ഗുരും പുണ്യമയം ജ്ഞാത്വാ ത്രിവിധേനാപി കര്മണാ । ഇത്യര്ഥേ ശ്രൂയതേ വിപ്ര ഇതിഹാസഃ പുരാതനഃ
ഗുരു പുണ്യവാനാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ശിഷ്യൻ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള പ്രവർത്തികളിലും ഗുരുവിനെ സേവിക്കണം; ഇതിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഒരു പഴയ കഥ പറയപ്പെടുന്നു.
സര്വപാപഹരഃ പ്രോക്തശ്ച്യവനസ്യ മഹാത്മനഃ । ഭാര്ഗവസ്യ കുലേ ജാതശ്ച്യവനോ മുനിസത്തമഃ
സകല പാപങ്ങളും അകറ്റുന്നവനായി ച്യവനമഹാത്മാവിനെ പറയുന്നു; ഭൃഗുവിൻ്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ് മഹർഷി ച്യവൻ.
തസ്യ ചിംതാ സമുത്പന്നാ ഏകദാ തു നൃപോത്തമ । കദാഹം ജ്ഞാനസംപന്നോ ഭവിഷ്യാമി മഹീതലേ
ഒരു ദിവസം, രാജാവേ, അവനിൽ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു: 'ഭൂമിയിൽ ഞാൻ എപ്പോഴാണ് ജ്ഞാനസമ്പന്നനാകുന്നത്?'
ദിവാരാത്രൌപ്രചിംതേത്സ ജ്ഞാനാര്ഥീ മുനിസത്തമഃ । ഏവം തു ചിംതമാനസ്യ മതിരാസീന്മഹാത്മനഃ
ജ്ഞാനം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ മഹർഷി പകലും രാത്രിയും ആലോചിച്ചു; അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവനിൽ ഒരു ദൃഢനിശ്ചയം ജനിച്ചു.
തീര്ഥയാത്രാം പ്രയാസ്യാമി അഭീഷ്ടഫലദായിനീമ് । ഗൃഹക്ഷേത്രാദിസംത്യജ്യ ഭാര്യാം പുത്രം ധനം തതഃ
'എനിക്കിഷ്ടമായ ഫലം നൽകുന്ന തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് ഞാൻ പോകും; വീട്, നിലം, ഭാര്യ, മകൻ, ധനം എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കും.'
തീര്ഥയാത്രാപ്രസംഗേന അടതേ മേദിനീം തദാ । ലോമാനുലോമയാത്രാം സ ഗംഗായാഃ കൃതവാന്നൃപ
അപ്പോൾ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പേരിൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു, രാജാവേ, ഗംഗയുടെ ഒഴുക്കിനെ അനുഗമിച്ചാണ് യാത്ര നടത്തിയത്.
സ തദ്വന്നര്മദായാശ്ച സരസ്വത്യാ മുനീശ്വരഃ । ഗോദാവര്യാദിസര്വാസാം നദീനാം സാഗരസ്യ ച
അത് പോലെ തന്നെയാണ് മഹർഷി നർമ്മദയിലും, സരസ്വതിയിലും, ഗോദാവരിയുൾപ്പെടെ എല്ലാ നദികളിലും, സമുദ്രത്തിലും സഞ്ചരിച്ചു.
അന്യേഷാം സര്വതീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രാണാം ച നൃപോത്തമ । ദേവാനാം പുണ്യലിഗാനാം യാത്രാവ്യാജേന സോഽഭ്രമത്
മറ്റു എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും, ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, ദേവന്മാരുടെ പുണ്യലിംഗങ്ങളിലും, രാജാവേ, അവൻ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പേരിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ഭ്രമമാണസ്യ തസ്യാപി തീര്ഥേഷു പരമേഷു ച । ഭ്രമമാണഃ സമായാതഃ ക്ഷേത്രാണാമുത്തമം തദാ । കായശ്ച നിര്മലോ ജാതഃ സൂര്യതേജഃ സമപ്രഭഃ
അങ്ങനെ ഉത്തമമായ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരം സൂര്യന്റെ തേജസ്സുപോലെ ശുദ്ധവും പ്രകാശമുള്ളതുമായി മാറി.
ച്യവനഃ കാശതേ ദീപ്ത്യാ പൂതാത്മാനേന കര്മണാ
ച്യവൻ ആ കര്മ്മംകൊണ്ട് ആത്മാവ് ശുദ്ധനായി, ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിച്ചു.
നര്മദാ ദക്ഷിണേ കൂലേ നാമ്നാ അമരകംടകമ് । ദദര്ശ സുമഹാലിഗം സര്വേഷാം ഗതിദായകമ്
നർമ്മദയുടെ തെക്കേ കരയിൽ അമരകണ്ഠകം എന്ന സ്ഥലത്ത്, അവൻ എല്ലാവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന അത്യുത്തമമായ ഒരു ലിംഗം കണ്ടു.
നത്വാ സ്തുത്വാ തു സംപൂജ്യ സിദ്ധനാഥം മഹേശ്വരമ് । ജ്വാലേശ്വരം തതോ ദൃഷ്ട്വാ ദൃഷ്ട്വാ ചാപ്യമരേശ്വരമ്
അവൻ സിദ്ധനാഥ മഹേശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു, സ്തുതിച്ചു, ആരാധിച്ചു; പിന്നെ ജ്വാലേശ്വരനെയും അമരേശ്വരനെയും കണ്ടു.
ബ്രഹ്മേശം കപിലേശം ച മാര്കംഡേശ്വരമുത്തമമ് । ഏവം യാത്രാം തതഃ കൃത്വാ ഓംകാരം സമുപാഗതഃ ൨൭ **। വടച്ഛായാം സമാശ്രിത്യ ശീതലാം ശ്രമനാശിനീമ് । സുഖേന സംസ്ഥിതോ വിപ്രശ്ച്യവനോ ഭൃഗുനംദനഃ
ബ്രഹ്മേശ്വരനും കപിലേശ്വരനും അത്യുത്തമനായ മാർകണ്ടേശ്വരനും ദർശിച്ച Cyavana മഹർഷി ഒംകാരക്ഷേത്രത്തേക്ക് യാത്ര തുടർന്നു. പിന്നീട്, വറ്റമരത്തിന്റെ തണലിൽ വിശ്രമിച്ച്, ക്ഷീണം മാറി, ഭൃഗുവംശജനായ ആ മഹർഷി സുഖമായി ഇരുന്നു.
തത്ര സ്വനം സ ശുശ്രാവ സമുക്തം പക്ഷിണാ തദാ । ദിവ്യഭാഷാ സമായുക്തം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംയുതമ്
അവിടെ, ഒരു പക്ഷി ഉച്ചരിച്ച ദിവ്യമായ ശബ്ദം ജ്ഞാനവും വിവേകവും നിറഞ്ഞതായും Cyavana മഹർഷി കേട്ടു.
ശുകശ്ച ഏകസ്തത്രാസ്തേ ബഹുകാലപ്രജീവകഃ । കുംജലോനാമ ധര്മാത്മാ ചതുഃപുത്രഃ സഭാര്യകഃ
അവിടെ, കുഞ്ചലൻ എന്ന ധർമ്മനിഷ്ഠനായ, ദീർഘായുസ്സുള്ള ഒരു ശുകൻ ഭാര്യയോടും നാലു മക്കളോടും കൂടി താമസിച്ചു.
ആസംസ്തസ്യ ഹി പുത്രാശ്ച ചത്വാരഃ പിതൃനംദനാഃ । തേഷാം നാമാനി രാജേംദ്ര കഥയിഷ്യേ തവാഗ്രതഃ
ആ ശുകന് നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; പിതാവിന് പ്രിയപ്പെട്ടവർ. രാജാവേ, അവരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ ഇനി പറയാം.
ജ്യേഷ്ഠസ്തു ഉജ്ജ്വലോ നാമ ദ്വിതീയസ്തു സമുജ്ജ്വലഃ । തൃതീയോ വിജ്വലോനാമ ചതുര്ഥശ്ച കപിംജലഃ
മുതിർന്നവൻ ഉജ്ജ്വലൻ, രണ്ടാമൻ സമുജ്ജ്വലൻ, മൂന്നാമൻ വിജയലൻ, നാലാമൻ കപിഞ്ചലൻ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ പേരുകൾ.
ഏവം പുത്രാസ്തു ചത്വാരഃ കുംജലസ്യ മഹാമതേ । ശുകസ്യ തസ്യ പുണ്യസ്യ പിതൃമാതൃപരായണാഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാമതിയായ കുഞ്ചലൻ എന്ന ശുകന്, പുണ്യശാലിയായ, മാതാപിതാക്കൾക്ക് അർപ്പിതമായ നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭ്രമംതി ഗിരികുംജേഷു ദ്വീപേഷു ച സമാഹിതാഃ । ഭോജനാര്ഥം തു സംക്ഷുബ്ധാഃ ക്ഷുധയാ പരിപീഡിതാഃ
അവർ പർവ്വതക്കൊല്ലികളിലും ദ്വീപുകളിലും ഭക്ഷണത്തിനായി തിരിഞ്ഞു നടന്നു; വിശപ്പിന്റെ വേദനയാൽ ഉല്ലാസം നഷ്ടപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.
സ്വോദരസ്ഥാം ക്ഷുധാം സൌമ്യ ഫലൈരമൃതസന്നിഭൈഃ । അമൃതസ്വാദുതോയേന ശമയംതി നൃപോത്തമ
രാജാവേ, അമൃതംപോലെയുള്ള പഴങ്ങളും അമൃതസ്വാദുള്ള വെള്ളവും കഴിച്ച്, അവർ വയറിലെ വിശപ്പ് ശമിപ്പിക്കാറായിരുന്നു.
ഫലം പക്വം രസാലം തു ആഹാരാര്ഥം സുപുത്രകാഃ । ദത്വാ ഫലാനി ദംപത്യോര്നിക്ഷിപംതി പ്രയത്നതഃ
നല്ല പുത്രന്മാർ ഭക്ഷണത്തിനായി പാകമായ രസമുള്ള പഴങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു, അതു ശ്രദ്ധയോടെ മാതാപിതാക്കൾക്ക് സമർപ്പിച്ചു.
മാതുരര്ഥേ മഹാഭാഗാ ഭക്തിഭാവസമന്വിതാഃ । തുഷ്ടാ ആഹാരമുത്പാദ്യ ഭക്ഷയംതി പഠംതി ച
മാതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ, അവർ തൃപ്തരായപ്പോൾ ഭക്ഷണം ഒരുക്കി, കഴിച്ചു, ശ്ലോകങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കാറായിരുന്നു.
തത്ര ക്രീഡാരതാഃ സര്വേ വിലസംതി രമംതി ച । സംധ്യാകാലം സമാജ്ഞായ പിതുരംതികമുത്തമമ്
അവിടെ, എല്ലാവരും കളിയിൽ ആസ്വദിച്ചു സന്തോഷിച്ചു; സന്ധ്യാകാലം അടുത്തപ്പോൾ, അവർ ഉത്തമനായ പിതാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് മടങ്ങി.
ആയാംതി ഭക്ഷ്യമാദായ ഗുര്വര്ഥം തു പ്രയത്നതഃ । പശ്യതസ്തസ്യ വിപ്രസ്യ ച്യവനസ്യ മഹാത്മനഃ
അവരുടെ ഗുരുവിന് വേണ്ടി ശ്രദ്ധയോടെ ഭക്ഷണം കൊണ്ടു, Cyavana മഹർഷി കാണുമ്പോൾ, അവർ പിതാവിന്റെ മുമ്പിൽ എത്തി.
ആഗതാസ്ത്വംഡജാഃ സര്വേ പിതുര്നീഡം സുശോഭനമ് । പിതരം മാതരം ചോഭൌ പ്രണേമുസ്തേ മഹാമതേ
എല്ലാ പക്ഷികളും പിതാവിന്റെ മനോഹരമായ കൂടിൽ എത്തി, മഹാമതിയായവർ, പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും ആദരപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു.
താഭ്യാം ഭക്ഷ്യം സമാസാദ്യ ഉപതസ്ഥുസ്തയോഃ പുരഃ । സര്വേ സംഭാഷിതാഃ പിത്രാ മാനിതാസ്തേ സുതോത്തമാഃ
ഭക്ഷണം കൊണ്ടുവന്ന്, അവർ മാതാപിതാക്കളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു; അപ്പൊഴ് പിതാവ് ആ നല്ല പുത്രന്മാരെ സ്നേഹപൂർവ്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു ആദരിച്ചു.
മാത്രാ ച കൃപയാ രാജന്വചനൈഃ പ്രീതിസംമിതൈഃ । പക്ഷവാതേന ശീതേന മാതാപിത്രോശ്ച തേ തദാ
മാതാവും സ്നേഹപൂർവ്വം, കരുണയോടെ, മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; പക്ഷികളുടെ ചിറകിന്റെ കാറ്റിലും തണുപ്പിലും മാതാപിതാക്കൾ അസ്വസ്ഥരായിരുന്നു.
തേഷാമാപ്യായനം തൌ ദ്വൌ ചക്രാതേ പക്ഷിണൌ നൃപ । ആശീര്ഭിരഭിനംദ്യൈവ ദ്വാഭ്യാമപി സുപുത്രകാന്
രാജാവേ, ആ രണ്ട് പക്ഷികളും പുത്രന്മാരെ അനുഗ്രഹിച്ച്, ആശംസകളോടെ പോഷിപ്പിച്ചു, നല്ല പുത്രന്മാരിൽ സന്തോഷിച്ചു.
തൈശ്ച ദത്തം സുസംപുഷ്ടമാഹാരമമൃതോപമമ് । താവേവ ഹി സുസംപ്രീതിം ചക്രാതേ ദ്വിജസത്തമ
അവർ നൽകിയ ഭക്ഷണം നല്ല പോഷകവും അമൃതംപോലെയും ആയിരുന്നു; ആ രണ്ട് പക്ഷികളും അതിൽ വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
പിബതോ നിര്മലം തോയം തീര്ഥകോടിസമുദ്ഭവമ് । സ്വസ്ഥാനം തു സമാശ്രിത്യ സുഖസംതുഷ്ടമാനസൌ
അവർ തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധജലം കുടിച്ചു, സ്വന്തം കൂടിൽ വിശ്രമിച്ചു, മനസ്സിൽ സമാധാനവും സന്തോഷവും അനുഭവിച്ചു.