പാദപ്രക്ഷാലനം യസ്തു കുരുതേ ച മഹായശാഃ । സര്വതീര്ഥഫലം ഭുംക്തേ പ്രസാദാത്തു തയോഃ സുതഃ
പിതാവിന്റെയും മാതാവിന്റെയും കാലുകൾ കഴുകുന്ന പുത്രൻ, അവരുടെ കൃപയാൽ എല്ലാ തീർത്ഥയാത്രകളുടെയും ഫലം അനുഭവിക്കും.
അംഗസംവാഹനാച്ചാന്യദശ്വമേധഫലം ലഭേത് । ഭോജനാച്ഛാദനസ്നാനൈര്ഗുരും യഃ പോഷയേത്സുതഃ
അവരുടെ ശരീരം മാസ്സേജ് ചെയ്യുന്നവൻ അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ ഫലം നേടും; ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, സ്നാനം എന്നിവകൊണ്ട് ഗുരുക്കന്മാരെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന പുത്രൻ —
പൃഥ്വീദാനസമം പുണ്യം തത്പുത്രേ ഹി പ്രജായതേ । സര്വതീര്ഥമയീ ഗംഗാ തഥാ മാതാ ന സംശയഃ
അവനിൽ ഭൂമി ദാനം ചെയ്തതുപോലെയുള്ള പുണ്യം ഉണ്ടാകും; ഗംഗ എന്നതുപോലെ തന്നെ മാതാവും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും സാരമാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ബഹുപുണ്യമയഃ സിംധുര്യഥാ ലോകേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ । അസ്മില്ലോഁകേ പിതാ തദ്വത്പുരാണകവയോ വിദുഃ
ലോകത്ത് അനവധി പുണ്യമുള്ളത് എന്നറിയപ്പെടുന്ന സിന്ധു നദിപോലെ തന്നെ, പിതാവും പുരാതനകവികൾ പറയുന്നത് പോലെ മഹത്വമുള്ളവനാണ്.
സുകര്മോവാച- ഭ്രംശതേ ക്രോശതേ യസ്തു പിതരം മാതരം പുനഃ । സ പുത്രോ നരകം യാതി രൌരവാഖ്യം ന സംശയഃ
സുകർമ്മൻ പറഞ്ഞു: 'പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും അപമാനിക്കുന്നവനും അവരെ ശപിക്കുന്നവനും ആ പുത്രൻ സംശയമില്ലാതെ റൗരവനാമമുള്ള നരകത്തിൽ പോകും.'
മാതരം പിതരം വൃദ്ധൌ ഗൃഹസ്ഥോ യോ ന പോഷയേത് । സ പുത്രോ നരകം യാതി വേദനാം പ്രാപ്നുയാദ്ധ്രുവമ്
വയസ്സായ മാതാവിനെയും പിതാവിനെയും ഗൃഹസ്ഥൻ പോഷിപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ, ആ പുത്രൻ നിർഭാഗ്യവാനായി നരകത്തിൽ വീണു വേദന അനുഭവിക്കും.
കുത്സതേ പാപകര്താ യോ ഗുരും പുത്രഃ സുദുര്മതിഃ । നിഷ്കൃതിര്നൈവ ദൃഷ്ടാ വൈ പുരാണൈഃ കവിഭിഃ കദാ
തന്റെ ഗുരുവിനെ അപമാനിക്കുന്ന ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ള മകനോ, പാപം ചെയ്യുന്നവനോ, ഇത്തരക്കാരുടെ പാപത്തിന് പുരാണങ്ങളിൽ പോലും പ്രായശ്ചിത്തം കാണുന്നില്ല.
ഏവംജ്ഞാത്വാഹ്യഹംവിപ്രപൂജയാമിദിനേദിനേ । മാതരം പിതരം നിത്യം ഭക്ത്യാ നമിതകംധരഃ
ഇത് മനസ്സിലാക്കി, ഞാൻ ദിവസേന ബ്രാഹ്മണനെ ആദരിക്കുന്നു; അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഭക്തിപൂർവ്വം തലകുനിച്ച് നിത്യവും വന്ദിക്കുന്നു.
കൃത്യാകൃത്യം വദേച്ചൈവ സമാഹൂയ ഗുരുര്മമ । തത്കരോമ്യവിചാരേണ ശക്ത്യാ സ്വസ്യ ച പിപ്പല
എന്റെ ഗുരു എന്നെ വിളിച്ച് എന്ത് ചെയ്യണം, എന്ത് ചെയ്യരുത് എന്ന് പറഞ്ഞാൽ, ഞാൻ ആലോചനയില്ലാതെ എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അതു ചെയ്യുന്നു, പ്രിയപ്പെട്ട പിപ്പല.
തേന മേ പരമം ജ്ഞാനം സംജാതം ഗതിദായകമ് । ഏതയോശ്ച പ്രസാദേന സംസാരേ പരിവര്തതേ
ഇതിനാൽ എനിക്ക് ഉന്നതമായ ജ്ഞാനം ലഭിച്ചു, മോക്ഷം നൽകുന്നതും. ഈ രണ്ടുപേരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ മനുഷ്യൻ ജന്മമരണചക്രത്തിൽ തിരിയുന്നു.
യച്ചകിംചിത്പ്രകുര്വംതി മാനവാ ഭുവി സംസ്ഥിതാഃ । ഗൃഹസ്ഥസ്തദഹം ജാനേ യച്ച സ്വര്ഗേ പ്രവര്തതേ
ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും, സ്വർഗത്തിൽ നടക്കുന്നതും, ഞാൻ ഗൃഹസ്ഥനായിട്ട് മനസ്സിലാക്കുന്നു.
നാഗാനാം ച ഇഹസ്ഥോപി ചാരം ജാനാമി പിപ്പല । ഏതയോശ്ച പ്രസാദാച്ച ത്രൈലോക്യം മമ വശ്യതാമ്
ഇവിടെ നാഗന്മാരുടെ ചലനങ്ങളും ഞാൻ അറിയുന്നു, പിപ്പല. ഈ രണ്ടുപേരുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ മൂന്നു ലോകങ്ങളും എനിക്ക് കീഴിലാണ്.
ഗതം വിദ്യാധരശ്രേഷ്ഠ ഭവാനര്ചതു മാധവമ് । വിഷ്ണുരുവാച- ഏവം സംചോദിതസ്തേന പിപ്പലോ ഹി സ്വകര്മണാ
ഇപ്പോൾ, വിദ്യാധരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, മാധവനെ ആരാധിക്കൂ. വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ അവന്റെ പ്രേരണയാൽ പിപ്പലൻ തന്റെ കര്ത്തവ്യം അനുസരിച്ചു പ്രവർത്തിച്ചു.
ആനമ്യ തം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം ലജ്ജിതോഽപി ദിവം യയൌ । സുകര്മാസോഽപി ധര്മാത്മാ ഗുരും ശുശ്രൂഷതേ നൃപ
അവൻ ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനെ നമസ്കരിച്ച്, ലജ്ജിച്ചിട്ടും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. ധർമ്മാത്മാക്കളും നല്ല പ്രവൃത്തിയുള്ളവരും ഗുരുവിനെ സേവിക്കുന്നു, രാജാവേ.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം പിതൃതീര്ഥാനുഗം മയാ । അന്യത്കിം തേ പ്രവക്ഷ്യാമി വദ വേന മഹാമതേ
പിതൃതീർത്ഥയാത്രയെക്കുറിച്ച് എല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ഇനി എന്താണ് പറയേണ്ടത്, മഹാമതിയായ വേനാ, പറയൂ.
ഇതി ശ്രീപദ്മപുരാണേ ഭൂമിഖംഡേവേനോപാഖ്യാനേ മാതാപിതൃതീര്ഥമാഹാത്മ്യവര്ണനംനാമ ചതുരശീതിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിലെ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ മാതാപിതൃതീർത്ഥമാഹാത്മ്യവിവരണം എന്ന നാല്പത്തിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
വേന ഉവാച- ഭഗവന്ദേവദേവേശ പ്രസാദാച്ച മമ ത്വയാ । ഭാര്യാതീര്ഥം സമാഖ്യാതം പിതൃതീര്ഥമനുത്തമമ്
വേനൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഭാര്യാതീർത്ഥവും ഉത്തമമായ പിതൃതീർത്ഥവും നീ എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു.
മാതൃതീര്ഥം ഹൃഷീകേശ ബഹുപുണ്യപ്രദായകമ് । പ്രസാദസുമുഖോ ഭൂത്വാ ഗുരുതീര്ഥം വദസ്വ മേ
ഹൃഷീകേശാ, അനേകം പുണ്യം നൽകുന്ന മാതൃതീർത്ഥം, ദയയോടെ ഗുരുതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
ശ്രീഭഗവാനുവാച- കഥയിഷ്യാമ്യഹം രാജന്ഗുരുതീര്ഥമനുത്തമമ് । സര്വപാപഹരം പ്രോക്തം ശിഷ്യാണാം ഗതിദായകമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ ഗുരുതീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം. എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കുകയും ശിഷ്യന്മാർക്ക് മോക്ഷം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതാണത്.
ശിഷ്യാണാം പരമം പുണ്യം ധര്മരൂപം സനാതനമ് । പരം തീര്ഥം പരം ജ്ഞാനം പ്രത്യക്ഷഫലദായകമ്
ശിഷ്യന്മാർക്ക് അതാണ് പരമമായ പുണ്യം, ശാശ്വതമായ ധർമ്മസ്വരൂപം; അതാണ് ഉത്തമമായ തീർത്ഥം, ഉന്നതമായ ജ്ഞാനം, ദൃശ്യഫലം നൽകുന്നതും.
യസ്യപ്രസാദാദ്രാജേംദ്ര ഇഹൈവ ഫലമശ്നുതേ । പരലോകേ സുഖം ഭുംക്തേ യശഃ കീര്തിമവാപ്നുയാത്
ആ ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, രാജാവേ, ഈ ലോകത്തും ഫലം ലഭിക്കുന്നു, പരലോകത്ത് സുഖം അനുഭവിക്കുകയും, യശസ്സും പ്രശസ്തിയും നേടുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രസാദാദ്യസ്യ രാജേംദ്ര ഗുരോശ്ചൈവ മഹാത്മനഃ । പ്രത്യക്ഷം ദൃശ്യതേ ശിഷ്യൈസ്ത്രൈലോക്യം സചരാചരമ്
മഹാത്മാവായ ഗുരുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, രാജാവേ, ശിഷ്യൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ചലനശീലമുള്ളവരെയും അചലന്മാരെയും നേരിട്ട് കാണുന്നു.
വ്യവഹാരം ച ലോകാനാമാചാരം നൃപനംദന । വിജ്ഞാനം വിംദതേ ശിഷ്യോ മോക്ഷം ചൈവ പ്രയാതി ച
ലോകങ്ങളുടെ ആചാരങ്ങളും പെരുമാറ്റങ്ങളും, രാജകുമാരാ, ശിഷ്യൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു; ജ്ഞാനം നേടുകയും മോക്ഷം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സര്വേഷാമേവ ലോകാനാം യഥാ സൂര്യഃ പ്രകാശകഃ । ഗുരുഃ പ്രകാശകസ്തദ്വച്ഛിഷ്യാണാം ഗതിരുത്തമാ
സൂര്യൻ എങ്ങനെയോ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ഗുരുവും ശിഷ്യന്മാർക്ക് പ്രകാശകനും ഉത്തമഗതിയും ആണ്.
രാത്രാവേവ പ്രകാശേച്ച സോമോ രാജാ നൃപോത്തമ । തേജസാ സാധയേത്സര്വമധികാരം ചരാചരമ്
രാജാവേ, രാത്രിയിലും സോമൻ രാജാവ് പ്രകാശിക്കുന്നു; അവന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങളിലുമുള്ള അധികാരം നേടുന്നു.
ഗൃഹേപ്രകാശയേദ്ദീപഃ സമൂഹം നൃപസത്തമ । തേജസാ നാശയേത്സര്വമംധകാരഘനാവിലമ്
രാജാവേ, ഒരു വിളക്ക് വീടിനകത്തെ കൂട്ടത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ വെളിച്ചം കൊണ്ട് മുഴുവൻ കനത്ത ഇരുട്ടും അകറ്റുന്നു.
അജ്ഞാനതമസാ വ്യാപ്തം ശിഷ്യം ദ്യോതയതേ ഗുരുഃ । ശിഷ്യപ്രകാശഉദ്ദ്യോതൈരുപദേശൈര്മഹാമതേ
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ടിൽ മൂടപ്പെട്ട ശിഷ്യനെ ഗുരു പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, മഹാമനസേ, ശിഷ്യന്റെ സ്വന്തം ബുദ്ധിയുടെ വെളിച്ചത്താലും ഉപദേശങ്ങളാലും.
ദിവാപ്രകാശകഃ സൂര്യഃ ശശീരാത്രൌ പ്രകാശകഃ । ഗൃഹപ്രകാശകോ ദീപസ്തമോനാശകരഃ സദാ
സൂര്യൻ പകൽ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, ചന്ദ്രൻ രാത്രി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; വീടിനെ വിളക്ക് പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു, എന്നും ഇരുട്ട് അകറ്റുന്നു.
രാത്രൌ ദിവാ ഗൃഹസ്യാംതേ ഗുരുഃ ശിഷ്യം സദൈവ ഹി । അജ്ഞാനാഖ്യം തമസ്തസ്യ ഗുരുഃ സര്വം പ്രണാശയേത്
രാത്രിയിലും പകലിലും വീടിന്റെ അറ്റത്തിലും ഗുരു ശിഷ്യനെ എന്നും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു; അവനിലെ അജ്ഞാനമെന്ന ഇരുട്ട് മുഴുവൻ ഗുരു നശിപ്പിക്കുന്നു.
തസ്മാദ്ഗുരുഃ പരം തീര്ഥം ശിഷ്യാണാമവനീപതേ । ഏവം ജ്ഞാത്വാ തതഃ ശിഷ്യഃ സര്വദാ തം പ്രപൂജയേത്
അതിനാൽ, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, ഗുരു ശിഷ്യന്മാർക്കു ഏറ്റവും ഉത്തമമായ തീർത്ഥമാണ്; ഇതു മനസ്സിലാക്കി ശിഷ്യൻ എപ്പോഴും ഗുരുവിനെ ആദരിക്കണം.