ദിവ്യം ദിവ്യഗുണം പുണ്യം പുണ്യധാമ സമാകുലമ് । സേവിതം പുണ്യലോകൈശ്ച പുണ്യരാശിം മഹാഗിരിമ്
ദിവ്യവും ഗുണപരിപൂർണ്ണവും പുണ്യവും നിറഞ്ഞ ആ മഹാമലയിൽ ധാർമ്മികർ വന്നു സേവിക്കുന്നു. അതു പുണ്യത്തിന്റെ വലിയ ഭണ്ഡാരമാണ്.
പുലിംദഭില്ലകോലൈശ്ച സേവിതം പര്വതോത്തമമ് । വികടൈഃ ശിഖരൈഃ കോടൈരദ്രിരാജഃ പ്രകാശതേ
പുലിന്ദർ, ഭില്ലർ, കോലർ തുടങ്ങിയവർ വന്നു സേവിക്കുന്ന ആ ഉന്നതപർവതം, അതിന്റെ കഠിനമായ ശിഖരങ്ങളും കൊടുമുടികളും കൊണ്ട് മലകളിൽ രാജാവായി തിളങ്ങുന്നു.
അന്യൈര്നാനാവിധൈഃ പുണ്യൈഃ കൌതുകൈര്മംഗലൈഃ ശുഭൈഃ । ഗംഗോദകപ്രവാഹൈശ്ച മഹാശബ്ദം പ്രസുസ്രുവേ
പലവിധം പുണ്യവും, അത്ഭുതവും, മംഗളവും നിറഞ്ഞ വസ്തുക്കളും, ഗംഗാനദിയുടെ ഉച്ചത്തിൽ ഒഴുകുന്ന വെള്ളം മുഴങ്ങുന്ന ശബ്ദവും ചേർന്ന് വലിയ ഒരു ഗംഭീരശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ശംകരസ്യ ഗൃഹം തത്ര കൈലാസം ഗതവാനഹമ് । തത്രാശ്ചര്യം മയാ ദൃഷ്ടം യന്ന ദൃഷ്ടം കദാ ശ്രുതമ്
അവിടെ ഞാൻ ശംകരന്റെ വാസസ്ഥലമായ കൈലാസം എത്തിയപ്പോൾ, മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അത്ഭുതം ഞാൻ അവിടെ കണ്ടു.
ശ്രൂയതാമഭിധാസ്യാമി താത സര്വം മയോദിതമ് । ശിഖരാദ്ഗിരിരാജസ്യ മേരോഃ പുണ്യാന്മഹോദയാത്
പ്രിയനായവാ, ഞാൻ കണ്ടതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു പറയാം. മേരുമലയുടെ പുണ്യവും മഹത്വവും നിറഞ്ഞ ശിഖരത്തിൽ നിന്നാണ് ഞാൻ കണ്ടത്.
ഹിമക്ഷീരസുവര്ണസ്തു പ്രവാഹഃ പതതേ ഭുവി । ഗംഗായാശ്ച മഹാഭാഗ രംഹസാ ഘോഷഭൂഷിതഃ
മഞ്ഞും പാലും പൊന്നും ചേർന്ന ഒരു പ്രവാഹം ഭൂമിയിൽ വീഴുന്നു. അതിനൊപ്പം മഹാഗംഗയും ഉച്ചത്തിൽ ഒഴുകുന്നു.
കൈലാസസ്യ ശിരഃ പ്രാപ്യ തത്ര വിസ്തരതാം ഗതഃ । ദശയോജനമാനേന തത്ര ഗംഗാ ഹ്രദോ മഹാന്
കൈലാസത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ എത്തി, അവിടെ ഗംഗയുടെ വലിയ ഒരു തടാകം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. അതിന്റെ വീതി പത്ത് യോജനമാണ്.
മഹാതോയേന പുണ്യേന വിമലേന വിരാജതേ । സര്വതോഭദ്രതാം പ്രാപ്തോ മഹാഹംസൈഃ പ്രശോഭതേ
അതു വിശുദ്ധവും നിർമ്മലവുമായ വെള്ളത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു. എല്ലാ ദിശകളിലും അതു ശുഭമായതും, വലിയ ഹംസകളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമാണ്.
സാമോച്ചാരേണ പുണ്യേന ദിവ്യേന മധുരേണ ച । ഹംസാസ്തത്ര പ്രകൂജംതി സരസ്തേന വിരാജതേ
അവിടെ ഹംസകൾ ദിവ്യവും മധുരവുമായ പുണ്യഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു. അവരുടെ കുരലുകൾ കൊണ്ട് ആ തടാകം അതിമനോഹരമാകുന്നു.
തസ്യ തീരേ ശിലായാം വൈ ഹിമകന്യാ മഹാമതേ । ആസീനാ മുക്തകേശാംതാ രൂപദ്രവിണശാലിനീ
അത് തടാകത്തിന്റെ തീരത്തുള്ള ഒരു പാറയിൽ, മഞ്ഞുമലയുടെ മകളായ അവൾ ഇരുന്നു. അവളുടെ മുടി തുറന്ന നിലയിൽ, സൗന്ദര്യവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞവളായി അവൾ അവിടെ ദൃശ്യമായി.
ദിവ്യരൂപസുസംപന്നാ സഗുണാ ദിവ്യലക്ഷണാ । ദിവ്യാലംകാരഭൂഷാ ച തസ്യാസ്തീരേ വിരാജതേ
ദിവ്യരൂപവും ഗുണസമ്പത്തും ദിവ്യലക്ഷണങ്ങളും ദിവ്യാഭരണങ്ങളും ധരിച്ച അവൾ, ആ തടാകത്തിന്റെ തീരത്ത് പ്രകാശിച്ചു നിന്നു.
ന ജാനേ ഗിരിരാജസ്യ തനയാ വാ മഹോദധേഃ । നോ വാസ്തി ബ്രഹ്മണഃ പത്നീ സാ വാ സ്വാഹാ ഭവിഷ്യതി
അവൾ മലയുടെ രാജാവിന്റെ മകളോ, മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ മകളോ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഭാര്യയോ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വാഹാ തന്നെയോ എന്നെനിക്ക് അറിയില്ല.
ഇംദ്രാണീ വാ മഹാഭാഗാ രോഹിണീ വാ ഭവിഷ്യതി । ഈദൃശീ രൂപസംപത്തിര്യുവതീനാം ന ദൃശ്യതേ
ഇന്ദ്രാണിയായാലും, അത്യന്തം ഭാഗ്യശാലിയായ രോഹിണിയായാലും, യുവതികളിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള സൗന്ദര്യവും കാന്തിയും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
അന്യാസാം ച സുദിവ്യാനാം നാരീണാം താത സര്വഥാ । യാദൃശം രൂപസംഭാവം ഗുണശീലം പ്രദൃശ്യതേ
മറ്റു ദിവ്യമായ സ്ത്രീകളിലുമാണ്, പ്രിയനായവാ, ഇവരുടെ സൗന്ദര്യവും ഗുണവും സ്വഭാവവും അതീവ അതുല്യമായതാണെന്ന് കാണാം.
അപ്സരസാം കദാ നാസ്തി താദൃശം രൂപലക്ഷണമ് । യാദൃശം തു മയാ ദൃഷ്ടം തദംഗം വിശ്വമോഹനമ്
അപ്സരസുകളിലും ഇത്തരത്തിലുള്ള സൗന്ദര്യലക്ഷണം ഒരിക്കലും കാണാറില്ല; ഞാൻ കണ്ട ആകൃതി മുഴുവൻ ലോകത്തെയും ആകർഷിക്കുന്നതായിരുന്നു.
ശിലാപദേ സമാസീനാ ദുഃഖേനാപി സമാകുലാ । രുദതേ സുസ്വരൈര്ബാലാ അനേകൈഃ സ്വജനൈര്വിനാ
കല്ലിൽ ഇരുന്ന്, ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, അനേകം സ്വന്തം പ്രിയപ്പെട്ടവരില്ലാതെ, ആ ബാലിക മധുരമായ ശബ്ദത്തിൽ കരയുന്നു.
അശ്രൂണി മുംചമാനാ സാ മുക്താഭാനി ബഹൂനി ച । നിര്മലാനി സരസ്യത്ര പതംത്യേവ മഹാമതേ
അവൾ ഒഴുക്കുന്ന കണ്ണുനീർ അനേകം, മുത്തുപോലെയുള്ളവയും നിർമലവുമാണ്; അവ കായിലേയ്ക്ക് വീഴുന്നു, മഹാമനസേ.
ബിംദവോ മൌക്തികാഭാസ്തേ നിപതംതി മഹോദകേ । തേഭ്യോ ഭവംതി പദ്മാനി ഹൃദ്യാനി സുരഭീണി തു
മുത്തുപോലുള്ള ആ തുള്ളികൾ വലിയ വെള്ളത്തിൽ വീഴുമ്പോൾ, അവയിൽനിന്ന് മനോഹരവും സുഗന്ധവുമുള്ള താമരകൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു.
പദ്മാനി ജജ്ഞിരേ തേഭ്യോ നേത്രാശ്രുഭ്യോ മഹാമതേ । ഗംഗാംഭസി തരംത്യേവ അസംഖ്യാതാനി താനി തു
മഹാമനസേ, അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നാണ് ആ താമരകൾ ജനിച്ചത്; അവ അനവധി എണ്ണം ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ ഒഴുകുന്നു.
പതിതാനി സുഹൃദ്യാനി രംഹസാ യാനി താനി തു । ഗംഗാപ്രവാഹമധ്യേ തു ഹംസവൃംദൈഃ സുസേവിതേ
അവ വീണതും മനോഹരവുമായ താമരകൾ ഗംഗയുടെ ഒഴുക്കിൽ വേഗത്തിൽ നീങ്ങുന്നു; അവയെ ഹംസകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ചുറ്റി വലയം ചെയ്യുന്നു.
ഭാഗീരഥ്യാഃ പ്രവാഹസ്തു തസ്മാത്സ്ഥാനാദ്വിനിര്ഗതഃ । കൈലാസശിഖരം പ്രാപ്യ രത്നാഖ്യം ചാരുകംദരമ്
ആ സ്ഥലത്തു നിന്ന് ഭാഗീരഥിയുടെ ഒഴുക്ക് പുറത്ത് കടന്ന്, കൈലാസശിഖരവും രത്നം എന്ന മനോഹരമായ ഗുഹയും എത്തുന്നു.
വര്തതേ തോയപൂര്ണസ്തു യോജനദ്വയവിസ്തൃതഃ । ഹംസവൃംദസമാകീര്ണോ ജലപക്ഷി സമാകുലഃ
അവിടെ വെള്ളം നിറഞ്ഞ, രണ്ട് യോജന വീതിയുള്ള ഒരു തടാകം ഒഴുകുന്നു; ഹംസകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും ജലപക്ഷികളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
നാനാവര്ണവിശേഷാണി സംതി പദ്മാനി തത്ര ച । പ്രവാഹേ നിര്മലേ താത മുനിവൃംദനിഷേവിതേ
അവിടെ വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള, അതുല്യമായ താമരകൾ കാണാം, പ്രിയനായവാ, ശുദ്ധമായ ഒഴുക്കിലും മുനികൾ നിറഞ്ഞ സ്ഥലത്തുമാണ് അവ.
അശ്രുഭ്യോ യാനി ജാതാനി പ്രഭാതേ കമലാനി തു । ഗംഗോദകപ്ലുതാന്യേവ സൌരഭാണി മഹാംതി ച
പ്രഭാതത്തിൽ അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നു ജനിച്ച താമരകൾ ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ കഴുകപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് വല്യവും സുഗന്ധവുമാണ്.
പ്രതരംതി പ്രവാഹേ തു നിര്മലേ ജലപൂരിതേ । മധ്യേ മധ്യേ സുഹംസൈശ്ച ജലപക്ഷിനിനാദിതേ
അവ ശുദ്ധവും വെള്ളം നിറഞ്ഞതുമായ ഒഴുക്കിൽ ഒഴുകുന്നു; ഇടയ്ക്ക് ഇടയ്ക്ക് മധുരശബ്ദമുള്ള ഹംസകളും ജലപക്ഷികളും കൂടെയുണ്ട്.
സൂത ഉവാച- രത്നാഖ്യേ തു ഗിരൌ തസ്മിന്രത്നേശ്വരമഹേശ്വരഃ । ദേവദൈത്യസുപൂജ്യോപി തിഷ്ഠതേ താത സര്വദാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: രത്നം എന്ന മലയിൽ, രത്നേശ്വര മഹേശ്വരൻ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആരാധിക്കുന്നവൻ, എപ്പോഴും അവിടെ വസിക്കുന്നു, പ്രിയനായവാ.
തത്ര ദൃഷ്ടോ മയാ താത കശ്ചിത്പുണ്യമയോ മുനിഃ । ജടാഭാരസമാക്രാംതോ നിര്വാസാ ദംഡധാരകഃ
അവിടെ ഞാൻ കണ്ടു, പ്രിയനായവാ, ഒരു മഹാപുണ്യശാലിയായ മুনি, കുരുക്കിയ ജടകളും വെറും വസ്ത്രവും ദണ്ഡം കൈവശമുള്ളവനും.
നിരാധാരോ നിരാഹാരസ്തപസാതീവ ദുര്ബലഃ । കൃശാംഗോഽപ്യസ്ഥിസംഘാതസ്ത്വചാമാത്രേണ വേഷ്ടിതഃ
അവൻ ആശ്രയമില്ലാതെ, ഭക്ഷണമില്ലാതെ, കഠിനതപസ്സിൽ അതിവിശ്രമമായവൻ; ശരീരം ക്ഷീണിച്ച്, അസ്ഥികൾ മാത്രം ചുരുണ്ടതും ത്വക്ക് മാത്രം മൂടിയതുമാണ്.
ഭസ്മോദ്ധൂലിതമാത്രാണി സര്വാംഗാനി മഹാത്മനഃ । ശുഷ്കപത്രാണി ഭക്ഷേത ശീര്ണാനി പതിതാനി ച
മഹാത്മാവിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ ചാരമൂടിയതാണ്; അവൻ ഉണക്കിയ ഇലകളും വീണ ഇലകളും മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നു.
ശിവഭക്തിസമാസീനോ ദുരാധാരോ മഹാതപാഃ । അശ്രുഭ്യോ യാനി ജാതാനി പദ്മാനി സുരഭീണി ച
ശിവഭക്തിയിൽ ലീനനായ, ദുർലഭമായ മഹാതപസ്സുകാരൻ; അവളുടെ കണ്ണുനീരിൽ നിന്നു ജനിച്ചവയാണ് ആ സുഗന്ധമുള്ള താമരകൾ.