തസ്മാന്മാനം പരിത്യജ്യ കാമം ചാപി ദുരാത്മതാമ് । സ്വസ്ഥാഭാവവിമര്ശേന തത്വബുധ്യാ സ്ഥിരാ ഭവ
അതിനാൽ, അഭിമാനവും ആഗ്രഹവും ദുഷ്ടതയും ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വസ്ഥതയും സത്യം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെയും സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊള്ളണം.
അഹമേതച്ഛരീരം വൈ ഖങ്ഗധാരവ്രതേന ച । ത്യക്ഷ്യാമ്യദ്യ വരാരോഹേ കിം ചിരംജീവനേന മേ
ഇന്ന്, സുന്ദരിയേ, ഞാൻ ഈ ശരീരം വാളിന്റെ വ്രതം പാലിച്ച് ഉപേക്ഷിക്കും. ദീർഘകാലം ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് എന്ത് ലാഭം?
ഇത്യുക്ത്വാ ഖങ്ഗമാകൃഷ്യ യാവദ്ഭിനത്തി കം സ്വകമ് । ആഗതാശ്ച ഗണാസ്താവദ്ബഹവഃ ശിവനോദിതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാൾ എടുത്തു തന്റെ ശരീരത്തിൽ വീഴ്ത്താൻ പോകുമ്പോൾ, ശിവൻ അയച്ച അനേകം സംഘങ്ങൾ അവിടെ എത്തി.
വിമാനാനി ബഹൂന്യത്ര ആഗതാനി തദംതികേ । ദൃഷ്ട്വാ സ ചൈവ താന്യേവം വിമാനാനി ഗണാംസ്തഥാ
അവസരത്തിൽ അനേകം ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ അവിടേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, അവയും സംഘങ്ങളും കണ്ടു പുഷ്കസൻ അവരെ നോക്കി.
ഉവാച പരയാ ഭക്ത്യാ പുഷ്കസോഽപി ച താന്പ്രതി । കസ്മാത്സമാഗതാ യൂയം സര്വേ രുദ്രാക്ഷധാരിണഃ
പുഷ്കസൻ വലിയ ഭക്തിയോടെ അവരോട് ചോദിച്ചു: നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രുദ്രാക്ഷം ധരിച്ചവരേ, എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്?
സര്വേ സ്ഫടികസംകാശാഃ സര്വേ ചംദ്രാര്ദ്ധശേഖരാഃ । കപര്ദിനശ്ചര്മപരീതവാസസോ ഭുജംഗഭോഗൈഃ കൃതഹാരഭൂഷണാഃ
എല്ലാവരും സ്ഫടികംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവരും, ചന്ദ്രന്റെ അർദ്ധം തലയിൽ അലങ്കരിച്ചവരും, ജടാമുടിയുള്ളവരും, മൃഗചർമ്മം ധരിച്ചവരും, പാമ്പുകൾ മാലയായി ധരിച്ചവരുമായിരുന്നു.
ശ്രിയാന്വിതാ രുദ്രസമാനവീര്യാ യഥാതഥം ഭോ വദതോചിതം മമ । പുഷ്കസേന തദാ പൃഷ്ടാ ഊചുസ്തേ രുദ്രപാര്ഷദാഃ
തേജസ്സും രുദ്രനോടു സമമായ ശക്തിയും ഉള്ളവരേ, എനിക്ക് യോജിച്ച രീതിയിൽ പറയൂ. അങ്ങനെ പുഷ്കസൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ രുദ്രന്റെ അനുചരങ്ങൾ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഗണാ ഊചുഃ। പ്രേഷിതാസ്മോ വയം ചംഡ ശിവേന പരമേഷ്ഠിനാ । ആഗച്ഛ ത്വരിതോ ഭൂത്വാ സസ്ത്രീകോ യാനമാരുഹ
സംഘങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ ക്രൂരനായ ശിവൻ, പരമേശ്വരൻ അയച്ചവരാണ്. വേഗത്തിൽ വരിക, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഈ വിമാനം കയറുക.
ലിഗാര്ചനം കൃതം യച്ച ത്വയാ രാത്രൌ ശിവസ്യ ച । തേന കര്മവിപാകേന പ്രാപ്തോഽസി പരമാം ഗതിമ്
നീ രാത്രിയിൽ ശിവനു വേണ്ടി ചെയ്ത ലിംഗാരാധനയുടെ ഫലമായി, നീ പരമോന്നത സ്ഥിതിയിൽ എത്തി.
തഥോക്തോ വീരഭദ്രേണ ഉവാച പ്രഹസന്നിവ । കിം മയാ സുകൃതം ചീര്ണം പാപിനാ പുഷ്കസേന ഹി
വീരഭദ്രൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പുഷ്കസൻ ചിരിച്ചുപോലെയും പറഞ്ഞു: ഞാൻ, പാപിയായ ഞാൻ, എന്ത് നല്ല പ്രവൃത്തി ചെയ്തു?
മൃഗയാരസികേനൈവ മൂഢേന ച ദുരാത്മനാ । പാപാചാരോഹ്യഹം നിത്യം കഥം സ്വര്ഗേ വസാമ്യഹമ്
വേട്ടയിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും, മൂഢനും, ദുഷ്ടനും ആയ ഞാൻ എപ്പോഴും പാപം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. എങ്ങനെ ഞാൻ സ്വർഗത്തിൽ താമസിക്കും?
കഥം ലിഗാര്ചനം ചാദ്യാ കൃതമസ്തി തദുച്യതാമ് । പരം കൌതുകമാപന്നഃ പൃച്ഛാമി കൃപയാ വദ
ഇന്ന് ലിംഗാരാധന എങ്ങനെ നടന്നു എന്ന് പറയൂ. അതിനേക്കുറിച്ച് വലിയ കൗതുകം തോന്നുന്നു, ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
വീരഭദ്ര ഉവാച। ദേവദേവോ മഹാദേവോ യോ ഗംഗാധരസംജ്ഞകഃ । പരിതുഷ്ടോഽദ്യ തേ ചംഡ സഭാര്യസ്യ ഉമാപതിഃ
വീരഭദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ ദേവൻ, മഹാദേവൻ, ഗംഗാധരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഉമാപതി ഇന്ന് നിന്നോടും ഭാര്യയോടും സന്തോഷവാനാണ്.
പ്രാസംഗികം ത്വയാ ചാദ്യ കൃതമര്ചനമേവ ച । കോലം നിരീക്ഷമാണേന ബില്വപത്രാണി ചൈവ ഹി
ഇന്ന് നീ കോലമരത്തെയും ബില്വപത്രങ്ങളെയും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവശേഷിച്ച അർചന തന്നെയാണ് ചെയ്തത്.
ഛേദിതാനി ത്വയാ ചംഡ പതിതാനി തദൈവ ഹി । ലിംഗസ്യ മസ്തകേ താനി തേന ത്വം സുകൃതീ പ്രഭോ
നീ വെട്ടിയിട്ടു വീണ ബില്വപത്രങ്ങൾ അന്നേരം ലിംഗത്തിന്റെ മുകളിൽ വീണു. അതിനാൽ നീ ഭാഗ്യവാനാണ്, പ്രഭുവേ.
തവൈവം ജാഗരോ ജാതോ മഹാവൃക്ഷോപരി ധ്രുവമ് । തേനൈവ ജാഗരേണൈവ തുതോഷ ജഗദീശ്വരഃ
നീ വലിയ വൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിൽ ജാഗരണമുള്ളവനായി നിന്നു. അതു കൊണ്ടുതന്നെ ലോകനാഥൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഛലേനൈവ മഹാഭാഗ കോലസംദര്ശനേന ഹി । ശിവരാത്രിദിനം വ്യാധ പ്രസംഗേനാപ്യുപോഷിതമ്
മഹാഭാഗനേ, ശിവരാത്രി ദിവസത്തിൽ വെറും കപടത്താൽ, കോലഫലം കാണിച്ചുകൊണ്ട് പോലും, ആ വ്യാധൻ അന്യായമായി ഉപവാസം പാലിച്ചു.
തേനോപവാസേന ച ജാഗരേണതുഷ്ടോ ഹ്യസൌ ദേവവരോ മഹാത്മാ । തവ പ്രസാദായ മഹാനുഭാവോ ദദാതി സര്വാന്വരദോ വരാംശ്ച
അവൻ ആ ഉപവാസത്തിലും ജാഗരണത്തിലും സന്തോഷംകൊണ്ട്, മഹാത്മാവായ ദേവൻ നിനക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ സന്നദ്ധനായി, എല്ലാ വരങ്ങളും നൽകുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തദാ തേന വീരഭദ്രേണ ധീമതാ । പുഷ്കസോഽപി വിമാനാഗ്ര്യമാരുരോഹ ച പശ്യതാമ്
അപ്പോൾ ധീരനായ വീരഭദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പുഷ്കസനും എല്ലാവരും കാണുമ്പോൾ ഉന്നതമായ വിമാനം കയറി.
ഗണാനാം ദേവതാനാം ച സര്വേഷാം പ്രാണിനാമപി । തദാ ദുംദുഭയോ നേദുര്ഭേരീതൂര്യാണ്യനേകശഃ
അപ്പോൾ ഗണങ്ങളുടെയും ദേവതകളുടെയും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഇടയിൽ, പലതരം മേളങ്ങളും തുര്യങ്ങളും മുഴങ്ങി.
വീണാവേണുമൃദംഗാനി ലാസ്യനാട്യ യുതാനി ച । ജഗുര്ഗംധര്വപതയോ നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ 6.154.
വീണ, വേണു, മൃദംഗം എന്നിവയും നൃത്തനാട്യങ്ങളോടും കൂടി മുഴങ്ങി; ഗന്ധർവരുകളുടെ തലവന്മാർ പാടി, അപ്സരസുകളുടെ സംഘം നൃത്തം ചെയ്തു.
ചാമരൈര്വിജ്യമാനോ ഹി ഛത്രൈശ്ച വിവിധൈരപി । മഹോത്സവേന മഹതാ ഹ്യാനീതഃ ശിവസന്നിധൌ
ചാമരങ്ങളാൽ വീശിക്കൊണ്ട്, പലവിധ കുടകളാൽ തണലേകി, വലിയ ഉത്സവത്തോടെ അവനെ ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
പുഷ്കസോഽപി തദാ പ്രാപ്തസ്തീര്ഥസ്നാന ശിവാര്ചനാത് । കിം പുനഃ ശ്രദ്ധയാ ഭക്ത്യാ ശിവായ പരമാത്മാനേ
പുഷ്കസനും അന്നേരം തീർത്ഥസ്നാനത്തിലും ശിവാരാധനയിലും പങ്കെടുത്ത് അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചു; ആകയാൽ, വിശ്വാസത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി പരമാത്മാവായ ശിവനെ ആരാധിക്കുന്നവർക്ക് എത്രയോ കൂടുതൽ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കും!
പുഷ്പാദികം ഫലം ഗംധം താംബൂലാക്ഷതമേവ ച । യേ പ്രയച്ഛംതി ലോകേഽസ്മിംസ്തേ രുദ്രാ നാത്ര സംശയഃ
ഈ ലോകത്തിൽ ആരെങ്കിലും പുഷ്പം, പഴം, സുഗന്ധം, താമ്പൂലം, അക്ഷതം എന്നിവ അർപ്പിച്ചാൽ, അവർ രുദ്രന്മാർ ആകുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
മഹാദേവ ഉവാച। തദാപ്രഭൃതി തത്തീര്ഥം ഖങ്ഗധാരേതി വിശ്രുതമ് । ഏതത്തീര്ഥം കലൌ ഗുപ്തം ഭവിഷ്യതി സുരേശ്വരി
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: അന്ന് മുതൽ ആ തീർത്ഥം ഖംഗധാര എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; ദേവരാജ്ഞിയേ, കലിയുഗത്തിൽ ഈ തീർത്ഥം മറഞ്ഞിരിക്കും.
മാഘമാസേഽഥ വൈശാഖേ കാര്തിക്യാം ച വിശേഷതഃ । സ്നാനം യേന പ്രകുര്വംതി മുക്താസ്തേ നഗനംദിനി
മാഘം, വൈശാഖം, പ്രത്യേകിച്ച് കാർത്തികം മാസങ്ങളിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ, പർവതപുത്രിയേ, മോക്ഷം നേടുന്നു.
വസിഷ്ഠോ വാമദേവശ്ച ഭരദ്വാജോഽഥ ഗൌതമഃ । സ്നാനാര്ഥേ വൈ സമായാംതി ദേവം ദ്രഷ്ടും പിനാകിനമ്
വസിഷ്ഠൻ, വാമദേവൻ, ഭരദ്വാജൻ, ഗൗതമൻ എന്നിവരും അവിടെ സ്നാനത്തിനായി, പിനാകധാരിയായ ദേവനെ ദർശിക്കാൻ വരുന്നു.
ത്രിയുഗേ വര്ത്തതേ ലിംഗം കലൌ നൈവ തു പാര്വതി । വിശ്വാമിത്രേണ ഋഷിണാ ദത്തശാപോ ഹ്യഹം തദാ
മൂന്ന് യുഗങ്ങളിൽ ലിംഗം അവിടെയുണ്ട്, പക്ഷേ കലിയുഗത്തിൽ അല്ല, പാർവതിയേ; അപ്പോൾ ഞാൻ വിശ്വാമിത്രമുനിയാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു.
പാര്വത്യുവാച। കഥം ശാപസ്തു ഋഷിണാ ദത്തശ്ചൈവ സുരേശ്വര । തദഹം ശ്രോതുമിച്ഛാമി ത്വത്തോ ദേവ ന സംശയഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: മഹാദേവാ, ആ മुनി എങ്ങനെ ശാപം നൽകി? അതു ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ദേവാ, സംശയമില്ലാതെ.
മഹാദേവ ഉവാച। ഏകസ്മിന്സമയേ ദേവി വിശ്വാമിത്രോ മഹാതപാഃ । ആഗതഃ ഖങ്ഗധാരേഽസ്മിംസ്തീര്ഥേ വൈ പരമാദ്ഭുതേ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ, ദേവിയേ, മഹാതപസ്സുകാരനായ വിശ്വാമിത്രൻ ഈ അത്ഭുതമായ ഖംഗധാര തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി.