അമൃതാജ്ജജ്ഞിരേ സര്വാ ഓഷധ്യഃ പുഷ്ടിഹേതവഃ । അന്നമേവ സുസംസ്കൃത്യ ഔഷധവ്യംജനാന്വിതമ്
അമൃതത്തിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ പോഷക ഔഷധികളും ജനിച്ചത്; നല്ല രീതിയിൽ പാകം ചെയ്ത, ഔഷധസസ്യങ്ങൾ ചേർത്ത അന്നം,
ദേവേഭ്യോ വിഷ്ണുരൂപേഭ്യ ഇതി സംകല്പ്യ ദീയതേ । പിതൃഭ്യോ വിഷ്ണുരൂപേഭ്യോ ഹസ്തേ ച ബ്രാഹ്മണസ്യ ഹി
ദേവന്മാരെ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമായി കരുതി, പിതൃകളെ വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമായി കരുതി, ബ്രാഹ്മണന്റെ കയ്യിൽ അർപ്പിക്കണം.
അതിഥിഭ്യസ്തതോ ദത്വാ പരിജനം പ്രഭോജയേത് । സ്വയം തു ഭുംജതേ പശ്ചാത്തദന്നമമൃതോപമമ്
അതിഥികൾക്ക് നൽകിയശേഷം, സ്വന്തം സേവകരെ ഭക്ഷിപ്പിക്കണം; പിന്നെ, ആ അന്നം സ്വയം കഴിക്കാം, അതു അമൃതംപോലെയാണ്.
പ്രേത്യ ദുഃഖം ന ചൈവാസ്തി തസ്യ സൌഖ്യം തു ഭൂപതേ । ബ്രാഹ്മണാഃ പിതരോ ദേവാഃ ക്ഷത്രരൂപാശ്ച ഭൂപതേ
മരണത്തിന് ശേഷം അവനു ദുഃഖമില്ല, രാജാവേ, സന്തോഷം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ; ബ്രാഹ്മണന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, ദേവന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, രാജാവേ,
യഥാ ഹി കര്ഷകഃ കശ്ചിത്സുകൃഷിം കുരുതേ സദാ । തദ്വന്മര്ത്യഃ കൃഷിം കുര്യാത്ക്ഷേത്രേ വിപ്രാസ്യകേ നൃപ
എപ്പോഴും ഒരു നല്ല വയൽ കൃഷി ചെയ്യുന്ന കർഷകൻപോലെ, മനുഷ്യൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ വയൽ കൃഷി ചെയ്യണം, രാജാവേ.
സ്വഭാവലാംഗലേനാപി ശ്രദ്ധാ ശസ്ത്രേണ ഭേദയേത് । വൃഷഭൌ തു മതൌ നിത്യം ബുദ്ധിശ്ചൈവ തപസ്തഥാ
സ്വഭാവം എന്ന ഉഴുവും, വിശ്വാസം എന്ന ആയുധവും ഉപയോഗിച്ച് വയൽ ഉഴുതെടുക്കണം; ബുദ്ധിയും തപസ്സും ആ രണ്ട് കാളകളാണ്.
സത്യജ്ഞാനാനുഭാവീശഃ ശുദ്ധാത്മാ തു പ്രതോദകഃ । വിപ്രനാമ്നി മഹാക്ഷേത്രേ നമസ്കാരൈര്വിസര്ജയേത്
സത്യവും, ജ്ഞാനവും, അനുഭവവും, ഐശ്വര്യവും, ശുദ്ധമായ ആത്മാവും, ഇവയാണ് ഉഴവുപോലുള്ള പ്രേരകങ്ങൾ; ബ്രാഹ്മണൻ എന്ന മഹാവയലിൽ നമസ്കാരത്തോടെ വിത്ത് വിതറണം.
സ്ഫോടയേത്കല്മഷം നിത്യം കൃഷികോ ഹി യഥാ നൃപ । ക്ഷേത്രസ്യ ഉദ്യമേ യുക്തോ വിഷ്ണുകാമഃ പ്രസാദയേത്
കർഷകൻ എപ്പോഴും മലിനതകൾ നീക്കം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, രാജാവേ, പാപം തുടർച്ചയായി നശിപ്പിക്കണം; വയലിൽ പരിശ്രമിച്ച് വിഷ്ണുവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവന്റെ കൃപ ലഭിക്കും.
തദ്വദ്വാക്യൈഃ ശുഭൈഃ പുണ്യൈര്വിപ്രാംശ്ചാപി പ്രസാദയേത് । പര്വതീര്ഥാപ്തികാലശ്ച ഘനരൂപോഭിവര്ഷണേ
അതുപോലെ തന്നെ, നല്ല വാക്കുകളും പുണ്യപ്രദമായ വാക്കുകളും ഉപയോഗിച്ച് ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം. മലനാടുകളിലെ കൃഷിക്കാലം എത്തുമ്പോഴും, മേഘങ്ങൾ മഴ പെയ്യുമ്പോഴും,
വപ്തുകാമോ ഭവേത്ക്ഷേത്രീ തതഃ ക്ഷേത്രേ പ്രവാപയേത് । തദ്വദ്ഭൂപപ്രസന്നായ വിപ്രായ പരിദീയതേ
കർഷകൻ വിത്ത് വിതയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് നിലം നനയ്ക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, രാജാവേ, സന്തോഷമുള്ള ബ്രാഹ്മണനു ദാനം നൽകണം.
ക്ഷേത്രസ്യ ഉപ്തബീജസ്യ യഥാ ക്ഷേത്രീ പ്രഭുംജതി । ഫലമേവ മഹാരാജ തഥാ ദാതാ ഭുനക്തി ച
കർഷകൻ വിത്ത് വിതച്ച നിലത്തിൽ നിന്നുള്ള ഫലം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, മഹാരാജാവേ, ദാനം നൽകിയവനും അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കും.
പ്രേത്യ ചാത്രൈവ നിത്യം ച തൃപ്തോ ഭവതി നാന്യഥാ । ബ്രാഹ്മണാഃ പിതരോ ദേവാഃ ക്ഷേത്രരൂപാ ന സംശയഃ
ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഒരുപോലെ സതതം തൃപ്തി ലഭിക്കും; ബ്രാഹ്മണന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, ദേവന്മാർ ഇവർ എല്ലാവരും കൃഷിഭൂമിപോലെയാണ്, സംശയമില്ല.
മാനവാനാം മഹാരാജ വാപിതാഃ പ്രദദംതി ച । ഫലമേവം ന സംദേഹോ യാദൃശം താദൃശം ധ്രുവമ്
മഹാരാജാവേ, മനുഷ്യരുടെ നന്നായി നനച്ച നിലങ്ങൾ ഫലം നൽകുന്നു; പ്രവർത്തനം എങ്ങിനെയാണോ, അതുപോലെയാണ് ഉറപ്പായ ഫലവും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കടുകാദ്ധി ന ജായേത രാജന്മധുര ഏവ ച । തദ്വച്ച മധുരാഖ്യാച്ച ന ജായേത്കടുകഃ പുനഃ
കയ്പ് നിന്ന് മധുരം ഉണ്ടാകില്ല, രാജാവേ; അതുപോലെ തന്നെ, മധുരം എന്നറിയപ്പെടുന്നതിൽ നിന്ന് വീണ്ടും കയ്പ് ഉണ്ടാകില്ല.
യാദൃശം വപതേ ബീജം താദൃശം ഫലമശ്നുതേ । ന വാപയതി യഃ ക്ഷേത്രം ന സ ഭുംജതി തത്ഫലമ്
എന്തു വിത്ത് വിതച്ചുവോ, അതുപോലെയാണ് ലഭിക്കുന്ന ഫലവും; നിലം നനയ്ക്കാത്തവൻ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കില്ല.
തദ്വദ്വിപ്രാശ്ച ദേവാശ്ച പിതരഃ ക്ഷേത്രരൂപിണഃ । ദര്ശയംതി ഫലം രാജന്ദത്തസ്യാപി ന സംശയഃ
അതുപോലെ തന്നെ, രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ദേവന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ ഇവർ കൃഷിഭൂമിപോലെയാണ്; അവർ നൽകിയതിന്റെ ഫലം കാണിക്കുന്നു, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
യാദൃശം ഹി കൃതം കര്മ ത്വയൈവ ച ശുഭാശുഭമ് । താദൃശം ഭുംക്ഷ്വ വൈ രാജന്നന്യഥാ തന്ന ജായതേ
നീ ചെയ്ത നല്ലതോ ചീത്തയോ പ്രവർത്തനം എങ്ങിനെയാണോ, രാജാവേ, അതുപോലെയാണ് അനുഭവം; വേറേതായ ഫലം ഉണ്ടാകില്ല.
ന പുരാ ദേവവിപ്രേഭ്യഃ പിതൃഭ്യശ്ച കദാചന । മിഷ്ടാന്നപാനമേവാപി ദത്തം സുമനസാ തദാ
ദേവന്മാർക്കും ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും പിതാക്കന്മാർക്കും നീ ഒരിക്കലും സന്തോഷത്തോടെ രുചികരമായ അന്നം അല്ലെങ്കിൽ പാനം നൽകിയിട്ടില്ല.
സുഭോജ്യൈര്ഭോജനൈര്മൃഷ്ടൈര്മധുരൈശ്ചോഷ്യപേയകൈഃ । സുഭക്ഷ്യൈരാത്മനാ ഭുക്തം കസ്മൈ ദത്തം ന ച ത്വയാ
നല്ലതും രുചികരവുമായ വിഭവങ്ങളും മധുരപാനീയങ്ങളും നീ സ്വയം കഴിച്ചു, പക്ഷേ മറ്റാര്ക്കും നീ നൽകിയിട്ടില്ല.
സ്വശരീരം ത്വയാ പുഷ്ടമന്നൈരമൃതസന്നിഭൈഃ । യസ്മാത്കൃതം മഹാരാജ തസ്മാത്ക്ഷുധാ പ്രവര്തതേ
അമൃതംപോലെയുള്ള അന്നം കൊണ്ട് നീ സ്വന്തം ശരീരം പോഷിപ്പിച്ചു, മഹാരാജാവേ; അതുകൊണ്ടാണ് ഇപ്പോൾ നിന്നെ വിശപ്പ് വലയുന്നത്.
കര്മൈവ കാരണം രാജന്നരാണാം സുഖദുഃഖയോഃ । ജന്മമൃത്യ്വോര്മഹാഭാഗ ഭുംക്ഷ്വ തത്കര്മണഃ ഫലമ്
രാജാവേ, മനുഷ്യരുടെ സുഖത്തിന്റെയും ദുഃഖത്തിന്റെയും കാരണം പ്രവർത്തനമാണ്; മഹാഭാഗവ, ജനനത്തിലും മരണത്തിലും നീ ചെയ്ത കാര്യങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കണം.
പൂര്വേപി ച മഹാത്മാനോ ദിവം പ്രാപ്താഃ സ്വകര്മണാ । പുനഃ പ്രയാതാ ഭൂര്ലോകം കര്മണഃ ക്ഷയകാലതഃ
മുന്പ് മഹാത്മാക്കൾ സ്വകൃത്യപ്രഭാവത്തിൽ സ്വർഗ്ഗം ലഭിച്ചു; എന്നാൽ അവരുടെ പുണ്യം തീർന്നപ്പോൾ അവർ വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ തിരിച്ചുവന്നു.
നലോ ഭഗീരഥശ്ചൈവ വിശ്വാമിത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ । കര്മണൈവ ഹി സംപ്രാപ്താഃ സ്വര്ഗം രാജന്സ്വകാലതഃ
നലൻ, ഭഗീരഥൻ, വിശ്വാമിത്രൻ, യുദിഷ്ഠിരൻ ഇവർ എല്ലാവരും, രാജാവേ, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായി തന്നെ സമയത്ത് സ്വർഗ്ഗം നേടി.
ദിഷ്ടം ഹി പ്രാക്തനം കര്മ തേന ദുഃഖം സുഖം ലഭേത് । തദുല്ലംഘയിതും രാജന്കഃ സമര്ഥോപി ഹീശ്വരഃ
മുൻജന്മത്തിൽ ചെയ്ത പ്രവർത്തനഫലത്താൽ തന്നെ സുഖവും ദുഃഖവും ലഭിക്കുന്നു; രാജാവേ, അതിനെ മറികടക്കാൻ ദേവന്മാരിൽ പോലും ആരും കഴിയില്ല.
അഥ തസ്മാന്നൃപശ്രേഷ്ഠ സ്വര്ഗതസ്യാപി തേഽഭവത് । ക്ഷുത്തൃഷ്ണാസംഭവോ വേഗസ്തതോ ദുഷ്ടം ഹി കര്മ തേ
അതിനാൽ, രാജാവേ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോലും നിന്നെ വിശപ്പും ദാഹവും ബാധിച്ചു; അതെ, അതെല്ലാം നിന്റെ ദുഷ്പ്രവർത്തനങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്.
യദി തേ ക്ഷുത്പ്രതീകാരോ ഹ്യഭീഷ്ടോ നൃപസത്തമ । തദ്ഗത്വാ ഭുംക്ഷ്വ കായം സ്വമാനംദാരണ്യസംസ്ഥിതമ്
രാജാവേ, വിശപ്പിൽ നിന്ന് മോചനം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അപ്പൊഴ് കാട്ടിൽ കിടക്കുന്ന നിന്റെ ശരീരം പോയി കഴിക്കൂ.
തവ ചേയം മഹാരാജ്ഞീ ക്ഷുത്ക്ഷാമാതീവ ദൃശ്യതേ । സുബാഹുരുവാച- കിയത്കാലമിദം കര്മ കര്തവ്യം പ്രിയയാ സഹ
നിന്റെ ഈ മഹാരാണി അത്യന്തം വിശപ്പുകൊണ്ട് ക്ഷയിച്ചുപോയതായി കാണുന്നു. സുബാഹു ചോദിച്ചു: പ്രിയപ്പെട്ടവളോടൊപ്പം ഈ കര്മ്മം എത്രകാലം ചെയ്യേണ്ടി വരും?
തന്മേ ബ്രൂഹി മഹാഭാഗാനുഗ്രഹോ ദൃശ്യതേ കദാ । കസ്യ ദാനേന കിം പുണ്യം ദ്രവ്യസ്യ മുനിസത്തമ
അതുകൊണ്ട്, മഹാഭാഗനേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹം എപ്പോഴാണ് ലഭിക്കുക എന്ന് ദയവായി പറയൂ. ഏത് വസ്തുവാണ് ദാനം ചെയ്യേണ്ടത്, ഏത് ദാനത്തിലൂടെയാണ് പുണ്യം ലഭിക്കുന്നത്, മഹാമുനിവരേ?
തത്പ്രബ്രൂഹി മഹാപ്രാജ്ഞ യദി തുഷ്ടോസി സാംപ്രതമ് । വാമദേവ ഉവാച- അന്നദാനാന്മഹാസൌഖ്യമുദകസ്യ മഹാമതേ
മഹാപണ്ഡിതനേ, ഈ സമയത്ത് നീ സന്തോഷമുള്ളവനാണെങ്കില് അതു ദയവായി പറയൂ. വാമദേവന് പറഞ്ഞു: അന്നദാനത്തിലൂടെ മഹാസുഖം ലഭിക്കും, ജലദാനത്തിലൂടെയും അതുപോലെ.
ഭുംജംതി മര്ത്യാഃ സ്വര്ഗം വൈ പീഡ്യംതേ നൈവ പാതകൈഃ । യദാ ദാനം ന ദത്തം തു ഭവേദപി ഹി മാനവൈഃ
മനുഷ്യര് സ്വര്ഗത്തില് ആസ്വദിക്കുകയും പാപങ്ങള് കൊണ്ട് ബുദ്ധിമുട്ടപ്പെടുകയും ചെയ്യില്ല. എന്നാല് മനുഷ്യര് ദാനം നല്കാതിരുന്നാല്—