധനിഷേവിതമ്
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: "അങ്ങനെയാകട്ടെ, മഹാദേവിയേ! ദേവതകൾ നിറഞ്ഞ, പുണ്യമായ, ദ്വിജന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സേവിക്കുന്ന നന്ദനവനം ഞാൻ നിന്നെ കാണിക്കും."
ഏവമാഭാഷ്യ താം ദേവീം തയാ സഹ ഗണൈസ്തതഃ । സ ഗന്തുമുത്സുകോ ദേവോ നന്ദനം വനമേവ തു
ഇങ്ങനെ ദേവിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, അവളോടൊപ്പം ഗണങ്ങളെയും കൂട്ടി, ദേവൻ നന്ദനവനത്തിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സര്വഗം സുന്ദരം ദിവ്യപൃഷ്ഠമാഭരണൈര്യുതമ്। ഘംടാമാലാഭിസംയുക്തം കിങ്കിണീജാലമാലിനമ്
എല്ലായിടത്തും സുന്ദരവും ദിവ്യമായ പിറകും ഭംഗിയുള്ള ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ, ഘണ്ടമാലകളും കിങ്കിണി മാലകളും ധരിച്ച ഒരു കാളയായിരുന്നു അവിടെ.
ചാമരൈഃ പട്ടസൂത്രൈശ്ച മുക്താമാലാസുശോഭിതമ്। ഹംസചംദ്രപ്രതീകാശം വൃഷഭം ചാരുലക്ഷണമ്
ചാമരങ്ങളും പട്ടുപൂക്കളും മുത്തുമാലകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്, ഹംസയെയും ചന്ദ്രനെയും പോലെ ഭംഗിയുള്ളത്, ആ കാളയ്ക്ക് സൗഭാഗ്യചിഹ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സമാരൂഢോ മഹാദേവോ ഗണകോടിസമാവൃതഃ। നന്ദിഭൃങ്ഗിമഹാകാലസ്കന്ദചണ്ഡമനോഹരാഃ
അത് കയറി, മഹാദേവൻ, അനേകം ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്—നന്ദി, ഭൃംഗി, മഹാകാല, സ്കന്ദൻ, ചണ്ഡൻ, മനോഹരൻ എന്നിവരോടൊപ്പം—
വീരഭദ്രോ ഗണേശശ്ച പുഷ്പദന്തോ മണീശ്വരഃ । അതിബലഃസുബലോ നാമ മേഘനാദോ ഘടാവഹഃ
വീരഭദ്രൻ, ഗണേശൻ, പുഷ്പദന്തൻ, മണീഷ്വരൻ, അതിബലൻ, സുബലൻ, മേഘനാദൻ, ഘടാവഹൻ,
ഘണ്ടാകര്ണശ്ച കാലിന്ദഃ പുലിന്ദോ വീരബാഹുകഃ। കേശരീ കിംകരോ നാമ ചണ്ഡഹാസഃ പ്രജാപതിഃ
ഘണ്ടാകർണ്ണൻ, കാലിന്ദൻ, പുലിന്ദൻ, വീരബാഹുകൻ, കേശരി, കിങ്കരൻ, ചണ്ഡഹാസൻ, പ്രജാപതി—
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ സനകാദ്യാസ്തപോബലാഃ। ഗണൈശ്ച കോടിസംഖ്യാതൈഃ സശിവഃ പരിവാരിതഃ
ഇവരും സനകാദിമുനിമാരും, തപസ്സിലൂടെ ശക്തനായവരും, കോടിക്കണക്കിന് ഗണങ്ങളുമായി, ശിവനെ ചുറ്റി നിന്നു.
നന്ദനം വനമേവാപി സേവിതം ദേവകിന്നരൈഃ। പ്രവിവേശ മഹാദേവോ ഗണൈര്ദേവ്യാസമന്വിതഃ
ദേവന്മാരും കിന്നരന്മാരും സേവിച്ചിരുന്ന നന്ദനവനം മഹാദേവനും അവന്റെ കൂട്ടരും ദേവിയും കൂടെ ചേർന്ന് പ്രവേശിച്ചു.
ദര്ശയാമാസ ദേവേശോ ഗിരിജായൈ സുശോഭനമ് । നാനാപാദപസമ്പന്നം ബഹുപുഷ്പസമാകുലമ്
ദേവന്മാരുടെ നാഥൻ ഗിരിജയോട് അതി മനോഹരമായ, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, അനേകം പൂക്കൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞ那个 വനത്തെ കാണിച്ചു.