തേന ദൃഷ്ടാ പ്രചംഡാ സാ ആയാംതീ ക്രൂരലോചനാ । സാ തസ്യ ഭാര്യാ നദ്യാം വൈ ജലമധ്യേ പപാത ഹ
ക്രൂരദൃഷ്ടിയുള്ള ആ ഭാര്യ അവന്റെ മുന്നിൽ എത്തുന്നുണ്ടെന്ന് അവൻ കണ്ടു; അവൾ, അവന്റെ ഭാര്യ, നദിയിലെ വെള്ളത്തിലേക്ക് വീണു.
താവത്തയോക്തശ്ചംഡാത്മാ ഏഹി ശീഘ്രം ച ഭക്ഷയ । സമാനീതം ത്വദര്ഥം ച മത്സ്യമാംസം മയാധുനാ
അപ്പോൾ ആ ക്രൂരഹൃദയയുള്ള സ്ത്രീ പറഞ്ഞു: 'വേഗം വന്നു ഭക്ഷിക്കൂ; നിന്റെ വേണ്ടി ഞാൻ ഇപ്പോൾ തന്നെ മീനും ഇറച്ചിയും കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.'
കൃതം കിം മൂഢ പൂര്വേദ്യുര്മാംസം പാര്ശ്വേ ന ദൃശ്യതേ । നാശിതം ച ത്വയാ മൂഢ കുടുംബം ലംഘതേ തവ
'നീ എന്താണ് ചെയ്തതെ, മണ്ടാ? ഞാൻ ഇന്നലെ കൊണ്ടുവന്ന ഇറച്ചി എവിടെയും കാണുന്നില്ല; നീ അതു കഴിച്ചു, മണ്ടാ, കുടുംബത്തെ അവഗണിക്കുകയാണ്.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു വചനം ചംഡായാശ്ചംഡരൂപവാന് । ശിവരാത്ര്യുപവാസേന രാത്രൌ ജാഗരണേന ച
ആ ക്രൂരസ്ത്രിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ ക്രൂരസ്വഭാവിയുള്ള പുരുഷൻ ശിവരാത്രിയിൽ ഉപവാസവും രാത്രി ഉണർന്നിരിപ്പും നടത്തി,
ശുദ്ധാംതഃകരണോ ജാതഃ സ്നാതും നദ്യാം ശുചിവ്രതഃ । യാവത്സ്നാതി സ ദുഷ്ടാത്മാ താവത്ശ്വാ തത്ര ചാഗതഃ
അവൻ മനസ്സിൽ ശുദ്ധിയുള്ളവനായി, ശുദ്ധമായ വ്രതം പാലിച്ച് നദിയിൽ കുളിക്കാനായി; അങ്ങനെ ആ ദുഷ്ടൻ കുളിക്കുമ്പോൾ അവിടെ ഒരു നായ എത്തി.
ശുനാ തദാ ഭക്ഷിതം ച സര്വം മാംസം സുരേശ്വരി । ചംഡാ പ്രകുപിതാ തം ച ശ്വാനം ഹംതുമുപസ്ഥിതാ
അപ്പോൾ, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞേ, ആ നായ മുഴുവൻ ഇറച്ചിയും കഴിച്ചു; ചണ്ടാ അതിനെ കൊല്ലാൻ കോപത്തോടെ തയ്യാറായി.
നിവാരിതാ ഹി ചംഡേന ചംഡാ പ്രകുപിതാ തദാ । ന ഹംതവ്യസ്ത്വയാ ചൈഷ കിമനേനാശുഭം കൃതമ്
അപ്പോൾ ചണ്ടൻ ചണ്ടയെ തടഞ്ഞു, അവൾ അത്യന്തം കോപത്തിലായിരുന്നെങ്കിലും; 'നീ ഇതിനെ കൊല്ലേണ്ട, ഇതെന്താണ് ദോഷം ചെയ്തതെന്ന്?'
തയോക്തം ഭക്ഷിതം ചാന്നം അനേനൈവ ദുരാത്മനാ । കിം ത്വം ഭക്ഷയിതാ മൂഢ ഭവിതാദ്യ ബുഭുക്ഷിതഃ
അവൾ പറഞ്ഞു: 'ഈ ദുഷ്ടനായ നായ ഭക്ഷണം മുഴുവൻ കഴിച്ചു; നീ എന്ത് കഴിക്കും, മണ്ടാ, ഇന്ന് വിശപ്പുണ്ടാകുമ്പോൾ?'
പുഷ്കസ ഉവാച। യച്ഛുനാ ഭക്ഷിതം ചാന്നം തേനാഹം പരിതോഷിതഃ । കിമനേന ശരീരേണ നശ്വരേണ ഗതായുഷാ
പുഷ്കസൻ പറഞ്ഞു: നായ് തിന്നിയ ആ അന്നം കൊണ്ടു എനിക്ക് തൃപ്തി ലഭിച്ചു. ജീവൻ പോയ ഈ നശ്വരമായ ശരീരത്തിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
യേ പുഷ്യംതി ശരീരം വൈ സര്വഭാവേന ഭാമിനി । മൂഢാസ്തേ പാപിനോ ജ്ഞേയാ ലോകദ്വയ ബഹിഷ്കൃതാഃ
ശരീരം സംരക്ഷിക്കാൻ എല്ലാം അർപ്പിക്കുന്നവർ, സുന്ദരിയേ, അവരെയാണ് മൂഢരും പാപികളുമെന്നു അറിയേണ്ടത്. അവരെ ഇരുവിശ്വങ്ങളിലും ഉൾപ്പെടുത്തുന്നില്ല.
തസ്മാന്മാനം പരിത്യജ്യ കാമം ചാപി ദുരാത്മതാമ് । സ്വസ്ഥാഭാവവിമര്ശേന തത്വബുധ്യാ സ്ഥിരാ ഭവ
അതിനാൽ, അഭിമാനവും ആഗ്രഹവും ദുഷ്ടതയും ഉപേക്ഷിച്ച്, സ്വസ്ഥതയും സത്യം മനസ്സിലാക്കുന്നതിലൂടെയും സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊള്ളണം.
അഹമേതച്ഛരീരം വൈ ഖങ്ഗധാരവ്രതേന ച । ത്യക്ഷ്യാമ്യദ്യ വരാരോഹേ കിം ചിരംജീവനേന മേ
ഇന്ന്, സുന്ദരിയേ, ഞാൻ ഈ ശരീരം വാളിന്റെ വ്രതം പാലിച്ച് ഉപേക്ഷിക്കും. ദീർഘകാലം ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ എനിക്ക് എന്ത് ലാഭം?
ഇത്യുക്ത്വാ ഖങ്ഗമാകൃഷ്യ യാവദ്ഭിനത്തി കം സ്വകമ് । ആഗതാശ്ച ഗണാസ്താവദ്ബഹവഃ ശിവനോദിതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വാൾ എടുത്തു തന്റെ ശരീരത്തിൽ വീഴ്ത്താൻ പോകുമ്പോൾ, ശിവൻ അയച്ച അനേകം സംഘങ്ങൾ അവിടെ എത്തി.
വിമാനാനി ബഹൂന്യത്ര ആഗതാനി തദംതികേ । ദൃഷ്ട്വാ സ ചൈവ താന്യേവം വിമാനാനി ഗണാംസ്തഥാ
അവസരത്തിൽ അനേകം ദിവ്യവിമാനങ്ങൾ അവിടേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, അവയും സംഘങ്ങളും കണ്ടു പുഷ്കസൻ അവരെ നോക്കി.
ഉവാച പരയാ ഭക്ത്യാ പുഷ്കസോഽപി ച താന്പ്രതി । കസ്മാത്സമാഗതാ യൂയം സര്വേ രുദ്രാക്ഷധാരിണഃ
പുഷ്കസൻ വലിയ ഭക്തിയോടെ അവരോട് ചോദിച്ചു: നിങ്ങൾ എല്ലാവരും രുദ്രാക്ഷം ധരിച്ചവരേ, എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്?
സര്വേ സ്ഫടികസംകാശാഃ സര്വേ ചംദ്രാര്ദ്ധശേഖരാഃ । കപര്ദിനശ്ചര്മപരീതവാസസോ ഭുജംഗഭോഗൈഃ കൃതഹാരഭൂഷണാഃ
എല്ലാവരും സ്ഫടികംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവരും, ചന്ദ്രന്റെ അർദ്ധം തലയിൽ അലങ്കരിച്ചവരും, ജടാമുടിയുള്ളവരും, മൃഗചർമ്മം ധരിച്ചവരും, പാമ്പുകൾ മാലയായി ധരിച്ചവരുമായിരുന്നു.
ശ്രിയാന്വിതാ രുദ്രസമാനവീര്യാ യഥാതഥം ഭോ വദതോചിതം മമ । പുഷ്കസേന തദാ പൃഷ്ടാ ഊചുസ്തേ രുദ്രപാര്ഷദാഃ
തേജസ്സും രുദ്രനോടു സമമായ ശക്തിയും ഉള്ളവരേ, എനിക്ക് യോജിച്ച രീതിയിൽ പറയൂ. അങ്ങനെ പുഷ്കസൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ രുദ്രന്റെ അനുചരങ്ങൾ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഗണാ ഊചുഃ। പ്രേഷിതാസ്മോ വയം ചംഡ ശിവേന പരമേഷ്ഠിനാ । ആഗച്ഛ ത്വരിതോ ഭൂത്വാ സസ്ത്രീകോ യാനമാരുഹ
സംഘങ്ങൾ പറഞ്ഞു: ഞങ്ങൾ ക്രൂരനായ ശിവൻ, പരമേശ്വരൻ അയച്ചവരാണ്. വേഗത്തിൽ വരിക, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഈ വിമാനം കയറുക.
ലിഗാര്ചനം കൃതം യച്ച ത്വയാ രാത്രൌ ശിവസ്യ ച । തേന കര്മവിപാകേന പ്രാപ്തോഽസി പരമാം ഗതിമ്
നീ രാത്രിയിൽ ശിവനു വേണ്ടി ചെയ്ത ലിംഗാരാധനയുടെ ഫലമായി, നീ പരമോന്നത സ്ഥിതിയിൽ എത്തി.
തഥോക്തോ വീരഭദ്രേണ ഉവാച പ്രഹസന്നിവ । കിം മയാ സുകൃതം ചീര്ണം പാപിനാ പുഷ്കസേന ഹി
വീരഭദ്രൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പുഷ്കസൻ ചിരിച്ചുപോലെയും പറഞ്ഞു: ഞാൻ, പാപിയായ ഞാൻ, എന്ത് നല്ല പ്രവൃത്തി ചെയ്തു?
മൃഗയാരസികേനൈവ മൂഢേന ച ദുരാത്മനാ । പാപാചാരോഹ്യഹം നിത്യം കഥം സ്വര്ഗേ വസാമ്യഹമ്
വേട്ടയിൽ ആസ്വാദനമുള്ളവനും, മൂഢനും, ദുഷ്ടനും ആയ ഞാൻ എപ്പോഴും പാപം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. എങ്ങനെ ഞാൻ സ്വർഗത്തിൽ താമസിക്കും?
കഥം ലിഗാര്ചനം ചാദ്യാ കൃതമസ്തി തദുച്യതാമ് । പരം കൌതുകമാപന്നഃ പൃച്ഛാമി കൃപയാ വദ
ഇന്ന് ലിംഗാരാധന എങ്ങനെ നടന്നു എന്ന് പറയൂ. അതിനേക്കുറിച്ച് വലിയ കൗതുകം തോന്നുന്നു, ദയവായി വിശദീകരിക്കൂ.
വീരഭദ്ര ഉവാച। ദേവദേവോ മഹാദേവോ യോ ഗംഗാധരസംജ്ഞകഃ । പരിതുഷ്ടോഽദ്യ തേ ചംഡ സഭാര്യസ്യ ഉമാപതിഃ
വീരഭദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരുടെ ദേവൻ, മഹാദേവൻ, ഗംഗാധരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഉമാപതി ഇന്ന് നിന്നോടും ഭാര്യയോടും സന്തോഷവാനാണ്.
പ്രാസംഗികം ത്വയാ ചാദ്യ കൃതമര്ചനമേവ ച । കോലം നിരീക്ഷമാണേന ബില്വപത്രാണി ചൈവ ഹി
ഇന്ന് നീ കോലമരത്തെയും ബില്വപത്രങ്ങളെയും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവശേഷിച്ച അർചന തന്നെയാണ് ചെയ്തത്.
ഛേദിതാനി ത്വയാ ചംഡ പതിതാനി തദൈവ ഹി । ലിംഗസ്യ മസ്തകേ താനി തേന ത്വം സുകൃതീ പ്രഭോ
നീ വെട്ടിയിട്ടു വീണ ബില്വപത്രങ്ങൾ അന്നേരം ലിംഗത്തിന്റെ മുകളിൽ വീണു. അതിനാൽ നീ ഭാഗ്യവാനാണ്, പ്രഭുവേ.
തവൈവം ജാഗരോ ജാതോ മഹാവൃക്ഷോപരി ധ്രുവമ് । തേനൈവ ജാഗരേണൈവ തുതോഷ ജഗദീശ്വരഃ
നീ വലിയ വൃക്ഷത്തിന്റെ മുകളിൽ ജാഗരണമുള്ളവനായി നിന്നു. അതു കൊണ്ടുതന്നെ ലോകനാഥൻ സന്തോഷിച്ചു.
ഛലേനൈവ മഹാഭാഗ കോലസംദര്ശനേന ഹി । ശിവരാത്രിദിനം വ്യാധ പ്രസംഗേനാപ്യുപോഷിതമ്
മഹാഭാഗനേ, ശിവരാത്രി ദിവസത്തിൽ വെറും കപടത്താൽ, കോലഫലം കാണിച്ചുകൊണ്ട് പോലും, ആ വ്യാധൻ അന്യായമായി ഉപവാസം പാലിച്ചു.
തേനോപവാസേന ച ജാഗരേണതുഷ്ടോ ഹ്യസൌ ദേവവരോ മഹാത്മാ । തവ പ്രസാദായ മഹാനുഭാവോ ദദാതി സര്വാന്വരദോ വരാംശ്ച
അവൻ ആ ഉപവാസത്തിലും ജാഗരണത്തിലും സന്തോഷംകൊണ്ട്, മഹാത്മാവായ ദേവൻ നിനക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകാൻ സന്നദ്ധനായി, എല്ലാ വരങ്ങളും നൽകുന്നു.
ഏവമുക്തസ്തദാ തേന വീരഭദ്രേണ ധീമതാ । പുഷ്കസോഽപി വിമാനാഗ്ര്യമാരുരോഹ ച പശ്യതാമ്
അപ്പോൾ ധീരനായ വീരഭദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പുഷ്കസനും എല്ലാവരും കാണുമ്പോൾ ഉന്നതമായ വിമാനം കയറി.
ഗണാനാം ദേവതാനാം ച സര്വേഷാം പ്രാണിനാമപി । തദാ ദുംദുഭയോ നേദുര്ഭേരീതൂര്യാണ്യനേകശഃ
അപ്പോൾ ഗണങ്ങളുടെയും ദേവതകളുടെയും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഇടയിൽ, പലതരം മേളങ്ങളും തുര്യങ്ങളും മുഴങ്ങി.