ദിവ്യരൂപസുസംപന്നാ സഗുണാ ദിവ്യലക്ഷണാ । ദിവ്യാലംകാരഭൂഷാ ച തസ്യാസ്തീരേ വിരാജതേ
ദിവ്യരൂപവും ഗുണസമ്പത്തും ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും ധരിച്ച അവൾ, ആ തടാകത്തിന്റെ തീരത്ത് പ്രകാശിച്ചു നിന്നു.
ന ജാനേ ഗിരിരാജസ്യ തനയാ വാ മഹോദധേഃ । നോ വാസ്തി ബ്രഹ്മണഃ പത്നീ സാ വാ സ്വാഹാ ഭവിഷ്യതി
അവൾ മലയുടെ രാജാവിന്റെ മകളോ, മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ മകളോ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യയോ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വാഹാ തന്നെയോ എന്നെനിക്ക് അറിയില്ല.
ഇംദ്രാണീ വാ മഹാഭാഗാ രോഹിണീ വാ ഭവിഷ്യതി । ഈദൃശീ രൂപസംപത്തിര്യുവതീനാം ന ദൃശ്യതേ
ഇന്ദ്രാണിയായാലും, അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലിയായ രോഹിണിയായാലും, യുവതികളിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള സൗന്ദര്യവും കാന്തിയും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
അന്യാസാം ച സുദിവ്യാനാം നാരീണാം താത സര്വഥാ । യാദൃശം രൂപസംഭാവം ഗുണശീലം പ്രദൃശ്യതേ
മറ്റു ദിവ്യമായ സ്ത്രീകളിലുമാണ്, പ്രിയനായവാ, ഇവരുടെ സൗന്ദര്യവും ഗുണവും സ്വഭാവവും അതീവ അതുല്യമായതാണെന്ന് കാണാം.
അപ്സരസാം കദാ നാസ്തി താദൃശം രൂപലക്ഷണമ് । യാദൃശം തു മയാ ദൃഷ്ടം തദംഗം വിശ്വമോഹനമ്
അപ്സരസുകളിലും ഇത്തരത്തിലുള്ള സൗന്ദര്യലക്ഷണം ഒരിക്കലും കാണാറില്ല; ഞാൻ കണ്ട ആകൃതി മുഴുവൻ ലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്നതായിരുന്നു.
ശിലാപദേ സമാസീനാ ദുഃഖേനാപി സമാകുലാ । രുദതേ സുസ്വരൈര്ബാലാ അനേകൈഃ സ്വജനൈര്വിനാ
കല്ലിൽ ഇരുന്ന്, ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, അനേകം സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവരില്ലാതെ, ആ ബാലിക മധുരമായ ശബ്ദത്തിൽ കരയുന്നു.
അശ്രൂണി മുംചമാനാ സാ മുക്താഭാനി ബഹൂനി ച । നിര്മലാനി സരസ്യത്ര പതംത്യേവ മഹാമതേ
അവൾ ഒഴുക്കുന്ന കണ്ണുനീർ അനേകം, മുത്തുപോലെയുള്ളവയും നിർമലവുമാണ്; അവ കായിലേയ്ക്ക് വീഴുന്നു, മഹാമനസേ.
ബിംദവോ മൌക്തികാഭാസ്തേ നിപതംതി മഹോദകേ । തേഭ്യോ ഭവംതി പദ്മാനി ഹൃദ്യാനി സുരഭീണി തു
മുത്തുപോലുള്ള ആ തുള്ളികൾ വലിയ വെള്ളത്തിൽ വീഴുമ്പോൾ, അവയിൽനിന്ന് മനോഹരവും സുഗന്ധവുമുള്ള താമരകൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
പദ്മാനി ജജ്ഞിരേ തേഭ്യോ നേത്രാശ്രുഭ്യോ മഹാമതേ । ഗംഗാംഭസി തരംത്യേവ അസംഖ്യാതാനി താനി തു
മഹാമനസേ, അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നാണ് ആ താമരകൾ ജനിച്ചത്; അവ അനവധി എണ്ണം ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ ഒഴുകുന്നു.
പതിതാനി സുഹൃദ്യാനി രംഹസാ യാനി താനി തു । ഗംഗാപ്രവാഹമധ്യേ തു ഹംസവൃംദൈഃ സുസേവിതേ
അവ വീണതും മനോഹരവുമായ താമരകൾ ഗംഗയുടെ ഒഴുക്കിൽ വേഗത്തിൽ നീങ്ങുന്നു; അവയെ ഹംസകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ചുറ്റി വലയം ചെയ്യുന്നു.
ഭാഗീരഥ്യാഃ പ്രവാഹസ്തു തസ്മാത്സ്ഥാനാദ്വിനിര്ഗതഃ । കൈലാസശിഖരം പ്രാപ്യ രത്നാഖ്യം ചാരുകംദരമ്
ആ സ്ഥലത്തു നിന്ന് ഭാഗീരഥിയുടെ ഒഴുക്ക് പുറത്ത് കടന്ന്, കൈലാസശിഖരവും രത്നം എന്ന മനോഹരമായ ഗുഹയും എത്തുന്നു.
വര്തതേ തോയപൂര്ണസ്തു യോജനദ്വയവിസ്തൃതഃ । ഹംസവൃംദസമാകീര്ണോ ജലപക്ഷി സമാകുലഃ
അവിടെ വെള്ളം നിറഞ്ഞ, രണ്ട് യോജന വീതിയുള്ള ഒരു തടാകം ഒഴുകുന്നു; ഹംസകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും ജലപക്ഷികളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നാനാവര്ണവിശേഷാണി സംതി പദ്മാനി തത്ര ച । പ്രവാഹേ നിര്മലേ താത മുനിവൃംദനിഷേവിതേ
അവിടെ വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള, അതുല്യമായ താമരകൾ കാണാം, പ്രിയനായവാ, ശുദ്ധമായ ഒഴുക്കിലും മുനികൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്തുമാണ് അവ.
അശ്രുഭ്യോ യാനി ജാതാനി പ്രഭാതേ കമലാനി തു । ഗംഗോദകപ്ലുതാന്യേവ സൌരഭാണി മഹാംതി ച
പ്രഭാതത്തിൽ അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നു ജനിച്ച താമരകൾ ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ കഴുകപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് വല്യവും സുഗന്ധവുമാണ്.
പ്രതരംതി പ്രവാഹേ തു നിര്മലേ ജലപൂരിതേ । മധ്യേ മധ്യേ സുഹംസൈശ്ച ജലപക്ഷിനിനാദിതേ
അവ ശുദ്ധവും വെള്ളം നിറഞ്ഞതുമായ ഒഴുക്കിൽ ഒഴുകുന്നു; ഇടയ്ക്ക് ഇടയ്ക്ക് മധുരശബ്ദമുള്ള ഹംസകളും ജലപക്ഷികളും കൂടെയുണ്ട്.
സൂത ഉവാച- രത്നാഖ്യേ തു ഗിരൌ തസ്മിന്രത്നേശ്വരമഹേശ്വരഃ । ദേവദൈത്യസുപൂജ്യോപി തിഷ്ഠതേ താത സര്വദാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: രത്നം എന്ന മലയിൽ, രത്നേശ്വര മഹേശ്വരൻ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്നവൻ, എപ്പോഴും അവിടെ വസിക്കുന്നു, പ്രിയനായവാ.
തത്ര ദൃഷ്ടോ മയാ താത കശ്ചിത്പുണ്യമയോ മുനിഃ । ജടാഭാരസമാക്രാംതോ നിര്വാസാ ദംഡധാരകഃ
അവിടെ ഞാൻ കണ്ടു, പ്രിയനായവാ, ഒരു മഹാപുണ്യശാലിയായ മুনি, കുരുക്കിയ ജടകളും വെറും വസ്ത്രവും ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവനും.
നിരാധാരോ നിരാഹാരസ്തപസാതീവ ദുര്ബലഃ । കൃശാംഗോഽപ്യസ്ഥിസംഘാതസ്ത്വചാമാത്രേണ വേഷ്ടിതഃ
അവൻ ആശ്രയമില്ലാതെ, ഭക്ഷണമില്ലാതെ, കഠിനതപസ്സിൽ അതിവിശ്രമമായവൻ; ശരീരം ക്ഷീണിച്ച്, അസ്ഥികൾ മാത്രം ചുരുണ്ടതും ത്വക്ക് മാത്രം മൂടിയതുമാണ്.
ഭസ്മോദ്ധൂലിതമാത്രാണി സര്വാംഗാനി മഹാത്മനഃ । ശുഷ്കപത്രാണി ഭക്ഷേത ശീര്ണാനി പതിതാനി ച
മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ചാരമൂടിയതാണ്; അവൻ ഉണക്കിയ ഇലകളും വീണ ഇലകളും മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നു.
ശിവഭക്തിസമാസീനോ ദുരാധാരോ മഹാതപാഃ । അശ്രുഭ്യോ യാനി ജാതാനി പദ്മാനി സുരഭീണി ച
ശിവഭക്തിയിൽ ലീനനായ, ദുർലഭമായ മഹാതപസ്സുകാരൻ; അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയാണ് ആ സുഗന്ധമുള്ള താമരകൾ.
ഗംഗാതോയാത്സമാനീയ ദേവദേവം പ്രപൂജയേത് । രത്നേശ്വരം മഹാഭാഗോ ഗീതനൃത്യവിശാരദഃ
ഗംഗാനദിയിൽ നിന്നെടുത്ത വെള്ളം കൊണ്ടു, ഭക്തിപൂർവ്വം, ഗാനം നൃത്തം എന്നിവയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ദേവദേവനായ രത്നേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം.
ഗായതേ നൃത്യതേ തസ്യ ദ്വാരസ്ഥസ്ത്രിപുരദ്വിഷഃ । മഠമാഗത്യ ധര്മാത്മാ രോദതേ സുസ്വരൈരപി
തൃപുരയെ ശത്രുവാക്കിയവന്റെ വാതിലിൽ അവൻ പാടുകയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു; ആ ധാർമ്മികൻ മഠത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, മനോഹരമായ ശബ്ദത്തോടുകൂടി കരയുന്നു.
ഏതദ്ദൃഷ്ടം മയാ താത അപൂര്വം വദതാംവര । കഥയസ്വ പ്രസാദാന്മേ യദി ത്വം വേത്സി കാരണമ്
ഇത് ഞാൻ കണ്ടതാണ്, പ്രിയമേ, ഇതുവരെ ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്തത്. വാചാലന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ നീ, ഇതിന്റെ കാരണം അറിയുന്നുണ്ടെങ്കിൽ, ദയവായി എനിക്ക് വിശദമായി പറയൂ.
സാ കാ നാരീ മഹാഭാഗാ കസ്മാത്താത പ്രരോദിതി । കസ്മാത്സ ദേവപുരുഷോ ദേവമര്ചേന്മഹേശ്വരമ്
ആ മഹാഭാഗ്യശാലിയായ സ്ത്രീ ആരാണ്, പ്രിയമേ, അവൾ എന്തുകൊണ്ട് കരയുന്നു? ആ ദൈവികപുരുഷൻ മഹേശ്വരനെ എന്തുകൊണ്ട് ആരാധിക്കുന്നു?
തന്മേ ത്വം വിസ്തരാദ്ബ്രൂഹി സര്വസംദേഹകാരണമ് । ഏവമുക്തോ മഹാപ്രാജ്ഞഃ കുംജലോപി സുതേന ഹി
എന്റെ എല്ലാ സംശയങ്ങൾക്കും കാരണം നീ എനിക്ക് വിശദമായി പറയണം. ഇങ്ങനെ മകൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മഹാപണ്ഡിതനായ കുഞ്ചലൻ ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
കപിംജലേന പ്രോവാച വിസ്തരാച്ഛൃണ്വതോ മുനേഃ
കപിഞ്ചലൻ, മുനി ശ്രവിക്കുന്നപ്പോൾ, എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ ഭൂമിഖംഡേ വേനോപാഖ്യാനേ ഗുരുതീര്ഥമാഹാത്മ്യേ ച്യവനചരിത്രേ ഏകാധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിലെ വേനോപ്പാഖ്യാനത്തിൽ ഗുരുതീർത്ഥമാഹാത്മ്യത്തിൽ ച്യവനന്റെ കഥയിൽ നൂറൊന്ന് അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
കുഞ്ജല ഉവാച- സര്വം വത്സ പ്രവക്ഷ്യാമി യത്ത്വയോക്തം മമാധുനാ। ഉഭയോര്ദേവനം യത്തു യസ്മാജ്ജാതം ദ്വിജോത്തമ
കുഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു: മകനേ, നീ എന്നോട് ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും. ഇരുവർക്ക് ആരാധനയുണ്ടായതിന്റെ കാരണവും ഞാൻ പറയാം, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ഏകദാ തു മഹാദേവീ പാര്വതീ പ്രമദോത്തമാ। ക്രീഡമാനാ മഹാത്മാനമീശ്വരം വാക്യമബ്രവീത്
ഒരു ദിവസം മഹാദേവിയായ പാർവതി, സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായവൾ, കളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ മഹാത്മാവായ ഈശ്വരനോട് പറഞ്ഞു.
മമോരസി മഹാദേവ ജാതം മഹത്സു ദോഹദമ്। ദര്ശയസ്വ മമാഗ്രേ ത്വം കാനനം കാനനോത്തമമ്
"മഹാദേവാ, എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയൊരു ആഗ്രഹം ഉണർന്നു. ദയവായി, എന്റെ മുമ്പിൽ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഒരു കാട് കാണിക്കൂ."