യസ്യപ്രസാദാദ്രാജേംദ്ര ഇഹൈവ ഫലമശ്നുതേ । പരലോകേ സുഖം ഭുംക്തേ യശഃ കീര്തിമവാപ്നുയാത്
ആ ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, രാജാവേ, ഈ ലോകത്തും ഫലം ലഭിക്കുന്നു, പരലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിക്കുകയും, യശസ്സും പ്രശസ്തിയും നേടുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രസാദാദ്യസ്യ രാജേംദ്ര ഗുരോശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ । പ്രത്യക്ഷം ദൃശ്യതേ ശിഷ്യൈസ്ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
മഹാത്മാവായ ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, രാജാവേ, ശിഷ്യൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ചലനശീലമുള്ളവരെയും അചലന്മാരെയും നേരിട്ട് കാണുന്നു.
വ്യവഹാരം ച ലോകാനാമാചാരം നൃപനംദന । വിജ്ഞാനം വിംദതേ ശിഷ്യോ മോക്ഷം ചൈവ പ്രയാതി ച
ലോകങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങളും പെരുമാറ്റങ്ങളും, രാജകുമാരാ, ശിഷ്യൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു; ജ്ഞാനം നേടുകയും മോക്ഷം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സര്വേഷാമേവ ലോകാനാം യഥാ സൂര്യഃ പ്രകാശകഃ । ഗുരുഃ പ്രകാശകസ്തദ്വച്ഛിഷ്യാണാം ഗതിരുത്തമാ
സൂര്യൻ എങ്ങനെയോ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ഗുരുവും ശിഷ്യന്മാർക്ക് പ്രകാശകനും ഉത്തമഗതിയും ആണ്.
രാത്രാവേവ പ്രകാശേച്ച സോമോ രാജാ നൃപോത്തമ । തേജസാ സാധയേത്സര്വമധികാരം ചരാചരമ്
രാജാവേ, രാത്രിയിലും സോമൻ രാജാവ് പ്രകാശിക്കുന്നു; അവന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങളിലുമുള്ള അധികാരം നേടുന്നു.
ഗൃഹേപ്രകാശയേദ്ദീപഃ സമൂഹം നൃപസത്തമ । തേജസാ നാശയേത്സര്വമംധകാരഘനാവിലമ്
രാജാവേ, ഒരു വിളക്ക് വീടിനകത്തെ കൂട്ടത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ വെളിച്ചം കൊണ്ട് മുഴുവൻ കനത്ത ഇരുട്ടും അകറ്റുന്നു.
അജ്ഞാനതമസാ വ്യാപ്തം ശിഷ്യം ദ്യോതയതേ ഗുരുഃ । ശിഷ്യപ്രകാശഉദ്ദ്യോതൈരുപദേശൈര്മഹാമതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ട ശിഷ്യനെ ഗുരു പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, മഹാമനസേ, ശിഷ്യന്റെ സ്വന്തം ബുദ്ധിയുടെ വെളിച്ചത്താലും ഉപദേശങ്ങളാലും.
ദിവാപ്രകാശകഃ സൂര്യഃ ശശീരാത്രൌ പ്രകാശകഃ । ഗൃഹപ്രകാശകോ ദീപസ്തമോനാശകരഃ സദാ
സൂര്യൻ പകൽ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, ചന്ദ്രൻ രാത്രി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; വീടിനെ വിളക്ക് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, എന്നും ഇരുട്ട് അകറ്റുന്നു.
രാത്രൌ ദിവാ ഗൃഹസ്യാംതേ ഗുരുഃ ശിഷ്യം സദൈവ ഹി । അജ്ഞാനാഖ്യം തമസ്തസ്യ ഗുരുഃ സര്വം പ്രണാശയേത്
രാത്രിയിലും പകലിലും വീടിന്റെ അറ്റത്തിലും ഗുരു ശിഷ്യനെ എന്നും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; അവനിലെ അജ്ഞാനമെന്ന ഇരുട്ട് മുഴുവൻ ഗുരു നശിപ്പിക്കുന്നു.
തസ്മാദ്ഗുരുഃ പരം തീര്ഥം ശിഷ്യാണാമവനീപതേ । ഏവം ജ്ഞാത്വാ തതഃ ശിഷ്യഃ സര്വദാ തം പ്രപൂജയേത്
അതിനാൽ, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, ഗുരു ശിഷ്യന്മാർക്കു ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തീർത്ഥമാണ്; ഇതു മനസ്സിലാക്കി ശിഷ്യൻ എപ്പോഴും ഗുരുവിനെ ആദരിക്കണം.
ഗുരും പുണ്യമയം ജ്ഞാത്വാ ത്രിവിധേനാപി കര്മണാ । ഇത്യര്ഥേ ശ്രൂയതേ വിപ്ര ഇതിഹാസഃ പുരാതനഃ
ഗുരു പുണ്യവാനാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ശിഷ്യൻ മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള പ്രവർത്തികളിലും ഗുരുവിനെ സേവിക്കണം; ഇതിന്റെ അർത്ഥത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഒരു പഴയ കഥ പറയപ്പെടുന്നു.
സര്വപാപഹരഃ പ്രോക്തശ്ച്യവനസ്യ മഹാത്മനഃ । ഭാര്ഗവസ്യ കുലേ ജാതശ്ച്യവനോ മുനിസത്തമഃ
സകല പാപങ്ങളും അകറ്റുന്നവനായി ച്യവനമഹാത്മാവിനെ പറയുന്നു; ഭൃഗുവിൻ്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവനാണ് മഹർഷി ച്യവൻ.
തസ്യ ചിംതാ സമുത്പന്നാ ഏകദാ തു നൃപോത്തമ । കദാഹം ജ്ഞാനസംപന്നോ ഭവിഷ്യാമി മഹീതലേ
ഒരു ദിവസം, രാജാവേ, അവനിൽ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു: 'ഭൂമിയിൽ ഞാൻ എപ്പോഴാണ് ജ്ഞാനസമ്പന്നനാകുന്നത്?'
ദിവാരാത്രൌപ്രചിംതേത്സ ജ്ഞാനാര്ഥീ മുനിസത്തമഃ । ഏവം തു ചിംതമാനസ്യ മതിരാസീന്മഹാത്മനഃ
ജ്ഞാനം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ച ആ മഹർഷി പകലും രാത്രിയും ആലോചിച്ചു; അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവനിൽ ഒരു ദൃഢനിശ്ചയം ജനിച്ചു.
തീര്ഥയാത്രാം പ്രയാസ്യാമി അഭീഷ്ടഫലദായിനീമ് । ഗൃഹക്ഷേത്രാദിസംത്യജ്യ ഭാര്യാം പുത്രം ധനം തതഃ
'എനിക്കിഷ്ടമായ ഫലം നൽകുന്ന തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് ഞാൻ പോകും; വീട്, നിലം, ഭാര്യ, മകൻ, ധനം എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കും.'
തീര്ഥയാത്രാപ്രസംഗേന അടതേ മേദിനീം തദാ । ലോമാനുലോമയാത്രാം സ ഗംഗായാഃ കൃതവാന്നൃപ
അപ്പോൾ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പേരിൽ അവൻ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു, രാജാവേ, ഗംഗയുടെ ഒഴുക്കിനെ അനുഗമിച്ചാണ് യാത്ര നടത്തിയത്.
സ തദ്വന്നര്മദായാശ്ച സരസ്വത്യാ മുനീശ്വരഃ । ഗോദാവര്യാദിസര്വാസാം നദീനാം സാഗരസ്യ ച
അത് പോലെ തന്നെയാണ് മഹർഷി നർമ്മദയിലും, സരസ്വതിയിലും, ഗോദാവരിയുൾപ്പെടെ എല്ലാ നദികളിലും, സമുദ്രത്തിലും സഞ്ചരിച്ചു.
അന്യേഷാം സര്വതീര്ഥാനാം ക്ഷേത്രാണാം ച നൃപോത്തമ । ദേവാനാം പുണ്യലിഗാനാം യാത്രാവ്യാജേന സോഽഭ്രമത്
മറ്റു എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും, ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, ദേവന്മാരുടെ പുണ്യലിംഗങ്ങളിലും, രാജാവേ, അവൻ തീർത്ഥയാത്രയുടെ പേരിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
ഭ്രമമാണസ്യ തസ്യാപി തീര്ഥേഷു പരമേഷു ച । ഭ്രമമാണഃ സമായാതഃ ക്ഷേത്രാണാമുത്തമം തദാ । കായശ്ച നിര്മലോ ജാതഃ സൂര്യതേജഃ സമപ്രഭഃ
അങ്ങനെ ഉത്തമമായ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചപ്പോൾ, അവൻ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ക്ഷേത്രത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരം സൂര്യന്റെ തേജസ്സുപോലെ ശുദ്ധവും പ്രകാശമുള്ളതുമായി മാറി.
ച്യവനഃ കാശതേ ദീപ്ത്യാ പൂതാത്മാനേന കര്മണാ
ച്യവൻ ആ കര്മ്മംകൊണ്ട് ആത്മാവ് ശുദ്ധനായി, ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിച്ചു.
നര്മദാ ദക്ഷിണേ കൂലേ നാമ്നാ അമരകംടകമ് । ദദര്ശ സുമഹാലിഗം സര്വേഷാം ഗതിദായകമ്
നർമ്മദയുടെ തെക്കേ കരയിൽ അമരകണ്ഠകം എന്ന സ്ഥലത്ത്, അവൻ എല്ലാവർക്കും മോക്ഷം നൽകുന്ന അത്യുത്തമമായ ഒരു ലിംഗം കണ്ടു.
നത്വാ സ്തുത്വാ തു സംപൂജ്യ സിദ്ധനാഥം മഹേശ്വരമ് । ജ്വാലേശ്വരം തതോ ദൃഷ്ട്വാ ദൃഷ്ട്വാ ചാപ്യമരേശ്വരമ്
അവൻ സിദ്ധനാഥ മഹേശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു, സ്തുതിച്ചു, ആരാധിച്ചു; പിന്നെ ജ്വാലേശ്വരനെയും അമരേശ്വരനെയും കണ്ടു.
ബ്രഹ്മേശം കപിലേശം ച മാര്കംഡേശ്വരമുത്തമമ് । ഏവം യാത്രാം തതഃ കൃത്വാ ഓംകാരം സമുപാഗതഃ ൨൭ **। വടച്ഛായാം സമാശ്രിത്യ ശീതലാം ശ്രമനാശിനീമ് । സുഖേന സംസ്ഥിതോ വിപ്രശ്ച്യവനോ ഭൃഗുനംദനഃ
ബ്രഹ്മേശ്വരനും കപിലേശ്വരനും അത്യുത്തമനായ മാർകണ്ടേശ്വരനും ദർശിച്ച Cyavana മഹർഷി ഒംകാരക്ഷേത്രത്തേക്ക് യാത്ര തുടർന്നു. പിന്നീട്, വറ്റമരത്തിന്റെ തണലിൽ വിശ്രമിച്ച്, ക്ഷീണം മാറി, ഭൃഗുവംശജനായ ആ മഹർഷി സുഖമായി ഇരുന്നു.
തത്ര സ്വനം സ ശുശ്രാവ സമുക്തം പക്ഷിണാ തദാ । ദിവ്യഭാഷാ സമായുക്തം ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംയുതമ്
അവിടെ, ഒരു പക്ഷി ഉച്ചരിച്ച ദിവ്യമായ ശബ്ദം ജ്ഞാനവും വിവേകവും നിറഞ്ഞതായും Cyavana മഹർഷി കേട്ടു.
ശുകശ്ച ഏകസ്തത്രാസ്തേ ബഹുകാലപ്രജീവകഃ । കുംജലോനാമ ധര്മാത്മാ ചതുഃപുത്രഃ സഭാര്യകഃ
അവിടെ, കുഞ്ചലൻ എന്ന ധർമ്മനിഷ്ഠനായ, ദീർഘായുസ്സുള്ള ഒരു ശുകൻ ഭാര്യയോടും നാലു മക്കളോടും കൂടി താമസിച്ചു.
ആസംസ്തസ്യ ഹി പുത്രാശ്ച ചത്വാരഃ പിതൃനംദനാഃ । തേഷാം നാമാനി രാജേംദ്ര കഥയിഷ്യേ തവാഗ്രതഃ
ആ ശുകന് നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; പിതാവിന് പ്രിയപ്പെട്ടവർ. രാജാവേ, അവരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ ഇനി പറയാം.
ജ്യേഷ്ഠസ്തു ഉജ്ജ്വലോ നാമ ദ്വിതീയസ്തു സമുജ്ജ്വലഃ । തൃതീയോ വിജ്വലോനാമ ചതുര്ഥശ്ച കപിംജലഃ
മുതിർന്നവൻ ഉജ്ജ്വലൻ, രണ്ടാമൻ സമുജ്ജ്വലൻ, മൂന്നാമൻ വിജയലൻ, നാലാമൻ കപിഞ്ചലൻ എന്നായിരുന്നു അവരുടെ പേരുകൾ.
ഏവം പുത്രാസ്തു ചത്വാരഃ കുംജലസ്യ മഹാമതേ । ശുകസ്യ തസ്യ പുണ്യസ്യ പിതൃമാതൃപരായണാഃ
ഇങ്ങനെ, മഹാമതിയായ കുഞ്ചലൻ എന്ന ശുകന്, പുണ്യശാലിയായ, മാതാപിതാക്കൾക്ക് അർപ്പിതമായ നാല് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭ്രമംതി ഗിരികുംജേഷു ദ്വീപേഷു ച സമാഹിതാഃ । ഭോജനാര്ഥം തു സംക്ഷുബ്ധാഃ ക്ഷുധയാ പരിപീഡിതാഃ
അവർ പർവ്വതക്കൊല്ലികളിലും ദ്വീപുകളിലും ഭക്ഷണത്തിനായി തിരിഞ്ഞു നടന്നു; വിശപ്പിന്റെ വേദനയാൽ ഉല്ലാസം നഷ്ടപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.
സ്വോദരസ്ഥാം ക്ഷുധാം സൌമ്യ ഫലൈരമൃതസന്നിഭൈഃ । അമൃതസ്വാദുതോയേന ശമയംതി നൃപോത്തമ
രാജാവേ, അമൃതംപോലെയുള്ള പഴങ്ങളും അമൃതസ്വാദുള്ള വെള്ളവും കഴിച്ച്, അവർ വയറിലെ വിശപ്പ് ശമിപ്പിക്കാറായിരുന്നു.