ദദൃശേ വൈഷ്ണവം ലോകമനൌപമ്യമനാമയമ് । വിമാനൈഃ കാംചനൈ രാജന്സര്വശോഭാസമാവിലൈഃ
അനുപമവും ദുഃഖരഹിതവും ആയ വൈഷ്ണവലോകം രാജാവ് കണ്ടു; അതിൽ പൊന്നിൻ വിഹായനങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും പ്രകാശം പകർന്നു.
ഹംസകുംദേംദുധവലൈര്വിമാനൈരുപശോഭിതൈഃ । പ്രാസാദൈഃ ശതഭൌമൈശ്ച മേരുമംദരസംനിഭൈഃ
ഹംസം, കുണ്ടം, ഇന്ദ്രചന്ദ്രൻ എന്നിവയെപ്പോലെ വെള്ളയുള്ള വിഹായനങ്ങളും, നൂറു ഭൂമികൾക്കു തുല്യമായ മഹത്തായ പ്രാസാദങ്ങളും, മേരുവിനെയും മന്ദരപർവ്വതത്തെയും പോലെ ഭംഗിയുള്ളവയും അവിടെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
ശിഖരൈരുല്ലിഖദ്ഭിശ്ച സ്വര്വ്യോമഹാടകാന്വിതൈഃ । ജാജ്വല്യമാനൈഃ കലശൈഃ ശോഭതേ സുപുരോത്തമമ്
ആകാശത്തേക്കു തൊടുന്ന ശിഖരങ്ങൾ, ദിവ്യരത്നങ്ങൾ, ദീപ്തമായ കലശങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ആ ഉത്തമനഗരം അതീവ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
താരാഗണൈര്യഥാകാശം തേജഃ ശ്രിയാ പ്രകാശതേ । പ്രജ്വലത്തേജോജ്വാലാഭിര്ലോചനൈരിവ ലോകതേ
നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് ആകാശം പോലെ പ്രകാശം പകർന്നു; പ്രകാശവീശികൾ കൊണ്ട് ദീപ്തിയായി, കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് നോക്കുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായി.
നാനാരത്നൈര്ഹരേര്ലോകഃ പ്രഹസദ്ദശനൈരിവ । സമാഹ്വയതി താന്പുണ്യാന്വൈഷ്ണവാന്വിഷ്ണുവല്ലഭാന്
നാനാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഹരിയുടെ ലോകം, പല്ലുകൾ പോലെ തിളങ്ങുന്ന പ്രകാശത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ചുപോലെ, പുണ്യവാന്മാരായ വൈഷ്ണവർക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്തു.
ധ്വജ വ്യാജേന രാജേംദ്ര ചലിതാഗ്രൈഃ സുപല്ലവൈഃ । ശ്വസനാംദോലിതൈസ്തൈശ്ച ധ്വജാഗ്രൈശ്ച മനോഹരൈഃ
രാജേന്ദ്രാ, കാറ്റിൽ ആടുന്ന മനോഹരമായ കൊടികളുടെ അഗ്രഭാഗങ്ങളും, സുന്ദരമായ ഇലകളും, ആഹ്ലാദകരമായ കൊടിമുനകളും അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
ഹേമദംഡൈശ്ച ഘംടാഭിഃ സര്വത്രസമലംകൃതമ് । സൂര്യതേജഃ പ്രകാശൈശ്ച ഗോപുരാട്ടാലകൈസ്തതഃ
എവിടെയും പൊന്നിൻ കൂമ്പാരങ്ങളും മണികളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; സൂര്യപ്രകാശം പോലെ തിളങ്ങുന്ന ഗോപുരങ്ങളും അട്ടാളങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ട്.
ഗവാക്ഷൈര്ജാലമാലൈശ്ച വാതായനമനോഹരൈഃ । പ്രതോലീനാം പ്രകാശൈശ്ച പ്രാകാരൈര്ഹേമരൂപകൈഃ
ജാലകങ്ങൾ, പന്തികൾ പോലെ നിരന്ന വാതായനങ്ങൾ, മനോഹരമായ കാറ്റുപോകുന്ന ചില്ലുകൾ, പ്രകാശമുള്ള നടപ്പാതകളുടെ കവാടങ്ങൾ, പൊന്നിൻ രൂപത്തിലുള്ള മതിലുകൾ എന്നിവയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
തോരണൈഃ സുപതാകാഭിര്നാനാശബ്ദൈഃ സുമംഗലൈഃ । കലശാഗ്രൈശ്ചക്രബിംബൈ രവിബിംബസമപ്രഭൈഃ
ഉത്തമപതാകകൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച കവാടങ്ങൾ, വിവിധ ശുഭശബ്ദങ്ങൾ, കലശങ്ങളുടെ അഗ്രഭാഗങ്ങളും ചക്രചിഹ്നങ്ങളും സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങി.
സുഭോഗൈഃ ശതകക്ഷൈശ്ച നിര്ജലാംബുദസന്നിഭൈഃ । ദംഡച്ഛത്രസമാകീര്ണൈഃ കലശൈരുപശോഭിതൈഃ
ആനന്ദകരമായ നൂറു തൂണുകളുള്ള മണ്ഡപങ്ങൾ, മേഘരഹിതമായ വെള്ളത്തിന് സമാനമായവ, ദണ്ഡങ്ങളും കുടകളും കലശങ്ങൾ കൊണ്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രാവൃട്കാലാംബുദാകാരൈര്മദിരൈരുപശോഭിതൈഃ । കലശൈഃ ശോഭമാനൈസ്തൈര്ഋക്ഷൈര്ദ്യൌരിവ ഭൂതലമ്
മധുരം നിറഞ്ഞ, മഴക്കാലത്തിലെ മേഘങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള കിണ്ണങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ അവകാശം തെളിഞ്ഞു; ആ കിണ്ണങ്ങൾ നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആകാശത്തെപ്പോലെ ഭൂമിയെ ഭംഗിയാക്കി.
ദംഡജാലപതാകാഭിര്ഋക്ഷജാലസമപ്രഭൈഃ । താദൃശൈഃ സ്ഫാടികാകാരൈഃ കാംതിശംഖേംദുസന്നിഭൈഃ
ദണ്ഡങ്ങളാൽ നിർമ്മിച്ച പതാകകൾ നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചും, സ്ഫടികം പോലെയുള്ള, ചന്ദ്രനുപമമായ പ്രകാശമുള്ള ശംഖുകൾ കൊണ്ടും അതു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
ഹേമപ്രാസാദസംബാധൈര്നാനാധാതുമയൈസ്തതഃ । വിമാനൈരര്ബുദസംഖ്യൈഃ ശതകോടിസഹസ്രകൈഃ
പിന്നീട്, പൊന്നാൽ നിർമ്മിച്ച കൊട്ടാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞും, വിവിധ ലോഹങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച അനേകം വിമാനങ്ങൾ—നൂറുകോടികൾക്കും ആയിരക്കണക്കിനും തുല്യമായവ—കൊണ്ടും അവിടം സമൃദ്ധമായിരുന്നു.
സര്വഭോഗയുതൈശ്ചൈവ ശോഭതേ ഹരിപത്തനമ് । യൈഃ സമാരാധിതോ ദേവഃ ശംഖചക്രഗദാധരഃ
എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും നിറഞ്ഞു, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ ധരിക്കുന്ന ദൈവത്തെ ആരാധിച്ചവരുടെ വഴി, ഹരിയുടെ നഗരം അതിമനോഹരമായി തിളങ്ങി.
തേ പ്രസാദാത്തസ്യ തേഷു നിവസംതി ഗൃഹേഷു ച । സര്വപുണ്യേഷു ദിവ്യേഷു ഭോഗാഢ്യേഷു ച മാനവാഃ
അവരുടെ കൃപകൊണ്ട്, മനുഷ്യർ ആ ദൈവികവും പുണ്യവുമാണ് വീടുകളിൽ, സമ്പന്നമായ ആനന്ദഭവനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു.
വൈഷ്ണവാഃ പുണ്യകര്മാണോ നിര്ധൂതാശേഷകല്മഷാഃ । ഏവംവിധൈര്ഗൃഹൈഃ പുണ്യൈഃ ശോഭിതം വിഷ്ണുമംദിരമ്
പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത, എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റപ്പെട്ട വൈഷ്ണവർ, ഇങ്ങനെ പുണ്യമായ വീടുകളിൽ വസിച്ച്, വിഷ്ണുമന്ദിരം ഭംഗിയാക്കുന്നു.
നാനാവൃക്ഷൈഃ സമാകീര്ണം വനൈശ്ചംദനശോഭിതൈഃ । സര്വകാമഫലൈ രാജന്സര്വത്ര സമലംകൃതമ്
നാനാവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു, ചന്ദനവനങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, എല്ലാത്തരം ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു, രാജാവേ.
വാപീകുംഡതഡാഗൈശ്ച സാരസൈരുപശോഭിതൈഃ । ഹംസകാരംഡവാകീര്ണൈഃ കല്ഹാരൈരുപശോഭിതൈഃ
വ്യാപികൾ, കുളങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഹംസകളും കറണ്ടവകളും നിറഞ്ഞു, പുഷ്പിച്ച കല്ലാരങ്ങൾ കൊണ്ടും അവിടം മനോഹരമായി.
ശതപത്രൈര്മഹാപദ്മൈഃ പദ്മോത്പലവിരാജിതൈഃ । കനകോത്പലവര്ണൈശ്ച സരോഭിശ്ച വിരാജതേ
നൂറു ഇലകളുള്ള താമരകളും, വലിയ പട്മങ്ങളും, താമരകളും നീർവിളകളും പൊന്നുപോലെയുള്ള നിറത്തിൽ തിളങ്ങി ആ തടാകങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നു.
വൈകുംഠം സര്വശോഭാഢ്യം ദേവോദ്യാനൈരലംകൃതമ് । ദിവ്യശോഭാസമാകീര്ണം വൈഷ്ണവൈരുപശോഭിതമ്
വൈകുണ്ഠം എല്ലാ ഭംഗിയോടും ദൈവികോദ്യാനങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ദിവ്യശോഭയാൽ നിറഞ്ഞതും, വൈഷ്ണവർ കൊണ്ട് അതി മനോഹരമാണ്.
വൈകുംഠം ദദൃശേ രാജാ മോക്ഷസ്ഥാനമനുത്തമമ് । ദേവവൃംദൈഃ സമാകീര്ണം യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ
നഹുഷന്റെ മകൻ ആയ യയാതി രാജാവ്, മോക്ഷം ലഭിക്കുന്ന അതുല്യമായ സ്ഥലം ആയ വൈകുണ്ഠം, ദേവതകളുടെ കൂട്ടത്തോടെ അവിടെ കണ്ടു.
പ്രവിവേശ പുരം രമ്യം സര്വദാഹവിവര്ജിതമ് । ദദൃശേ സര്വക്ലേശഘ്നം നാരായണമനാമയമ്
അവൻ സുഖകരമായ, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത നഗരത്തിൽ കടന്നു, എല്ലാ കഷ്ടങ്ങൾ അകറ്റുന്ന, പൂർണ്ണമായ നാരായണനെ അവിടെ കണ്ടു.
വിമാനൈരുപശോഭംതം സര്വാഭരണശാലിനമ് । പീതവാസം ജഗന്നാഥം ശ്രീവത്സാംകം മഹാദ്യുതിമ്
വിമാനങ്ങൾക്കിടയിൽ തിളങ്ങി, എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച, ശ്രീവത്സം ചിഹ്നമായ, മഹാതേജസ്സുള്ള ലോകനാഥനെ അവൻ കണ്ടു.
വൈനതേയസമാരൂഢം ശ്രിയായുക്തം പരാത്പരമ് । സര്വേഷാം ദേവലോകാനാം യോ ഗതിഃ പരമേശ്വരഃ
വൈനതേയൻമേൽ ഇരുന്ന്, മഹാശോഭയോടെ, എല്ലാ ദേവലോകങ്ങൾക്കും പരമഗതിയായ പരമേശ്വരനെ അവൻ കണ്ടു.
പരമാനംദരൂപേണ കൈവല്യേന വിരാജതേ । സേവ്യമാനം മഹാലോകൈഃസുപുണ്യൈര്വൈഷ്ണവൈര്ഹരിമ്
പരമാനന്ദത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, മോക്ഷത്തിന്റെ പ്രകാശത്തോടെ, മഹാലോകങ്ങളും പുണ്യവാന്മാരായ വൈഷ്ണവർ ആരാധിക്കുന്ന ഹരിയെ അവൻ കണ്ടു.
ദേവവൃംദൈഃ സമാകീര്ണം ഗംധര്വഗണസേവിതമ് । അപ്സരോഭിര്മഹാത്മാനം ദുഃഖക്ലേശാപഹം ഹരിമ്
ദേവതകളുടെ കൂട്ടം ചുറ്റി, ഗന്ധർവരുടെയും അപ്സരസുകളുടെയും സേവനത്തോടെ, മഹാത്മാവായ ഹരിയെ, എല്ലാ ദു:ഖവും കഷ്ടവും അകറ്റുന്നവനെ അവൻ കണ്ടു.
നാരായണം നനാമാഥ സ്വപത്ന്യാ സഹ ഭൂപതിഃ । പ്രണേമുര്മാനവാഃ സര്വേ വൈഷ്ണവാ മധുസൂദനമ്
അപ്പോൾ രാജാവും ഭാര്യയും ചേർന്ന് നാരായണനെ നമസ്കരിച്ചു; എല്ലാ വൈഷ്ണവരും മനുഷ്യരും മധുസൂദനനെ ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു.
ഗതാ യേ വൈഷ്ണവാഃ സര്വേ സഹ രാജ്ഞാ മഹാമതേ । പാദാംബുജദ്വയം തസ്യ നേമുര്ഭക്ത്യാ മഹാമതേ
രാജാവിനോടൊപ്പം വന്ന എല്ലാ വൈഷ്ണവരും, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, ഭക്തിയോടെ അവന്റെ ഇരുപത്മപാദങ്ങൾ നമസ്കരിച്ചു.
പ്രണമംതം മഹാത്മാനം രാജാനം ദീപ്തതേജസമ് । തമുവാച ഹൃഷീകേശസ്തുഷ്ടോഽഹം തവ സുവ്രത
മഹാത്മാവായ രാജാവിനെ, അതീവ തേജസ്സോടെ വിനയപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചപ്പോൾ, ഹൃഷീകേശൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഭക്തിയിലും സ്ഥിരതയിലും ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.'
വരം വരയ രാജേംദ്ര യത്തേ മനസി വര്തതേ । തത്തേ ദദാമ്യസംദേഹം മദ്ഭക്തോസി മഹാമതേ
'രാജാധിരാജാ, നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു ചോദിക്കൂ. നീ എന്റെ ഭക്തനാണ്, സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ അതു നിനക്ക് നൽകും.'