മൃഗയാരസികേനൈവ മൂഢേന ച ദുരാത്മനാ । പാപാചാരോഹ്യഹം നിത്യം കഥം സ്വര്ഗേ വസാമ്യഹമ്
വേട്ടയിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും, മൂഢനും, ദുഷ്ടനും ആയ ഞാൻ എപ്പോഴും പാപം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. എങ്ങനെ ഞാൻ സ്വർഗത്തിൽ താമസിക്കും?
കഥം ലിഗാര്ചനം ചാദ്യാ കൃതമസ്തി തദുച്യതാമ് । പരം കൌതുകമാപന്നഃ പൃച്ഛാമി കൃപയാ വദ
ഇന്ന് ലിംഗാരാധന എങ്ങനെ നടന്നു എന്ന് പറയൂ. അതിനേക്കുറിച്ച് വലിയ കൗതുകം തോന്നുന്നു, ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
വീരഭദ്ര ഉവാച। ദേവദേവോ മഹാദേവോ യോ ഗംഗാധരസംജ്ഞകഃ । പരിതുഷ്ടോഽദ്യ തേ ചംഡ സഭാര്യസ്യ ഉമാപതിഃ
വീരഭദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ ദേവൻ, മഹാദേവൻ, ഗംഗാധരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഉമാപതി ഇന്ന് നിന്നോടും ഭാര്യയോടും സന്തോഷവാനാണ്.
പ്രാസംഗികം ത്വയാ ചാദ്യ കൃതമര്ചനമേവ ച । കോലം നിരീക്ഷമാണേന ബില്വപത്രാണി ചൈവ ഹി
ഇന്ന് നീ കോലമരത്തെയും ബില്വപത്രങ്ങളെയും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവശേഷിച്ച അർചന തന്നെയാണ് ചെയ്തത്.
ഛേദിതാനി ത്വയാ ചംഡ പതിതാനി തദൈവ ഹി । ലിംഗസ്യ മസ്തകേ താനി തേന ത്വം സുകൃതീ പ്രഭോ
നീ വെട്ടിയിട്ടു വീണ ബില്വപത്രങ്ങൾ അന്നേരം ലിംഗത്തിന്റെ മുകളിൽ വീണു. അതിനാൽ നീ ഭാഗ്യവാനാണ്, പ്രഭുവേ.
തവൈവം ജാഗരോ ജാതോ മഹാവൃക്ഷോപരി ധ്രുവമ് । തേനൈവ ജാഗരേണൈവ തുതോഷ ജഗദീശ്വരഃ
നീ വലിയ വൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിൽ ജാഗരണമുള്ളവനായി നിന്നു. അതു കൊണ്ടുതന്നെ ലോകനാഥൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഛലേനൈവ മഹാഭാഗ കോലസംദര്ശനേന ഹി । ശിവരാത്രിദിനം വ്യാധ പ്രസംഗേനാപ്യുപോഷിതമ്
മഹാഭാഗനേ, ശിവരാത്രി ദിവസത്തിൽ വെറും കപടത്താൽ, കോലഫലം കാണിച്ചുകൊണ്ട് പോലും, ആ വ്യാധൻ അന്യായമായി ഉപവാസം പാലിച്ചു.
തേനോപവാസേന ച ജാഗരേണതുഷ്ടോ ഹ്യസൌ ദേവവരോ മഹാത്മാ । തവ പ്രസാദായ മഹാനുഭാവോ ദദാതി സര്വാന്വരദോ വരാംശ്ച
അവൻ ആ ഉപവാസത്തിലും ജാഗരണത്തിലും സന്തോഷംകൊണ്ട്, മഹാത്മാവായ ദേവൻ നിനക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ സന്നദ്ധനായി, എല്ലാ വരങ്ങളും നൽകുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തദാ തേന വീരഭദ്രേണ ധീമതാ । പുഷ്കസോഽപി വിമാനാഗ്ര്യമാരുരോഹ ച പശ്യതാമ്
അപ്പോൾ ധീരനായ വീരഭദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പുഷ്കസനും എല്ലാവരും കാണുമ്പോൾ ഉന്നതമായ വിമാനം കയറി.
ഗണാനാം ദേവതാനാം ച സര്വേഷാം പ്രാണിനാമപി । തദാ ദുംദുഭയോ നേദുര്ഭേരീതൂര്യാണ്യനേകശഃ
അപ്പോൾ ഗണങ്ങളുടെയും ദേവതകളുടെയും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഇടയിൽ, പലതരം മേളങ്ങളും തുര്യങ്ങളും മുഴങ്ങി.
വീണാവേണുമൃദംഗാനി ലാസ്യനാട്യ യുതാനി ച । ജഗുര്ഗംധര്വപതയോ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ 6.154.
വീണ, വേണു, മൃദംഗം എന്നിവയും നൃത്തനാട്യങ്ങളോടും കൂടി മുഴങ്ങി; ഗന്ധർവരുകളുടെ തലവന്മാർ പാടി, അപ്സരസുകളുടെ സംഘം നൃത്തം ചെയ്തു.
ചാമരൈര്വിജ്യമാനോ ഹി ഛത്രൈശ്ച വിവിധൈരപി । മഹോത്സവേന മഹതാ ഹ്യാനീതഃ ശിവസന്നിധൌ
ചാമരങ്ങളാൽ വീശിക്കൊണ്ട്, പലവിധ കുടകളാൽ തണലേകി, വലിയ ഉത്സവത്തോടെ അവനെ ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
പുഷ്കസോഽപി തദാ പ്രാപ്തസ്തീര്ഥസ്നാന ശിവാര്ചനാത് । കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയാ ഭക്ത്യാ ശിവായ പരമാത്മാനേ
പുഷ്കസനും അന്നേരം തീർത്ഥസ്നാനത്തിലും ശിവാരാധനയിലും പങ്കെടുത്ത് അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചു; ആകയാൽ, വിശ്വാസത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി പരമാത്മാവായ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് എത്രയോ കൂടുതൽ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും!
പുഷ്പാദികം ഫലം ഗംധം താംബൂലാക്ഷതമേവ ച । യേ പ്രയച്ഛംതി ലോകേഽസ്മിംസ്തേ രുദ്രാ നാത്ര സംശയഃ
ഈ ലോകത്തിൽ ആരെങ്കിലും പുഷ്പം, പഴം, സുഗന്ധം, താമ്പൂലം, അക്ഷതം എന്നിവ അർപ്പിച്ചാൽ, അവർ രുദ്രന്മാർ ആകുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
മഹാദേവ ഉവാച। തദാപ്രഭൃതി തത്തീര്ഥം ഖങ്ഗധാരേതി വിശ്രുതമ് । ഏതത്തീര്ഥം കലൌ ഗുപ്തം ഭവിഷ്യതി സുരേശ്വരി
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: അന്ന് മുതൽ ആ തീർത്ഥം ഖംഗധാര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ദേവരാജ്ഞിയേ, കലിയുഗത്തിൽ ഈ തീർത്ഥം മറഞ്ഞിരിക്കും.
മാഘമാസേഽഥ വൈശാഖേ കാര്തിക്യാം ച വിശേഷതഃ । സ്നാനം യേന പ്രകുര്വംതി മുക്താസ്തേ നഗനംദിനി
മാഘം, വൈശാഖം, പ്രത്യേകിച്ച് കാർത്തികം മാസങ്ങളിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ, പർവതപുത്രിയേ, മോക്ഷം നേടുന്നു.
വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ്ച ഭരദ്വാജോഽഥ ഗൌതമഃ । സ്നാനാര്ഥേ വൈ സമായാംതി ദേവം ദ്രഷ്ടും പിനാകിനമ്
വസിഷ്ഠൻ, വാമദേവൻ, ഭരദ്വാജൻ, ഗൗതമൻ എന്നിവരും അവിടെ സ്നാനത്തിനായി, പിനാകധാരിയായ ദേവനെ ദർശിക്കാൻ വരുന്നു.
ത്രിയുഗേ വര്ത്തതേ ലിംഗം കലൌ നൈവ തു പാര്വതി । വിശ്വാമിത്രേണ ഋഷിണാ ദത്തശാപോ ഹ്യഹം തദാ
മൂന്ന് യുഗങ്ങളിൽ ലിംഗം അവിടെയുണ്ട്, പക്ഷേ കലിയുഗത്തിൽ അല്ല, പാർവതിയേ; അപ്പോൾ ഞാൻ വിശ്വാമിത്രമുനിയാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു.
പാര്വത്യുവാച। കഥം ശാപസ്തു ഋഷിണാ ദത്തശ്ചൈവ സുരേശ്വര । തദഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ത്വത്തോ ദേവ ന സംശയഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: മഹാദേവാ, ആ മुनി എങ്ങനെ ശാപം നൽകി? അതു ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദേവാ, സംശയമില്ലാതെ.
മഹാദേവ ഉവാച। ഏകസ്മിന്സമയേ ദേവി വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ । ആഗതഃ ഖങ്ഗധാരേഽസ്മിംസ്തീര്ഥേ വൈ പരമാദ്ഭുതേ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, ദേവിയേ, മഹാതപസ്സുകാരനായ വിശ്വാമിത്രൻ ഈ അത്ഭുതമായ ഖംഗധാര തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി.
സാഭ്രമത്യാം കൃതസ്നാനോ ദര്ശനം കൃതവാന്മമ । തത്ര തിഷ്ഠതി നിത്യം വൈ പൂജാം കുര്വന്നനേകധാ
അവിടെ ശുദ്ധമായി സ്നാനം ചെയ്ത്, എന്നെ ദർശിച്ചു; അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ട്, പലവിധത്തിൽ നിരന്തരം പൂജ ചെയ്തു.
തത്ര കോഽപി മഹാദുഷ്ടഃ കൌലികഃ പാപരുപധൃക് । മാംസം ദത്തം തദാ തേന ശിവസ്യോപരി ഭാമിനി
അവിടെ, ഒരു മഹാപാപിയായ കൗളികൻ, പാപരൂപം ധരിച്ച്, അന്നേരം ശിവനു മാംസം അർപ്പിച്ചു, ഭാമിനിയേ.
ദൃഷ്ട്വാ തദപി മാംസം ച വിശ്വാമിത്രോഽഥ വൈ പുനഃ । അബ്രവീച്ച തദാ തത്ര ദുഷ്കൃതം പാപിനാ കൃതമ്
അവിടെ ആ മാംസം കണ്ട വിശ്വാമിത്രൻ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: 'ഈ ദുഷ്കൃത്യം ഒരു പാപി ചെയ്തു.'
ന ദത്തസ്തസ്യ ദംഡോ ഹി ശര്വേണ പരമാത്മനാ । തസ്മാദഹം ഹി നിശ്ചിത്യ ശാപം ദാസ്യേ ന സംശയഃ
'ശർവ്വൻ എന്ന പരമാത്മാവ് അവനു ശിക്ഷ നൽകുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഉറപ്പോടെ ശാപം നൽകും, സംശയമില്ല.'
വിചാര്യൈവം തദാ തേന ശപ്തോഽഹം ദേവി വൈ തദാ
അങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, അന്നേ ദിവസം ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു, ദേവി.
അസ്മിന്കലിയുഗേ ഘോരേ ഗുപ്തസ്ത്വം ഭവ സര്വഥാ । ഇതി ദത്വാഥ വൈ ശാപം ഗതവാന്മുനിസത്തമഃ
ഈ ഭയാനകമായ കലിയുഗത്തിൽ നീ പൂർണ്ണമായും മറഞ്ഞ് ഇരിക്കണം എന്ന് ശാപം നൽകി, ആ മഹർഷി അവിടെ നിന്ന് പോയി.
തദാ പ്രഭൃതി ഭോ ദേവി ഗുപ്തോഽഹം ഋഷിശാപതഃ । മമസ്ഥാനേ വിശേഷേണ പൂജനം കുരുതേ യദി
അന്നുമുതൽ, ദേവി, ആ ഋഷിശാപം മൂലം ഞാൻ മറഞ്ഞ് കഴിയുന്നു; എന്റെ വിശേഷമായ സ്ഥലത്ത് ആരെങ്കിലും ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്താൽ—
തേഷാം ഹി ദുരിതം യച്ച നശ്യതേ തത്ക്ഷണാദപി । മൃന്മയീം മാമകീം മൂര്തിം കൃത്വാ യേ പൂജയംതി വൈ
അവരുടെ പാപങ്ങൾ ഉടൻ തന്നെ നശിക്കും; മണ്ണിൽ എന്റെ രൂപം ഉണ്ടാക്കി ആരെങ്കിലും പൂജിച്ചാൽ—
അത്ര സ്ഥാനേ വിശേഷേണ മാമകേ തു വസംതി ഹി । ഖങ്ഗധാരേശ്വര ഇതി നാമ്നാ ഖ്യാതഃ കലൌയുഗേ
ഇവിടെ എന്റെ വിശേഷമായ സ്ഥലത്ത് താമസിക്കുന്നവർ കലിയുഗത്തിൽ ഖണ്ഡധാരേശ്വരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
കൃതേ വൈ മംദിരം നാമ ത്രേതായാം ഗൌരവഃ സ്മൃതഃ । ദ്വാപരേ വിശ്വവിഖ്യാതഃ കലൌ ഖങ്ഗേശ്വരഃ സ്മൃതഃ
കൃതയുഗത്തിൽ ഇത് മന്ദിരം എന്നായിരുന്നു പേര്; ത്രേതായുഗത്തിൽ ഗൗരവം എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ വിശ്വവിഖ്യാതമായിരുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ ഖണ്ഡേശ്വരൻ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.